Халықаралық ұйымдардың халықаралық құқықтық жауапкершілігі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1 БӨЛІМ. Халықаралық ұйымдардың жауапкершілік теориясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.1 Халықаралық ұйымдар халықаралық құқықтық жауапкершіліктің субъектісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
1.2 Халықаралық ұйымдардың жауапкершілік концепциясы ... ... ... ... ... ... ... ...13

2 БӨЛІМ. Халықаралық ұйымдардың халықаралық құқық жауапкершілігінің
мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..21
2.1 Халықаралық ұйымдардың жауапкершіліктің пайда болу негіздері ... ... ... .21
2.2 Халықаралық ұйымдардың іс.әрекетерін саралау мәселелелері ... ... ... ... ... 32


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 67
Әлемдегі халықаралық қатынастар мен интеграциялық процесстердің жылдам дамуы жаңа институттар мен көкейтесті мәселелер пайда болатын халықаралық құқықта анық көрінеді. Олардың бірі болып халықаралық құқықтың институты болып табылады. Сонымен бірге дәл осы институт бүкіл халықаралық құқықтың кепілі және оның сенімділігі мен әлемдегі абыройының индикаторы болып табылады. Біріншіден, халықаралық құқықтағы жауапкершілік ретінде оның негізгі субъектілері мемлекеттердің жауапкершілігі болып табылады.
Қарама-қайшы болып бұл мәселенің көптеген жылдар ішінде қалай батыс, солай отандық халықаралық құқық ғылымында ашық қалатыны болып табылады.
1 Әлемдік классика [Мәтін]: 10 томдық. Т. 9. Мемлекеттік сектор, халықаралық бәсеке және менеджмент теориясы [Мәтін] / ред.: Кенжеғозин М.Б., Қошанов А.Қ. [т.б.].- Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2006.- 471 б.
2 Оппенгейм А. Халықаралық құқық. М., 2005.- 569 б.
3 Бобров Р.Л. Основные проблемы теории международного права. М., 1968.- 486 б.
4 Казанский П.Е. Право и нравственность как явления всемирной культуры.- М., 1976.- 693 б.
5 Голубев Н.Н. Международные организации.- М., 1974.- 159 б.
6 Бирюков П.Н. Международное право. М., 1998.- 456 б.
7 Василенко В.А. Ответственность государства за международные
правонарушения. Киев, 1976.- 724 б.
8 История государства и права зарубежных стран: Источники права / Отв. ред. В.П. Галанза. М., 1993.- 612 б.
9 Международное право в документах: Учеб. пособие. / Сост. Н.Т. Блатова, Г.М. Мелков. М., 2004.- 742 б.
10 Лукашук И.И. Международное право. Общая часть. М., 2001.- 542 б.
11 Колосов Ю.М. Ответственность в международном праве. М., 1975.- 493 б.
12 Лукашук И.И. Право международной ответственности. М., 2004.- 732 б.
13 Международное право. Учебник / Под ред. Ю.М. Колосова, Э.С. Кривчиковой. М., 2000.- 712 б.
        
        Халықаралық Ұйымдардың халықаралық құқықтық жауапкершілігі
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
......................................................5
1 ... ... ... ... ... ... халықаралық құқықтық жауапкершіліктің субъектісі
ретінде.....................................................................
....................................................10
1.2 ... ... ... ... ... ... құқық жауапкершілігінің
мазмұны.....................................................................
.................................................21
2.1 Халықаралық ... ... ... ... ... ... іс-әрекетерін саралау
мәселелелері....................32
Қорытынды...................................................................
..............................................63
Пайдаланылған ... ... ... мен интеграциялық процесстердің жылдам
дамуы жаңа институттар мен көкейтесті мәселелер пайда болатын халықаралық
құқықта анық көрінеді. Олардың бірі ... ... ... ... ... ... бірге дәл осы институт бүкіл халықаралық құқықтың
кепілі және оның сенімділігі мен ... ... ... ... Біріншіден, халықаралық құқықтағы жауапкершілік ретінде оның
негізгі субъектілері мемлекеттердің жауапкершілігі ... ... ... бұл ... көптеген жылдар ішінде қалай батыс,
солай отандық ... ... ... ашық ... ... табылады.
Дәл осы жағдай авторға халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі тақырыбын
кешенді зерттеуге бастауға себеп болды. Дәл осы ... осы ... ... зерттеуге алғашқы қадамы болып табылады. Осы тақырыптың ... ... ... ... ... ... жатқан ұлттық процесстерге белсенлді әсер ететін
әлемдегі халықаралық жәнен интеграциялық ұйымдардың рөлі мен санының
көтерілуі, ... және ... ... ... ... ... ... құзыреттерінің кеңеюі. Өз
кезегінде, ол қабылданған міндеттерді адал ... ... ... ... ... және ... құқыққа қайшы әрекеттер жасағаны
үшін жауапкершілікке тартылады.
2. Халықаралық құқықтың қайсысы да субъектілерінің, жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... ҚР азаматтары мен ... ... ... Осы ... ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекеттердің зардаптары
үшін барабар өтеуді өз уақытымен алуға өз құқығын жүзеге асыру кепілін
беру.
3. Халықаралық ұйымдардың құқықтарын ... және ... ... ... және ... ... субъектілердің
осы құқықты теріс пайдалануын келтірмеу мақсатымен қатал шектеулер
орнатылады.
4. Халықаралық ... ... және оның ... ... ... жай және ыңғайлы схемасын құру, және сондай-
ақ осы құқық жүйесінің ... ... ... ... шеңберінде оларды жауапкершілікке тарту және
оларға сондай күш ... ... ... ... ... ... қарулы күштерін дәлелсіз және заңсыз қолдануды
шектеу;
6. Халықаралық құқық Комиссиясының осы тақырыппен ары қарай жұмыс істеуі
үшін қосымша ... ... ... ... жауапкершілігі
туралы тармақтарының баламалы схемасын құру және бүгіннің ... ... ... ... ... құқықтық негізді құру;
7. Ғылыми көзқарастарды, батыс және отандық ғалымдардың, халықаралық
ұйымдар ... ... және ... ... кең
түрде жалпылау және осы тақырыпты халықаралық ... ... ары ... ... үшін негіз құру.
8. Мемлекеттердің халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі саласында
халықаралық дауларды шешудің саяси ... ... бас ... халықаралық ұйымдардың жауапкершілігінің ... ... ... ... көрсету жолымен мемлекеттердің
сыртқы саяси көзқарасына әсер ету мүмкіндігі.
Зерттеу өзектілігі. Берілген тақырыптың өзектілігі халықаралық ұйымдар
жуық арада, бірақ ... ... ... ... Ең ... ... халықаралық ұйымдардың жауапкершілігін субъекті ретінде реттейтін жалпы
нормаларының болмауы.
Осыған байланысты, ең бірінші ... ... ... ... ... ... бекітілуін мойындау болып
саналады. Осы кезге дейін ... ... ... ... ... субъектілерін ресми мойындайтын нормалары жоқтың қасы.
Басқа жағынан, халықаралық ұйымдарда халықаралық құқықтардың және
міндеттердің субъект болу ... ... ... ... ... ... ұйымдар үшін бұл қабілеттілікті бекітетін нормалардың
болуы барлық қайшылықтар мен қайшылықты жағдайлардан арылтар еді.
Зерттеудің ғылыми жаңалығы. ... ... ... ... ... жауапкершіліктері туралы мәліметтер жинақтай отырып
осы аталған мәселеге байланысты білімді жинақтау, алға қойған ... ... ... ... ... мен ... деңгейі. Халықаралық ... ... ... және әдістемелік ... ... ... ... Д.Б. ... И.И.
Лукашук, В.А. Мазов, Л.А.Маджорян, Г.И.Тункин, Н.А.Ушаков, Е.А.Шибаев және
басқа отандық ғалымдардың ... ... Шет ел ... ... ... ... ... К.Ф.
Амерасингхе, Е. Буткевитц, Б. Грэфрат, С. ... ... ... ... ... И. ... және т.б. ғалымдардың еңбектірінде
көрсетілген.
Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі саласындағы ... ... ... ... ... басылымдардағы түсіндірмелер, оқу
құралдары мен монографиялардың тараулары ретінде ұсынылған. ... ... ... ... ... ... тақырыбы
бойынша біріккен жүйелі зерттеу жоқ, және де кандидаттық және ... ... ... ... зерттеулер өткізілмеген. ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі контестінде қараумен ғана шектелген ... ... ... және т.б.), ... осы ... ... оқу құралдарының қысқа бөлімдерін арнаған (К.А. Бекяшев, Г.И. ... ... ... ... ... ... ... қолда бары фактісін мойындауға жауапкершіліктің формалары
мен түрлеріне байланысты оған ... ... ... ... ... шет ел ғылымында халықаралық ұйымдардың
жауапкершілік мәселелері басым көпушіліктің өзінде ақ кешенді ... ... ие ... және ... ғылымдардың тармақтары жөнінде
комментарияларымен көрсетілген.
Осының барлығы, автордың ертелі белгілегендей, ... ... ... ... ... ... ... нақты
қажеттілігі туралы айтады.
Зерттеу мақсаты мен міндеттері. Жұмыстың ... ... ... ... жауапкершілігінің жүйелік концепциясын құру және
тармақтардың ... ... ... ... ... ... ... асыру ұщін диссертациялық жұмыста келесі міндеттер шешіледі:
- Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... жауапкершілігі эколюциясына тарихи-құқықтың
талдау жасау;
- Халықаралық ұйымдардың халықаралық құқыққа ... ... ... ... ... анықтау;
- Халықаралық міндеттемені бұзу негіздерін құру және ... ... ... ... байланысында жауапкершілік деңгейін
анықтау;
- Халықаралық ұйым әрекетінің құқыққа ... ... ... ... Жауапкершілік мазмұнының жалпы принциптерін халықаралық құқыққа қайшы
әрекет жасағаннан кейін ұйымның құқықтары мен міндеттерін анықтау;
- Халықаралық ... ... ... ... өтеу ... ... ... ұйымдардың эжауапкершілігі имплементациясының жан-жақты
механизмін құру;
Зерттеу ... мен ... ... объектісі ретінде халықаралық
құқықтағы жауапкершілік ... ... ал ... пәні ... ... жауапкершілігін құқықтық реттеу болып табылады.
Қорғaуғa ұcынылaтын ... ... ... зерттеудiң
жaңaлығын cипaттaйтын тезиcтердi негiздеу және ... ... ... тұжырымдaрды жинaқтaу мен қaлыптacтыруғa мүмкiндiк
бердi:
- Мемлекеттердің жауапкершіліктеріне сәйкес келетін ... ... ... ... ... Халықаралық ұйымдарды жауапкершілікке тартудың ережелері жете
зерттелген;
Зерттеудің теориялық және ... ... ... ... ... ... Зерттеу мақсаты мен қойылған міндеттерді
шешуге жету үшін ... ... және ... ... ... ... ... және теорилық негізі болып халықаралық
құқық классиктерінің еңбектері, ... және шет ел ... ... ... және қоғамдық ұйымдардың кодификациялық
актілері, халықаралық-құқықтық ұлттық ... ... сот ... жауапкершілік саласында халықаралық ... ... ... база ... БҰҰ ... ... Комиссиясының ресми
мәліметтері, Арнайы баяндамашының халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі
тақырыбы бойынша баяндамалары, БҰҰ ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың құқықтық департаменттерінің
түсіндірмелері және аналитикалық жазбалары, халықаралық қоғамдық ұйымдардың
баяндамалары, ... ... ... ... мен ... ... ... ғылыми-жаңалығы қорғауға шығарылатын келесі
нәтижелерден тұрады:
- Халықаралық ұйымдардың ... ... ... құқығының дербес институты ретінде қаралады;
- Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі эволюциясына және бұл тақырыптың
кодификациясы нәтижелеріне талдау;
- Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігінің ... ... ... ... зерттелген;
- Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі туралы барабар жобасы ұсынылған;
- Мемлекеттердің жауапкершіліктеріне ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігіне тартылатын нақты негіздері
жете зерттелген;
- Халықаралық ... ... ... ... ... ... ұйымдар халықаралық құқыққа қайшы әрекет жасағаннан кейін
олардың жәбірленуші ... ... ... мен ... ... ... ... автормен халықаралық
ұйымдардың жауапкершілігі туралы тармақтардың барабар жобасы ұсынылғанында
тұрады. Осы жоба халықаралық ... ... ... үшін ... ... имплементациясының негіздері, ережелері мен
механизмін анықтайды.
Осы уақытқа дейін жалғыз болып, ол әрбір жәбірленуші ... ... ... ... ... ... және өз бұзылған құқығын
қайтадан құруға мүмкіндік береді.
Осы жұмыстың негізінде жатқан әдістемелік және ... ... ... ... ... үшін ... база ... қызмет ете алады.
Басылымдар. Диссертация мәліметтері бойынша 2 ... ... ... мен мазмұны. Зерттеудің жалпы ... мен ... ... жұмыс құрылымында мазмұндау логикасын
анықтаған. Диссертация кіріспеден, негізгі ... екі ... ... ... ... ... БӨЛІМ. Халықаралық ұйымдардың жауапкершілік теориясы
1.1. Халықаралық ұйымдар халықаралық жауаптылықтың субъектісі ретінде
Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі, ережедегідей, олардың жасалатын
құқыққа қарсы қылығы салдарынан ... ... ... ... ... ... ... басқа әлеуметтік қатынастар сияқты,
құқықтың бір субъектісінің қызығушылықтарын бұзу сәйкес құқықтық жүйемен
анықталатын ... ... ... пайда болуына
әкеледі»[???]. Халықаралық-құықтық жауапкершілік ... ... ... ... ... жалпыға танылған принципі болып табылады.
1928 ж. «Хожуев қаласындағы фабрика туралы» ісі бойынша ... ... ... ... ...... ... принципі
– ол халықаралық құқықтың және, одан ... ... ... да
бұзылуы тигізілген залалды өтеу міндеттемесіне ұшырайтын жағдайда құқықтың
жалпы ұғымының принципі ... ... деп ... ... сотының Күнделікті палатасының төрешісі М.Хьюбер: «Жауапкершілік –
құқықтың ... ... ... ... деп ... сипаты бар барлық құқықтарда жауапкершілік ... ... ... да ... ... ... П.М.Курис: «Халықаралық
жауапкершілік институты құқықты қамтамасыз ... ... ... ... деп ... ал ... ... жауапкершілік
халықаралық құқықтың принципі болып табылады» деп сендірген[???]. Ғылыми
доктрина мен ... ... ... ... ... ... қайшы
әрекеттің құрылымын нақты жетілдірген. Халықаралық ұйымдар жөнінде
халықаралық құқыққа ... ... ... ... болып табылады:
А) субъективтік эелемент – халықаралық құқықпен ... және ... ... ... басқа құрылымдарды да қосатын халықаралық
құқық субъектілігімен ие болатын халықаралық ... ... ... ... ... ұйымның халықаралық құқыққа сәйкес келетін
қылығы;
Б) объективтік элемент - халықаралық ұйымның халықаралық құықы бойынша
иеленетін және осы ... ... ... ... зиян тигізудің себебі болып табылатын әрекеттен ... ... ... элементтердің тек қана объективті ... ... ... ... ... ... ұйымның жауапкершілігі пацда болуының
фактісі туралы дәлелдеуге болатынын белгілеу қажет. Бұл формула халықаралық
ұйымдардың жауапкершілігіне өз ішкі ... ... және ... ... ... ... ... екеніне көңіл аударыңыз. Халықаралық
ұйымның ішкі мемлекеттік құқығы бойынша жауапкершілігі жағдайында формула
қолданылуы ... ... анық ... ... ... ... саралануымен байланысты ... ... ... ... ... ... ... қолданылатын
халықаралық ұйымдардың иммунитеті ... ... ... ... ... ... ұйымның міндеттемесі өздері үшін
міндетті ... ... ... ... ... ... ... да қайнар көзінен пайда ... ... ... ... ... мемлекеттер мен халықаралық ұйымдар үшін
халықаралық құқыққа қайшы әрекеттерден шығатын ... ... екі ... ие ... аса ... емес. Мысалы, ол халықаралық ұйымның ішкі
құқығы болуы мүмкін. Солай, ... Сот 1996 ж. ... ... ... ... ... ... заңдылығы туралы» Консультативтік
қорытындысында: «Халықаралық ұйымдардың құрылтай актілері нақты ... ... ... деп ... Халықаралық ұйым
халықаралық құқыққа қайшы әрекет жасағаны үшін ... ... ... ... ... ... параллельді
жауапкершілігінің дәл осы жағдайларда қолда барын шығармайды, сондықтан осы
жағдайды болашақта екі ... ... ... үшін ... ... ... деп ... Халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің жалпы ... ... ... құқыққа қарсы әрекеттің объектісі;
Б) халықаралық ұйымның органдары, мүшелері, ресми ... ... ... көрсетілген оның құқыққа қайшы қылығы егер
ниеттес жауапкершілік мұнда орынды ... ... ... ... ... ... ... салдары болып табылатын
зиян;
D) ұйымның құқыққа қарсы қылығы мен басталған зиынның ... ... ... ... ... ... элементтерінің бірінің болмауы
немесе оныі ... ... ... жауапкершілігі қолда бары
туралы мәліметтей алмайды және сондай жауапкершіліктің салдарына әкелмейді.
Халықаралық құқықа ... ... ... объектісі болып құқық бойынша
реттелетін халықаралық қатынастар болып табылады, өйткені ... да ... ... ... ... құқықтық реттелуіне, халықаралық
құқық тәртібіне анық зиянын тигізеді. «Құқық нормалары мен ... ... ... ... ... тырысатын және құқықтық
қарым-қатынастарға қатысатын субъектілердің өмірлік ... ... анық ... ... ... ... ... құқыққа қайгы
әрекеттің объектісі болып дәл сол материалдық және ... ... ... ... туралы қорытынды жасауға болады»[???].
Халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің нағыз объектісі болып құқықтың
бұзылған нормасы, немесе, ... ... осы ... ... ... ... ... Халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің
объектісі халықаралық құқықтың бастапқы нормаларына сәйкес сипатталады.
Ұйымның халықаралық құқыққа қайшы ... ... ... ... ... ... егер ол әлі ... жатса оны шапшаң тоқтату,
немесе сондай әрекетпен келтірілген ... өтеу ... ... ... ... ... әрекет жалпы халықаралық құқықтың императивтік
нормасынан ... ... ... ... ... бұзақылық
жасауы болып табылса, онда сол бұзақылық айыпты ұйым мен оның ... ... ... халықаралық ұйымдар) қосымша жағымсыз салдарға
әкеліңп ... ... Егер ... ұйым ... оның ... болу ... ... бұзса, онда маңызды
мәселе қозғалған құқықтық қарым-қатынастарды қалпына келтіруде және олардың
ары қарай дамуында тұрады. ... ... ... халықаралық
құқыққа қайшы әрекеттің құқықтық салдары ... ... ... ... ... ... ... сәйкес
ажыратылмас принципі құрылған. Сондықтан сондай әрекеттің тоқтатылуы және
келтірілген залалды толығымен өтеу ... ... ... ... ... ... міндеті шешілмейді[???].
Халықаралық құқықтың әртүрлі доктриналарында халықаралық ... ... ... ... жоқ, ... бұл тармақ осы
саладағы ғылыми кемістікті жоюға юағытталған.
Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ішкі
құқығымен қаралған өкілеттіктердің байланысынан тыс халықаралық құқықтың
басқа субъектілеріне тең ... мен ... ... ... ... ... іс-әрекетінің құқыққа қарсылығын анықтау тек
қана олардың құрылтайшы актілеріне ... ... еді және ... ... бойынша жауапкершілікті жалпы ескермес еді.
