Қазақстан Республикасының сот жүйесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУЫ
1.1 Қазақстан Республикасындағы сот билігі: тарихы, жай.күйі және болашағы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Кеңес үкіметі құрылғаннан кейінгі Қазақстандағы сот жүйесінің дамуы...8
1.3 Сот билігінің Қазақстанда құқықтық мемлекет қалыптастырудың негізгі институты ретіндегі орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІКТІҢ БІР ТАРМАҒЫ РЕТІНДЕГІ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстан Республикасының тәуелсіз сот жүйесі және оның құрылымы..14
2.2 Сот төрелігі . сот билігін іске асырудың жаңа нысаны ретінде ... ... ... ... 18
2.3 Қазақстан Республикасы судьяларының құқықтық мәртебесін салыстырмалы түрде зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23


ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .30

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 33
Қазақстан Республикасы Конституциясының 76-бабының 1-бөлімінде көрсетілгендей: «Сот билігі Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырады және оның мақсаты мен міндеті азаматтар мен ұйымдардьтң құқықтары мен бостандықтарын ... қорғау...» [1], - деп көрсетілген. Демек бұдан былай сот әрбір азаматтың құқығын қорғайтын билік деп көрсетудің түпкі мәні терең де, ақиқат екендігі даусыз. Заң тілімен айтканда, азаматгық кодекстің 9-бабында: «Азаматтық құқықтарды қорғауды сот... жүзеге асырады», - делінген.
ҚР Президенті Н.А.Назарбаев өзінің Қазақстан халқына арнаған 2009 жылғы «Дағдарыстан – жаңару мен дамуға» атты Жолдауында «Құқық қолдану және құқық тәжірибесін нығайту» бөлімінде: ашық, демократиялық қоғамның іргетасын дәйекті нығайта отырып, біз демократия мен құқық тәртібі – ажырағысыз ұғымдар екенін, бірінсіз бірі өмір сүре алмайтынын есте сақтауымыз керек.
1 ҚР Конституциясы. 1995 жылғы 30 тамыз // «ЗАҢ» базасы - ҚР электрондық жүйеленген нормативтік құқықтық актілерінің жиынтығы.
2 ҚР Президенті Н.А.Назарбаев өзінің Қазақстан халқына арнаған 2009 жылғы «Дағдарыстан – жаңару мен дамуға»//Егемен Қазақстан, 2009
3 Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен мемлекеттің егемендігі туралы декларациясы, 1990 жылы 25 қазан
4 Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесі «Қазақстан Республикасының мемлекеттік тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заңы
5 Қазақстан Республикасының Президентінің 2002 жылғы 20 қыркүйектегі Жарлығымен мақұлданған Қазақстан Республикасының Құқықтық саясат тұжырымдамасы
6 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы
7 2007 жылғы 1 қаңтардан қабылданған «Алқабилер туралы» Қазақстан Республикасының заңы
8 Нарикбаев. М.С. Казахстан: Судебно-правовая реформа и дальнейшие пути ее совершенствования // Жинақта: Проблемы реализации судебно-правовой реформы в постсоветских государствах: опыт и суждения. Астана, 1998, 7-бет
9 Сапаргалиев М. История народных судов Казахстана. Алма-Ата. Издательство "Казахстан". 1966, 193 б.
        
        Қазақстан Республикасының сот жүйесі
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
........................................3
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУЫ
1.1 ... ... сот ... ... жай-күйі және
болашағы....................................................................
.......................................6
1.2 Кеңес үкіметі құрылғаннан кейінгі Қазақстандағы сот жүйесінің дамуы...8
1.3 Сот ... ... ... мемлекет қалыптастырудың негізгі
институты ретіндегі
орны........................................................................
.............10
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІКТІҢ ... ... МӘНІ МЕН ... ТАЛДАУ
1. Қазақстан Республикасының тәуелсіз сот жүйесі және оның құрылымы..14
2.2 Сот төрелігі - сот ... іске ... жаңа ... ... ... ... ... мәртебесін салыстырмалы
түрде
зерттеу.....................................................................
......23
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
.....................30
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... ... ... ... 1-бөлімінде
көрсетілгендей: «Сот билігі Қазақстан Республикасының атынан жүзеге ... оның ... мен ... ... мен ... құқықтары мен
бостандықтарын ... қорғау...» [1], - деп көрсетілген. Демек бұдан былай ... ... ... ... билік деп көрсетудің түпкі мәні терең де,
ақиқат екендігі ... Заң ... ... азаматгық кодекстің 9-
бабында: «Азаматтық құқықтарды қорғауды сот... жүзеге асырады», - делінген.
ҚР Президенті ... ... ... ... ... 2009 жылғы
«Дағдарыстан – жаңару мен дамуға» атты Жолдауында «Құқық қолдану және
құқық ... ... ... ашық, демократиялық ... ... ... ... біз ... мен ... тәртібі –
ажырағысыз ұғымдар екенін, бірінсіз бірі өмір сүре ... ... ... ... да ... ... мен ... пәрменді жүйе қажет, сондықтан негізгі міндет - өзіне тән ұлттық
бірегейлігі мен ... ... ... ... халықтың
экономикалық жағдайымен тәуелсіз, гүлденген және саяси тұрақты Қазақстанды
құру» [2, 3 б.] деп ... ... ... ... ... ... өзгерістерді мемлекетің жаңа қылмыстық саясатты
құрумен байланыстырды.
Барлық әділет жүйесінің түбірлі реформалану ... ... сот ... ... жоғарлауына, және сот тәуелсіздігін,
кәсіптілікті қамтамасыз ... ... ... сот ... ... ... ... болып келді.
Еліміз тәуелсіздік алғаннан бері, сот жүйесіндегі Негізгі Заң
қабылдағалы құқықтық реформа ... ... ... заңының, құқықты
қорғаудың, азаматтар мен ұйымдардың бостандығы мен ... ... ... ... мен ... сөзсіз орындалатын
жауапты мәселелер қойылды.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. XX ... ... он ... ... ... ... ... болды. Қазақ ССР ... ... ... ... туралы декларациясы 1990 жылы 25 қазанда
қабылданды [3]. Артынша бір жылдан ... 1991 жылы 16 ... ... Жоғарғы Кеңесі «Қазақстан Республикасының
мемлекеттік тәуелсіздігі ... ... заңы ... ... мемлекеті өз тәуелсіздігін ... ... ... ... ... ... ... күллі аумақта бүкіл өкімет билігіне
ие болатындығын және де өзінің ішкі және сыртқы саясатын дербес аяқтап, өзі
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қоғамдастықтың субектісі болып, ... ... ... халықаралық құқық нормалары негізінде құрды.
Бұрынғы Қазақ ССР-ның аумағы тәуелсіз жаңа ... ... деп ... ... бөлінбейді және оған ешкім қол сұға алмайды деп жарияланды.
Мемлекеттік өкімет Қазақстан халқының ... ... ... ... заң ... ... және сот тармақтарына ... ... рет ... - ... ... ... ... жаңару мен саяси
демократияландырудың жаңа кезеңіне кадам ... ... ... ... да, ... ... ... Қазақстан Республикасы түбірлі
қайта құруды және оны құқыктық реттеуді негізгі мәселелердің бірі ... ... ... сәйкестендіру үшін де біз мемлекетіміздің құқык
жүйесін қайта құруға мәжбүр болдық. Талаптарға ... ... ... ... құрылды. Қоғамдық меншік түрлері пайда болды. Мемлекетпен
танылған «заң мен сот ... ... ... иелері теңдігі қағидасы»
жарияланды. Ал оның түпкі мақсаты әлемнің дамыған 50 елінің ... ... ... ... құру болып табылады. Ал азаматтық қоғам құруда ... өте ... ... 28 ... ... ... Президенті Н.Ә.
Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында: ... аса ... бірі - сот ... ... және ... ... біз алқабилер
сотын енгізуіміз қажет екенін айта келе, тұтқындауға ... ... ... ... ... біз біртіндеп осы заманғы және ... сот ... ... [6]- деп ... жылы да бұл ... ... тыс қалған жоқ. Яғни, Елбасы Нұрсұлтан
Әбішұлы Назарбаев 2008 ... 6 ... ... ... ... ... және сот ... қазақстандықтардың құқықтарының әділ де
тиімді ... ... ету үшін сот ... ... ... қажет екенін көрсетті.
2007 жылғы 1 қаңтардан қабылданған «Алқабилер ... ... заңы [7] және ... катысуымен қылмыстық сот ісін
жүргізудің кейбір мәселелері бойынша Қазақстан ... ... ... ... мен ... енгізу туралы» заңы қолданысқа
енгізілді. Бұл заңдар ... ... ... институтын құру және оның
қызметінің құқықтық негізін дайындау үшін ... ... ... ... ала ... ... ... Ең алдыңғы кезекте бұл Қазақстан
Республикасы ... ... ... ... ... ... сот ісін ... мүмкін екені туралы
конституциялық жаналық болатын. Ол 2000 ... 25 ... ... сот жүйесі және судьялардын мәртебесі туралы» Қазақстан
Республикасының Конституциялық заңының ... ... Онда ... ... «Қазақстан Республикасында сот билігі тұрақты судьялардан, сондай-
ақ ... ... ... және ... ... сот ісін ... ... арқылы соттарға гана тиесілі» [2].
Қазақстан Республикасында алқабилер сотының енгізілуі сот реформасының
бір бағыты болып табылады, ол сот ісін ... ... ... ... ... азаматтардың сот билігіне сенімін
қалыптастыруы тиіс.
Сот жүйесінің ... ... ... ... ... оның жұмыс
істеуінің методологиялық және көзқарас аспектілерін айқындау үшін кеңестік
және қазіргі ресейлік ғалымдары: С.С, Алексеев, М.В. ... С.В. ... ... Н.В. ... Л.А. ... К.Ф. Гуценко, В.В. Ершов, Б.Д.