Халықаралық ұйымдарға берілген жалпы халықаралық жауапкершілікпен
бірге ... ... ... басқа субъектілері ретінде зиян
келтіргені үшін жауапкершілікке ... ... ... осы түрі, мысалы, 1967 ж. Ғарыш туралы шартында, ғарыш
объектілерінің залал келтіргені үшін ... ... 1972 ... ядролық залал келтіргені үшін азаматтық жауапкершілік ... ж. Вена ... ... ... бойынша 1982 ж. БҰҰ Конвенциясы және
т.б. «Халықаралық ұйымның ... ... ... өз ... ... мемлекет-мүшелердің құқықтық зардаптары туралы»
халықаралық құқық Институтының шешімінде келесідей айтылады: ... өз ... ... ... ... ... ... келтіргені үшін
жауапкершілікке тартылады», және осы ... ... ... құқығы (ұйымның өз ішкі актілерін қосқанда) немесе ішкі құқығы
негізінде пайда бола алады». [9, 22 б.]
Сондай-ақ, халықаралық ... ... ... ... қалай
халықаралық жауапкершілікке, солай зиян келтіргені үшін жауапкершілікке
және мемлекеттердің ішкі ... ... ... ... ж. БҰҰ ... ... ... халықаралық ұйымдардың
жауапкершілігі кодификациясы мәселелерін қозғаған, бірақ ол ... ал ... ... мәселелерінің кодификациясына
Комиссия ерекше көңіл аударған және тек 2000 ж. олар Комиссия жұмысының
ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... шығар принципі
болып «мемлекеттердің жауапкершілігі саласында жалпы әрекеттегі нормаларға
қосымша, халықаралық ұйымдарға ... ... ... осы тақырыптың ерекшеліктерімен қабылданған lex specialis нормаларын
қосу қажет»[???]. Халықаралық құқық ... ... ... ... ... ... «осы тармақтар халықаралық
құқық бойынша халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі ... ... ... мәселелерді қозғамайды, - деп айтқан[???], ол ... ... ... ... ... да кейбір
өзгерістермен қолданыла алады.
БҰҰ жайында БҰҰ Бас ... « ... ол ... ... кең ... мемлекеттердің жауапкершілік принципінің
бейнесі, - халықаралық міндеттемені бұзуға ... ... ... және мемлекетке (немесе ... ... ... ... ... ұйымның) халықаралық жауапкершілігіне тартылады». [9,
24 б.]
1.2 ... ... ... ... ұйымдардың жауапкершілігі туралы тармақтарды
кодификациялау ... ... ... «оның жұмысы қазіргі ... ... ... ... тәуелсіз болады[??] ...
Комиссия мүшелері 1960 ж. мемлекеттер арасындағы халықаралық ... ... ... ... жоқ деген пікірге келген (халықаралық
шарттардың құқығы туралы 1969 ж. Вена ... және ... ... ұйымдар немесе халықаралық ұйымдар арасындағы ... ... ... 1986 ж. Вена ... ... мемлекеттер жөнінде толық емес мәртебесі бар,
сондықтан осы екі субъектілерге бірдей шарттары бар ... құру ... ... осы екі ... ... ... бар ... құру
мүмкін емес[???], - деп сол кезінде ... ... ... ... ... ... ойларына көбінесе байланысты болған.
Жұмыс тобы дайандаған жауапкершілік мәселелерін кодификациялау ... ... ... жауапкершілігінің логикалық схемасын кейбір
өзгерістермен көшіреді4 және Комиссияның ... ... ... ол өз ... ... бойынша қолданылады. Сондай-ақ, жоғарыда
келтірілген ториялық бақылаулар практикалық негізінде ... ... ж. ... өткен өзінің 55 сессиясында Арнайы баяндамашының алғашқы
есебін ... ... ... ... ... ... үш тармақты алдын-ала қабылдаған.
Сондай-ақ, Комиссия тармақтарды қолдану саласынан мемлекеттердің ішкі
құқығы бойынша ... ... ... ұйымның жауапкершілік мәселелері,
және де халықаралық құқықпен рұқсат етілмеген іс-әрекеттерден пайда болатын
құқыққа қарсы салдар үшін ... ... ... ... ... ұйым халықаралық құқыққа қарсы әрекет жасаған кезінде ... ... ... Бұл ... ... Relating to
Immunity from Legal Process of a Special Rapporteur of the ... ... Rights ісі ... ... ... ... ... мұнда сот келесіні белгілегісі келген: «Сот процессінен
иммунитет мәселесі БҰҰ әрекеттері ... оның ... ... ... ... да залал үшін өтемақы мәселесінен бөлек». БҰҰ сондай
әрекеттерден пайда болған залал үшін жауапкершілікке тартылады»[???].
Қалай ... ... ... ... үшін ... құқыққа
қарсы әрекеттің құрамы екі жақтылық сипатымен ие болады. Міндеттемені ... ... бір ғана ... ... ... халықаралық
Қоғамдастыққа да зиян келтіруі мүмкін. Халықаралық ұйым халықаралық құқыққа
қарсы әрекет жасағаны үшін ... ... осы ... ... ... ... жарыспалы жауапкершілігінің
қолда барын жоймайды, сондықтан осы ережені ... екі ... ... үшін оны тармаққа қосу дәлелді болады. Сондай-ақ, 3 ... ... ... ... ... құқықтың әрбір халықаралық құқыққа қарсы әрекеті осы
халықаралық ұйымның халықаралық жауапкершілігін тартады және сол ... ... ... ... ... ... ... жойымайды». [9, 27 б.]
Тек қана халықаралық құқық ... ... ... ... құқыққа қарсы әрекетін саралау, сондай әрекетті саралау ұйымның
ішкі құқығы бойынша заңды болуы мүмкін, халықаралық ұйымдарға ... ... ... айтылғандай, халықаралық құқықтың ішкі ... ... ... ... ... ретінде қаралуы қажет, ал
демек ондай бап бұл ... ... ... ... ... шешімімен келісуге болады, немесе осыған ұқсас
бапты ... ... ... ... концепциясына және
халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі туралы баптардың жобасына қарсы болар
еді.
Осы мемлекеттер қазіргі кезде халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... анық ... ... ұйымдfр- хfлықfралық құқықтың субъектiлерiнiң жeке бiр
тобы жәнe бұл тeк хaлықарaлық үкiмет арaлық ... яғни ... ... ... ... ... ... табылады.
Үкімет аралық емес халықаралық ұйымдар, мысалы, Дүниежүзілік
кәсіподақтар ... ... ... ... және жеке ... ... ... элементтері бар» қоғамдық бірлестіктер болып табы-лады. Осындай
ұйымдардың Жарғыла-рының үкімет аралық  ... ... ... шарт болып табылады.  Бірақ-та, осындай ұйымдар
үкімет аралық ұйымдарда кеңес беруші халықаралық-құқықтық ... ... ... мысалы, БҰҰ және оның  ... ... ... ... Одақ БҰҰ ... және ... Кеңесінде
бірінші категориялы мәртебеге ие. Үкiмет арaлық емeс ... ... ... ... ... алмайды және де үкімет аралық
ұйымдардан айырмашылығы халықаралық құқық субъектіліктің барлық элементтері
бола ... ... ... ... ... болмaйды, өз
территориясы, тұрғыны, мемлекеттің өзге де атрибуттары болмaйды. Олaрды
хaлықарaлық құқыққа ... ... ... ... ... ... құрылтай құжаттарында  (Жарғыларында)  бекітілген нақты құзырлықтары
болады.
Ұйымдардың Жарғыларында ... ... ... ... ... ... (әрекет етуші органдарын) құру қарастырылады, ... ... ... ... оның ерік-жігерлерінің дербестігін
қамтамасыз етеді; халықаралық ұйым ... ... өз ... ... ... ... ... субъектілігі функционалды
сипатта болады, яғни  ол жарғылық мақсат-міндеттерімен ... ... ... ... құқықтың негізгі қағидаларын орындаулары
қажет, ал аймақтық халықаралық ұйымдар БҰҰ мақсаты мен қағидаларына ... ... ... ... ... ... ... нормаларды қабылдауға қатысуға  құқығы;
-    нақты биліктік өкілеттіліктерді ұйым органдарының пайдалану
құқығы; ... ... ... міндетті шешім қабылдауға құқық;
-    ұйымға және оның ... ... ... ... ... құқық;
-    мүшелерінің арасындағы дауларды қарастыру құқығы.
Халықаралық ұйымдардың жауапкершілік мәселесі, жалпы айтқанда, қазіргі
халықаралық құқықтың ең қиын және ... ... бірі ... ... жауапкершіліктің саласымен тікелей
байланысты. Әңгіме халықаралық-құқықтық ... ... ... әңгіме халықаралық көпшілік құқығының ... ... ... ... ... ал дәл ... ... күнде әлемде
екі жүз жетпіске жуық ... ... ... үкіметаралық ұйымдар
туралы болып жатқанын айтып ... ... ... құқық
субъектілерінің сондай санының қызмет ... осы ... ... ... ... ... халықаралық қоғамдастықтар қандай
әсерін тигізетіні туралы шарасыз сұрақ қояды.
Халықаралық ұйымдардың құқық субъектілігі күдіктер ... ... ... ... ... ... халықаралық құқық
субъектісінің негізгі нышандарын\ығ бірі болып ... ... ... ... әбден қисынды болып табылады. Сондай-ақ,
ұйымның ... бар ... ... ... субъектілігіне
қарағанда анағұрлым қиынырақ, көбінесе жеткіліксіх доктриналық жете
зерттелгенінен, неге ... ... ... осы ... ... маңызды болып табылады. Отандық доктринадағы мәселе халықаралық
құқық ... ... ... ... ... ... сияқты корнекті теоретиктермен жете зерттелген
кезінде осы мәселеге 1970-1980 жж. Аса қызығушылық туылғаны байқалады.
Шет ел ... ... ... ... ... жете ... Д.Анципотти, Я.Броунли, Л.Оппенгейм, Г.ССель
мағызды үлестерін қосқан.
Халықаралық құқықтық доктринадағы дискуссиялардың ... ... ұзақ ... ... ... ұйымдардың өз жауапкершілігін
көтеру ... ... ... болып табылған, ұйымдардың өздері
халықаралық құқықтың ... ... ... ... ... еркіндіктері келісілуінің нәтижесі ... ... ... ... ағымының классиктері Ю.М. Колосов,
Л.А.Моджорян ұйымның дербес жауапкершілігін өтей ... ... ... оның ... мүше-мемлекеттердің жарна төлеуінен тұрады. [11, 114
б.] ... ... ... ... бірі ... ... ... керісінше, халықаралық құқық субъектілері болып
халықаралық ұйымдар бірдей жауапкершілік құқық субъектілері бола ... [12, 197 б.] 2006 ж. ... ... ... туралы
мақалалар жобасы осы институтка байланысты көптеген сұрақтарға жауап бере
алған. Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... қатарында ескертіледі, мысалы, Ай және басқп аспан
денелерін ... ... ... ... мен қолдану жөніндегі
мемлекеттер әрекеттерінің принциптері ... 1967 ж. ... ... ... ... ... жауапкершілік туралы 1972 ж.
Конвенциялар, Теңіз құқығы бойынша 1982 ж. ... ... ... үшін 1963 ж. жауапкершілік конвенциясында халықаралық ұйымдардың
жауапкершілігі туралы айтылады.
Халықаралық құқық ... ... ... ... ... болған жағдайлар да белгілі. БҰҰ қызметі
бойынша келтіріген залалды өтеу ... ... 1949 ж. 11 ... БҰҰ ... ... Консультациялық қорытындысында халықаралық
ұйым келтірген залалы үшін жауапкершілік туралы ... шыға ... ... ... ... ... тарихының ішінде әлденеше рет залал
келтірген, неге байланысты ұйым залалды өтеу туралы даулаған. Бұл жағдайда
ол залалдың қайсы ... ... ... немесе ол залалды
келтірген мемлекетпен дауласады.
1949 ж. БҰҰ ... ... БҰҰ ... ... ... БҰҰ ... бақылаушысы А.Серо полковнигін өлтіргеніне бацланысты
Израильмен дауласқан[???].
Бұл көрсетілген жағдайда бұл ... ... ... мен ... шыға ... ұйымы мен агенті арасында атқарымдық байланысты байқап
отырмыз. ... ... ... ... ұйым ... ... ұйымның агентінің түсінігі БҰҰ Халықаралық ... ... мен ... ... 22 ... УІ тармағын
қолдану туралы» консультативтік қорытындысында әбден айқындалған[???].
Халықаралық ұйымдардың құқық субъектілігі таласқа түспесе де, ... ... ... ... ... бар, өйткені
ұйымдар, дегенмен, құқықтық туында субъектілері ... ... ... ... құқық жүйесінде өз сипаттамасы және өз құқықтарының
көлемі бойынша міндетті түрде барабар емес, ... ... ... ... ... ... халықаралық құқықтың доктринасында ұйым өз
жауапкершілігін ... ... ма ... қатысты ұзақ уақыт ... ... ... ... ұйымның бюджеті мүше-
мемлекеттердің жарна ... ... ол ... ... тартыла алмайды. ... ... ... ... Бірақ БҰҰ халықаралық сотының ұстанымы көптеген
жылдар ішінде бір ...... ... ... ... бола алады және болу қажет. Әр жылдарда
Соттың есептемелерінде халықаралық ұйымдар ... осы ... ... ... ... ... ұйымдар халқаралық құқықтың
субъектілері болып табылады және халықаралық ... ... ... ... ... ... да ... олардың құрылтай
құжаттарымен немесе өздері қатысушы болып табылатын ... ... [11, ... ж. ... ... жауапкершілігі туралы мәселе БҰҰ
халықаралық құқық Комиссиясының сессиясында көтерілгеніне байланысты, осы
саланың нағыз ... тек 2000 ж. ... ... ... ұйымның жауапкершілігі туралы ережелердің
кодификациясының жалғыз мүмкіндігі болып 2000 ж. халықаралық ... ... ... ... ... табылады. ол мемлекеттердің
халықаралық құқыққа қайшы ... ... үшін ... туралы
тармақтар жобасына сәйкес ол әлі күрге дейін жоба сатында жатыр. Осы құжат
халықаралық ұйымды халықаралық құқықпен ... ... ... ... ... ... құрылған, және өз халықаралық ... ие ... ұйым ... ... ұйымның жауапкершілікке тартылуы мемлекеттермен болған
жағдай сияқты, екі ... ... ... ... ... тұратын қылық» түсіндірілетін анықталған қылық: халықаралық
ұйымға халықаралық құқық бойынша иеленеді[???]
Және осы халықаралық ұйымның халықаралық-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерге байланысты, онда еш күмәнсіз, ... ұйым ... ... ... ... және т.б. сияқты әрекеттер
үшін, яғни халықаралық қылмыстар ретінде ... ... ... ... тартылуы қажет. Кез келген жағдайда халықаралық
ұйымның жауапкершілігі ... ... ... ерекше түрде, «халықаралық
құқыққа қайшы әрекеттің заңды тергеуі» ретінде ... Одан ... ... ... ... ... «халықаралық ұйым
міндеттемелеріне сәйкес үшінші тұлғалар арасында залалды өтеу ... ... ... ... белгіленеді. Сондай-ақ бұл
міндеттемелер ... ... ... ... ... ішкі құқығы
негізінде пайда бола алады.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... және осы ұйымды құрған мемлекеттердің еркіндіктерін келістіру
өнімі болып табылатындығымен тікелей байланысты. Бірақ, М. ... ... дәл осы ... ... арқасында мемлекеттердің жауапкершілігі
туралы кейбір ережелер халықаралық ұйымдардың да ... ... ... [13, 97 б.] Егер ... құқық бұзушылық ұйыммен
жасалса, онда жауапкершілікті орындау мәселесін анықтау ... ... ... ... ... ішкі мемлекеттік құқықта
құрылған қылмыстық және азаматтық ... ... ... ... ... ... ... сәйкес,
«халықаралық ұйымдарды соттық иммунитетпен бөлу олардың өз функцияларын
бөгетсіз орындауы үшін ... ... ... ... ... ... емес, атқарымдық болып табылады. Ұйымның меншігінің
иммунитеті жөнінде ерекше жағдай салынады: ... ... ... ... тәркілеуге, экспроприацияға жатпайтынына қарамастан,
олардың банктік шоттарын тұтқынлдау, кеден ... ... орын ... [13, 19 ... ... ... ... концепцияларының көптеген
өзгермелі түсіндіруілеріне қарамастан, бүгін көптеген зерттеушілер ұйымдар
тартылған даулар үкіметаралық деңгейде, ... ... ... ... ... бас тарту дегенді емес, оның үкіметаралық ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдардың табиғатын
есептегенде ол өте мәнді.
Бүгінгі күнде халықаралық ұйымдардың өз жауапкершіліктерін ... ... ... ... ... ... және сатисфакция
болып табылады.
Маңызды аспектісі ретінде халықаралық ұйым жасаған әрекеттң анықтау
кезінде, «бұл ... ішкі ... мен ... халықаралық құқыққа бөлінбейді,
өйткені халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі туралы ережелер құру кезінде
БҰҰ хaлықарaлық құқық Комис-сиясы ... ... ... емес деп ... ... ішкі құқығы жaлпы хaлықарaлық құқыққа ... ... ... ... ... шығaтын міндеттеменi анықтау
үшін халықаралық-құқықтық ... ... ... құру ... ... жaғдайда, хaлықарaлық құқықтың нормaларын бұзу бoлып «халықaралық
құқықтың субъектілері үшін ... мен ... ... ... ... ... нормаларды бұзу болып саналады. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... жауапкершілігінің пайдa
болуы үшін ол хaлықарaлық құқықтың субъектісіне қaрсы міндеттемелерді ... ... ... ... ... ... болу және ... сондай-ақ бүгінгі таңдағы ие болып отырған құқықтық
мәртебені ... ... ... қорытындыға келіп отырмын, яғни
жеке құрылым ретінде әрекет ететін құрылым бола отырып, халықаралық ұйымдaр
халықаралық -құқықтық ... ... ... ... ... ұйымдар өзінің уәкілетті тұлғалардың заңсыз, құқық
бұзушы ... үшін ... ... ... ... ... ... ие болған артықшылықтарды немесе
иммунитеттерді қолданып ... ... ... ... орын ... ұйым үшін орын алуы ... саяси жауaпкершілік мынaдай
жағдайлaрдa ... ... ұйым ... ... ... ... және ... жасасқан келісім шарттарды ... ... ... ішкі ... ... кезінде.
2 БӨЛІМ. Халықаралық ұйымдардың халықаралық құқық жауапкершілігінің
мазмұны.
2.1 Халықаралық ұйымдардың жауапкершіліктің пайда болу негіздері
Халықаралық құқықтық Комиссиясының пікірінше: «халықаралық міндеттемені
орындау ... ... ... бұзақылықтарға қарамастан,
жалғасудағы ... ... ... ... жатады». Дегенмен кейбір
жағдайлар міндеттемені бұзудың соңғы салдары болып міндеттеменің өзінің
тіршілік етуін» тоқтату ... ... ... ... ұйымның келісімді
материалдық бұзу салдарында залалды өтеген ... ... ... шешуі мүмкін[??]. Алайды, 1968 ж. ... ... ... ... құқығы туралы Вена Конвенциясының
ережелеріне сәйкес, бір ғана бұзақылық фактісі және ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
құқықтың келтірілген залалының өтемақы мөлшері, оны ... ... ... ... ары ... ... тараптар арасындағы қосымша
келісім ... ... ... ... ... ... орындау міндетінен басқа жауапкершілікке тартылатын
халықаралық ұйым, біріншіден, ... ... ... ... ал қажет
кезінде болашақта осыған лайықты әрекеттерді қайталамауға ... ... беру ... ОСы мәселелердің екеуі де бұзақылық жөнінде қозғалған
құқықтық қарым-қатынастарды жаңадан құру және ... ... ... ... ... ... тармақтарды түсіндірулерінде
халықаралық құқық Комиссиясы келесідей түсіндіру жасады: «Тоқтату, тап
мұндай, ... ... ... ... ... ... ... өйткені,
сонымен бірге, құқыққа қайшы әрекетті тоқтатуды қамтамасыз етудің мақсаты
көзделеді»[???].
Тоқтату халықаралық ұйымның қылығы болып ... ... ... ... ... ... созылған құқыққа қайшы әрекеттерге
байланысты ... ... ... құқық бойынша құқыққа қайшы әрекеттерді тоқтату үшін
келесідей болуы қажет:
А) құқыққа қайшы әрекет ұзақтылық сипатымен ие болады;
Б) ... ... ... ... қайш әрекет жасау кезінде
ұйым үшін әлі күшінде болуы қажет. Халықаралық-құқықтық ... ... ... ... оның ... ... әрекетінің салдарын жою
үшін алғашқы талабы болып табылады. Тоқтату функциясы халықаралық құқықты
бұзуды тоқтатуда және ... ... ... ... ... ... сақтауды қамтамасыз етуде тұрады. Құқыққа ... ... ... растама немесе кепіл беру бойынша, онда олар ... ... ... ... ... ... ... және қалай сатисфакция формасында, солай алдын алу шараладырынң
байыптылығы туралы мәліметтейтін басқа түрлер мен әрекеттерде ... ... ... ... ... ... жауапты халықаралық
ұйымның халықаралық құқыққа қайшы ... ... ... ... ... ... Соның ішінде халықаралық ұйымдарға да
қолданылатын халықаралық құқыққа қайшы әрекетті ... ... ... ... ... фабрикасы туралы» ісінде баяндалған.
Халықаралық әділ соттың тұрақты палатасы: «Халықаралық ... ... ... ... ... ... ету міндеттемесіне әкелім соғады» деп
белгілеген[???]. Осыған байланысты, өтеу конвенцияны қолданбауға ... ... ... Және ... ... оны ... ... «Құқыққа қайшы әрекеттің ұғымының өзінде тұратын негізгі принцип –
халықаралық тәжірибесі, атап айтқанда, ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінше, құқыққа қайшы әрекеттің барлық
салдарын жою және онда ... ... ... ... ... Реституцияның болмысымен, егер ол мүмкін емес болса, оған
сәйкес соманы ... ... ... немесе оның орнына төлеммен
өтелмейтін келтірілген ... үшін ... ...... ... ... ... үшін өтемақы мөлшерін анықтау үшін қолданылуы
қажет принциптер ... ... ... ұйым ... ... залалын толық өтеу қажет. «Толық ... деп ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің барлық салдарын жоюға және ... ... өтеу ... ... ... сондай әрекетті жасауға
дейінгі болған жағдайды қайтадан құруға ... ... ... ... ... ... ... ұйымның өтеуді беру бойынша
міндеттемесі ... ... ... ... ... ... Залалды халықаралық құқыққа ... ... ... ... қажеттілігі туралы мәселе халықаралық құқық ... ... ... ... ... бір ғана рет
емес талқыланған. Комиссия: ... ... ... жоқ, ... сол
мәселе сәйкес бастапқы норма бойынша анықталады» деп мәлімдеген[???]. Өтеу
соншалықты абстрактілі болып ... ... ... ие ... ... ... ... Халықаралық құқықтың
аталмыш қайнар көзiнiң ... ... ... субъктiсi ретiндегi
халықаралық ұйымдардың рөлімен бiрге арта ... ... ... көз, өз
бетiнше халықаралық құқық нормаларын жасай алмайды. Халықаралық ұйымдардың
қаулылары, ең бiрiншi Бас ... мен ... ... норма жасау процесiне қатысады. Мәселен, БҰҰ Жарғысының ... Бас ... тек ... ... ... ... мүше-
мемлекеттерге ұсыныстар беру” құқығы ғана бар ... ... ... ... iшiнде тек Қауiпсiздiк Кеңесiне ... ... ... ... ... мүше – ... шешiмдер қабылдау мүмкіндiгi берiлген және ол БҰҰ Жарғысының ... ... ... және төрелік соттың сот шешiмдерi.
Халықаралық Сот және төрелік сот ... ... ... ... құқық нормаларын шығармайды. Халықаралық Сот Статутының
38 бабы, d ... ... ... “құқықтық нормаларды анықтау үшін
көмекшi құралдар” ретiнде бейнелейдi[???]. Сот шешiмдерiнiң маңызды рөлi
мемлекеттердiң ... ... ... ... төр. ... құқықтың кодификациясына көмегiн тигiзерi сөзсiз.
Халықаралық құқық нормаларының қалыптасуына ұлттық заңнама үлкен әсерiн
тигiзедi. Дегенмен, ... ... ... ... ... ... ғана халықаралық құқықтың қайнар көзi болып есептеле ... шарт ... ... ... ... арқылы).
Халықаралық Сот Статутының 38 бабында Соттың iстердi шешу барысында
“құқықтық нормаларды анықтау үшін қосымша құралдар ... ... ... ... ... ең ... мамандарының доктриналарын” қолдану
мүмкіндiгi қарастырылған[???].
Мұндай доктриналардың маңызы қолданыстағы халықаралық ... ... бiр ... қағидалары, нормалары мен институттарының мазмұнын айқындау
үшін мамандардың ... ... ... ... ... ... көрiнедi. Доктриналар халықаралық қатынастың жаңа ережелерiн
дайындай алады және қалыптастыра ... ... ... заңдық тұрғыда
мiндеттi болуы үшін халықаралық тұрғыда танылуы керек, яғни бұл ... ... ... ... ерiк ... ... ... болулары қажет.
Халықаралық ұйымдардың залалды толық түрде өтеу ... ... ... ... субъектінің
сондай өтеуге құқығы бар. Халықаралық ... ... ... ... ... ... кезде қалай мемлекеттер, солай халықаралық ұйымдар үшін
бірдей болып табылады. Ол Халықаралық ... ... ... ... ... тармақтардың бас схемасында бекітілген. Сол
схемада халықаралық құқықтың сол залалдарды өтеудің үш ... ... олар ... integrum (реституция), компенсация және
сатисфакция. Алайда осы уақытқа дейін доктрина мен ... ... ... ... бойынша әртүрлі көзқарастар
болған[???]. Яғни, ағылшын ғалымы ... «Осы ... ... ретсіз жағдайда, ол, бір ... осы ... ... ... көрсетеді»[???]. Халықаралық ұйыммен
келтірілген залалға қатысты, ... ... оның ... метариалдық,
солай материалдық емесболып сипатталуына жағымды қарайды. Сонымен бірге,
«ағлақтық зиян» термині ... ... ... ... бар зиян деп ... ... ... құру» мүмкін деп дәлелдейтін П.М.Куристің пікірімен
келісу қажет[???]. Халықаралық құқық Комиссиясы «отеу ... ... ... ... қайшы әрекет жасау нәтижесінде пайда болған және ... ... ... ... деп ... халықаралық ұйым халықаралық құқыққа қайшы әрекет жасау кезінде
өз міндеттемелерін ... ... үшін ... ішкі ... және
біріншіден, құрылтай құжаттарының ережелеріне сүйенбеу қажет. ... ... ... ... ... ... ... болып 1969 ж. Халықаралық келісімдердің құқығы туралы
Вена Конвенциясының 27 тармағы табылған[???]. Халықаралық ұйымдар ... ж. ... ... қатысуымен Вена Конвенциясы: «Халықаралық
құқық – кедісімнің қатысушысы осы келісімді орындамау үшін ақтайтын ... ... ... ... ... деп қарайды[???]. Осы
принциптің әрекеті сәйкес бастапқы норма бойынша шектелуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... халықаралық
ұйымның «органдарының» немесе «институттарының» және оның лауазымдық
тұлғаларының немесе оның ... ... ... тұлғаларының өкілдіктерін
анықтайды. Осы байланыста халықаралық ұйым халықаралық құқық субъектісі
ретінде жауапкершілікке тартылуын қамтамасыз ету үшін олар ... ... ... ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекет жасаудың
салдары мемлекеттер, ... ... ... жеке және ... ... ... ұйым ... және де бірнеше мемлекеттер
немесе ... ... ... және, сөзсіз, толығымен халықаралық
қауымдастықтың жөнінде міндеттемелер бола алады[???]. Әрбір нақты жағдайда
ол ... ... ... және мазмұнымен және оны бұзу
жағдайларымен анықталады. ... ... ... ... ... тек заңды және жеке тұлғалар, ... және ... ... ... ... ... жауапкешілік – қандай да бір ... ... ... ... ... құқықтық бұзушылыққа
немесе заңды іс-әрекет нітижесінде бір мемлекетпен ... ... ... ... ... халықаралық құқықта пайда болатын
құқықтық қарым-қатынастардың жиынтығы. Кейбір жағдайларда сол ... ... тек ... ... мемлекетке немесе жәбіршенуші
мемлекетке байланысты болуы ... ... ...... ... ... мен ... қозғалуы мүмкін.
Халықаралық құқық ғылымынды халықаралық - ... ... ... ... субъектісі үшін оның халықаралық міндеттемесін
бұзі нәтижесінде келетін жағымсыз құқықтық салдары деп түсінеді[???].
БҰҰ-ның халықаралық Комиссиясы халықаралық ... ... да бір ... құқыққа қайшы әрекет хзалықаралық құқық
нормаларына сәйкес ... ... ие ... ... салдары» ретінде
анықтаған[???]. Жауапкершілік туғызатын халықаралық құқыққа қайшы ... ... ... ... ... ...... айыбының бар болуы (қандай да бір
субъектілердің емес, толығымен дәл мемлекеттің);
- Объективті элемент – ... ... ...... ... ... ... халықаралық деликтілерге (құқық
бұзушылықтарға) және халықаралық қылмыстарға бөлінеді.
Халықаралық қылмыстардың ... ... ... үшін ... маңызымен ие болатын және сондықтан, халықаралық қатынастардың
бүкіл жүйесіне жағымсыз әсер ететін ... ... ... ... принциптері мен нормалары аса қауіпті әрекеттер жатады. Халықаралық
қылмыстар болып басқыншылық (агрессия актілері, отарлық ... ... адам ... ... ... және бұқаралық бұзушылықтар,
ерекше нағыз әскери қылмыстар және т.б. ... ... үшін ... ... ... ... бар (1949 ж. геноцидті ескерту және жазалау ... ... ... нәсілдік кемсітудің барлық формаларын жою туралы ... ... ... ... құқық Комиссиясы адамзат
бейбітшілігі мен қаіпсіздігіне қарсы ... ... ... құрған,
оған келесі қылмыстар жатады: агрессия, агрессия қауіпі, отарлық құлдық,
отаршылдықтың басқа формалары; ... ... ... ... және ... геноцид, нәсілдік кемсіту; апартеид; адам құқықтарына
жүйелік және бұқаралық бұзақылық жасау; ерекше ... ... ... ... ... және ... залал келтіру[????];
Халықаралық терроризм; заңсыз айналым; есірткі құралдарының заңсыз
айналымы. Қылмыстар категориясына жатпайтын құқық бұзышылықтар ... ... ... ... ... ... үшін жауапкершілік бұзушының тек жәбірленуші
алдында жауапты болу салдарынан екі жақты құқық ... ... ... Егер ... ... ... ... бұзушы тек жәбірленуші алдында
ғана емес, және до ... ... ... ... ... ... ... құқық қатынастары
пайда болады. Біз жан-жақты міндеттемелер туралы айтып ... ... ... ... ... құқық бұзушыдан қылмыстық
әрекеттерді және оны жою ... ... ... ... ... мақсатын анықтауда көбінесе келесілерді бөлуге болады:
А) потенциалды құқық төлеушіні тежеу;
Б) құқық бұзушыны өз ... ... ... ... ... ... ... оған келтірілген материалдық немесе моральдық ... ... ... ... өз міндеттерін адал ниетпен орындау қылықтарында
тараптардың болашақ ... әсер ... ... ... халықаралық құқық тәртібін сақтаумен
бейбітшілікті сақтау және ... үшін ... ... ... ... ... Ол халықаралық қарым-
қатынастарды құқықтық ... ... ... болып келеді және
халықаралық құқықтың жұмыс істеуін ынталандырады.
Қаралатын ұғымның ... ... ... ... ... келесі жағдайларға сәйкес келеді:
1) Құқық бұзушы субъектіге халықаралық-құқықтық ... ... ... ... ... бұзушылық жаасау үшін баады;
3) Халықаралық құқықтың тәртіпті қамтамасыз етуге бағытталған;
4) Құқық бұзушы үшін анық ... ... ... Құқық бұзушы субъектісі мен жәбірленуші субъектісі ... ... ... мемлекет пен мемлекеттердің халықаралық қауымдастығы
арасында пайда болатын халықаралық ... ... ... қарым-
қатынастарында жүзеге асырылады[???].
Халықаралық-құқықтық жауапкершіліктің екі түрі бар:
Материалдық және саяси.
Материалдық жауапкершілік материалдық залалды өтеу міндетінде тұрады.
Материалдық ... ...... ... ...... ... мемлекетке бұрынғы жағдайда қайтадан
құру жолымен, атап ... ... ... оның өз ... ... территориясынан заңсыз шығарылған және тоналған ... ... ... ... ... залалды жою немесе азайту ... ... ... ... ... ... ... қайшы әрекет
жасаған мемлекеттердің ... ... ... материалдық
түрі.
Субституция (лат. Substituo – бірге қоямын, орнына беремін) – заңсыз
жойылған немесе зақымданған ... ... ... ... ... құндылықтарының, жеке мүліктің және т.б. ... ... ... ... (лат. ...... ... келтіру) – соғыспен
келтірілген материалдық залалды ... ... ... ... ... жеңілген мемлекет төлейтін репарация төлеу мүмкін, ақша немесе
басқа материалдық өтемақы немес біруақтылы ... ... ... түрінде[???]. Агрессиялық соғысты бастағаны үшін мемлекеттің
материалдық жауапкершілігі, яғни ... ... ... ... ие ... ... жауапкершілік сатисфакциясы формасында білінеді:
Қарапайым сатисфакция – құқық ... ... ... ... емес талаптарын қанағаттандыру.
Сатисфакция мақсаты – бәрінен бұрын жәбірленуші мемлекеттің абыройы ... ... ... емес ... ... құру. Аса ерекше
формалары – кұшірім сұрау; өкініш, ... ... ... және көңіл айту;
ресми өкілдердің ... ... ... ... ... ... ... материалдық өтеу міндетін қою,
немесе олардың қылмыстық немесе әкімшілік тергеу.
Төтенше сатисфакция – ... ... ... ... және ... ... уақытша шектеулердің әртүрлі түрлері
болып табылады. Оның мақсаты болып ... ... ... ... және оның ... ... құру ... сатисфакция ретінде
келесілер бола алады: саяси жүйенің бөлек элементтерінің қайтадан құрылуы
немесе ... ... жою, ... ... бары мемлекеттің
халықаралық қылмыс жасауына себепші болды. Бүкіл территорияныі немесе оның
бөлігінің уақытша ... ... және ... ... ... бақылау; өнеркәсіпті демилитаризациялау, қарулы
күштерді жәберу немесе қысқарту бойынша ... ... ... анық түрлерімен қамтамасыз ету міндеті[???].
Сонлай-ақ, саяси жауапкершіліктің репрессалия деп аталатын жәбірленуші
субъектімен ... ... ... ... ... ... ... формасын ескерту қажет. Репрессалиялар ... ... сай ... ... ... әрекеттері бейбітшілікке қауіп-қатер немесе
әлемді бұзу болып ... ... ... тек қана ... ... негізінде қабылдана алатын ... ... ... ... бөлу ... Сондай санкциялар экономикалық қарым-
қатынастардың коммуникациялардың жұмыс істеуінің ... ... ... ... ... үзілуінде, қарулы кұштерді
қолдануда көрінеді.
Мемлекеттер тобының ұжымдық санкциялар ... ... ... ... қайшы болып табылады. Алайди мемлекеттердің агрессия
кезінде санкция ұғымына ... жеке және ... ... ... бар[???].
Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі олардың ... ... және ... содан шығады. Ол мемлекеттердің жауапкершілігіне тең
емес және оның ... ... бар. ... ұйымдардың
жауапкершілігі туралы мәселе кейбір халықаралық келісімдерде көрінеді[???].
Солай, ғарыш алаңын зерттеу мен ... ... ... айналысатын халықаралық ұйымдардың сондай әрекетімен келтірілген
залал үшін ... (1967 ж. ай мен ... ... қосқанда ғарыш
алаңын зерттеу мен пайдалану бойынша ... ... ... ... 1972 ж. ... объектілерімен келтірілген залал ... ... ... ... Конвенция)
құрылады[???].
Атом энергиясының халықаралық ... ... ... АЭХА
кепілдерін жүзеге асыру АЭХА жауапкершілігі қаралған, яғни мемлекеттердің
ядролық материалдарды, ядролық ... және ... ... ... ... ... жүйесі[???].
Халықаралық ұйымдар, мемлекеттерге ... ... өз ... ... ... ... ұйымның қызметкерлерінің әрекеттері сондай әрекеттердің болған
территорисындағы ... ... ... ... ... ... ... әрекеттері болып табылады. Егер халықаралық ұйымның
органдары мен қызметкерлері өз әрекеттерін ... ... онда ... ... бұл ... ... ... мемлекетпен халықаралық бітім жасағанға байланысты жауапкершілікке
тартылады. Мысал ... ... БҰҰ ... ... ... сол ... ... және олардың мүліктеріне
келтірілген залалды өтеу ... ... ... ... жж.
Қорытылған келісімдеріне сүйенуге болады[???].
Заі әдебиетінде халықаралық ұйымдардың жауапкершілігін шақыратын ... ... ... ... халықаралық ұйымның және оның
лауазымдық тұлғаларының құрылтай ... ... ... ... ... ... халықаралық ұйымдарға, заңды және жеке
тұлғаларға (өз ... ... ... ... ... ... және оның әрекеті орындалатын елдің ішкі заңдарын бұзу
және т.б. Демек, халықаралық ұйымның ... ... ... ... ұйымның ішкі құқығының нормалары және мемлекеттің
ішіндегі құқықтың нормалары онымен бұзылды ма, оған ... емес ... ... басталады[???].
Ғарыш объектілерімен келтірілген залал үшін халықаралық жауапкершілігі
туралы ... ... ... ... кезінде ортақ жауапкершілік
құрылған:
А) залал үшін ... ... ... наразылық біріншіден объектінің
ұшырауына жасайтын халықаралық ұйымға беріледі;
Б) егер ұйым алты ай ішінде ... ... ... ... ... ... ұйымның мүше-мемлекеттері туралы жауапкершілік
туралы сұрақ қоя алады. Халықаралық ұйымдардың ... ... ... мәселе әлі күнге ... ... ... ... наразылықтар жауапкершіліктің ауыртпалығын өз мүшелері
арасында бөлісу туралы мәселені шешетін ұйымға ғана көрсетеді.
Халықаралық ұйым өз орындаушы ... мен ... ... ... үшін жауапкершілікке тартылады. Солай, бейбітшілікті
сақтау бойынша операциялар ... ... БҰҰ ... ... ... ... мемллекеттердің және олардың
мүлігіне БҰҰ-ның әскери қызметкерлері мен қарулы күштерінің келтірген
залалын өтеу ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
ұйымда қызметте тұрған тұлғаларға залалын өтеуге жататын мәселелерді бөлу
қажет. ... ... ... жағдайларына байланысты
келісімшарттарда қаралған және шешімдерде анықталатын ... пен ... ... ету үшін ... тартылады. Халықаралық
ұйымдарда ұйымның келісімшарттарды, жалға алу шарттарын, қызметкерлер ... мен ... ... үшін ... ... ... ... болып табылатын әкімшілік трибуналдар ... ... ... ... ... ... ие болатын ХЕҰ
әкімшілік трибуналы болып табылады)[???]. ... ... ... үшін, яғни халықаралық ұйымның қызметкері немесе ұйымның өзі ... күші бар. Ұйым ... ... ... келтіруден бас тартуға
құқылы емес.