Завидов, Л.А. Захожий, В.Д. Зорькин, А.Ф. Изварин, М.И. Клеандров, ... О.Е. ... В.А. ... А.М. ... В.М. ... ... П.Л. Михайлов, М.В. Немитин, Ю.К. Орлов, М.А. Пакирдинов, С.А.
Пашин, И.Л. Петрухин, И.В. Радутная, В.А. ... В.М. ... ... Н.М. ... және де тағы ... зерттеулерін негізге
алдық. Біз кеңес өкіметінің идеологиясы мен ... ... ... 70 ... асатын кезеңде соттардың дамуының нәтижесі болып табылатын
негіздерді қарай отырып және оларға сілтемелер жасай отырып, ... ... ... және ... Республикасындағы сот жүйесінің ахуалы мен
оны реформалау жолдары туралы тұжырымдар жасадық.
Бүгінгі таңда жалпы сот ... және сот ... ... арасынан Қайрат Мәмидің орыс тілінде жазылған «Становление и
развитие ... ... ... ... М. ... ... Жоғарғы сотқа дейін», С.З. Зимановтың «Қазақтың билер соты ... сот ... және ... и ... ... ... Б.
Тұрғараевтың «Атқарушылық іс жүргізу құқығының теориялық проблемалары», А.
Оразбаеваның ... ... ... тән билер институты» атты
монографиялары, К.Х. Халиковтың «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... оқу кұралын көруге болады.
Курстық жұмыстың мақсаты - еліміздегі сот жүйесінің қазіргі жағдайына
талдау жасай отырып, сот билігінің мемлекеттік биліктің бір ... ... және ... Республикасындағы сот жүйесін жетілдіру барысын
қарастыру.
Зерттеу жұмысының ... ... ... мынадай
міндеттер туындады:
- Қазақстан Республикасының сот жүйесі туралы толық мәліметтер жинай
отырып зерттеу;
- ... сот ... ... және ... ... ... ... Республикасында билер сотын құрудың
перспективаларын қарастыру.
1 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ ЖӘНЕ ДАМУЫ
1.1 Қазақстан ... сот ... ... жай-күйі және болашағы
Қазақ даласында сот органдарының пайда болу және қалыптасу тарихы -
қазақ қоғамының жылнамасындағы ... ... ... сот билігін
қалыптастыру мен бекітудің ... ... ... ... үшін ... ... құқық тарихнамасын біліп қана қоймай, ... ... ... ... ... мен салт-дәстүрлердің
тарихы мен оның дамуын терең игеру қажет.
Қазақ халқының тарихындағы сот ... ... ... кезеңіне терең тамырын жайған. ... ... сот ... ... ... ... бар, ол ... жүйесінде биліктің жетекші
нысанына айналды. Көшпелі ұжымдарда басқару функциясы негізінен ұжымның
ішінде де, рулар мен ... ... да ... мен ... ... ... ... дәйектемелерді түсіндіруде және
шешімдер шығаруды талқылауда, сондай-ақ осы шешімдерді орындауға келтіру
әдістері мен ... ... ... ... ие ... ... ... тек сот төрелігін жүзеге асырумен шектелмей, олар
қоғам өмірінің басқа да ... ... ... ... ... және ... ... сөз сөйледі. Олардың салмақты пікірлерімен
тіпті, ... ... - ... мен ... да ... ... ұжымдардың басында да тұруы да аз емес. Демек, сол кездің өзінде
соттар аса құрметті және тәуелсіз орган болған.
Өзінің ... мен ... ... ... ... ... ... тап өкілдерінің де, билердің де құқықтарын жақсы қорғаған.
Биді сөзбен жәбірлеу, сот талқылауы кезінде билерге қарсы сөз ... ... ... және т.б. адат ... ... жазаланды. Дағдылы құқық сондай-
ақ билердің мүліктік, жеке және отбасы мүдделерін де қызғанышпен қорғады.
Билердің қоғамдық жағдайының тағы бір ерекшелігін де еске сала ... Олар ... ... ... ... шет ... жоқ. Олар ... шықты, олардын мүшелері болып, сұлтандарға қарағанда халыққа жақын
тұрды. Әрбір ру тайпасында ұжымның ішкі және сыртқы істерінен хабардар ... ... ... ... идеология барлық ру мүшелері мүдделерінің біртұтастығын, билер
мен қатардағы көшпенділер арасындағы айырмашылықты көрсетті. Билер ... ... ... ретінде әлі толығымен жоғалған жоқ. Мұның
барлығы билердің қоғамда аса ... орын ... ... Кейбір
зерттеушілер әлденені сөз қылып жатады. Олар үшін билер - жай ғана ... ... ... ... ... бір ... тобы деп қана баға
береді де, орындалуы өз кезегінде осы топ өкілдерінің баю көзі ... оның ... ... деп ... ілмей, шек келтіреді.
Дауларды қазақ құқығының атақты білгірлерінің арасынан мүдделі тараптар
таңдап алған ... ... ... ... ... әділдігімен,
тапқырлығымен атағы жайылған көптеген билердін есімдері ... Төле ... ... би Келдібекұлы, Әйтеке би Байбекұлы - міне осылар үздік
билер болды. Олардың жігерлерімен, білімдерімен және данагөйлігімен ... ... ... ... ... жасалды. Бұл қазақ қоғамы мен
жалпы қазақ мемлекеттілігінің құрылысын сала бастаған ... ... ... ... ... ... сол құрылыстың көшбасшысы болған жаңа
сот органдары құрыла бастады.
Қазақстанда, оның ішінде оңтүстік облыстарда ... ... би ... ... XIX ... ортасынан бастап Құран
нормаларын басшылыққа алатын қазылардың ... өмір ... Бұл ... ... халықтардың ислам дінін қабылдауымен Жетісу мен ... ... жаңа ... жүйе - ... ... ... ... болды. Шариғат - бұл заң нормаларының, адамгершілік
қағидаттарының және өзін-өзі ұстау ережелерінің жиынтығы. Құқықтың негізгі
көздері Құран мен Сүрелер - ... ... ... мен ... туралы әңгімелер - хадистерде баяндалған қасиетті әңгімелер. ... ауыр ... ... ... ... ... ... болып
табылды.
Қазақстан аумағында билер, қазылар сотының, сондай-ақ ... ... ... олар ... ... халықтық,
облыстық және Жоғарғы соттарын қалыптастыру мен дамытуда маңызды роль
атқарды. ... ... және ... ... ... ... жәдігерлер Қазақстан Республикасындағы мемлекеттің дамуының
қазіргі кезеңінде де ... ... ие. ... сот-құқықтық
реформалаудың жүргізілуіне байланысты осы соттарды құру және ... ... ... Осы ... ... мен оның ... ережелері Қазақстан Республикасы Жоғарғы ... ... ... рет ... ... ... ... сот
жүйесі мен судьяларының мәртебесі туралы" Қазақстан ... ... ... ... ... ... қолданылды. Осы заң
жобасын әзірлеу кезінде судьялар ғана емес, Президент Әкімшілігінің, ... ... ... ... ... ... ... заңгерлер қауым 11заңгерлер қауым қатысты."
Шоқан Уәлиханов: «Би болып атану үшін қырғыздар ... ... ... ... ... ... ... рет көрсетуге
тура келеді»,[10, 177 б.] - деп жазды. Қазақ ... ... ... ... ... ... жоқ, ол даму жолында өзгеріп
отырады. Қазақ хандығының біртұтас бірігуі ... ... ... ... ... XVI ... шамамен бірінші ширегінде Қасым ханның
ережелерінің жиынтығы шықты. Ал қазақ ... ... ... ... ... ... ... заңи норма шығармашылық - «Есім
ханның ескі жолы» шықты.
XVII ғасырда Қазақстанға жоңғар шапқыншылығының ... ... ... тұтастығын сақтап қалуға мүмкіндік беретін құқықтық құрал қажет
болды. Осы ... ... ... ұлы біріктірушісі Тәуке хан ... ... ... ... жаңа ... ... ... Барлық жұмыстар сол кездегі ... ... үш ... ... ... үш ... - Төле би, ... би,
Әйтеке билерінің басшылығымен жасалды.
Қазақтар ерте кезден бастап - ақ ... ... ең биік шыңы ... Өйткені шешендік сөздер - ... ... ... ... аса ... роль атқарды. Академик С.З. Зимановтың
зерттеулеріне көз ... ... және ... ... ... ... және ... әділ сот тарихына енген билер саны жүзден астам. Ол
билердің ішінде зандылық пен әділ ... ... ... ... жеткізіп, сақтаған және оны әркез уағыздап отырған билер
де көп болатын...», [11, 356 б.]- ... ... ... қоғамының бүкіл
құқықтық әлемінде негізгі билік ... ... ... болды. Ал оның
қорының сақтаушысы, реформаторы және жүзеге асырушы күші - билер болды. Би,
ең алдымен, - сот ... ... өзі де, ... де түп - ... ... ... Сол себспті ол беделді, дәстүрлі ... ... ... үкіметі құрылғаннан кейінгі Қазақстандағы сот жүйесінің дамуы
1917 жылғы «демократиялық» ... ... ... ... құру ... ескі сот жүйесін қысқарта отырып, оның орнына жаңа
сот жүйесіи құруды ... ... етіп ... Сөйтіп ең алғашқы рет Кеңес
екіметі сот құрылысы жөніндегі № 1,2,3 декреттерді ... ... ең ... рет революциялық трибунал 1917 жылы 28
желтоқсанда Ақмола облысында құрылды. 1919 жылдың екінші жартысына ... ... ... ... және ... ... ... Сырдария облыстарында революциялық трибуналдардың саны өсті.
Азамат соғысы аяқталғаннан кейін 1921-1925 жылдары халық шаруашылығын
қайта құру негізінде, сот ... ... ... ... туды.
Демек кеңес үкіметі юстиция мен сот органдарын күшейтуді алға мақсат етіп
қойды. Осыған орай 1922 жылы ... ... «Сот ... туралы» ережесін
қабылдады. Бұл ереженің бірінші бабы бойынша ... ... ... ... ... ... Халық соттары (құрамында бір судья мен екі халық заседательдері);
2) Губерниялық (облыстық) сот (екі бөлімнен құрылды - ... ... сот ... және азаматтық қылмыстық кассациялық алқа);
3) РСФКР Жоғарғы соты (құрамында Төралқа (Президиум), Пленум, қылмыстық
және азаматтық кассациялық алқалар, азаматтық және қылмыстық сот ... ... және ... алқалар кірді).
1926 жылдың 19 қарашасында РСФКР ... ... ... ... жаңа «сот ... туралы» ережені қабылдады. Бұл
ережеге ... ... сот ... ... ... ... ... соттары;
2) Губерниялық соттар;
3) РСФКР Жоғарғы сотының казақ бөлімі және осы соттармен ... ... мен ... ... ... ... ... Жер дауларын шешу үшін - Жер комиссиялары,
мемлекет пен ... ... ... ... ... - ... комиссия құрылды.
1926 жылғы «сот құрылысы туралы» ереже, 1937 жылдың аяғына ... ... ... 1937 жылы 26 мамырда қабылданған Қазақ ... ... ... сот ... ... ... ... Облыстық сот;
3) Қазақ ССР Жоғарғы соты;
4) Аумақтық сот;
5) КСРО-ның арнайы соты.
Бұл ереже 1958 ... ... ... Сөйтіп, 1958 жылы ... ... ССР «сот ... ... ... ... онда ... Жоғарғы сотын, облыстық сотын, аудандық (қалалық) халық сотын бекітті.
1970 жылдың екінші жартысынан ... ... ... сай ... ... ... тура келді. Сөйтіп 1977 жылы 7 қазанда КСРО
Конституциясын, артынша 1978 жылы 20 ... ... ... ... ... ... Қазақ ССР Конституцияда
белгіленгендей, Қазақ ССР соттарына мыналарды жатқызды: ... ССР ... ... ... және ... ... ... аудандық (қалалык) халық
соттары.
Қазақ ССР-інде барлық судьялар мен ... ... ... ... ... жылы «тамыз төңкерісінен (августовское событие)» кейін, біріккен
мемлекеттер ыдырап КСРО ... шыға ... ... 1991 ... ... ... ... өзінің мемлекеттік тәуелсіздік туралы
Конституциялық заңы қабылданып бекітілді.
Өз егемендігімізді алғаннан кейін сң алдымен Республикамыздың ... және ... ... ... ... реформалаудың қажеттігі туды.
Сол себепті 1992 жылы «Сот-құқықтық реформаның концепциясы» дер кезінде
жасалып қолға алынды. ... сол жылы ... ... ... 1993 жылы ... Президентінің - «Қазақстан Республикасында
құқықтық ... ... ... ... туралы» Жарлығы шығып,
құқықтық реформаның қажеттілігін нақтылай түсті. Президент Жарлығынан ... ... ... ... ... Бағдарламаның негізгі
бөлімінде мемлекеттік сот жүйесін қайта реформалау туралы мәселе айтылды.
Азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... заң ... және ... билікпен терезесі тең болғандықтан
соттардың тәуелсіздігін және олардың ... ... ... негізгі
мәселелерінің бірі болып табылады.
Ал Қазақстан Республикасындағы ... ... ... екі
ғасырға бөле отырып, казіргі жағдайдың өзінде де әр ... өзін ... ... ... ... ... (сот-құқықтык реформа әлі де
жүргізілуде):
1) 1993 - 2000 жыл ... оның өзі екі ... ... 2000 ... ... осы күнгі аралықты қамтиды (XXI ғасырдың басы),
оның өзі екі кезеңнен ... Сот ... ... ... ... ... негізгі
институты ретіндегі орны
Құқықтану ғылымында «сот билігі» деген ұғым салыстырмалы түрде алғанда
жаңа категория болып табылады және оны ... ... да ... 80-ші ... ... - 90-шы жылдардың басында қолға алына
бастады. Мұны түсіндірер болсақ, кеңестік мемлекетте теориялық ... ... ... ... бойынша, елде белінбейтін біртұтас
мемлекеттік билік болды. Сондықтан мемлекеттік биліктің ... бір ... сот ... ... ... мүлдем туындаған емес.
Зандық мағынада алғанда «сот» ұғымы басқаша мәнге ие және ол ... ... ... және заң ... немесе басқа да құқықтык
нұсқаларында бекіткен ... ... ... ... ... -
адамзат қоғамы қанша уақыт тіршілік етсе, адамдар сотының «жасы» да ... ... сот ... ... ... (заң жүзінде
бекітілген) бөліп көрсетуге болады:
1) сот билігі мемлекеттік биліктің бір түрі, оның бір ... ... ... ... сот ... ... және ... тәртіппен сот төрелігін ... ... ... ... ғана іске асырады. Басқа ешқандай органдар мен тұлғалар
сот төрелігін атқаруды ... ... ... ... ... Республикасында
сот төрелігін тек қана сот ... ... ... мен ... ... ... соттарды кұруға жол
берілмейді.
3) сот билігі дербес және ол заң ... және ... ... ... ... ... сот билігін дербес, кімнің болмасын
еркінен тәуелсіз іске асырады және ... ... ... ... ғана ... Демек судьяларға және сот төрелігін атқаруға
қатысып отырған алкабилерге заңсыз ықпал ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қылмыстық
заңнамасында көзделген жауапкершілікке ... ... ... сот ... шығарылған және заңды күшіне
енген шешімдері мен үкімдері, сондай-ақ олардын заңды өкімдсері, талаптары,
тапсырмалары, шақыртулары мен басқа да ... ... ... ... ... ... да жеке және заңды тұлғалардың барлығы ... ... ... және ... орындалуға тиіс. Соттың қаулысын
орындамау, сол сиякты сотка басқадай ... ... ... ... ... жауапкершілікке әкеліп соғады.
5) бәрінің заң мен сот алдында тең бопуы қағидасына орай сот билігі
қандай да бір ... ... ... ... ... ... әлеуметтік қасиетіне, жынысына, нәсіліне, ұлтына немесе саяси
көзкарасына, не тегіне, мүліктік және ... ... ... сол сияқты Республика заңдарында көзделмеген басқа да
негіздерге орай ешкандай артықшылық ... сот ... жыл ... ... ... жеке көзделген
мемлекеттік бюджетінен қаржыландырылады.
Сот билігінің міндетті белгілерінің бірі - сот өкілеттіктерінің билік
сипатында ... Бұл ... ... ... өз ... жүзеге
асыру кезіндегі талаптары мен өкімдерінің барлық мемлекетгік органдар,
ұйымдар және ... да ... және жеке ... үшін ... күші бар.
Соттың талаптарын орындау және оның шешімдерін атқару ... ... ... ... 1995 ... ҚР Конституциясы бойынша заң шығару және
атқарушылық биліктен ... және ... ... ... ... ... сот жүйесі және судьялардың ... ҚР ... ... ... ... сәйкес сот билігі
Қазакстан Республикасының ... ... ... және ... ... ... ... мен заңды мүдделерін қорғауға,
Республика ... ... өзге де ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз етуге қызмет
етеді.
К.Х. Халықовтың, Г.Ж.Сүлейменованың жұмыстары сот билігі ... ... Тек 2001 жылы сот ... ... ... ... ... толықтырған Қ.Ә.Мәмидің монографиялық зерттеуі жарық
көрді[15, 177 б.].
Сот билігі істі қарау кезінде кімге тиесілі - ... ... ма ... ... ... сот ... ме ... сұрақ талқыға түсті. Б.А.
Страшун және Л.А. ... "сот ... ... ... ... ықпал ету
құралы ретінде барлық сот органдарының ... ... ... сот
органы сот билігін ұстанушылар болып табылады"- деп ... ... ... "сот ... сот ... ... сот рәсімінде
белгіленген талаптарға сәйкес істі карайтын сот алқасына (немесе ... ... 356 б.]. ... ... С.А. Пашин де айтады, яғни
"сот билігі құқық қолдану және өз ... ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша басшылыққа
алынатын түсіндірмелер беруші және істің ... ... ... ... құқық ретінде соттарға тиесілі. Жеке судья, егер ол ... ... ... ... белгіленген іс жүргізу тәртібімен істі қараса немесе
жекелеген мәселелерді ... сот ... ... іске асырады".
1995 жылғы Қазақстан Республикасы Конституциясының ережелеріне сүйене
отырып, Қ.Ә. Мәми сот ... ... ... ... ... ... ... - бұл билік конституциялық бекітілген ... ... ... болып табылады. Осыған ... ... ... түрі деп ... айқындауға болмайды, не көптеген
мемлекеттік органдар билік тармағының (мысалы, Конституциялық ... ... келе ... ... орындайды.