Оған БҰҰ-ның халықаралық Сотымен БҰҰ-ның ... ... ... ... ... ... күші жөнінде 1954 ж. 13 шілдесінен және
1956 ж. 26 қазанына бастап оның екі консультативтік қорытындыларында ... ... ... ... ... де бола
алады. 1949 ж. 11 сәуірінен бастап БҰҰ-ның халықаралық ... ... ... ... өтеу ... ... бойынша Консультативтік
қорытындысында халықаралық ұйымның залал келтіргені үшін ... ... шыға ... БҰҰ ... ... залалды өтеу үшін
бірнеше ақы талап еткен. Халықаралық ұйым халықаралық жеке құқықбойынша да,
және де ... ішкі ... ... ... тартылуы мүмкін.
Бұл жағдайда халықаралық ұйымның жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... ... мемлекетпен келісімнің негізінде
мемлекет территориясындағы оның құқық субъектілігін тануға байланысты[???].
2002 ж. ... Бас ... ... бойынша халықаралық құқық
Комиссиясы «Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... 3- 5 ... ... үкіметаралық ұйымдардың
жауапкершілігі ... ... ... дайындау ... қиын ... ... ... әрекет және халықаралық қылмыс жасау
кезінде халықаралық ұйымның ... ... ... Ерекше жағдай болып
БҰҰ-ның бітімгерлік күштерінің іс-әрекеті болып табылады. ... ... ... ... ... беру көптеген жағдайларда заңды болып табылады, бірақ
«ұйым шешім негізінде шара қолдана алатын әрекеттер заңсыз болуы ... ... ... ... ... Одан ... егер
қайсы да мемлекет құқыққа қарсы лайықты акция өткізу үшін қару немесе ... ... ол ... ... ... ... және халықаралық
жауапкершілікке тартылу қажет. И.В.Рачков осыған ұқсас мысал ретінде ... ... ... ... ... Босния мен
Герцеговинаға қару әкелуге эмбарго енгізген 713 (1991) ... ... ... ... ... ... ... тарту туралы
мәселені қарауды жоспарлаған фактіні қарауға болады. АҚШ-ты 2011 ... ... ... БҰҰ ... ретінде жауапкершілікке тарту заңды
ма – әлі ... ... ашық және ... ... ... [14, 71 ... ... жауапкершілік институты халықаралық-құқықтық
жауапкершілік саласындағы шеңберінде қалыптасу деңгейінде болып жатыр, және
оның қандай болатыны тек ... ... ... мен ... ... ғана емес, және де халықаралық ғылыми қоғамдастықтың
күштеріне де ... ... ... ... ... ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекет жасау болып
табылады. Бұл жағдай тікелей халықаралық ... ... ... ... оған ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекет
халықаралық құқықтық жауапкершілікке тартылады. Халықаралық ұйымдарға қарай
осы принцип БҰҰ-ның халықаралық құқығы ... ... ... ... ... ... ... тармақтары (ХҰЖТ)
Жобасының 3 тармағында ... Бұл ... ... айтылады:
«халықаралық ұйымның әрбір халықаралық құқыққа ... ... осы ... ... ... ... [???]. Халықаралық құқыққа
қайшы әрекеттің түсінігі, біріншіден, оның ... ... ... ... ... ... ... құқыққа қайшы әрекеттің
фактісін анықтау үшін келесі екі ... ... бары ... ... танылған:
- Халықаралық құқық субъектісі (яғни осы субъектімен жасалған) иелеуні
мүмкін қылық (әрекет немесе әрекетсіздік);
- Халықаралық ... ... ... ... [14, 73 ... ... ... құқықтың қайсы да субъектісінің халықаралық
құқыққа қайшы әрекетінің қолда бары үшін ... ... ... ... ... деп ... ... біз халықаралық құқықтың
субъектісіне лайықты болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... деп аталады. Ол субъектіге берілетін сипат оның өзіне
қабылдаған халықаралық міндетін бұзайтынын ... Осы ... ... қайгы әрекеттердің құрамдас ... ... ... ... ... қалыптасқан. Олар мемлекеттердің
жауапкершілігі туралы тармақтар Жобасының (МЖТЖ) 2 ... ... ... ... ... ... ретінде көрсетілген.
Израильдік ғалымы М.Харштің пікірі бойынша, бұл ... ... ... ... ... қарамастан,
олар халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі саласында да қолданылуы ... 12 б.] ... ... ... ... тек бірнеше
авторлар (Д.Б.Левин, И.И.Лукашук) халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің
сондай екі элементтік ... ... ... [15, 73 б., 12, 149 ... ... пен сондай жауапкершіліктің негіздері мәселелерін
зерттеген басқа ... ... ... ... көрсеткен. Атап
айтқанда, В.А.Мазов Халықаралық құқық Комиссиясы қабылдаған ... ... ... екі элементтік құрылымын сынаған және де олар
халықаралық ... ... ... ... ... ... [16, 41 б.] ... ... ... өзін ... ... жауапкершіліктің негізі және жауапкершіліктің орындалу
шарттары ретінде бөлген. [17, 96 б.] Халықаралық-құқықтық міндеттемені бұзу
және ондай бұзуды ... беру ... ... ... ... ... бірақ халықаралық құқық бұзушылық құрамының
элементтеріне емес. ... ... ... ... ... элементтері
ретінде П.М.Курис және В.А.Мазов келесі объективтік элементтерді бөлген,
олар: ... ... ... ... ... ... ... байланыс,
және де айыпты субъективтік элементтің міндетті құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... халықаралық құқыққа қайшы
әрекеті құралының түсінігі ұлттық құқықтағы айып пен ... ... ... анықтаған байланысымен түсіндіріледі. [17, 97 б., 16,
с. 42]
Дегенмен, Ю.М.Колосов әділ ... ... ... ...
ұлттық құқықтан сапалы айырылатын ... ... ... ... ... мен категориялары тек қана сыртқы жағынан сәйкес
халықаралық құқықтың түсіндірмелерге ... ... ... олар ... ... ... ... табиғаты, басқа мағынасы бар. Олардың сыртқ
(жиі тек терминологиялық) бірдей ... ... тек ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекет құрамының ... ... ... ... ... ... айырмашылығы халықаралық құқықта
айып пен ... ... ... ... ... ... ... болып табылмайтынын белгілеу қажет. [11, 58 б.]
Айып халықаралық құқыққа қайшы ... ... ... ... ... негізін салушы итальяндық заңгері Д.Анцилотти
болып табылған, атап айтқанда, ол өз ... ... ... ... ... еңбегінде мемлекетаралық қарым-
қатынастарда мемлекет ... ... ... ... және ... ... ... алмайтыны туралы жазған. [13, 18 б.]
Ю.М. Колосов ... ... ... айып – ... ... ... әрекет жасау фактісі және халықаралық құқықта
ағымдардың араласуын келтірмеу үшін айып тағу ... ... ... жасауды
міндет ету туралы айта кету қажет. [11, 60 б.] Д.Б. ... ... айып тағу ... ... ... норманы бұзғаны
үшін жауапкершілікке тартылатынын мойындау. Сондай-ақ, ұлттық құқықтағы
айып тағу халықаралық құқықтағы ... ... ... [15, 41 ... ... халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің элементі ретінде
қозғайтын болсақ, ... ... ... ... ... ... ХҚК не, қалай және мемлекетпен болған ... ... ... ... жауапкершілігінің пайда болуы үшін қажетті
элементі ... ... ... ... ... Осындай көзқарас
доктринада да дәлелденген. И.И.Лукашуктің пікірі бойынша басқа субъектінің
құқығын қалай да бұзу оның ... ... ... ... дегенді
білдіреді, және осының күшіне қарай залал келтіруді ... ... ... жоқ. [12, 49 б.]
Енді жалпылап айта кетейік, үкіметаралық ұйымның халықаралық құқыққа
қайшы әрекеті осы әрекетті жасаған ... және бұл ... ... ... ... ... жағын қосады; және де құқыққа қайшы
қылықтың ... және ... ... ... ... ... ... жағына қосады.
Сондай-ақ, айып пен залал қандай да халықаралық-құқықтың әрекет
кезінде автоматты түрде түсіндіріледі, дегенмен ... ... ... ... ... құқыққа қайшы әрекеттің элементтері халықаралық ұйымдардың
жауапкершілігі туралы тармақтар Жобасының 3 ... 2 ... ... ... ұйымның халықаралық құқыққа қайшы
әрекеті әрекеттен немесе әрекетсіздіктен ... ... ... да ... ұйымға халықаралық құқық бойынша иеленетін және осы халықаралық
ұйымның халықаралық-құқықтық міндеттемесін бұзу болып табылатын ... ... ... нақтырақ қарайық."
2.2 Халықаралық ұйымдардың іс-әрекетерін саралау мәселелелері.
Халықаралық жауапкершіліктің механизмін ... ... ... ... ... ұйымның әрекеті болып табылады ма, осыны
анықтау қажет. Өз әдістемесінің күшіне қарай, үкіметаралық ұйым ... ... ... ... әрекет ете алмайды. Ол оның органдарын
құрайтын және оның лауазымдық тұлғалары ... ... жеке ... ... етеді. Осы тұлғалар мен ұйым ... ... ... ... ... ... және қандай мән-жайларда
халықаралық ұйымның әрекеттері болып ... ... ... ... ... ... институты құқыққа қайшы әрекет пен халықаралық
құқық субъектісі ... ... ... бар ма ... анықтауға
мүмкіндік береді.
Халықаралық құқықта «иелену» (attribution) термині мағынасы бойынша
мемлекет ішіндегі ... ... ... ... ... ... ... [???] Дегенмен жасалған әрекет пен халықаралық
құқықтағы субъектісі ... ... ... ... ... туралы бір мағыналы пікір жоқ. Біріншіден, ол ұлттық құқықта бұл
термин басқа мағынада пайдаланылады және айыптың ұғымымен ... ... ... өз ... ...... ерекшелігімен ие болады
деп ойлайды, өйткені «иелену» терминін ... ... деп ... ... Ю.М. ... ... мәселе терминнің өзінде емес,
оның мазмұнында. Біз халықаралық-құқықтық жауапкершілікке «жүктеу» терминін
пайдалану мүмкінсіздігі туралы анықтылықпен айтала ... Бұл ... және ... ... ... ... ... рөлін атқарады.
Сондай-ақ, бұл жағдайда «иелену» терминін пайдалану орында болып келеді.
[???]
Жалпы ереже ... ... ... ... ... және де сондай ұйымдардың нұсқауы бойынша, басшылығында немесе
бақылауында әрекет етіп отырған басқа тұлғалар мен құрылымдардың ... ... ... ... жауапкершілігі туралы тармақтар
жобасында ... бұл ... 4 ... 1 ... ... ... немесе агентінің өз функуцияларын
орындаудағы қылығы сол агенттің ... ... ұйым ... ... қарамастан халықаралық құқық бойынша сондай ұйымның әрекеті
ретінде қаралады» ... ... ... ... ... ... нақты құрылым
(орган, лауазымдық тұлға немесе агент) және осы ұйымның ... ... ... ... Осы концепцияға сәйкес ұйымның ішкі
құқығындағы анықталған қандай да терминологиясы немесе осы құрылымның ... ... оның ... ... ... ерекше мағынамен ие
болады. 1949 ж. «БҰҰ қызметіндегі жіберілген залалды өтеуді ... ... ... ... ... табылады». [???]
Бұл концепция БҰҰ Халықаралық Сотының прецелденттік практикасында
қалыптасқан. 1949 ж. «БҰҰ қызметінде келтірілген ... ... ... ... қорытындысында Сот «агент» термині сотпен ең кең мағынада
түсіндіріледі деп белгілеген, яғни ол ақша ... ... ... ... ие ... әлде ... ... тұлға болып
табылатынына немесе табылмайтынына қарамастан қандай да тұлғаға ұйымдастыру
органымен оны функцияларының бірін орындауға немесе ... ... ... ... ... агенті» ұғымының кейінірек
түсіндірілуі Сотпен басқа консультациялық қорытынды қабылданған: 1989 ж.
«БҰҰ ... мен ... ... ... 22 ... УІ
тармағының қолданылуы туралы» [???]. Сондай-ақ, кейбір халықаралық ұйымдар
тармақтар Жобасы ... ... бұл ... ... ... және де осы ... ХҚК – мен біріккен анықтамасы жайында сынм
пікірін айтады. Халықаралық Валюта Қорты (ХВҚ) ... ... ... консультациялық қорытындыларының бүл мәселеге қолданушылығына
даулаусы және «лауазымдық тұлғалардың ресми сапасымен ... ... ... ... деп ... ... полицияның халықаралық
ұйымы (Интерпол) ХҰЖТЖ 4 тармағында ... ... оған ... ... ... түрде қызықты қысқаша пікірлерін айтқан[???].
Осы ұйым ... ... да бір ... ... ... ... де ... немесе агенті бола алатын жағдай туып қалуы мүмкін.
Қазір біз Интерполдың ұлттық ... ... (ҰОБ) ... ... Дәл ... ... ұйымның агенті ұғымының кейінірек
түсіндірілуі Сотпен бачқа консультациялық қорытындыда қабылданған: 1989 ж.
«БҰҰ артықшылықтары мен ... ... ... 22 ... ... ... ... [???].
Сондай-ақ, кейбір халықаралық ұйымдар тармақтар ... ... бұл ... ... ... ... және де осы
терминнің ХҚК-мен ... ... ... сыни ... айтқан[???].
Халықаралық Валюта Қоры (ХВҚ) Халықаралық Сотының жоғарыда ... ... бұл ... ... дауласуы және
«лауазымдық тұлғалардың өз ресми сапасында жасалған әркеттер ұйымға иеленуі
мүмкін деп мәділмдеген[???]. Қылмыстық ... ... ... ... 4 тармағында бекітілген ережелерді оған қарай пайдалану
жайында жеткілікті түрде қызықты қысқаша пікірлерін айтқан[???]. Осы ... ... да бір ... ... ... да, мемлекеттің де
ұйымы немесе агенті бола ... ... туып ... ... ... ... ... бюролары (ҰОБ туралы айтып жатырмыз). ... 5 ... ... ҰОБ осы ұйым ... ... кіретініне
қарамастан, Интерпол өз түсіндірмелерінде ондай бюролар Интерполдың ... ... ... ... ... ... деп белгілеген, оларға
Жарғы бойынша жүктелген байланыстарды сақтаудың ерекше ... ... ҰОБ осы ... ... ... ... ... шектерін сақтау ... және ... сол ... ... ... ... ... нәтижесінде Интерпол қандай да ОҰБ тиімді ... ... ... орган немесе агент қылығын иеленуді қарау кезінде өте
маңызды кезеңі ... ... ... немесе агенттің ресми сапасы болып
табылады. Орган немесе агенттің ... ... ... егер сол ... ... ... ... әрекет жасау кезінде өз ресми сапасында (яғни
оған жүктелмеген функцияларын орындаған) ... ... ... ғана
иеленеді.
Мемлекеттер мен халықаралық ұйымдардың арасындағы ... ... ... ... құқығы туралы 1986 ... ... 3 ... ... халықаралық ұйымдар халықаралық құқықтың
субъектiлерi болып табылады[???]. ... ... ... болып
табылатын мемлекеттер әр ... ... ... үшін ... да ... ... ... туынды топқа жатқызылады.
Халықаралық ұйымдар санының өсуi және ... ... ... шешудегi рөлiнiң артуы оларды нормативтiк тұрғыдан бекiту
қажеттiлiгiн туғызады. ... ... ... халықаралық ұйымдардың
қатынасындағы мемлекеттердің өкiлдiктерi ... 1975 ... ... ... ... ұйымдар немесе халықаралық ұйымдар
арасындағы шарттардың ... ... 1986 ... ... Халықаралық ұйымдардың тәуелсiздiгi жоқ, олар мемлекетке
тәуелдi, яғни ... ... өмiр сүру үшін ... ... ... Сөйтiп, құрылтайшы – мемлекеттер халықаралық ұйымдарға
құқық субъектiлiктi ... ... ... да құқық субъектiлiк тек XX
ғасырдың 20 жылдарында ғана пайда болды. ұйымдардың халықаралық ... ... ... ... ... Егер мұндай
жағдай жарғыда нақтырақ көрсетiлмесе, онда жобаланған құзiрет тұжырымдамасы
қолданылады. ... ... ... ... ... 1949
жылы БҰҰ-ны халықаралық құқықтың туынды субъектiсi ретінде таныды[???].
Әрбір ... ұйым өз ... ... ... ... ... Ол ... ережелерінде бекітілген. Анықталған құрылым
мен ұйым арасындағы ... ... бары ... белгілеу және нақты
орган немесе агент жайында «ресми сапа» дегенде не ... ... сол ... ... ... ... 4 ... 3 пунктінде ұйымның
немесе агенттің функциялары ... ... ... ... деп
айтылады[???].
Осы тармақты өз түсіндіруілерінде кейбір ұйымдар (АЭХА, Еуропалық
қоғамдастықтың ... ... ... ... ережелерінен басқа
халықаралық ұйымның қылығын иеленуге қатысы бар параметрі ретінде ... ... ... ... ... 8 ... ... халықаралық ұйымның халықаралық міндеттемені
бұзуы халықаралық ұйымның әрекеті оның шығуы мен сипатына қарамастан ... одан не ... ... сәйкес келмейтін жағдайда да орын
алады[???].
Жобаның 3 тармағының 2 пунктінде көрсетілгендей, ұйымның құқыққа ... ... ... ... әрекетсіздіктен тұруы мүмкін. Әрекетсіздік
халықаралық ұйым қандай да жағымды әрекет жасауға ... ... ... жағдайда ғана құқыққа қайшы әрекет болып табылады. Құқыққа қайшы
әрекет қалай әрекеттен, солай ... ... ... ... ... жөнінде ұлттық құқықта да, халықаралық
құқықта да ... ... осы ... ... түсндірмелерінде бұл принципті
үкіметаралық ұйымдардың жауапкершілігінде қолданушылығы жайында ... ... ... ХВҚ әрекетсіздік үшін жауакершілікке ... ... ... ... түрде байланысты емес
нақты мәселелерді шақыруы мүмкін[???]. Мысалы, ондай әрекетсіздік нақты
ұйымда ... ... ... ... ... ... ондай ұстанымына Арнайы Баяндаушымен де, ХҚК-мен де ... ... Осы ... ... ... ... белгілегендей, қандай да жағымды
әрекеттер жасау міндеттемесі ... ... ... танылған
принциптеріне сәйкес халықаралық ұйымға жүктелуі мүмкін және шешім қабылдау
процессіне байланысты қиыншылықтар ұйымды ондай әрекеттер жасамау ... ала ... ... ... ХҰЖТЖ 8 тармағында, халықаралық
ұйымның міндеттемесін бұзу оның шығуына тәуелсіз қандай да халықаралық ... ... ... ... ... ... келісім-шарттық нормадан, қарапайы нормадан
немесе халықаралық-құқықтық жалпыға танылған ... ... ... ... ... немесе арбитраждық шешімімен шығуы мүмкін.
Мемлекеттердің жауапкершілігі туралы ... ... ... ... ... міндеттемелердің барлық мүмкін
қайнар-көздерін, яғни халықаралық құқықпен ... ... ... ... ... ... 8 тармағының 2 пунктінде осы ... ... ... ... құқық құқық бойынша міндеттемелерді бұзуға да
таралады деп белгіленеді[???]. Сондай-ақ, ... ... мен ... құқық арақатынасында осы контекстте мәселе пайда болуы мүмкін,
атап айтқанда, ұйымның ішкі құқығынан ... ... ... ... ... ... ... алады ма.