Екінші белгі - сот билігінің тек арнайы мемлекеттік органдарға -
Конституцияда ... ... ... ... ... ... - оны өз кезегінде Конституцияда көзделген тәртіппен
құрылатын арнайы мемлекеттік органдарды құруда; сот алдында жеке ... ... ... және ... жеке ... ... сондай-ақ
мемлекеттік бюджеттен жеке қаржыландыруда көрінетін ... және ... ... ... сот ... ... тәуелсіздігі оның басқа мемлекеттік органдарға: Қазақстан
Республикасының Президентіне, ... ... ... ... Үкіметіне бағынбайтындығын білдіреді. Сонымен
бірғе абсолюттік, толық ... ... да ... ... олар ... Конституциясы мен басқа да заң ... ... ... ... ... шешімдерін тек сот күшін жоя алады, ал
басқа құрылымдар ... ... ... ... - бұл ... ... сот ... жүзеге асыруы:
Қазақстан Республикасының атынан үкімдер мен соттардың өзге де шешімдерін
жария ету ... ... ... ... ... белгі - сот төрелігін, яғни құқықтық даулар мен істерді қарауға
байланысты жүзеге асыру.
Алтыншы белгі - осы ... ... ... өзге де ... ... ... ... шарттарының негізінде туындаған
дауларға ғана қолдану. Сот мораль, діни, қызметтік әдеп ... ... ... ... және ... ... - осы билікте оның қызметіне тән іс жүргізу (талап арыз
ісін жүргізу, ... ... және ... қатысу).
Сегізінші белгі - осы биліктің құқық қорғау сипаты, қызметінде осыған
байланысты екі қыры бөлініп шығады: ... пен ... жапы ... ету, сондай-ақ азаматтар мен ұйымдардың ... мен ... ... қорғау.
Тоғызыншы белгі - оның шешімдерін мемлекеттің мәжбүрлеу күшімен
қамтамасыз ... 191 ... ... ... сот ... К.Ә. Мәми азаматтардың,
мемлекет пен ұйымдардың құқықтарын, бостандықтарын және заңды мүдделерін
қорғау мақсатында ... ... мен ... шешу және оларға жүктелген
басқа да міндеттерді орындау бойынша ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу нысандарында
жұмыс істейтін және мемлекеттің ... ... ... ... ... құқығы бар, оны ... ... ... ... ... орган ретінде мемлекеттің атынан іске асыратын,
Конституцияда белгіленген біртұтас мемлекеттік ... ... ... айқындайды.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ СОТ ЖҮЙЕСІНІҢ МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІКТІҢ БІР
ТАРМАҒЫ РЕТІНДЕГІ МӘНІ МЕН МАҢЫЗЫН ТАЛДАУ
2. Қазақстан Республикасының тәуелсіз сот ... және оның ... ... сот жүйесі мен судьяларының мәртебесі
туралы» Қазақстан Республикасы конституциялық ... ... ... ... сот ... іске асыру кезінде тәуелсіз және тек
Конституция мен заңға ғана ... ... ... ... нұқсан келтіретін заңдарды немесе өзге де нормативтік
құқықтық актілерді қабылдауға жол берілмейді»[20], - ... ... 1 ... ... Республикасы Президентінің «Қазақстан
Республикасындағы сот жүйесінің тәуелсіздігін ... ... ... [21] ... шықты, соның нәтижесінде Қазақстан Республикасы
Жоғарғы сотының жанында Сот ... ... ... ... ... бөлінуі жөніндегі конституциялық қағида неғұрлым толық іс ... ... ... ... ... ... ... қызметін
қамтамасыз ету жөніндегі уәкілетті орган ... ... ... жұмыс
істейді. Осыған орай жергілікті соттарды ұйымдық және езге де ... және сот ... ... ... функциялар Әділет министрлігінен
алынып бұл органға және облыстардағы, республикалық маңызы бар қалалардағы
сот әкімшілігіне ... ... ... қызметін қамтамасыз ету жүйесінің Әділет
министрлігінің құрылымынан шығарылып, бұл жүйенің Жоғарғы соттын қарамағына
берілуі бұдан ... ... және өзге де ... ... ... Жоғарғы сотка тәуелді болады деген сөз ... ... ... ... ... соттан оқшау болатыны көзделген.
Комитет төрағасын ҚР Президентінің тағайындайтыны және Комитеттің құрылымы
туралы ережені де ... ... ... ... ... Ал
жергілікті соттар деңгейінде олардың қызметін ... ету ... ... ... ... ... ... судьялардың ауыстырылмауы қағидаларының
бекітілуі - бұл ... ... ... ол ең ... сот ... ... ету үшін ... бойынша басқа соттардың құзырына ... ... ... саты ... ... істерді қарау аудандық соттың өкілеттігіне
жатқызылған.
Облыстық және оған теңестірілген ... ... ... отырыс,
апелляциялық сот алқасы, кассациялық сот алқасы бар екенін айта ... ... ... сот алқалары құрылады және мамандандырылған құрамдар
құрылуы мүмкін.
Облыстық соттың өкілеттігіне келетін ... ... ... ... сот істерін және материалдарын қарайды; сот тәжірибесін
зерделейді және оны ... ... ... ... ... сот
төрелігін іске асыруы кезіндегі заңдылықты сақталу мәселелерін қарайды;
облыстық ... ... ... ... ... асырады.
Облыстық сот жүйесінің осы буынының алқасының құзырына өз өкілеттігі
шегінде бірінші саты соты ... ... ... кассациялық
тәртіппен және жаңадан ... ... ... ... ... ... (және оған теңестірілген) сот төрағасының ... ... бір ... ... ... ... ... істерді
қарауға тарта алатыны да көзделген (соттың төрағасы азаматтық ... ... және ... ... ... ... ... жүргізе алады).
Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты жергілікті және басқа ... ... ... ... ... және өзге ... бойынша
жоғары сот органы ... ... және ... ... іс ... ... қызметін кадағалауды жүзеге асырады, сонымен қатар бұл
орган сот практикасының мәселелері бойынша түсіндірмелер ... ... ... Соты ... отырыстан, азаматтық және әкімшілік
істер жөніндегі қадағалау сот алқасынан және ... ... ... сот ... тұрады.
1996 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан Республикасында ... ... тиіс ... ... сот ... ... жойылып,
мемлекеттегі төрелік соттар, соның ішінде Қазақстан Республикасының Жоғарғы
төрелік соты ... (ол бір ... ... сотқа біріктіріліп арнайы
мамандандырылған экономикалық сотқа айналды). Осындай реформаның негізін
1995 жылғы 30 тамыздағы Референдуммен ... ... ... ... ... заңға сәйкес, Қазакстан Республикасында сот билігі
тұрақты судьялар тұлғасындағы соттарға ғана, сондай-ақ қылмыстық сот ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасында сот жүйесін Қазақстан Республикасының Жоғарғы соты,
Республиканың жергілікті және ... да ... ... ... жататындар: облыстық және оларға ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар
қалалардың қалалық соттары, мамандандырылған сот - ... ... ... ... ... сот және тағы
басқалары), аудандық және оларға теңестірілген соттар ... ... ... - ... ... соты және ... кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі ... ... ... ... жазып көрсетілгендей: «Қандай да бір атаумен
арнайы және төтенше соттар құруға жол берілмейді».
Мамандандырылған ... құру ... ... сай ... ... келсек. Бұл орайда мамандандырылған соттар құрылуының бірқатар іс
жүргізушілік мәселелерді неғұрлым оңтайлы ... ... ... ... ... Конституциясында: «Қазақстан Республикасы –
президенттік басқару ... ... ... және өзін ... және ... ... ... орнықтырады»,- деп атап
көрсетілген.
Қазақстан ... ... ... Негізгі заңы
ретінде төмендегіге қатысты негізгі ... ... ... ... басқару нысанын;
- мемлекеттік және мемлекеттік емес субъектілерді өзара қатнастарының
тәсілдерін;
- адамдар мен ... ... мен ... ... ... ... ... заңдық,
атқарушылық және соттық (ҚР Конституциясы ... ... деп бар ... ... ... ... Конституцияда анық бөлініп
көрсетілген.
Қазақстан Республикасының Президентті мемлекеттің ішкі және сыртқы
саясатының ... ... ... және ... ел ішінде және
халықаралық қатынастарда таныстыратын мемлекет басшысы және оның жоғарғы
лауазымды ... ... ... ... ... ... ... ҚР жасы толған азаматтармен жалпы, тең және ... ... 7-жыл ... сайланады.
Заңдық қызметтерді жүзеге асыратын жоғарғы өкілетті орган, ... ... ... ... ... ... ... билік экономиканы басқару тетігінің негізгі болып
табылатын заң ... ... және ... ... ... ... ... асырады, атқарушы
органдар жүйесін басқарады және оның қызметіне жетекшілік етеді. Өзінің
барлық қызметімен ол ... ... ... ... ... ... ... Экономиканы реттеу аясында үкіметтің міндеті – елдің барлық
азаматтарының игілігі үшін, экономиканы ... және ... ... ... ... мідетіне салалық министрліктер мен ведомстволарды
басқару және бағыттау енеді.
«Қазақстан Республикасының мемлекеттік ... ... ... ... ... ... үш ... Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрлымы
Сот билігі биліктің заң ... ... ... ... қадағалайды. Ол жоғарғы сот және Конституциялық Кенесті ... ... ... ... тікелей президентке есеп береді,
оларды шартты түрде екі санатқа бөлуге болады: елдің ... ... ... министрліктер мен ведомстолар және ұлттық ... ... ... ... ... және ... нысандарын ұлғайту
шаралары бойынша, басқару құрылымының ұйымдастыруын жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... Қайталанатын қызметті жою.
3. Артық штаттарды қысқарту.
4. Барлық басқару иерархиясы бойынша ... ... және ... нақты шектеу.
5. Республикалық, аймақтық және бағдарламалық бағытта ортақ міндеттерді
шешу кезінде басқару органдарының өзара іс-қимыл жасауы мен үйлестірілуі.
Қазақстанда қазіргі ... он жеті ... ... ... ... да ... жұмыс істейді.
Елдегі экономикалық жағдайға жауапты, маңызды органдардың қатарына:
Қаржы министрлігі, ... және ... ... министрлігі, елдің
Ұлттық банкі жатады.
Қазақстан Республикасының сот жүйесін құрайтын соттар бір-бірінен өз
құрылымы мен ... ... ... ... Сот ... жүзеге
асыру барынша бірдей құрылымы мен құзыреті бар соттар сот ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық бірлікте (ауданда,
қалада, облыста) ... ... ... ҚР ... ... ... ... жақын құралатын әскери соттар өзгеше ... ... ... сот ... үш ... ... жоғары буын - Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты;
2) орта буын - ... және ... ... соттар (республика
астанасының қалалық соты, республикалық манызы бар қалалардың ... ... сот - ... ... ... ... және ... негізгі буын - аудандық және оларға теңестірілген соттар (қалалық,
ауданаралық, мамандандырылған сот - ... ... соты ... және орта ... соттар жергілікті соттар немесе жалпы заң
құзырындағы соттар деп аталады. Әрбір буын ... ... мен ... ... ... ... ... Қазақстанның кейбір жерлерінде,
қазақтар тұратын елді мекендерде би немесе ... ... ... Сот ... - сот билігін іске асырудың жаңа нысаны ретінде
Сот билігі азаматтық, әкімшілік және қылмыстық сот ... ... ... Сот ... ... ... ... Жоғарғы
Соты, сондай-ақ төменгі буындағы соттар жатады. Қазақстандық сот өндірісі
төрелік ... ... ... болмауымен
ерекшеленеді. Экономикалық даулар олардың ... ... сот ... аясында шешіледі. Соттар қаралып жатқан істер
бойынша шешім, үкім, анықтама, қаулы және ... ... сот ... ... ... ... соттардың азаматтық, қылмыстық,
шаруашылық және ... да сот ... ... ... көрсетілген процесуалды
формада олардың қызметтеріне сот ... ... сот ... ... ... ... ... Конституциялық Кеңесінің 1997 жылғы 6 наурыздағы
№3 қаулысына сәйкес "Қазақстан Республикасы Конституциясының 4  бабы ... ... ... ... ... ... ... қаулылары болып табылады  дегенді Қазақстан ... Соты сот ... ... ... оның ... Конституция
нормаларын қолдану мәселелері бойынша ғана нормативтік қаулылар шығаруға
өкілетті деп түсінген ... мен ... ... ... ... сот билігін іске
асырудың негізгі және маңызды нысаны сот төрелігін ... ... ... ... ... ... сот ... ұғымы оның түрлі
қырларында ашылады. Авторлардың көпшілігі сот төрелігін сот отырыстарында
іс жүргізу тәртібімен жасалатын арнайы ... ... ... ... ... азаматтық қылмыстық және өзге істерді қарау және
шешу жөніндегі қызметі ретінде ... Осы ... ... ... 75 және ... мен ... туралы Конституциялық Заңның
нормаларын талдау сот төрелігінің мәнін, мазмұнын және ... ... ... ... бөлуге мүмкіндік береді. Оларды қатарына
мыналарды жатқызуға болады.
1. Сот төрелігін мемлекеттің атынан арнайы ... ... - ... ... ... ... тізбесі ҚР Конституциясында және сот жүйесі
туралы Конституциялық заңда айқындалған. Соттардың мәртебесінің өзгешелігі
олардың ұйымдастырылуының ерекшелігіне ... ... ... сот ... ... Конституциялық заңның 6-бабына сәйкес уәкілетті
органның Жоғарғы Сот ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасының Президенті құрады, ... ... және ... және ... ... соттарды уәкілетті органның Қазақстан
Республикасы Жоғарғы ... ... ... ... бойынша
Қазақстан Республикасының Президенті құрады, қайта ұйымдастырады және
таратады;
2. Сот ... іс ... ... (ҚІЖК, АІЖК) белгіленген
тәртіппен қылмыстық, азаматтың және өзге ... ... ... ... ... анықтау мақсатында дәлелдемелерді зерттеу арқылы) және ... ... және ... да сот ... ... арқылы) арқылы
жүзеге асырылады;
3. Істер айыптау және ... ... ... ... ... ... ... берілген процестің басқа да
қатысушыларының міндетті қатысуымен сот ... ... ... ... сот қорғау немесе айыптау жағына шықпайды. Ол сот ... ... ... және ... әрі заңның талаптарына сай келетін
шешім шығаруға ... ... ... қаулылары, ұйғарымдары және шешімдері олар заңды
кушіне енген сәттен бастап заң күшіне ие 6-лады, сопдықтан да ... ... ... мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, лауазымды
адамдардың жәпе ... ... ушін ... ... ... ... енген сот актісін орындаудан жалтару ... ... әкеп ... Сот ... тек ... ... ... және тек
іс жүргізу заңнамасында белгіленген тәртіппен өзгертуі ... ... ... Сот төрелігі Конституцияда, сот жүйесі туралы Конституциялық ... ... да ... ... ... бекітілген идеяларды
басшылығына алатын, сот төрелігін және өзге де өкілеттіктерді жүзеге ... сот ... ... мен ... ... және ... ... ережелерден тұрады.
Негізгі кандидаттар ҚР Конституциясында бекітілген, сондықтан оның ... ... ... және өзге істер бойынша сот төрелігін атқару
саласындағы мәселелерді реттейтін салалы заңдарды қабылдау ... ... ... ... ... күші бар, ... тек соттың (судьяның) жаңа
емес: барлық азаматтардың, лауазымды және заңды тұлғалардың ... ... үшін ... ... ... ... ... және "ҚР сот жүйесі және судьялардың
мәртебесі туралы" 2000 ... 25 ... ... ... ... ... "Қазақстан Республикасында сот төрелігін тек сот жүзеге
асырады[1]". Сот төрелігіне жана нақты адамды ... ... ... ... және оған ... не ... белгіленген әсер ету шарасын
тағайындауда, сондай-ак заңсыз және негізсіз жауапкершілікке тартылғандарды
ақтау кезінде ... сөз оған ... ... - адам мен ... ... және ... ... лауазымды адамдардың аса маңызды құқықтары мен заңды мүдделерін
жүзеге асыруға тікелей қатысы бар құқық қорғау қызметінің функциясы.
Оның ... ... да ... ... ... да ... Мысалы, қылмыстық іс бойынша сот төрелігі, егер осы іс алдын
ала ... ... ... және толық тергемесе, егер олар барлық
қажетті ... ... және т.б. ... ... және әділ ... ... еді. Сондықтан, сот төрелігі - құқық қорғау қызметінің
тұтастай алғанда жүрегі.
Процесте немесе сот ... ... ... бойынша қабылданатын,
заң әдебиеттерінде сот ... ... деп ... сот шешімдері
(қылмыстық істер бойынша үкімдер, азаматтық істер бойынша шешімдер және
т.б.) заңнамаға ... ... ... ... ... бірі - жалпыға
міндеттілік. Ол, атап айтқанда, заңды күшіне енген ... ... ... ... ... сот ... ... барлық мемлекеттік және қоғамдық
ұйымдар, ... мен ... ... ... мен азаматтар үшін
міндетті және Қазакстан ... ... ... орындауға
жататынын білдіреді. Сот шешімін орындамау немесе орындауға кедергі келтіру
осыған кінәлі адамдарға ... ... ... ... ... 11 б.].
Сот төрелігінің басқа да айырмашылық белгісі, мемлекеттік қызметтің осы
түрі заңда (ҚІЖК, ... ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады, Айырмашылық белгілерге, ең
сонында, тек ерекше ... - сот ... ... ... жатады, "Соттың
ерекше өкілеттігін басқа органдарға беруді көздейтін заң актілерін шығаруға
тыйым салады. ... өзге ... мен ... ... ... сот билігі функцияларын иеленуге ... жоқ" ... сот ... және ... ... ... ҚР
Конституциялык заңының 1-бабы).
Аталған айырмашылық белгілерді ескере отырып, сот төрелігін соттың сот
шешімдерінің заңдылығын, негізділігін, әділдігін және ... ... ... ... ... мен онымен белгіленген тәртібін
бұлжытпай сақтау кезінде ... ... және өзге де ... сот ісін ... ... ... бойынша құқық қорғау қызметін
жүзеге асыру ретінде айқындауға болады.
Еліміздің сот жүйесі туралы жаңа ... ... ... атқарушылық және сот билігі тармақтарының функциялары айқын
жазылып қоймай, құқық қорғау жүйесін реформалаудың ... де ... ... ... және "Сот ... және судьялардың
мәртебесі туралы" ҚР Конституциялық заңының 3-бабына сәйкес ... сот ... сот ... ... ... ... өзара
белгіленген заңдармен өзара қарым-қатынаста байланысты ... Сот пен ... ... ... ... да бір ... арнаулы
және төтенше соттар құруға жол берілмейді[1].
Сот жүйесі ... ... ... ... алқабилер
институты белгіленді. Бастапқы кезеңде жасалғаны үшін қылмыстық заңмен өлім
жазасы түріндегі жаза ... аса ауыр ... ... ... ... ... Одан әрі алқабилерінің соттылығына
қылмыстық әрекеттердін басқа да ... ... ... ... ... ... отандық сот-құқықтық жүйесін ... бірі ... ... ... күмән тудырмайды, сот
қорғаушылары қылмыстық сот ісін ... ... ... судьялардың, прокурорлардың, адвокаттардың кәсіптік
дағдыларын арттыруға ықпал ... ... сот ... сапасын
жақсартуға және сот билігінің беделін ... ... ... ... ... жаңа сот төрелігін
тұжырымды түрде құруға ... бір топ ... заң ... ... ... елеулі әсер етті. Қылмыстық сот ісін жүргізуде соттың
орны мен ролі өзгерді. Сот ... рет ... ... ... ... ... Айыптаушы, жазалаушы соттан адамның құқықтары мен
заңды мүдделерін қорғайтын органға айнала бастады.