Бұл жағдайда бұзушылық жалпы халықаралық құқық нормаларымен (әсіресе,
халықаралық ... ... ... ... Жобасымен)
реттелетін ұйымның ережелерінен шығатын міндеттемелерді және ... ішкі ... ... ... ұйымның ережелерінен
шығатын міндеттемелерді нақты түрде айыру қажет[???]. Біз негізінде ұйымның
өз қызметкерлерімен құқықтық ... ... ... ... ... ... отырмыз. Түсіндірмеде белгіленгендей, ... 2 ... ... ... ... ... ... ол халықаралық құқық бойынша міндеттеме ретінде қаралуы мүмкін
шарада ұйымның ережелерінен шығатын міндеттемеге қолданылады[???].
Біздің ... ... ... ... ... ретінде анықтау үшін нақты ... құру ... ... тек қана ... құқықтың субъктісі
үшін пайда болуы мүмкін. Демек, ұйымның халықаралық-құқықтық бұзушылығы
болып халықаралық құқық субъектілері үшін ... мен ... ... ішкі ... ... ... бұзылуы болып саналуы мүмкін.
Сондай-ақ, жалпы ... ... ... ... ... пайда болуы үшін ол халықаралық құқық субъектісі жайында
міндеттемені бұзу қажет. Бұл ... ... ... ... ... адам ... ... өз міндеттемелерін бұзу болып табылады.
Тек қана халықаралық құқық бойынша орындалатын халықаралық ұйымның
халықаралық құқыққа қарсы әрекетін ... ... ... ... ұйымның
ішкі құқығы бойынша заңды болуы мүмкін, халықаралық ұйымдарға қолданылмауы
мүмкін, өйткені, жоғарыда айтылғандай, ... ... ішкі ... ... ... ... ... ретінде қаралуы қажет, ал
демек ондай бап бұл жобаға қосылмауы қажет[???].
Бұ жағдайда ... ... ... ... ... ... ұқсас
бапты тұжырымдау халықаралық ... ... ... және
халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі туралы баптардың жобасына қарсы болар
еді.
Сонымен, халықаралық ұйымның халықаралық құқыққа ... ... ... талдау жасап, келесідей анықтама шығаруға болады:
халықаралық ұйымның ... ... ... әрекеті оның органдары
немесе агенттерінің осы ұйымның халықаралық-құқықтық міндеттемесін бұзатын
қылықтанг (әрекет ... ... ... Халықаралық құқықта
мемлекеттер жөнінде барлық халықаралық құқыққа қайшы әрекеттер халықаралық
құқық ... және ... ... ... Соңғыларға
барлық мемлекеттердің заңды ықыластарын қозғайтын халықаралық ... ... ... принциптеріне қастандық жасайтын аса қауіпті
халықаралық құқық бұзушылықтар болып табылады. ... бөлу ... ... де ... ... мемлекеттер, солай халықаралық ұйымдар жөнінде әдебиетте
халықаралық құқыққа ... ... ... ... бұзушылықтарға және
халықаралық қылмыстарға бөлудің өзіне ерекше көңіл бөлінген. ... ... ... пай болуының нақты негіздері туралы ... ғана ... Ол, ... ... халықаралық-құқықтық
жауапкершіліктің негіздерін және халықаралық құқыққа қайшы әрекеттердің
пайда болу ... анық ... ... жоқ ... ... үкіметаралық ұйымның халықаралық құқыққа қайшы ... болу ... ... ... осындай айыру жасауды ... ... ... қайшы әрекет болып табылатын халықаралық-
құқықтық жауапкершілктің негізі және халықаралық құқыққа ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықтың)
пайда болу негіздерін айыру қажет[???]. Әрине, халықаралық құқыққа қайшы
әрекеттің пайда болу негізі біруақтылы ... ... ... ... болып табылады, ненің себебінен ондай айыру жөнсіз болып
көрінеді[???]. Дегенмен, ... ... ... әрекеттің өзі
халықаралық жауапкершіліктің негізі ретінде, біздің ... ... ... болуының нақты негіздері туралы айтып дамытуға қажетті аса
кең, жалпы ұғым болып табылады. Мемлекеттер жөнінде ұқсас негіздер ... ... ... ... ... ... олардың толық тізімін
келтіру қиынға шығады. Үкіметаралық ұйымдар жөнінде олардың халықаралық
құқыққа қайшы әрекеттерінің ... болу ... дәл сол ... ... ... деп ... ... (мысалы, халықаралық құқықтың
негізгі тармақтарына сәйкес, бұзылған ... ... ... ... т.б.) [???]. ... құқыққа қайшы әрекеттің ... ... ... ... ... ... құқыққа қайшы
әрекеттердің пайда болуының негіздерін бөледі[???].
Үкіметаралық ұйымның халықаралық құқық ретіндегі ... оның ... ... ... және еркіндіктеріне байланысты
болып ... ... ... ... ... құқықтың басқа
субъектілері кіретін «құрамдас» субъекті болып табылады. Осыған сүйене
отырып, ... ... ... ... ... ... ... ретінде тікелей әрекеттегі критерийді қолданып
ұйымның халықаралық құқыққа қарсы әрекеттің пайда болу ... ... ... Осы критерийдің негізінде біз ... ... ... ... ... ... байланысты халықаралық
құқыққа қайшы әрекеттердің пайда болу негіздері (тікелей негіздер).
1. Өз өкілеттіктері ... ... етіп ... ... ... ... ... құқыққа қайшы қылығы.
2. Уәкілдіктерінің шектерінен шыққан немесе ... ... ... агенттердің құқыққа қайшы әрекеті;
3. Мемлекеттің немесе басқа халықаралық ұйымның халықаралық ұйымның
қарауына берілген органдардың құқыққа ... ... ... ... ... байланысты халықаралық құқыққа
қайшы әрекеттің пайда болу негіздері (туынды негіздер)
1. Халықаралық құқыққа қайшы әрекетті жасауға ... ... неме ... ... ... ... әрекет жасауға мәжбүр ету;
3. Халықаралық ұйымымен сұранылған немесе рұқсат етілген құқыққа қайшы
әрекеттер;
4. Халықаралық құқыққа ... ... ... ... басшылық ету мен
бақылау. [???]
Осы екі топтардың түбегейлі айырмашылығы ... ... ... бұзу ... ... субъект әрекет
ететіндігінде тұрады. Екінші топта бірдей халықаралық міндеттемені бұзу
кезінде 2 субъект ... ... ... ... ... бұзушылық жасайды,
екінші субъект сонымен өз ... ... (не ... да, ... ... жасауға жәрдем еткенімен, алайда бұзылатын міндеттеме
екінші субъектінің да міндетемесі болуы мүмкін).
Сонымен, негіздердің бірінші тобында тікелей әрекеттегі ... ... ... өзі ... ... Ол өз ... бұзады және осы ... ... ... ... ... ... ... міндеттеме ұйымның міндеттемесі болып табылады ма
деген ... ... ... ... иелену мәселелеріне аударылады.
Екінші топта бөлінген негіздер басқа субъектінің өз ... ... ... ... ... ұйым басқа субъектінің
міндеттемесін ... ... үшін ... тартылуы мүмкін;
мәселе бәрінен бұрын осыған байланысты (бұл міндеттемелер, сонымен ... ... ... ... ... ... екендігі туралы мәселе
дайындалып жатқан Жобада қаралады). [???]
Сондай-ақ, екінші ... ... ... ... халықаралық ұйым емес,
басқа субъект болып табылады. Екінші топта ... ... ... ... ... іс-жүзінде барлық жағдайларда ... ... ... ... етілген әрекеттерден басқа) сол басқа
субъект болып қандай да бір ... ... ... ұйым ... ... ... ... субъект ретінде дәл мемлекет болады –
осы ұйымның мүшесі.
Сөзсіз, бұл сипаттама, бір жағынан, мемлекеттердің халықаралық құқыққа
қайшы ... ... ... мүмкін. Халықаралық құқыққа қайшы
қайшы әрекеттердің пайда болу негізін белгіленген критериц негізінде ... ... ... келеді, өйткені, ол халықаралық ұйымдардың жауапкершілік
институтының ерекшеліктерін және ... ... ... оның әдістемесін алуға мүмкіндік береді[???].
Халықаралық жауапкершіліктің ... ... ... ... ... ... ... әрекеті болып табылады ма, ... ... Өз ... күшіне қарай, үкіметаралық ұйым халықаралық
құқық объектісі ретінде өзбетінше ... ете ... Ол оның ... және оның ... ... ... ... жеке тұлғалар
арқылы әрекет етеді. Осы тұлғалар мен ұйым арасындағы ... ... ... ... қашан және қандай мән-жайларда
халықаралық ұйымның әрекеттері болып ... ... ... ... ... ... ... құқыққа қайшы әрекет пен халықаралық
құқық субъектісі арасында қажетті байланыс бар ма ... ... ... ... ... (attribution) термині мағынасы бойынша
мемлекет ... ... ... ... ... ... ... табылады. Дегенмен жасалған әрекет пен ... ... ... ... ... терминмен белгілеу
қажеттігі туралы бір мағыналы пікір жоқ. Біріншіден, ол ... ... ... басқа мағынада пайдаланылады және айыптың ұғымымен байланысты[???].
ХҚК «жүктеу» термині өз ... ...... ерекшелігімен ие
болады деп ойлайды, өйткені «иелену» терминін пайдалану ... ... ... Ю.М. Колосов белгілегендей, мәселе терминнің өзінде
емес, оның мазмұнында. Біз ... ... ... ... ... ... ... айтала алмаймыз. Бұл
термин халықаралық және ... ... ... ... ... рөлін
атқарады. Сондай-ақ, бұл жағдайда «иелену» терминін пайдалану орында болып
келеді. [11, 58 б.]
Жалпы ... ... ... ... субъекті оның
органдарының және де сондай ұйымдардың ... ... ... немесе
бақылауында әрекет етіп отырған басқа тұлғалар мен құрылымдардың қылығына
ғана иеленеді. Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... бұл ... 4 ... 1 пунктіндебекітілген:
«халықаралық ұйымның ... ... ... өз ... ... сол ... ... органның ұйым құрылымында алатын
лауазымдығына қарамастан ... ... ... сондай ұйымның әрекеті
ретінде қаралады» ... ... ... ... ... комиссия нақты құрылым
(орган, лауазымдық тұлға немесе агент) және осы ұйымның ... ... ... ... [???] Осы ... ... ... ішкі
құқығындағы анықталған қандай да терминологиясы немесе осы құрылымның ... ... оның ... ... ... ... ... ие
болады. 1949 ж. «БҰҰ қызметіндегі жіберілген ... ... ... ... ... ... ... табылады[???].
Бұл концепция БҰҰ Халықаралық Сотының ... ... 1949 ж. «БҰҰ ... ... залалды өтеу» ісінде өз
консультациялық қорытындысында Сот «агент» термині сотпен ең кең мағынада
түсіндіріледі деп ... яғни ол ақша ... ... ... ... ие болатын әлде болмайтын лауазымдық тұлға болып
табылатынына ... ... ... ... да ... ... оны функцияларының бірін орындауға немесе орындауға көмектесу
тапсырылған. Осындай «халықаралық ... ... ... ... ... ... ... қорытынды қабылданған: 1989 ж.
«БҰҰ артықшылықтары мен иммунитеттері туралы Конвецияның 22 бөлімінің ... ... ... [???]. ... ... халықаралық ұйымдар
тармақтар Жобасы жөнінде түсіндірмелерінде бұл құжаттар ... ... және де осы ... ХҚК – мен ... ... ... ... айтады[???]. Халықаралық Валюта Қорты (ХВҚ) халықаралық сотының
жоғарыда көрсетілген ... ... бүл ... ... және ... тұлғалардың ресми сапасымен
жасалған әрекеттер ұйымға иеленуі мүмкін деп ... ... ... ұйымы (Интерпол) ХҰЖТЖ 4 тармағында ... оған ... ... ... ... түрде қызықты қысқаша
пікірлерін айтқан[???]. Осы ұйым ... ... да бір ... ... да, ... де ... ... агенті бола алатын жағдай туып
қалуы мүмкін. Қазір біз ... ... ... ... (ҰОБ) орындауға
көмектесу тапсырылған[???]. Дәл ... ... ... ... ... ... ... бачқа консультациялық қорытындыда
қабылданған: 1989 ж. «БҰҰ ... мен ... ... 22 ... VI ... қолданылуы туралы». [11, 39 б.]
Сондай-ақ, кейбір ... ... ... ... ... бұл құжатта «агент» терминін пайдалануы, және де ... ... ... анықтамасы жайында сыни пікірін айтқан. Халықаралық
Валюта Қоры (ХВҚ) Халықаралық Сотының жоғарыда ... ... бұл ... ... ... және ... өз ресми сапасында жасалған әркеттер ұйымға иеленуі мүмкін деп
мәділмдеген. Қылмыстық ... ... ... ... ... ... бекітілген ережелерді оған қарай пайдалану жайында жеткілікті
түрде қызықты қысқаша пікірлерін ... Осы ұйым ... ... да
бір құрылым біруақтылы Интерполдың да, мемлекеттің де ұйымы немесе ... ... ... туып ... ... біз ... ұлттық орталық
бюролары (ҰОБ туралы ... ... ... Жарғысының 5 тармағына
сәйкес ҰОБ осы ұйым органдарының ішіне кіретініне қарамастан, Интерпол ... ... ... ... немесе органдары, немесе
агенттері ретінде қаралуы қажет деп ... ... ... ... ... ... ... функциясына байланысты[???].
Дегенмен ҰОБ осы функциясы ... ... ... ететін заңнаманың
шектерін сақтау қажеттілігімен және мүше-мемлекеттердің әрекеттерінің ... ... ... ... түсіндіріледі. Осының нәтижесінде
Интерпол қандай да ОҰБ ... ... ... ... ... орган
немесе агент қылығын иеленуді қарау кезінде өте маңызды кезеңі болып сондай
органның немесе агенттің ресми сапасы ... ... ... ... ... ... ... егер сол орган немесе агент құқыққа қарсы әрекет
жасау кезінде өз ... ... ... оған ... ... ... еткен жағдайда ғана иеленеді[???].
Әрбір халықаралых ұйым өз органдары немесе агенттерінің функцияларын
өзбетінше анықтайды. Ол ұйымның ережелерінде бекітілген. ... ... ұйым ... байланыстың қолда бары фактісін белгілеу және ... ... ... ... ... сапа» дегенде не түсіндірілетінін анықтау
үшін сол ережелерді қарау қажет. ХҰЖТЖ 4 ... 3 ... ... ... ... ұйымның ережелері негізінде анықталады деп
айтылады[???].
Осы тармақты өз түсіндіруілерінде кейбір ұйымдар (АЭХА, ... ... ... Комиссия) ұйымның ережелерінен ... ... ... ... ... бар ... ретінде осы
ұйымдағы халықаралық келісімдерді қарау қажет.
Мысалы, Халықаралық теңіз ... ... (ИМО) беру ... өз жұмысына
маңызды көмек көрсете алатын үкіметтік емес ұйымдарға ғана ұсынады. Сонымен
қатар, осы ... ... мен ... ... ... ... (1961 ... үкіметтік емес ұйымдармен өзара
қатынастарына қатысты ережелер). ... ... ... ... ниет ... ... кез ... ұйым (сонымен бірге ... ... ... ... де) ... ... сәйкес болуы тиіс: а)
үкіметтік емес ұйым ДДҰ-ның құзыреттілігіне кіретін сұрақтармен ... ә) ... емес ... ... мен ... ДДҰ ... мен ... қайшы келмейді; б) үкіметтік емес ұйым ... ... ... в) ... емес ұйым ... етуші органдарына ие
және өзінің мүшелерінің атынан жұмыс істеуге өкілеттілігі бар; г) ... ұйым ... ... ... құрылымы және қызмет аясы бойынша
халықаралық болып табылады; ғ) оның осы ... ... және ... сұрақтар бойынша дауыс беруге құқығы бар өзіндік мүшелері болуы
керек (1948 жылғы үкіметтік емес ... ... ... ... [29, 78 ... ... бола алатын халықаралық үкіметтік емес ұйымдар
болып кез келген үкіметаралық ... ... ... өзіндік
сипаты бойынша үкіметтік емес болатын мақсатты және функциялы және ... ... ... ... ... ... а) ... құзыретіне
жататын сұрақтармен айналысу, ЮНЕСКО Жарғысында көрсетілген қағидаларына
сәйкес Ұйымның мақсаттарын жүзеге ... ... ... ... және тілеуінің болуы; ә) ЮНЕСКО бағыныстылығына жататын бір
немесе ... жеке ... ... ... ... ... жеке
тұлғалардың санын біріктіру, және осындай ұйым өзінің мүмкіндігінше әлемнің
түрлі мәдени аймақтарда нақты өкілі ... болу үшін ... ... жеткілікті тұрақты мүшелеріне ие болу; б) Географиялық немесе
мәдени көз қарасымен аймақтық сипаттағы ұйым ... іс ... ... барлық осы аймақтың шынайы өкілі ретінде мүмкіндігі болу үшін ... ... ... саны ... ... в) ... негізінде
құрылған тұрақты басшылық етуші органы, тиісті жағдайда құзыретті ... және ... ... ... ... ... ... ұстануға
мүмкіндігі бар жұмыс аппараты мен процедуралары болуы керек[???].
ЮНЕСКО мен үкіметтік емес ұйымдар арасындағы қатынастар үш категорияға
жатқызылуы мүмкін: a-категориясы ... және ... ... ... және консультативтік); c-категориясы (өзара
ақпарат). Осы категорияларға жатқызылған халықаралық үкіметтік емес ... ... ... мен ... ие (1960 жылғы ЮНЕСКО-ның
үкіметтік емес ұйыммен қатынасына тиісті Директивалар). [???]
ХҰЖТЖ 8 тармағына сәйкес халықаралық ... ... ... ... ... ... оның шығуы мен сипатына ... ... одан не ... ... ... ... ... да орын
алады. [???]
Жобаның 3 тармағының 2 пунктінде көрсетілгендей, ұйымның ... ... ... әрекеттен, солай әрекетсіздіктен тұруы мүмкін. Әрекетсіздік
халықаралық ұйым қандай да ... ... ... ... ... ... жағдайда ғана құқыққа қайшы әрекет болып табылады. Құқыққа қайшы
әрекет қалай әрекеттен, солай ... ... ... ... ... ... ... құқықта да, халықаралық
құқықта да мойындалған[???].
Сондай-ақ, Жобаның осы Ережесіне кейбір түсндірмелерінде бұл принципті
үкіметаралық ... ... ... жайында нақты
күмәндар ... ... ХВҚ ... үшін ... ... ... жауапкершілігіне міндетті түрде байланысты емес
нақты мәселелерді шақыруы мүмкін. Мысалы, ондай әрекетсіздік нақты ... ... ... ... ... ... ХВҚ ... Арнайы Баяндаушымен де, ХҚК-мен де қолдау көрсетілген жоқ. Осы
себеп бойынша Арнайы Баяндаушы белгілегендей, қандай да ... ... ... ... құқықтың жалпы танылған принциптеріне сәйкес
халықаралық ұйымға жүктелуі мүмкін және шешім ... ... ... ... ... ... ... кезінде растай ала
алмайды. Жоғарыда айтылғандай, ... 8 ... ... ... бұзу оның ... тәуелсіз қандай да халықаралық – ... ... ... ... бұзылған міндеттеме келісім-шарттық нормадан, қарапайы ... ... ... танылған принциптерінен шығуы мүмкін.
Міндеттемелер халықаралық Соттың немесе арбитраждық шешімімен шығуы мүмкін.
Мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелердің барлық мүмкін
қайнар-көздерін, яғни халықаралық құқықпен танылған құқықтық ... ... ... білдіреді.
Жобаның 8 тармағының 2 пунктінде осы тармақтың ережелері ... ... ... ... ... ... ... да
таралады деп белгіленеді. ... ... ... мен ... ... ... осы ... мәселе пайда болуы мүмкін,
атап айтқанда, ұйымның ішкі құқығынан шығатын ... ... ... ... ... ... алады ма[???].
Бұл жағдайда бұзушылық жалпы халықаралық құқық нормаларымен (әсіресе,
халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ... ... шығатын міндеттемелерді және ... ішкі ... ... реттелетін ұйымның ережелерінен
шығатын міндеттемелерді нақты түрде ... ... Біз ... ... ... құқықтық қатынастар шеңберінде пайда болатын жауапкершілік
туралы талқылап отырмыз. Түсіндірмеде белгіленгендей, 8 тармағы 2 ... ... ... ... баяндалған принциптер[???], ол
халықаралық құқық бойынша міндеттеме ретінде қаралуы мүмкін шарада ұйымның
ережелерінен шығатын міндеттемеге қолданылады.
Біздің ... ... ... ... ... ... ... үшін нақты критерийлер құру қажет.
Халықаралық-құқықтық міндеттеме тек қана ... ... ... ... болуы мүмкін. Демек, ұйымның халықаралық-құқықтық бұзушылығы
болып халықаралық құқық субъектілері үшін құқықтар мен міндеттерді құрайтын
ұйымның ішкі ... ... ... бұзылуы болып саналуы мүмкін.
Сондай-ақ, жалпы ... ... ... халықаралық ұйымның
жауапкершілігінің пайда ... үшін ол ... ... ... ... бұзу ... Бұл контекстегі жалғыз ... ... ... адам құқықтары саласында өз міндеттемелерін бұзу болып
табылады.
Тек қана халықаралық құқық бойынша ... ... ... ... қарсы әрекетін саралау, сондай әрекетті саралау ұйымның
ішкі құқығы бойынша заңды болуы мүмкін, ... ... ... ... ... ... ... құқықтың ішкі құқығы
жалпы халықаралық ... ... ... ... ... ... ... ондай бап бұл жобаға қосылмауы қажет[???].
Бұ жағдайда Комиссия шешімімен келісуге болады, немесе осыған ұқсас
бапты тұжырымдау ... ... ... концепциясына және
халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі туралы ... ... ... ... ... ұйымның халықаралық құқыққа қайшы әрекеттің
негізгі ... ... ... ... ... шығаруға болады:
халықаралық ұйымның халықаралық құқыққа қайшы әрекеті оның ... ... осы ... ... ... ... (әрекет немесе әрекетсіздік) тұрады. ... ... ... ... ... ... қайшы әрекеттер халықаралық
құқық бұзушылықтарға және халықаралық қылмыстарға бөлінеді. Соңғыларға
барлық мемлекеттердің ... ... ... ... ... жалппыға танылған принциптеріне қастандық жасайтын аса қауіпті
халықаралық құқық бұзушылықтар ... ... ... бөлу ... ... де ... ... мемлекеттер, солай халықаралық ұйымдар ... ... ... қайшы әрекеттерді халықаралық құқық бұзушылықтарға және
халықаралық қылмыстарға бөлудің өзіне ерекше көңіл бөлінген. Халықаралық
құқыққа қайшы ... пай ... ... ... туралы тек
жанамаламай ғана ескертіледі. Ол, біздің ... ... ... және ... құқыққа қайшы әрекеттердің
пайда болу негіздерін анық түрде айырудың жоқ ... ... ... ... ... құқыққа қайшы әрекеттердің
пайда болу негіздеріне көңіл аударып осындай айыру ... ... ... құқық бұзушылықтың түрлері:
1.халықаралық қылмыс;
2.халықаралық қылмыс сипатындағы құқықбұзушылық
3.халықаралық деликт.
Халықаралық қылмыс- мемлекеттермен ұлттардың өмір сүру негіздеріне қол
сұғатын, халықаралық ... ... ... ... халықаралық
бейбітшілік пен адамзат қауыпсіздігіне қауыпсіздігіне қауып ... ... ... ... соғыс,апартеид,геноцид,құлдыққа алу,жалданып адам өлтіру,
ылаңкестік, биоылыаңкестік, биоцид, ... ... ... ... ... ... орындаушылармен.
Халықаралық қылмыс сипатындағы құқықбұзушылық- жеке тұлғаның ... , ... ... жеке ... ... мен мүдделеріне
қарсы жасаған әрекеті. [30, 48 б.]
Түрлері:
• есірткені заңсыз сату мен тарату;
• кепілге алу;
• жалған ақша ... ... ... бар ... ... ... ... заңсыз әуе, су,кемелерін иемдену;
• заңсыз радиоактивті материалдармен операциялар ... ... жеке ... ... ... қылмыс сипаты жоқ, залал келтіру
ниетінсіз ... ... ... ... ... ... ... жеке немесе заңды тұлғалардың орындамауы;
Жасалу жолары: кез келген тұлғамен.
Халықаралық құқықбұзушылықтың объектiлерi. ... ... ... емес ... құқыққа қайшы әрекеттердiң объектiсi болып
табылады. Бұл құндылықтар әр ... ... ... пен ... шет елдiк тұлғаның ар-абыройы, дипломатиялық және елшiлiк
өкiлдiктердiң қол ... ... ... және т.б. ... норма құқықбұзушылықтың нақты объектiсi болып табылады.
Халықаралық жауапкершiлiк субъектiсiнiң құқыққа қайшы әрекетi,
жоғарыда ... ... ... ... ... Басқыншылық
соғыс, басқаның аумағын жаулап алу сияқты - ... ... ... ... мысал бола алады. Ал, жараланған, ауру, әскери ... ... ... ... ... қайшы әрекетсiздiк болып
табылады. [31, 281 б.]
Зиян (залал) – мемлекеттiң ... ... ... ... ретiнде.
Келтiрiлген залалдың болуы жәбiрленушi тарапты анықтауға ... ... ... ... ... ... сондай-ақ халықаралық - құқықтық
санкцияны қолдануға негiз бередi. Залалдың екi түрi бар: ... ... ... ... емес – ... ... ... болымды
(нақты материалдық) және жiберiлген пайда болып бөлінеді[???].
Құқықбұзушылық пен туындаған зиянды салдардың арасындағы ... ... ... ... сүйене отырып және барлық ... ... ... ... ... ... ... қажеттi
сипатын айқындауға болады.
Халықаралық құқықбұзушылықтың субъективтi элементi ретiндегi кiнә.
Халықаралық - құқықтық жауапкершiлiк субъектiлерiнiң кiнәсi ... ... ... ... Ол ... ... ... - құқықтық
нормалар мен қағидаларды немесе нақты шарттың ... ... ... ... немесе қасақана емес болуы мүмкiн. Егер
ұлттық құқықта кiнә халықаралық құқық субъектiсiнiң жасалған ... ... ... ал ... ... ... мәнi
өзгешерек. Халықаралық құқықбұзушылықтағы кiнә субъектiнiң басқа субъектiге
зиян келетiн әрекеттi ... ... ... ... ... ... кiнә - ... мiндеттемелердi орындау барысындағы
салғырттықтан, залал келтiру ниетiнсiз ... бұзу ... ... Шет ... ... ... ... жеке азаматтардың
бұзақылықтары салғырттыққа мысал бола алады. ... ... ... ... ... немесе олардың залал келтiру ниетiн сөз
етпеймiз. Мұнда, мемлекеттiң ұқыпсыздығы нысанындағы кiнәнi айтуымыз керек,
өйткенi ... ... ... сәйкес, мемлекет үкiметi өз
аумағындағы шет елдiк өкiлдiктердiң қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету ... ... ... 19 ... 3 ... ... ... айта өту керек. Өкiнiшке
орай, халықаралық-құқықтық ... ... ... ... қылмыстардың түрлi жүйелеу критерийлерi бар[???]. Мысалы,
халықаралық қылмыстарды мынадай топтарға бөлу, көпшiлiкке мәлiм:
1 топ – ... ... ... – халықаралық әскери трибуналдың
Жарғысының жүйелеуiне орай, халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жоспарлау, дайындау,
соғыс өртiн тұтандыру немесе жүргiзу, яки аталған әрекеттердiң кез-келгенiн
жүзеге асыруға бағытталған ... ... ... ... сөз ... ... ауыр қылмыстар тобына жатады. БҰҰ Бас Ассамблеясының
1947 жылдың 3 қарашасындағы резолюциясына сәйкес, ... ... ... ... ... түрiне жатқызылады. Мұндай қылмыстардың
тiзiмiне, сондай-ақ жаппай қырып-жоятын қаруды қолдануға ... ... ... ... ... ... былғау,
колониялық және отарлыққа ... және т.б. ... ... ... да ... топ - ... ... – соғыс жүргiзу заңдары мен салт-дәстүрлердi
бұзады. Нюрнберг халықаралық ... ... ... ... қорғау туралы 1949 жылғы Женева Конвенциясында және ... ... ... ... ... осы түрлерiнiң құрамы
көзделген[???]. Әскери қылмыстар соғыстың халықаралық құқық тыйым ... мен ... ... ... мен елдi ... ... бұзумен; мәдени құндылықтарды ... ... ... ... ... ... ... қатал қараумен; қоғамдық
немесе жеке ... ... және ... алумен және басқада осыған ұқсас
қылмыстармен сипатталады. Әскери қылмыстар мен адамзат ... ... ... ... қолданбау туралы 1968 жылғы Конвенцияға сәйкес,
әскери қылмыстарға ескiру мерзiмi қолданылмайды. Әскери ... ... ... ... ... ... ... ортақ күш
салулары Бас Ассамблеяның 1973 жылғы резолюциясында ... ... және ... ... қарсы қылмыстар жасаған кiнәлi
тұлғаларды табу, ... ... ... ... топ – адамзат қауiпсiздiгiне қарсы қылмыстар - халықаралық ... ... ... ... ... уақытында немесе соғыстан ... ... ... адам өлтiру, қырып-жою, езiп-жаншу, жер аудару және
өзге де қайырымсыздықтар сияқты ауыр ... ... ... ... бұл түрi ... ... немесе дiни себептерге байланысты
қудалаудан көрiнедi. Қазiргi заманғы интерпретацияда ... бұл ... ... ... және ... ... жатқызылады.
4 топ – адамзат қауiпсiздiгiне ... ... - ... ... өмiр ... ... үдемелi дамуына және халықаралық
бейбiт ынтымақтастыққа қауiп төндiретiн ауыр ... ... [31, 285 ... ... ... ... болып табылады, яғни бiр мемлекеттiң аумағынан тартып
алынып, келесi бiр мемлекетке ... ... ... ... Соғысушы
тараптардың бақылауындағы мүлiктермен бiрге, кез-келген үшiншi жақтың
қарауындағы мүлiктер реституцияға жатады.
2.Егер де заттарды ... ... ... келiсiм бойынша, соған тең
бағалы немесе жақын келетiн затпен қайтаруға ... ол ... ... зиян ... ... материалдық зиянын
өз бейнесінде немесе ақшалай төлеу. Мысалы:Германияның залалы 200 млрд
долларды құрады, ... ... ... ... ... ... ... өнімнен жыл сайынғы тауарларды әкету
3.Германия еңбегін пайдалануды ұйғарды.
4.Реторсия- қызмет ... ... ... зиянды өтеу[???].
Жауапкершiлiктiң саяси нысаны құқыққа қайшы әрекеттiң ... ... ... ... ... ... халықаралық
ауыр қылмыстар жасағаны үшiн халықаралық санкциялар ... ... ... ... үшiн халықаралық санкциялар әскери және
саяси шектеулер түрiнде болуы мүмкiн. Мысалы, ...... ... ... оның ... ... басып–алу; оның
саяси партияларын, үкiметiн, мекемелерiн ... деп ... ... ... ... ... мен милитаристiк Жапонияға қолданылды[???].
Германияның жоғары билiгiн уақытша өздерiне ... ... ... оның ... уақытша шектедi. Сондай-ақ, ... және ... ... ... оның ... ... жою
үшiн, барлық нацистiк ұйымдарын таратуға шаралар ... ... ... ... ... ... ... Германияның саяси
өмiрiне тұтастай бақылау орнатылды.
Бiрiккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... ... ... 39, 41 және 42 ... сәйкес, бейбiтшiлiкке қауiп төндiру,
бейбiтшiлiктi бұзу және басқыншылық актiлерiне байланысты БҰҰ Қауiпсiздiк
Кеңесiнiң шешiмi ... ... емес және ... ... мәжбүрлеу
шаралары белгiленген[???]. Бас Ассамблея мен Қауiпсiздiк ... ... ... ... қолданылады: халықаралық ұйым мүшесi
ретiндегi мемлекеттiң құқықтары мен артықшылықтарын тоқтата тұру; жарғылық
ережелердi жүйелi түрде бұзғаны үшiн БҰҰ ... ... ... ... емес) бейбiт репрессалий,
сатисфакция, ресторация қолданылады.
1.Репрессалий -дегенiмiз басқа мемлекеттiң бұзған ... ... ... ... ... ... ... Қазiргi
заманғы халықаралық құқық күш қолдануға байланысты репрессалийге жүгiнуге
тыйым ... ... ... құқықбұзушы – мемлекеттiң келтiрген залалын
бейбiт жолымен өтеттiру мiндетi репрессалийдiң құқыққа сай болуының ... ... ... ... дегенiмiз құқықбұзушы мемлекеттiң бұрынғы жағдайды
қалпына келтiруi мен соған байланысты барлық ... ... ... ... ... ... бұзушы мемлекеттiң заңсыз басып
алған ... ... және ... ... ... шығындарды
көтеруiнен көрiнедi.
3.Жауапкершiлiктiң моралдық нысаны ... ... ...... ... ... мемлекеттiң талап еткен материалдық
емес талабын қанағаттандыруын айтамыз. Сатисфакцияның мақсаты материалдық
емес залалды, ең алдымен зәбiр ... ... ар, ... ... орнын толтыруында. Сатисфакция жұрт алдында кешiрiм сұраудан,
өкiнуден, ... ... ... ... ... және ... жауапкершіліктен босату жолдары:
1.халықаралық құқық субьектілері залалдың орнын дер кезінде және өз
еркімен толтырғанда;
2.жәбірленуші мемлекеттің өз ... ... ... , яғни
ескертулерге көңіл аудармаған жағдайда;
3.форс-мажорлық ... ... ... ... ... және блокадаға келісімі болғанда. [???]
Халықаралық ұйымдардың жауапкершілігі—бұл ұйымдардың шарттардан және
халықаралық құқықтың басқа да ... ... ... ... үшін туындайтын жағдай.
• жарғылық немесе өзге де қызметтік міндеттерді бұзған жағдайда;
• өз органдары мен ... ... ... ... ... ... мүше мемлекеттерге және өзге де ... ... ... ... келтіргені үшін[???].
Халықаралық санкция:
1.халықаралық ұйым мүшесі ретіндегі ... мен ... ... шығару;
3.эмбарго жариялау;
4.дипломатиялық қарым-қатынастарды жою.
Жеке тұлғалардың халықаралық құқықтық жауапкершілігі
1943 жылы 02 ... ... ... ... ... ... туралы Мәскеу декларациясы қабылданды, ... ... ... қол ... ... ... жазалау
туралы маңызды құжаттардың бірі болды[???].
1945 жылы 08 ... ... ... ... ... ... құру туралы шешім қабылдады.
Халықаралық Әскери ... ... ... ... А.Н. ... АҚШ ... ... мүшесі Джексон, Ұлыбританиядан Бас Прокурор
Файф, ... ... ... ... ... және халықаралық құқықтың
профессоры Громен дайындалды. [31, 283 ... ... ... ... мақсаты:
1.тез арада басты әскери қылмыскерлерді жазалау;
2.халықаралық жауапкершілікке тартылатын қылмыстардыңжүйесін анықтау,
яғни бейбітшілікке қарсы қылмыстар: басқыншылық ... ... және ... ... ... ... ... мен дәстүрлерін бұзу, яғни бейбіт
тұрғындарды өлтіру, азаптау, құлдыққа әкету, ғмараттарды қирату, ... ... ... қарсы қылмыстар:соғыс кезінде күштеп жер аудару, ... діни ... ... ... ... ... ... қатысты баспана берілмейді және қудалаудың
мерзімі тоқтатылмауы.
Сонымен, 1945 жылы 20 ... ... ... бас ... ... ... ... актісі оқылды, 1946 жылы 01 қазанда
үкім жарияланып: Гитлер, Геббельс, Гиммлер сотқа дейін ... ... ... өлім ... сот ... ... күннің алдындағы кешінде
камерада асылып өлген Лея, үкім оқылатын күннің алдындағы ... у ... ... және ... 18 ... қылмыскерлер және Риббентроп, Кейтель,
Розенберг, Кальтенбруннер,Фрик, Заукель, Зейс-Инкварт, Борман өлім жазасына
дарға асу арқылы, Шпеер, ... ... ... ... ... ... Токио Трибуналы жапондық әскери қылмыскерлерді
жауапқа тартты.Сотқа 28 ... ... яғни ... ... ... лауазымды қызмет атқарғандар, ... ... ... Әскери Кеңестің мүшелері, Сыртқы істер министрлері.1948
жылы 22 желтоқсанда үкім орындалды.1976 жылы маусымда Руанда ... ... ... қарсы соғысқан 10 ағылшын, 3 американдық
жалдамалы адам өлтірушілерге қатысты Әскери трибунал болды[???].
Халыкаралық ... да ... ... ... ... тараптардың бірі бола
алады.
Хaлықарaлық ұйымдaрдың халықаралык құқық субъектілігi ... ... ... ... ... ... ... болжaмды
шекаралaры, әдетте, олaрдың кұрылтай көрініс табaды: оны кұру ... ... ... ... ол ... қабылданатын болса; барлық
жағдайларда да ... ... ... ... ... мәні ... шарт ... табылады). дөлірек айтсақ; оның ха-лықаралық
ұйымдардың міндеттеріне арналған баптарында[???].
Тағы бір  жиі кездесетін ... ... ... iстейтін адaмдардың әрекеттерінiң өз мемлекетіне
тәуелділігі. Ол адам ... да бір ... ... ... ... ... адам ... бір жағдайларға халықаралық ұйымның органы ретін-де, немесе
оз мемлекетінің органы ретінде, не халықаралық ұйымның да, өз ... ... ... ... ... мa. ... басқадай жағдайды қарастырайық:
хадықаралық ұйым қаржы жағынан қауһарсыз, олардa несие ... ... ... ... болмайды.
Халықаралық ұйымдардың ХҚЖ- мен байланысты қорытынды aспект рет3нде
мына тұсқа назар аударған жоқ: ... ... ... ХҚ-тың
басқа субъектілері тарауынан бұзушылығының екенді даусыз[???]. Ал мүңдай
жағдайда халықаралық ұйым талап қоюшы субъект бола ала ма? Бола ... ... ... ... ... ретінде БҰҰ-ның Халықаралық сотының бір
күрделі мәселе бойынша шешімін ... ... бүл ... ... ... ... қызметтік міндетін орындау барысында оған келтірілген
зиянның орнын толтыру жайында, Бұл шешімге сөйкес, БҰҰ ... ... өз ... ... ... ... ... зияндарына
байланысты келтірілген зиян үшін жауаптылық ... ... ... ... халықаралық ұйымдар өз қызметкерлерін функционалдық қорғауды
жүзеге асыруға (дипломатиялық) кұқылы. ... ... бұл ... ... ... ... ... қатынасында талап қоюшы
субъект болуға қабілетті екендігін ... [32, 4 ... ... ... ... субъектілері. Халықаралық
құқықтың кейбір ерекшеліктеріне қарамастан, теориядағы құқық субъектілеріне
берілген түсінік оған да бірдей болып келеді. Субъективті заңдық ... ... бар ... ... ... ... ... субъектілері болып табылады. Олар халықаралық қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... түсуге
қабілетті және тәуелсіз болады. Халықаралық құқық субъектілері екі топқа
бөлінеді: ... және ... ... ... тәуелсіздігі бар мемлекеттер:
өз тәуелсіздіктері үшін күресуші халықтар мен ... ... ... ... ... өзі шешу құқығын жүзеге асырады. ... екі тобы ... ... ... ... – тәуелсіздігі арқылы біріккен.