Қазақстан ... ... ... жүйені құрайды. Сот
жүйесінің бірлігі мынаны білдіреді:
1) сот жүйесі ҚР ... сот ... ... Конституциялық
заңда белгіленген сот төрелігінің жалпы қағидат-тарымен құрылып, әрі жұмыс
істейді;
2) ... ... ... ... ... ... үшін бірдей
қылмыстық, азаматтық және сот ісін ... өзге ... ... ... және өзге ... қарайды әрі шешеді;
3) сот төрелігін жүзеге асыру кезінде тек Конституция мен Республиканың
заңдары басшылыққа алынады;
4) ... ... ... қалыптастырудың бірыңғай тәртібі
белгіленген - ҚР ... ... сот ... ... және ... заң
құзырындағы соттардың судьяларын тағайындау.
5) заң күшіне енген сот қаулылары, шешімдер, сондай-ақ заңды өкімдер,
талаптар және соттың басқа да ... ... ... ... барлық
мемлекеттік органдардың, ұйымдардың (меншік нысанына қарамастан), лауазымды
адамдар мен азаматтардың орындауы үшін міндетті ... ... ... ... ... ... ... өзге көрінісі
әкімшілік және қылмыстық заңнаманың нормаларында көзделген заң ... әкеп ... ... соттарды қаржыландыру тек республикалық бюджеттің ... ... ... ... сот ... ... соттар бір-бірінен өз
құрылымы мен құзыретінің көлемі ... ... Сот ... ... ... ... ... мен құзыреті бар соттар сот ... ... ... ... ... ... (ауданда,
қалада, облыста) тиісті буындар құрылады. ҚР Қарулы Күштерінің құрылымына
және ұйымдастырылуына жақын құралатын әскери соттар өзгеше ... ... ... сот ... үш ... тұрады:
1) жоғары буын - Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты;
2) орта буын - ... және ... ... соттар (республика
астанасының қалалық соты, республикалық ... бар ... ... ... сот - ... ... әскерлерінің Әскери
соты және басқалары);
3) негізгі буын - аудандық және оларға теңестірілген соттар ... ... сот - ... ... соты және
басқалары).
2.3 Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... елдері Конституцияларының басым ... ... ... ... ... ... тағайындалуы оларды
үкімет билігіне белгілі бір дәрежеде тәуелді еткенімен, сайланбалылық
қағидасы да ... ... ... ... себебі судья коғамдық
пікірмен, өзінің ... ... ... ... ... санасуға мәжбүр. Сонымен қатар, судья қызметінің сипаты бұл
қызметте айтарлықтай ұзақ уақыт болуды кажет етеді, бұл ... ... он ... кем ... ... Ал ... ... жағдайында оның
табиғатына орай (ең ... ... ... қарқынды болуына
байланысты) қызметте болу мерзімі неғұрлым қысқа деп кезделеді. Осы ... ... да ... ... буын ... жалпы демократиялық
бағдарымен қатар судьялардың тағайындалу ... ... алып ... Бұл ... ... ... конституцияларды
қабылдау кезінде оңшыл және ... ... ... ... да ... қақтығыс туғызған емес.
Көптеген елдерде судьяларды тағайындау актісінің мемлекет ... ... ... ... ... АҚШ-та федералдық
судьяларды сенаттың келісімімен президент тағайындайды) бұған қандай маңыз
берілетінін айғактай түседі. Әрине егер ... ... сот ... ... көп ... бұл акт номиналды сипатқа ие болады және бұл
жерде әділет ... ... ... ... ... ... алдын ала белгілі болады. Бірақ солай бола тұрғанымен, Франция
Конституциясының ... ... ... ... ... ... «сот
билігі тәуелсіздігінің кепілі» болу үшін ... ... ... ауыстырылмайтыны қағидасына сәйкес, ... ... ... оның келісімінсіз қызметтен ... ... одан ... ... ... ... лауазымға ауыстыруға болмайды
(атап көрсетілген негіздерді қоспағанда). Билік үшін бұл ... ... ... немесе оларды заңды айналып өтіп, белгіленген
мерзімнен бұрын отставкаға кетуге мәжбүрлеудің ... емес ... ... ... ... ескергенде судьяның карьерасын
тоқтататын мұндай формуланы ... ... ... ... мерзімсіз немесе омірлікке тағайындалуы мағынасында түсінеді. Бұл
жағдайға оның ... бір ... ... сот ... ... ... ... мүмкін етпейтін денсаулық жағдайы, қылмыс немесе елеулі тәртіптік
теріс қылық жасауы немесе ... және ... ... ... ... ... ауыстырылмайтыны қағидасын (кез келген басқалары
сияқты) абсолют дәрежесіне көтерудің қажеті жоқ. Және бұл ... ... «өз ... отставкаға кетуге немесе баска қызметке баруға мәжбүр
ету үшін оған қысым жасаудың «метазаңдық», тәжірибелік ... ... ғана ... ... ... де бар. Олардың бірі - «соттардың
құрылымындағы өзгерістер; бұл ... ... ... ... ... қызметке ауыстыруға немесе отставкаға жіберуге болатын
уақыт заң жүзінде белгіленеді.
Бірақ ... ... ... ... ... ... жүзінде орындалатын елдерде судьяны оның ... ... ... ... ... ... - өте қиын шаруа. АКШ президенті «сенаттың
келісімі мен кеңесі ... ... ... ... дәл ... мен кеңесі» бойынша оны орнынан ала алмайды, Франция нрезидентінің
де ... кең ... ... ... бұған билігі
таралмайды. Судьяға импичмент білдіру - бұл судьяны еш ... ... ... ... ... бар ... ... Қызмет
бойынша ауыстыруды регламенттеу, бір жағынан, судьялардың ауыстырылмауын,
ал екінші жағынан, олардың судья карьерасы бойынша етуінің ... ... ... ... ... алғанда, судьялардың ауыстырылмайтыны - ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіз және тек қана заңға бағынады» деген формула ең алдымен
мемлекеттік билік пен ... ... ... ... мен ... тәуелсіз екендігмі және, керісінше, онын катаң түрде ... ... атап ... ... Оның ... бөлігі «заң - судья» деген
бағыныштылықтың артында жатқан барлық ... ... ... ... сияқты. Қазіргі заманғы күрделі әлеуметтік нақты жағдайда судьяның
заңга бағыну қағидасы үстем болып ... ... ... ... ... ... ... заң ережелерінің шын мәнінде тәуелсіз және
беделді сот билігінің қалыптасуы үшін ... ... ... ... ... ... судьясы қызметіне 25 жасқа
жеткен, жоғары заң білімі, мінсіз беделі және ... ... ... ... екі жыл ... тәжірибесі бар, біліктілік емтиханын, оның ішінде
мамандандырылған магистратурада біліктілік емтиханын тапсырған, ... ... ... ... ... болатын ауруларының жоқ
екенін растайтын ... ... ... ... тағылымдамадан
(стажировка) (3 айдан 6 айға дейін) табысты түрде ... ... ... ... ... ... ... алған Қазақстан Республнкасының
азаматы бола алады. Ал облыстық соттың судьясы қызметіне жоғарыда ... сай ... ... ... мамандығы бойынша жұмыс тәжірибесі кем
дегенде он бес жыл, соның ... бес жыл ... ... ... атқарған азамат
тағайындалуы мүмкін. Жоғарғы соттың судьясы қызметін жоғарыда аталган
талаптарға сай келетін, бірақ ... ... ... ... ... кем
дегенде жиырма жыл, соның ішінде он жыл судья болып ... ... ... ... ... ... ... берудің мына
төмендегідей тәртібі белгіленген.
1. ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президентінің Жоғары Сот Кеңесінің кепілдемесіне ... ... ... ... Жергілікті және басқа соттардың судьяларын ... Сот ... ... ... ... ... ... Жергілікті және басқа соттардын сот алқалары төрағаларын, Жоғарғы
Соттың сот ... ... ... Сот ... ... ... ... жалпы отырысының шешімі негізінде Жоғары Сот ... ... бес жыл ... ... ... Президенті
тағайындайды.
4. Жоғарғы Соттың Төрағасын Жоғары Сот Кеңесінің ұсынымына негізделген
Қазақстан Республикасы Президентінің ұсынуы бойынша бес жыл ... ... ... және басқа соттардын төрағаларын Жоғары Сот Кеңесінің
кепілдемесі бойынша ... ... ... бес жыл ... және ... соттардың төрағалары мен сот ... ... ... ... мен сот ... ... мерзімдері аяқталғаннан кейін, егер олар бұрынғы қызметтеріне
немесе басқа соттағы осындай кызметке тиісінше ... ... ... ... ... соттың судьясы өкілеттігін жүзеге асыруды
жалғастырады[24, 25 б.].
Тиісті сотта судьялардың бос орны болмаған ... ... ... ... ... тағайындалмаған жергілікті және баска соттардың
терағалары мен сот алкаларының төрағалары олардың келісімімен тең ... ... ... ... судьясы лауазымына конкурссыз тағайындауға
ұсынылады.
Судьяларға берілетін кепілдіктер мен иммунитетке келсек, сот ... ... ... ... конституциялық заңда белгіленгендей,
Қазақстан Республикасында сот билігін судья алып ... ... оған сот ... ... және кәсіби негізде өзінің міндеттерін
атқаруға құқық берілген. Барлық судьялардың мәртебесі бірдей және олардың
құзыры бойынша ғана ... ... бар. ... өз
өкілеттіктерін жүзеге асыру кезінде қоятын талаптары мен ... ... ... ... ... лауазымды тұлғалар мен
азаматтар үшін міндетті күші бар. Ал ... ... мен ... оларға сыйламаушылық білдіру заңда белгіленген жауапкершілікке
әкеліп соғады.