Мемлекетке ол ...... ... өз ... үшін ... мен ... – ұлттық белгі болады[???]. Екінші топқа халықаралық
ұйымдар мен ... ... ... кіреді. Жеке тұлғалар халықаралық
құқық субъектілерінің ерекше тобын құрайды. Халықаралық ... ... ... үшін ... ... ... өз ... және халықаралық қатынастардағы тәуелсіздігі тән. Мемлекет ... күші ... ... ... ... ие, яғни өзінің
өмір сүру фактісінің нәтижесінде ие болады[???]. Мемлекеттердің ... оның ... ... ... ... және ... қатынастарды орнату нәтижесінен, халықаралық
ұйымдарға мүше болу мәселелерінен көрінеді. Мемлекеттің халықаралық құқық
субъектісі ретінде болуы ... ... ... ... ... ... ... халықаралық жүйенің өзгешелігін құрайды. Мемлекет, бір
жағынан алғанда, халықаралық ... бір ... ... ... ... ... та дами береді. Мысалы, XX ғасырдың 60-жылдарының ... ... ... ... ... ... мемлекеттерімен дипломатиялық
және елшілік қатынастардың бәрін ... ... ... бел байлады.
Дегенмен, халықаралық құқықтың даму тарихында мемлекеттердің өз ... ... ... кездері сияқты мысалдар да аз емес.
Халықаралық ынтымақтастықты қажет ететін ... ... ... тарихи кезеңнен Албания да өтті, ол бүгінгі ... ... тең ... ... ... [32, 8 ... И НАЧИНАЕТЬСЯ РЕФЕРАТ
Құқық субъектілік мәселелері халықаралық құқық ғылымында әрқашан
іргелі орын алып ... Олай ... ... да, ... халықаралық құқық
субъектілер арасындағы қатынастарды реттейді, ал субъектілер ... ... ... ... ... ... ұшырап
отыратыны белгілі.
Бейбітшілікті жақтайтын кез келген мемлекеттің адам ... ... ... етуі – оның ... ... Халықаралық құқықта
мемлекет халқын өз азаматтары, шетел азаматтары мен азаматтығы жоқ тұлғалар
құрайды. Халықтың осы тобының заңнамалық бекітілуіне және адам ... ... ... ... стандарттармен сәйкес келуіне
байланысты халықаралық құқық субъектілігінің нақтылығын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің
барлық белгілеріне ие құрылыс ретінде қарастырылады. Бірақ халықаралық-
құқықтық мағынада кез ... ... ... ... ... ие ... мәселен колониялық мемлекеттер немесе басқа да геополитикалық
бірліктер.
Мемлекеттің халықаралық-құқықтық ... ... ... рет 1933 ... Мемлекеттердің құқықтары мен міндеттері туралы
Америка аралық Конвенцияда жасалған болатын. Аталған ... ... ... халықаралық құқық тұлғасы ретінде келесі сипаттарына ие
болуы тиіс: 1) тұрақты тұрғындар; 2) белгілі бір ... ... 3) ... ... ... ... түсу ... халықаралық құқық маманы А. Фердросс мемлекеттің келесі
беліглерін анықтап көрсеткен болатын: 1) ... ... жеке ... ... отыратын адамдардың жиынтығы; 2) мемлекеттің “өмір сүруінің
тұрақтылығы”, яғни мемлекет тұтастығының өзі пайымдалып отыр – оны ... ... ... 3) ... өз өзін ... ... тәуелсіздік; 4)
егеменді мемлекет тәртібі тікелей ... ... ... ... ... ... 6) мемлекеттің аумақтық басшылық; 7) халықаралық
құқық ... ... ... ... ең ... және ... ... егемендік, аумақ, тұрғын
халық және билік болып табылады.
Егемендік мемлекеттің ерекше саяси-құқықтық ... ...... тән ... ... басшы билігі және халықаралық
қатынастар саласындағы тәуелсіздігі. Осындай сипатқа тек ... ... ... ... ... құқықтың негізгі субъектілігін дәлелдейтін
айғақ. ... ... ... негізгі құқықтарының фундаменті ретінде
қарастырылады.
Егемендікті кез келген мемлекет өзінің пайда болған уақыттан бастап ... Оның ... ... ... ... ... ... Тоқтатылу мерзімі көрсетілген мемлекеттің жойылу уақытымен үйлеседі.
1933 жылғы мемлекеттердің құқықтары мен ... ... ... ... 3-бабына сәйкес – “... мемлекеттің ... өмір сүру ... ету ... оның ... ... ... ... емес.
Тіпті әлі танылмаған мемлекет өзінің тұтастығын және өз ... ... ... ... ... құқығы бар, нәтижесінде, өз ерігі
бойынша ұйымдаса алады, өз мүдделеріне сәйкес заңдастыру мүмкіндігі ... ішкі ... ... ... ... және өзінің сот
компетенциясын белгілей алады...” [33, 24 б.]
Халықаралық құқықтағы басқа ... ... ... ... ... ие. ... ... қарым-қатынасы көбінесе
мемлекеттермен өзара қатынастар арқылы жүзеге асырылады.
БҰҰ-ның жарғысына сәйкес мемлекеттер тек егемендікке ғана ие болмай,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... мүшелері өзінің халықаралық қатынастарда кез келген мемлекеттің
саяси ... ... күш ... және ... ... бас ... ... бөлінбес белгісі. Ол халықаралық ... ... ... мен ... бекітіледі және кепілдік етіледі. 1975
жылғы Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық бойынша Кеңестің ... ... ... әр бір ... ... ... ... Осыған сәйкес мемлекеттер аумақтық ... ... ... кез ... ... бірлігіне қарсы БҰҰ-ның
жарғысының мақсаттар мен қағидаларға қайшы кез ... ... ... ... актісінің қатысушы мемлекеттер өздерінің шекараларын
өзаралық қағидаға сәйкес тұрақты және ... деп ... ... барлық мемлекеттердің шекараларын да таниды, сондықтан қазіргі
таңда және болашақта осы ... қол сұғу ... ... ... ... қатар, олар оған қоса кез келген мүше-мемлекеттің толық
аумағын немесе оның бір бөлігіне кіру ... ... ... ... ... бас тартуда.
Тұрғын халық. Атақты грек ойшылы белгілегендей, “кездейсоқ ... емес ... ... байланысты өз бетінше жеке, мемлекеттен
тыс тұратын тұлға – моральдық тұрғыдан дамымаған адам және өз ... ... ... ... ... мемлекеттің тұрақты белгісі. БҰҰ-
ның жарғысына, 1960 жылғы колониалды ... мен ... беру ... ... және 1966 ... экономикалық,
әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы халықаралық пактісіне ... ... өзін ... ... ... болып табылады. Осы аталған құқығына
сәйкес олар өз ерігі бойынша ... ... ... ... және өзінің
экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... қамтамасыз ете
алады. [33, 29 б.]
Халықаралық құқық ... ... ... ... ... және өз өзін анықтау қағидасының мазмұнына егеменді және тәуелсіз
мемлекетті құру, тәуелсіз мемлекетке ... ... ... ... не
халықпен еркін түрде анықталған кез келген басқа ... ... ... ... Жария және ресми билік мемлекеттің негізгі белгілерінің бірі.
Ол халықаралық ... ... ... ... иесі ... ... ... немесе оның органдары қандай да болмасын
қатынастарға қатысуына қарамастан әр қашанда мемлекет атынан ... ... ... ... ... билік және егемендік бірлігі
ретінде танылады.
Халықаралық ... ... ... ... ... яғни олар ... ... және құқықтық тарабынан
әсер ететін ешбір билік көзі жоқ. ... ... ... өзара қарым-қатынастарын реттеп отыратын халықаралық ... ... ... өзара келісім жолымен мемлекеттерімен өз
бетінше құрылады, және де халықаралық қатынастарда мемлекеттік ... ... ... Кез ... ... егемендігін құрметтеу,
барлық мемлекеттердің егеменді теңдігін тану қазіргі таңда ... ... ... ... қағидалар санына кіреді. 1970 жылғы
БҰҰ-ның жарғысына сәйкес мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... қағидалары туралы
Декларацияға сәйкес барлық мемлекеттер егемендік теңдігін пайдаланады. Олар
бірдей құқықтар мен міндеттерге ие және ... ... және ... ... қарамастан халықаралық қоғамның тең құқылы болып
танылады.
Осылайша, егеменді теңдік түсініктемесі келесі ... ... ... ... ... тең; ә) әр бір мемлекет толық егемендікке
тиесілі құқықтарды пайдаланады; б) әр бір ... ... ... ... құрметтеуге міндетті; в) мемлекеттің аумақтық
тұтастыққа және ... ... қол ... жол ... г) әр бір
мемлекет өзінің саяси, әлеуметтік, экономикалық және мәдени жүйелерін
ерікті ... ... және ... ... бар; ғ) әр бір ... ... міндеттемелерін толығымен және әділ түрде сақтауға және басқа
халықаралық құқық субъектілерімен бейбітшілік қатынаста болуы тиіс.
Әр бір мемлекет ... ... бар және де ... кез ... ... ... ... құқықтық еркін білдірмей және әсер ... ... өз ... ... ... ... бар. Әр бір ... аумағы шегінде және оның ішінде орын алып ... және ... ... ... ... ... мен ... үстінен өз
үстемдігін білдіре алады.
Кез келген мемлекет басқа мемлекет аумағында даулы ... ... ... бас ... және өзінің аумағында осындай
қақтығыстарды тудыруға бағытталған ұйымдасқан қызметті алдын ... ... ... өз ... ... орналасқан және өмір сүріп
отырған барлық жеке тұлғалардың жынысы, тілдік, діни ... ... ... адам ... мен ... бостандықтарын
құрметтеуі және сақтауы тиіс[???]. Әр бір мемлекет ұлттық саясаттың ... ... ... бас ... ... және күшті қолданудан немесе
колдану деп қауіп төндіруден не оны аумақтық шекаралар ... ... ... қолдану не басқа мемлекеттің саяси тәуелсіздікке
қарсы, немесе ... да ... не ... ... бір ... ... және құқықтық тәртіпке қайшы етіп қолданбауы тиіс.
Мемлекет шарттар мен басқа да халықаралық құқық ... ... ... ... әділ ... ... ... және де осы
міндеттемелерді сақтамаудың себебі етіп ... ... ... сілтеме жасай алмайды.
Кез келген мемлекет халықаралық құқық ... және әр ... ... халықаралық құқықтың басшылық күшіне тәуелді атты
қағидасына сәйкес басқа мемлекеттермен өз қатынастарын сақтауға ... ... ... ... ... құрылысы бойынша әр
түрлі болып келетін мемлекеттер бола алады, - ... және ... ... ... ... ... халықаралық құқық
субъектісі ретінде қатысады, және осы ... оның ... ... ... ... ... мәселе тұрмайды. Федерациялар күрделі
мемлекеттер болып табылады. Осы жағдайда, федерация ... ... ... ... ... жерлер және т.б.) өзінің
белгілі бір анықталған ішкі мемлекеттік тәуелсіздікке ие, ... ... ... ... кезінде өз бетінше тәуелсіздікке ие болып
табылмайды, яғни ... ... ... Осы ... тек ... ... ... ортақ халықаралық субъектілікке ие. 1933 жылғы
мемлекеттердің құқықтары мен міндеттері туралы Америка аралық конвенцияның
2-бабында көрсетілген, ... ... ... ... ... ... ... тұлға”. Мәселен, АҚШ конституциясының 10-бабына сәйкес ... ... ... және ... мүше бола алмайды. Ешбір штат
Конгресстің рұқсатынсыз басқа штаттармен не шетел ... шарт ... ... ... [33, 24 б.]
Германия Федеративті Республикасының негізгі заңында ... ...... ... қарым-қатынастарды жүргізу қызметін
Федерация жүзеге асырады. Өзінің қай жерінде сәйкесінше заң ... ... ... байланысты, олар федеративті үкіметтің келісімі арқылы ... ... ... ... ... көрсететін болсақ, бүгінгі таңда қалыптасқан осындай федеративті
мемлекеттер саны өте үлкен болуда, әрине әр ... ... ғана ие ... және ... бөліктерге берілетін құзыр шегі анықталуда бірақ
негізінен ие болып отырған ... ... де аз ... ... дүние жүзілік тарихта орын алған тағы бір ұқсас
мемлекеттік бірлік ...... яғни ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін (мәселен, өзара ... ... және т.б.) ... егеменді мемлекеттер достастығы. Егер
мүше-мемлекеттер конфедерацияны құру кезінде халықаралық қатынастар аясында
белгілі бір ... ... ... ол ... қатар
жеке бір халықаралық құқық субъектісі ретінде әрекет етуі ... ... ... ... ... Достастық конституциясы бойынша 22
егеменді кантондар конфедеративті мемлекет болып келетін Достастықты құрды.
Бірақ осы Достастық ... ... және ... ... құқығы
болған[???], сондай-ақ шетел мемлекеттермен шарт пен келісімдерді жасаса
алатын. Еркеше ескертпе ретінде ... ... ... ... ... ... ... және полиция мәселелері бойынша
шарттарды жасасуға құқықты ... ... ... ... да ... ... және ... да кантондардың мүддесіне қайшы келетін нормаларға
ие болмау тиіс” (9-бап). Кантондар ... ... және ... ... немесе олардың өкілдерімен қарым-қатынасы Достастық кеңес
арқылы жүзеге асырылды. Көрсетілген ... ... ... арасында және
шетел мемлекеттермен, егер олар жарлған болса, жасасқан ... ... ... [34, 24 ... ... ... статусын анықтау процесінде ерекше
және арнайы ... ие ...... яғни ... ... ... ... табылады. Сонымен, 1986 ... және ... ... ... және ... ... ... шарттар құқығы туралы Вена конвенциясының 3-бабының мәні
бойынша халықаралық ұйымдар халықаралық құқықтың ... ... ... ... аралық (мемлекет аралық) ұйым шын мінінде не ipso
facto халықаралық ... ... ... Алдымен, әрине қазіргі
халықаралық құқықтың субъектісі болу себебі ... ... ... ... құрылтайшы актіде (жарғылар, шарттар, конвенциялар және т.б.)
белгіленген және толық көлемде негізгі халықаралық құқық қағидаларына сай
келетін ... ... ... мен ... ... етіп отыр.
Үкімет аралық ұйымының халықаралық құқық субъектілігі оның ... ... ... етіп ... және ... ұйымының кейін
ие болуы мүмкін не мүмкін емес ... ... осы ... ... мен ... ... не ауқымы құқықтық жағдайынан көрінеді.
Үкімет аралық ұйымдардың халықаралық құқықтың субъектісі болуының тағы
бір себебі – олардың құрылтайшы актілері ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынастарды реттеп отырады, яғни өзінің
сипаты бойынша мемлекет аралық қатынастарды ... ... ... ... ... ... мүшелік, ұйымының құқықтық жағдай және
ұйымының халықаралық шарттарды жасасуға құзыры мәселелерін реттейді. Олар
басқа да ... ... ... ... – ұйымының мақсаттары мен
міндеттерін, оның органдар құзырын, ... ... және ... мемлекеттермен, сондай-ақ басқа халықаралық ұйымдармен өзара қарым-
қатынас тәртібін ... ... ... ... ... ... ... актілері
осындай халықаралық ұйымдардың құқық субъектілігі туралы нақты ережелерін
қамтиді. ... ... ... – Еуропа одағының жарғысының 211-бабы,
Экономикалық интеграция бойынша орталық ... ... ... 1-бабы,
Африка даму банкі жарғысының 50-бабы, Ауыл шаруашылық дамытудың халықаралық
қоры жарғысының 10-бабы, Оливкалық май бойынша халықаралық кеңес жарғысының
6.1-бабы. ... ... Г. ... және Н. Блоккер атап көрсеткендей
құрылтайшы актілердің ... ... ... ... халықаралық құқық бойынша тек қана мемлекеттер жүзеге асыра ... ... ... бар жеке халықаралық тұлға ... ... [34, 34 ... ... ... ұйымының құрылтайшы құжатында оның құқық
субъектілігі туралы ... не ... орын ... ... көрсетілген
ұйымының халықаралық құқық субъектілігіне ие емес дегенді ... ... ... ... ... ... ... концепциясын
зерттеп ашқан және енгізген норвегиялық заңгер Ф. Сейерстедтің пікірі дұрыс
деп айтуға болады. Сонымен, осы ... ... кез ... ұйым ... бір ... ие, осылайша, мүше-мемлекеттерге белгілі бір ... ... ... ... яғни ipso facto ... ... тұлғаға
айналады. “Объективтілік” теориясы тұрғысынан халықаралық ұйымының ... ... ... ... болмайды.
Мәселен, Ұлттар Лигасының жарғысында аталған ұйымының құқық
субъектілігі ... ... ... орын ... еді. ... 1926 ... ... Лигасы мен Швейцария мемлекеті арасында жасалған орналасу
жер мәселесі ... ... ... ... ... ие болды – “халықаралық
тұлғалыққа және заңды құқық субъектілігіне ие Ұлттар Лигасы ... ... ... ... не ... келісімінсіз Швеция сотымен
жауапқа тартылуы мүмкін емес”. Нәтижесінде Ұлттар ... ... ... ... ... өте кең ... халықаралық құқықтар мен
міндеттемелерге ие болды. Осы халықаралық ұйым көптеген ... ... ... ... ... оның ... ... мен
қызмет көрсетуші мекемелері артықшылықтар мен иммунитеттерге иеленді. [34,
37 б.]
Халықаралық үкімет аралық ұйымдардың халықаралық құқық ... ... ... ... бірдей көлемді екенін білдірмейді. Әр бір ... ... ... ... құрылтайшы актімен, мемлекеттермен және
халықаралық құқық ... ... ... келісімдермен
белгіленеді. Әрине, ең кең көлемді халықаралық құқық субъектілігіне ие ұйым
БҰҰ болып табылады.
Бірақ та кез келген ұйымның ... ... ... ... болса да ол – халықаралық ... ... ... ... ... ... ... айрықша болып келетін
арнайы құқық субъектілігі болуда.
ДАЛЬШЕ ОН НЕ СТАЛ ПРОВЕРЯТЬ ЭТУ ЧАСТЬ ОН СКАЗАЛ УБРАТЬ. И НАДО ... ... ... БЫЛИ ПЕРЕВЕДЕНЫ С СНОСКАМИ
Соңғы бөлімінде қарастырылатын мәселе – ... ... ... ... ... ... күші болып табылады.
Әрине, бүгінгі таңда қабылданған халықаралық құқықтық ... ... ... ... саны өте ... тіпті
мемлекеттер тарабынан өз бетінше жекелеген жасасқан екі ... және ... ... ... аз болуда. Сондықтан, бөлімінің бірден
бір ... ... ... ... ... және әр ... ұйымдар шеңберінде және қатысуымен қалыптасқан құқық құжаттарын
олардың қатысуынсыз жасасқан актілерден айыру және ... ... ... жүргізу.
Сонымен, мәселені нақты мазмұны қарастырмас бұрын, алдымен халықаралық
құқық нормасы деген ... ... ашып ... ... және ... құқықтың басқа да субъектілер үшін міндетті
түрде ... ... ... ... субъектілері өздері тарабынан
анықталатын және өз ... ... ... кезінде халықаралық құқықтық
міндеттеу арқылы жүзеге асырылатын заңды құқықтық ережелер.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... орын алып
отыратын тағы бір актінің түрі – халықаралық конференциялардың ... ... ... ... конференциялардың немесе
кеңестердің актілері немесе қорытынды құжаттары түрлі жоспарлы және түрлі
заңды күшке ие болуы ... [35, 278 ... олар ... ... ... ... мемлекеттер үшін ұсынушы сипатына ие болуы мүмкін және ... ие бола тұра ... ... ... көзі ... ... шарттық нормалардың кейінгі қабылдануына ... бір өз ... ... ... 1977 жылы орын ... 1971 ... теңіздер мен
мұхиттарда және олардың түбінде және қойнауында ... ... ... ... жоятын қарулардың басқа да түрлерін орнатуға тыйым салу туралы
келісім-шарттың әрекет етуін ... ... ... (және де
кейінгі 5 жылда болған) шарттың бес жылдық қызмет ... ... шарт ... ... ескертіп шартқа қатысушы ... ... ... ... ... ... заң күшіне енгеннен кейін толық құқылы халықаралық
құқықтың қайнар ... ... ... ... қол ... үшін
ашылатын құжатпен үйлесіп жүруі мүмкін (мәселен, Теңіз құқығы бойынша ... ... ... ... ... ... қатысушы
мемлекеттері үшін қол қою үшін (кейін оны ратификациядан өткізу үшін) ашық
1982 ... ... ... ... ... Конвенциясының конференциясында
қабылданған мәтінімен бірге үйлесіп жүрді) [???].
Үшіншіден, халықаралық ... ... ... ... ... ... нәтиже құжаты өзінің мазмұнына және саяси-құқықтық
маңыздылығына байланысты өз бетінше жеке халықаралық ... ... ... ... ... Осындай құжаттар санына жатқызылуы мүмкін – 1975
жылғы Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ... ... ... ... және СБСЕ ... ... да ... құжаттары, соның
ішінде 1989 жылғы СБСЕ ... ... ... заң ... ... ... ... міндеттенген Вена қорытынды
құжаты; “Хельсинки-2” ... ... 1994 ... ... ... ... қауіпсіздіктің саяси-әскери аспектілеріне байланысты әрекет
ету Кодексі[???].
1995 жылы Г.В. ... ... ... ... құқық”
оқулықтың авторларымен жасалған 1975 жылғы СБСЕ-нің Қорытынды ... ... ... ... ... яғни ... құжаттар
нормативті актілер болып табылады және мүше-мемлекеттер үшін халықаралық
құқық қайнар көзі ретінде танылады. [36, 89 ... ... СБСЕ ... ... БҰҰ ... ... ... тіркелуге жататыны туралы айтылмаса да, мүше-мемлекеттер үшін
қалай болса да әрекет етудің міндетті заң ... ... ... ... ... ... ... актінің тіпті толығымен 3 бөлімі
және көптеген тараулары мүше-мемлекеттер үшін міндетті күшіне ие ... көп, және оған ... ... ... ... орындау
бойынша өзара қадағалауды (соның ішінде инспекциялар) жүзеге ... ... ... ... Және де ... ... шаралары
1989, 1990 және 1991 жылдары қалыптасқан және әрекет етіп ... ... ... ... ... ... ... немесе
үйлестіру бойынша мүше-мемлекеттердің қызметін қарастыру бойынша ... ... ... ... ... ... ету Кодексі белгілегендей – осы құжатта
бекітілген ережелер “саяси міндеттеуші сипатына ие” деп ... ... үшін ... ... ... ережеге ие, әйтпесе
қалайша егеменді мемлекетін өзінің саяси міндеттемелерін басқаша орындатуға
болады, соның ... ... ... және ... ... ... халықаралық ынтымақтастық саласында[???].
Оған қоса, СБСЕ қорытынды құжаттары арқылы кеңес беру ... ... ... ... ... ... ... кеңес жаңа тұрақты
әрекет ететін органдары бар ... ... және ... ... ... ұйымға (ОБСЕ) айналды. Осы органдар 1995
жылдың 1 ... ... ... жұмысқа кірісті[???]. Мәселен, ОБСЕ
өкілдері Абхазия мен Шешенстанда әскери қақтығыстарды тоқтату ... ... ... ... ... көзі болып кейбір халықаралық үкімет
аралық ұйымдардың шешімдері болып табылады – мәселен, БҰҰ. ... ... және ... ... ... ... Бас ... ұйымның барлық мүше-мемлекеттері үшін міндетті түрде
орындалуға ... ... 1993 ... 20 ... ... ... ... Бас хатшының орынбасары дәрежесімен қатарлы адам
құқықтары бойынша Жоғары комиссар ... орны ... және ... ... адам ... ... Орталығы ашылды. Жаңа
құрылымдардың пайда болуы БҰҰ-ның ... ... ... де ... және адам құқықтары бойынша Жоғарғы комиссарының
рекомендацияларын мемлекеттермен қаралуы мойындалды. [???]
Германия ... ... және ... ... бір ... ... ... күйреуі, Чехословакия және
Югославия мемлекеттердің БҰҰ-ның жаңа мүше-мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... ұйымның Бас Ассамблеясының бюджеттің
қайта қаралуына міндеттенді, яғни белгілі бір ... ... және ... барлық мүше-мемлекеттермен орындалуға жатады. [???]
БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің де резолюциялары нормативті сипатына ие,
әсіресе бейбітшілік ... ... бұзу және ... ... қатысты
әрекеттерге байланысты резолюциялар. Осындай резолюциялар әрі БҰҰ-ның мүше-
мемлекеттері үшін міндетті (БҰҰ Жарғысының 25-бабы), әрі ұйымының мүше ... де үшін ... ... яғни БҰҰ Жарғысының 2-
бабының 6-тармағына сәйкес “... ұйым ... ... ... ... ... ету ... сәйкес қызмет етуін ұйым
қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... және ... ... ету үшін қажет болуы
мүмкін”[???]. БҰҰ-ның Қауіпсіздік Кеңесінің 1993 ... ... ... ... ... бұрынғы Югославия мемлекетінің аумағында халықаралық
гуманитарлық құқықты өрескел бұзу үшін ... ... ... қудалау
мақсатымен Халықаралық трибуналды құрды және осы әрекетті жүзеге асыру үшін
Югославия ... ... ... ... Жарғысын
қабылдады[???]; 1994 жылы 8 қараша күні №955 ... ... ... 1994 ... 1 ... бастап 1994 жылының 31
желтоқсанға дейінгі мерзім ішінде Руанда мемлекетінің аумағында орын алған
геноцид және ... ... ... ... бұзу үшін ... және ... қылмыстар үшін жауапты Руанда мемлекетінің
азаматтарының осы аумақта және көршілес ... ... ... ... ... ... ... мақсатымен халықаралық трибуналды
құрды, және осы әрекеттерді жүзеге асыру үшін ... ... ... трибуналдың Жарғысын бекітті. [???]
Қауіпсіздік кеңесінің жоғарыда көрсетілген әрекеттер осы ... ... ... ... ... ... қазіргі таңда БҰҰ-ның барлық
мүше-мемлекеттері, тіпті ұйымның толық өзі тарабынан қолдау ... ... ... ретінде қызмет етіп бастағанын көрсетуде. Бірақ сонымен
қатар ескерте кететін жағдай – осындай норма ... ... ... ... ... ... және ... де осы мүше-мемлекеттерімен қабылданады[???].
Сондай-ақ норма шығармашылық процесте белсенді қатысып отыратын ... ... да ... ... орын ... ... ... ұйымы,
Халықаралық теңіз ұйымы, Халықаралық азаматтық авиация ұйымы және т.б.),
яғни келесі нысанындағы қызмет түрін ... ...... заң ... соң ... құқықтың қайнар көзіне айналатын ... ... ... ... ... және ... ... арқылы. [???]
Осыған қоса, құрылтайшы актілер шеңберінде халықаралық үкіметтік емес
ұйымдар және ... ... ... ... ... 1982 ... ... бойынша конвенциясына сәйкес құрылған Теңіз түбі бойынша халықаралық
органы, Теңіз құқығы бойынша халықаралық ... ... ... ие өзінің жеке ережелері мен процедураларын қабылдап отырады[???].
Осындай құжаттар халықаралық ұйымдардың және халықаралық ... ... ... ... және басқа халықаралық ... ... ... ... ... процессуалды
сипатына ие нормаларын да ... ... ... ... шығармашылық
қызметі халықаралық ұйымдары өздерінің ішкі құқықтарының дамуы ... ... ... ... құқығының дамуын байқауға болады.
Ерекше көңіл бөлетін бір мәселе – БҰҰ халықаралық соттың ... Осы ... ... ... ... ... ... көзі
болып табыла ма? БҰҰ халықаралық соты (негізінен жалпы кез ... ... ... ... ... ... емес, құқық қолданушы орган болып
табылады, яғни нәтижесінде соттың ... жаңа ... ... құрастырмайды[???]. Соттың шешімдері халықаралық құқықтың қайнар
көзі болып ... ... олай ... да ... емес. Көрсетілген
шешімдер тек дауласып отырған мемлекеттер үшін ғана ... ... ... ... та тағы бір ескере кететін жағдай, БҰҰ ... ... де, ... ... емес және т.б. органдар мен халықаралық
ұйым тәріздес құрылымдардың шығарған актілері мен ... ... ... шарттық халықаралық-құқықтық нормалардың негізін құруы
қалай болса да мүмкін. [33, 109 б.]
1994 жылы ... ... ... Федерациясының Сыртқы Істер
Министрлігінің Дипломатиялық академиясының және РФ СІМ Мәскеу ... ... ... ... ... ... ... жазба
еңбегінің авторларының пікірінше, “...БҰҰ-ның халықаралық сот ... ... сот ... қарастыруға берілген дауларды қарастыру және мән бойынша
шешім қабылдау кезінде негізге ... ... ... ... ... орын алуда... [???]” Бірақ егер ... мән ... ... ... ... ... байқауға болады – “халықаралық құқықтың
негізінде өзіне берілген дауларды ... тиіс ... сот ... көздерін қолданады – ...” деп көрсеткен[???]. Кейін қайнар көздер
ретінде қарастырылатын құжаттар тізімі ... ... ... ... құжаттарға статуттың 38-бабы келесі құжаттарды жатқызады:
“a) жалпы және дауласып отыратын мемлекеттермен белгілі бір нысанда
танылған тәртіпті анықтайтын арнайы ... ... ... ... ... ... жалпы қолданушы тәжірибе түрінде
халықаралық әдет-ғұрып;
c) өркениетті ... ... ... ... ... ... 59-бабына сілтеме жасай отырып (яғни сот шешімдері тек
осы аталған дау бойынша қатысушы тараптар үшін ... ... ... және әлдеқайда атақты және тәжірибелі ... ... әр ... ... ... ... бойынша мамандардың
доктриналары құқық нормаларын анықтау үшін қосалқы ... ... ... ... ... ... ... кезінде қолданылатын негізгі
құжаттары ішінде сот шешімдері және әлдеқайда атақты және ... ... ... жария құқық бойынша доктриналары халықаралық
құқықтың толық құқылы қайнар көзі ретінде қарастыруға ...... ... ... ... ешқашан өз
әрекеттерінде сот шешімдерін басшылыққа алмайды, ... ең ... ... ... ғалымдарының доктриналық жұмыстарын да.
Олай болуы мүмкін де емес, мәселен ... ... бір ... ... құқықтық қатынастарға түскен күнінде тіпті ең атақты айтқан
ғалымдардың ой-пікірлерін басшылыққа ала ... бір ... егер ... ... соты ... ... ... соттық органы. Егер сот құқық қайнар көзі болмаған жағдайында
сот ... де ... ... ... ... бірақ БҰҰ-ның
халықаралық соты – ол тек қана соттық орган, ... ... ... ... табылмайды.
Диссертациялық жұмысымның соңғы тараудың екінші бөлімін қорыта келетін
болсақ – ... ... ең ... ... ... ... табылады.
Және бүгінгі күнге қалыптасқан халықаралық ... ... ... осы тұжырымдаманы дәлелдеп отыр[???]. Алайда, кейінгі уақытта,
яғни соңғы ғасырдың екінші ... ... ... осы ... ... ... ... ұйымдардың маңыздылығын жоғарлата
түсті. Әрине, халықаралық ұйымдардың осындай қызмет түріне ие болу негізі
құрылтайшы ... ... ... басқа сөзбен айтқанда белгілі бір ... ... ... ... тобы ... ... ... қамтамасыз
етуде. Жарты ғасыр ішінде халықаралық ұйымдар ... тез өсіп ... осы ... әр ... болып қалыптасуына әкеліп ... ... ... ... ... халықаралық құқық нормаларын
қалыптастыруда орны мен ролі маңызды болса, кейбіреулері осы процеске тек
жанама ... ... ... ... ... да, кез ... халықаралық
ұйымның ішкі процесуалды ережелері не басқа да нормативті құқықтық актілері
жалпы ... ... әсер ... ... жауапкершілік дегеніміз халықаралық құқықтық
міндеттің бұзылуы нәтижесінде басқа халықаралық ... ... ... ... ... ... ... субъектісінің заң
түріндегі міндеті немесе құқықтық әрекеттер нәтижесінде келтірілген заладың
орнын толтыру міндеті, егер бұл ... ... ... ... ... ... тәрізді халықаралық құқық субъектілері
халықаралық құқық нормаларымен белгіленген құқыққа ие және ... ... Бұл ... ... бұзылған жағдайда жауапкершілік
шектерін ... және ... іске ... арналған. Халықаралық
құқықта, көп жағдайларда, құқықтық нормаларында нақты жеке санкциялар
тұжырымдалмайды. Халықаралық ... ... жеке ... бегілеу
дәстүрінің болмауы олардың санкцияланбайтынын, халықаралық құқық ... ... ... Бұл тек ... құқықтың
ерекшелігі әрі бір мезгілде проблемасы. ... ... ... ... жататын көптеген ... ... ... ... олар ... іске асыру барысында
белгіленуі және ... ... ... ... формалары мен
мөлшерлері).
Зиян немесе залалдың жасалуы нәтижесінде пайда болған халықаралық
құқық бұзушылық квалификациясының көлемі мен ... ... ... ... затына айналуда.
1956 жылдан бастап Біріккен Ұлттар Ұйымының халықаралық ... ... ... ... халықаралық құқықтық
жауапкершілік ... ... мен ... кодификациялаубойынша жұмыс
жүргізуде[???]. Комиссияның еңбекетрі халықаралық құқықтық жауапкершілік
туралы халықаралық ... ... ... алып ... ... ол ... ... құқықтың жұмыс істеу сапасын жақсартуы мүмкін.
Жауапкершілік белгілі бір екі түрлі мәнде ... ... ... ...... ... және не үшін жауапкершілік
туындауы мүмкін. ... орай ... ... және нақты негіздер
болып бір бірінен ерекшеленеді, ... ... ... байланыс болып
тұрады. Заңдық негіздер дегеніміз бұл міндетті халықаралық құқықтық актілер
жиынтығы, оның негізінде ... бір ... ... ... ... Жауапкершіліктердің заңдық негіздері кез келген
халықаралық құқық көздерінде және мемлекет үшін міндетті ... ... ... ережелерін бекітетін өзге актілерде болуы мүмкін.
Мемлекеттің міндеттемесі тек нормативтік актілердіен ғана емес сондай
ақ құқықты қолдану актілерінен туындауы ... ... ... ... ұйымының қауіпсіздік кеңесінің бейбітшілікті және
қауіпсіздікті қолдау, ... ... ... ... ... ... шешімдері, трибуналдардың арбитраждарының шешімдері
жатады. Кейбір жағдайларда ... ... ... ... ... бір жақ ... жатуы мүмкін, сол арқылы ол өзіне халықаралық
міндеттерді жүктейді және оны ... ... ... ... аумағы
арқылы транзит еркіндігін жариялау, континентальдық шелф ресурстарын
пайдалану және т.б.). ... ... ... ... ... тиісті
әрекеттерді жасағанға дейін немесе алдын ала хабарламай міндеттемені бір
жақты тоқтатуға ... ... ... ... іс ... ... болатын негіз дегеніміз ол
үшін ... ... ... ... ... байланысты халықаралық
құқықбұзушылық элементтерін анық белгілеу қажет, ол өз ... ... ... ... ... ... құқықта
құқықбұзушылық деп субъектінің халықаралық құқық нормалары негізінде
қабылданған өз ... ... ... ... болып
табылады. Халықаралық құқық субъектісінің халықаралық міндеттеі ... ... ... құқыққа қарсы әрекет деп танылады [3].
Халықаралық аса ауыр құқықбұзушылыққа ... ... ... ... ... ... құқықтың басқа
субъектілерінің халықаралық қылмыстары жатады. Халықаралық құқықты бұзушы
құқықбұзушылықтың түріне және ауырлығына ... ... деп ... ... міндет бұзушылығы бүкіл халықаралық қауымдастықтың құқығы
мен мүдделерін қамтитын ауыр ... ... ... оны ... деп ... Деликті констатациялау үшін осы әрекет нәтижесінде пайда
болған зиянның болуы жеткілікті ... оны ... үшін ... пен ... ... ... анықтау талап етіледі. Зиян ... ... ... орын толуға ... тиіс ... ... ... ... зиян
аумақтық, мүліктік зияндар, залалдар, жіберіліп алған ... ... ал ... емес ... ... ... ... жіне т.б. шектілуі жатады[???].
Материалдық емес зиянның ақшалай немесе басқа ... ... ... ... өтеммен байланысы жоқ (мысалы, ... ... ... ... мемлекет жалауын тәркі ету).
Мемлекеттер халықаралық деликті ақтау үшін өзінің ішкі ... ... ... ... жоқ. Олар өз аумағындағы жоқ ... ... ... ... ... ... ... заңды және жеке тұлғаларына зиян келтіргені үшін немесе халықаралық
міндетті бұзғаны үшін жауапты ... ... ... ... іс - ... мемлекет атынан
шығатын оның органдарының және ... ... ... ... ... кез ... әрекеті, мейлі ол құқыққа жататын болсын
немесе құқыққа қарсы болсын және қай жерде болмасын көрінетін ... ... ... ... ... ... тұлғаларының әрекеті немесе
әрекетсіздігі арқылы көрінеді. Бұл органдар мен мемлекеттің ресми ... ... ... болып табылмайды және өз атынан дербес ... ... ... ... көтермейді. Олардың құқыққа қарсы
әрекеті үшін мемлекет халықаралық жауапкершілікті көтереді.
Заі әдебиетінде ... ... ... шақыратын құқық
бұзушылардың нақты мысалдары келтірілген: халықаралық ұйымның және ... ... ... ... ... бұзу; оның
әрекеттерімен мемлекеттерге, ... ... ... ... және ... (өз қызметкерлерін қосқанда) келтірілген залалы; халықаралық
ұйым ... және оның ... ... ... ішкі ... бұзу
және т.б. Демек, халықаралық ұйымның жауапкершілігі ... ... ... ... ішкі ... нормалары және мемлекеттің
ішіндегі құқықтың нормалары онымен ... ма, оған ... емес ... кезінде басталады.
Ғарыш объектілерімен келтірілген залал үшін халықаралық жауапкершілігі
туралы Конвенциясында келесі шарттарды сақтау ... ... ... залал үшін өтемақы туралы әрбір наразылық біріншіден ... ... ... ... ... егер ұйым алты ай ... келтірілген залалдың сомаларын өтемесе,
онда арызданушы мемлекет ұйымның мүше-мемлекеттері ... ... ... қоя ... ... ұйымдардың жауапкершілігінің саяси
формалары туралы ... әлі ... ... ... ... ... наразылықтар жауапкершіліктің ауыртпалығын өз мүшелері
арасында бөлісу туралы мәселені шешетін ұйымға ғана көрсетеді.
Халықаралық ұйым өз ... ... мен ... ... ... үшін ... тартылады. Солай, бейбітшілікті
сақтау бойынша операциялар өткізу практикасында БҰҰ сондай операуциялардың
өткізілген территориясындағы ... ... және ... ... әскери қызметкерлері мен қарулы күштерінің келтірген
залалын өтеу туралы ... ... ... ... ... ... ... қызметте тұрған тұлғаларға залалын өтеуге жататын мәселелерді бөлу
қажет. Халықаралық ұйымдар ... ... ... ... және ... ... еңбек пен тұрмыс
шарттарын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... алу шарттарын, қызметкерлер үшін
ережелер мен жағдайларды бұзғаны үшін жауапкершіліктің дәрежесін ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ-ның
мамандырылған мекемелерінің көпшілігі жөнінде құзыретімен ие ... ... ... ... ... Олардың шешімдерінің дау ... яғни ... ... ... ... ұйымның өзі үшін