Қазақстан Республикасының жоғары оқу орындары ... ... ... және орта заң ... бар, ... сот жүйесінде жұмыс істеу үшін
түлектерін тереңдегтіп мамандандырып дайындау жұмысын жүзеге ... ... ... жоғары оқу орындарының түлегі заң ғылымы ... ... ... ... ... олардың қылмыстық және азаматтық
процесс, сот практикасы ... ... ... ... ... ... жазудың тәжірибелік машықтары және т.с. жоқ ... Іс ... ... ... істердің сапалы әрі уақтылы қаралуына
еш септігін тигізе алмайды.
Қазақстан мемлекеттік егемендігін алғаннан ... ... ... уақытқа
дейін судьялардың және сот қызметкерлерінің біліктілігін жоғарылату, сот
төрелігінің, соттардың ... ... және ... ... ... ... мәселелерін зерттеу жөніндегі мамандандырылған ғылыми
мекеме болған жоқ. ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Жоғарғы сотының ... және сот ... ... ... ... ... Одан кейін Қазақстан Республикасы судьяларының
біліктілігін арттыру ... ... ... ... Мемлекеттік басқару академиясына берілді. Демек ол: «Қазақстан
Республикасы Президентінің жанындағы Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... 2005 жылғы 8
шілдедегі №1611 Жарлығымен [25] ... Осы ... ... ... Президентінің жанындағы Мемлекеттік басқару
академиясы туралы» Ережесі бойынша: «Соттардың, сот жүйесі және ... ... ... біліктілігін арттыру»[26]
мәселелері ... ... ... ... ... ... ... асырылатыны туралы көрсетілген. Казіргі кезде
бұл Жарлықтың күші жойылып, 2008 жылы 28 ... №698 ... ... ... ... Республикасының Президенті
жанындағы мемлекеттік басқару академиясы» мемлекеттік мекемесі» [27]
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мемлекеттік қазыналық кәсіпорны етіп қайта құру
жолымен қайта ұйымдастырылды.
Мамандандырылған ... ... ... ... ... қоғамдық маңыздылығын, тез және тиімді ... ... ету ... ... ... процессуалдық заңдармен
белгіленуге тиіс (Конституциялық Кеңестің 1997 ... 6 ...... ... ... ... ... ала отырып, Конституциялық
заңда қандай да бір мамандандырылған соттар ... ... ... ... ... ... ... құрылуы мүмкін екендігін
көзде ұстайды. Елдің сол немесе өзге бір өңірінде нақты ... іс ... ... ... ... және өзге ... ... және сот қателігін болдырмау мүддесіне орай мамандандырылған
соттарға қатысты сот шешімдерін қайта қарау ... ... ... ... тиіс. Шағымдану және қадағалау сатыларының соттары
ретінде тиісті мамандандырылған соттар да, басқа ... да, ... ... ... ... Соты да ... ... Бұл ретте Жоғарғы Сот
Конституцияның 81-бабына сай азаматтық, қылмыстық және Республиканың барлық
соттарының ... ... өзге де ... ... ... сот ... ... соттардың ұйымдық-құқықтық құрылуы және оларда ... ... ... ... және ... өз ... ... сот арқылы қорғалуына (Конституцияның 13-бабының 2-
тармағы), ... заң мен сот ... ... ... ... деген
конституциялық құқықтарына (Конституцияның ... ... ... мүмкіндігін болдырмайтын заң нормаларына негізделуі тиіс.
3. Мамандандырылған соттардың осы санамалап берілген сипаттамалары, ... ... ... арнаулы соттардан ажырататын негізгі
белгілер болып табылады.
Жазылғанның негізінде, Қазақстан Республикасы ... ... 4) ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Конституциялық заңының 17-бабы 3-
тармағының 1) тармақшасын, 31-33, 37-баптарын және 41-бабы 1-тармағының ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
1. Қазақстан Республикасы ... ... ... сот ... Конституциямен және оған ... ... ... ... деп ... ... да бір атаумен арнаулы және төтенше соттарды ... жол ... ... норма, мынадай белгілермен сипатталатын соттарды
құруға тыйым салынатынын білдіреді:
1) олардың құрылысы, құзыреті және ... ... ... және
конституциялық заңмен емес, арнаулы ... ... ... ... сот ... ... асыруы, өзге соттар үшін заңдармен
белгіленген сот ісін жүргізу тәртібінен алынып тастаулар ... ... ... бұл ... және ... ... мен бостандықтарына
нұқсан келтірілуіне жағдай жасайды;
3) олар ... және ... ... ... ... ... ... көзделген мемлекеттік биліктің заң шығарушы, атқарушы және сот
тармақтарына бөліну принципі сақталмайды, бұл арнаулы ... ... ... органдарынан ұйымдық ... ... ... ... ... берілген “арнаулы сот” ұғымы,
қорыта алғанда, осы көрсетілген белгілердің тым болмаса біреуіне ие болған
соттарды белгілеу үшін ... ... сот ... мен судьяларының мәртебесі
туралы” 2000 жылғы 25 желтоқсандағы № 132-ІІ ... ... ... ... 3-тармағымен көзделген мамандандырылған
соттар, Конституцияның 75-бабының 4-тармағында көрсетілген ... ... ... ... ... сот ... бөлігі болып табылады.
Қазақстан Республикасының мамандандырылған ... ... ... ... ... ... ие болуға тиіс:
1) мамандандырылған соттар ... ... ... ... жергілікті соттар ретінде кіруге тиіс;
2) олардың сот жүйесіндегі орны ... ... ... жергілікті
соттарға теңестірілуі) конституциялық заңмен айқындалуы тиіс;
3) мамандандырылған соттарда сот билігі сотта іс жүргізудің азаматтық,
қылмыстық және ... ... өзге де ... ... ... ... ... соттардың соттылығы заңмен белгіленуі тиіс;
5) мамандандырылған соттарға қатысты сот шешімдерін қайта ... ... ... ... етілуі тиіс. Шағымдану және қадағалау
сатыларының соттары ретінде тиісті мамандандырылған соттар да, ... ... ... ... ... Республикасы Жоғарғы Соты да болуы мүмкін;
6) мамандандырылған соттардың ұйымдық-құқықтық құрылуы және оларда сот
төрелігінің жүзеге ... ... және ... өз ... ... сот ... ... сондай-ақ заң мен сот алдында
жұрттың бәрінің теңдігіне деген ... ... ... ... ... заң ... негізделуі тиіс.
3. Мамандандырылған соттардың осы санамалап берілген сипаттамалары
оларды арнаулы соттардан ажырататын негізгі белгілер болып табылады.
4. ... ... ... ... ... ... оны қабылдаған күннен бастап күшіне енеді, шағымдануға
жатпайды, ... ... ... ... ... міндетті және
Қазақстан Республикасы Конституциясының 73-бабының 4-тармағында көзделген
ретті ескере отырып, түпкілікті болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сонымен, ... ... сот ... ... - ... әкімшілік және
қылмыстық сот өндірісі арқылы жүзеге асырылады.
Сот билігі органдарына: Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты, сондай-ақ
төменгі буындағы соттар жатады. Қазақстандық сот өндірісі ... ... ... болмауымен ерекшеленеді. Экономикалық даулар олардың
субъектілеріне қарамастан азаматтық сот ... ... ... ... ... ... ... шешім, үкім, анықтама, қаулы және бұйрық
үлгісіндегі сот актілерін қабылдайды.
Сот ... ... ... ... ... ... саты іс ... белгіленген тәртіппен төменгі тұрған соттың үкімдерін,
қаулылары, ... мен ... ... ... яғни сот ... ... ... қарау және шешу бойынша тек төмен сатыдағы соттың
қызметіне байланысты жүзеге асыруға құқылы.
Республикада ... ... ... Сотты қоса алғанда, соттылығы
қылмыстық іс жүргізу және азаматтык іс ... ... ... ... ... ... ... Бірінші сатыдағы сот шығарған сот
актілері занды күшіне енеді, яғни ... ... үкім ... ... ... ... ... саналатын заңмен белгіленген апелляция мерзімі - ... ... ... ... ... ... - 15 күн), ал ... үшін - оған ... ... ... ... бастап орындауға
келтіріледі. Бұл мерзім тараптарға сот шығарған сот ... ... ... ... ... ... ... тұрған сот сатысына шағым және
наразылық білдіру үшін беріледі.
Сот актілерінің негізсіздігі мен заңсыздығы ... ... ... ... дұрыс анықтамау және материалдық (қылмыстық немесе азаматтық заң)
құқықты қолданбау, іс ... іс ... ... ... ... ... іс-жүргізу заңдарының нормаларын сақтамау, бірінші сатыдағы
соттың ... іс және ... ... ... бойынша үкімінің
немесе қаулысының (шешімінің) заңсыздығы әрі ... ... істі ... іс ... кезінде жіберілетін сол қылықтарды айғақтайды.
Үкімдерді, қаулылары, ... ... ... ... ... маңызы ең алдымен, ол сот ... ... ... нақты
жүргізудің маңызды кепілі болып табылады, өз кезегінде заңсыз және негізсіз
сот актілерінің орындалуын ... ... ... ... ... тексеру және қайта қараудың процессуалды ... ... ... ... ... қолданылатынын атап өткен жөн. Әрине, ол
барлық жерде осы ... істі ... ... ... ... ... ... бірдей емес, алайда оның мәні қадағалау ісін ... сот ... ... процестің жекелеген қатысушыларының да, кез келген
азаматтың да заңды құқықтары мен мүдделерінің маңызды кепілі болады.
Алқабилер сотының жай сот алдында, дау ... ... ... ... ... және ... ... біріншіден, алқабилер соты
кәсіби судьялардың пара алуына және олардың ешбір олқы іске ... ... ... ... әрқашанда халық өкілдері қатысып отырады
және бүнда абыройсыз судьяның өз ... ... ... емес ... ... ... өз міндеттерін орындауы және олардың
сот әділдігіне қатысуы тұрғындардың құқықтық мәдениетінің ... ... ... ... ... ... тұлғалар сот жүйесіне
қатысып, оның материалдарымен жақын танысып, барлық ... ... ... бір ... ... ... ... судьяларға қарағанда
алқабилер көбінесе әділдікті жетекшілікке алады, олар арнайы ... ... ... ... іс ... тараптардың
жарыссөзімен және кәсіби судьяның жөн сілтеуімен таныса ... ... ... ... түрдегі ақыл ойды және өз ... ... ... ... ... ... асыратын езіндік
ерекшеліктері бар екендігі айқындалды. Біздің ойымызша, олардың ... ... сот ... ... заңи жанжалды немесе ... ... ... ... ... жанжал немесе дау болмаса, тіпті
әлеуетті тұрғыда да сот ... сот ... ... асырылуы мүмкін
емес.
2) сот билігі - тұтас ... сот ... ... ... ... ... ... оның негізгі сапалық өзгешелігі дәл осында.
3) судья ... ... ... ... ... ол ... талаптарын
әділдік, формальды теңдік, еркіндік, ақылға сай болу, адалдық және т.с.с.
құқық қағидаларымен ... ... Ал ... ... ... ... тұрғыда түсінікті және рационалды негізделген талаптары
заң жүзінде көрініс таппаган жағдайда, сот ... ... ... ... ішкі ... ... сүйеніп, тиісті құқықтық
нұсқамаларды езі тұжырымдауға тиіс.
Қазақстандағы сот ... де ... ... ... жеткен
жетістіктері де көп. Қазіргі таңда еліміздің сот билігіне толықтай сипат
беру үшін ... ... ... ... ... жүгінетіндігі сөзсіз.
Себебі, Ата Заңымыздың қағидаларында сот билігі Қазақстан Республикасындағы
біртұтас биліктің бір ... ... ... ... ... өзара тепе-теңдік принципі негізінде жұмыс атқаруының тұғырына
айналды. Еліміздің сот билігінің мазмұнын ашуда аталмыш қағида ... ... орын ... сот ... ... мен ... ... органдары
арасындағы қарым-қатынастағы рөліне баға беру үшін оның айрықша мемлекеттік
билік түрі екендігін анықтайтын өзіне тән ... атап ... ... сот ... – мемлекетіміздің басқа билік салаларынан, яғни
атқарушы және заң шығарушы билік тармақтарынан өкілеттіктері бойынша ... тұр, ... өз ... ... әрі тек ... ... алады.
Екіншіден, сот билігінің басты мақсаты еліміздің заңдарына сай әділ
шешімдер қабылдау болғандықтан, азаматтардың, жеке және ... ... ... ... ... рөлге ие. Егер, басқа мемлекеттік
органдардың құқық қорғау функциялары белгілі бір құзырет ... ... ... ... тұлғаның тағдырына байланысты түпкілікті, тек ... ... ... ... ... ... ... Демек, сот
билігінің тәуелсіз билік саласы болып құрылуының астарлы себебі де ... ... ...... ... құқықтарын қорғау
мен әділ шешім шығарудың кепілі.
Қазіргі таңда, қоғам арасында сот билігіне байланысты әртүрлі пікірлер
айтылып жататыны ... ... ... ... пен ... ... ... соттар шығарған шешімдердің ішінара қаншасы әділ, қаншасы
заңсыз деген ... ... ... ... еткен әртүрлі қоғамдық сұраулардың
қорытындысы негізінде пайыздық көрсеткіштерді анықтап, ... ... ... ... ... де кең орын алғаны жасырын емес.
Осыған байланысты айта кететін бір ... кез ... ... істі ... ... бір тараптың сот шешімімен келіспейтіндігі анық. Өйткені,
тек заңдарға ... ... ... ... ... сот белгілі бір тұлғаға
жауапкершілік, не болмаса міндет жүктейтіндігі ақиқат. Осы орайда қоғамдағы
соттар, жалпы сот билігі ... ... тек ... ... жүргізген сұрау
қорытындысы бойынша анықтау дұрыс па ... ... ... ... ... ... ... сот билігі жайлы кейбір теріс пікірлердің
қалыптасуының астарлы себептері осы ... ... ... ... халыққа деген қызмет ... ... ... ... тәсілдердің біржақты, үстірт қолданылуында. Сондықтан, қоғамдағы сот
билігіне деген сенімнің артуына бағытталған шаралар кешенді әрі ... ... ... ... ... сот ... даму ... еліміздің сот жүйесінде болып жатқан өзгерістер халық игілігіне
бағытталған болса, жоғарыда көрсетілген мақсаттарға жететіндігімізге ... ... ... ҚР ... 1995 ... 30 тамыз // «ЗАҢ» базасы - ҚР электрондық
жүйеленген нормативтік құқықтық актілерінің ... ҚР ... ... ... ... ... арнаған 2009 жылғы
«Дағдарыстан – жаңару мен дамуға»//Егемен Қазақстан, ... ... ССР ... ... ... ... ... туралы
декларациясы, 1990 жылы 25 қазан
4 Қазақстан Республикасының Жоғарғы ... ... ... тәуелсіздігі туралы» Конституциялық заңы
5 Қазақстан Республикасының Президентінің 2002 ... 20 ... ... ... ... Құқықтық саясат
тұжырымдамасы
6 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.
Назарбаев Қазақстан халқына ... 2007 ... 1 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының заңы
8 Нарикбаев. М.С. Казахстан: Судебно-правовая реформа и дальнейшие пути ее
совершенствования // Жинақта: Проблемы реализации судебно-правовой ... ... ... опыт и ... Астана, 1998, 7-бет
9 Сапаргалиев М. История ... ... ... ... ... 1966, 193 б.
10 Шоқан Уәлиханов Таңдамалы шығармалары, 177 ... ... С.З. ... строй казахов первой половины XIX в. - Алма-
Ата, 1958.- 356 б.
12 Жалпы соттар жүйесін құру туралы «Қазақ ССР сот ... ... ... жыл 23 ... Сот және сот төрелігі: Оқу құралы. - ... 2004. – 183 ... ... ... сот ... ... ... Оқу құралы
-Алматы, 2006. - 561 б.
15 Мәми Қ. ҚР сот жүйесі және ... ... ... туралы монографиялық
зерттеуі //Алматы-2006 -177 б.
16 Халықов К. Суд и ... ... в РК. - ... 2004, С. ... ... С.В., Чистяков Н.Ф. Суд присяжных: история и современность. М.:
Монускрипт, 1992. - 356 с.
18 Сулейменова Г.Ж. Суд и ... ... в РК. - ... 1999.-с. 258
19 Нарикбаев М. Дорога к правосудию (запечатленные мгновения). - Алматы,
1997.- С. ... ... ... сот ... мен судьяларының мәртебесі туралы»
Қазақстан Республикасы конституциялық заңы
21 ҚР Президентінің «Қазақстан Республикасындағы сот ... ... ... ... ... ... 01.12.2000
22 Сапаргалиев Г. Конституционное право РК: Алматы-2003-С. 123
23 Сулейменова Г.Ж. 12. Стецовский Ю.И. ... ... - М, ... ... ... ... Х.Ю. Правоохранительңые органы Республики Казахстан. -Алматы:
Дәнекер, 2000. - 25-бет.
25 ... ... ... жанындағы Мемлекеттік баскару
академиясының мәселелері» туралы Қазақстан Республикасы Президентінің 2005
жылғы 8 шілдедегі №1611 Жарлығы
26 «Қазақстан ... ... ... ... басқару
академиясы туралы» Ережесі
27 2008 жылы 28 қарашада №698 Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы
28 Нарикбаев М.С. Основные этапы становления ... ... ... ... Суды и их роль в ... государственной
независимости. - Астана, 2001. - 89-бет
29 2007 жылғы 1 каңтардан бастап қолданысқа енгізілген «Алқабилер ... ... ... ... Ю.И. ... ... - М, Дело, 1999., 233 б.
31 Жоламан Қ.Д. Мемлекет және ... ... 11 ... ... сот ... // ... -№ 11. -53-57 бб.
33 Б.Мақұлбеков, "Сот билігі және қоғам", «Егемен Қазақстан», 9.05.09 ж.
34. Қаржаубаев Е. ҚР сот ... ... ... тармақтарымен өзара
қатынасын қамтамасыз еті мәселелері: Автореферат, Алматы-2009
-----------------------
Республика Президенті
Прокуратура
Конститциялық ... ...

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының сот билігі96 бет
60-80 жылдардағы ортасындағы Қазақстандағы нақты социализм12 бет
Coт төрелігі ұғымы және оның принциптері6 бет
XIX г. 60-70-жылдарына дейінгі қазақ әдеби тілі және оны танытатын үлгілер25 бет
XIX ғасырдың екінші жартысы XX ғасырдың басында Қазақстандағы әкімшілік құрылыс пен құқық5 бет
Іске қатысушылардың сотқа келуін қамтамасыз ету16 бет
Істі мәні бойынша қарау бөлімдері57 бет
Істі сотта қарау81 бет
Істерді алқалы түрде қарау принципінің сот қызметін ұйымдастыру принциптерінің арасында алатын орны мен мәні55 бет
Адам өлтіру қылмысын тергеуде арнайы білімдерді қолдану31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь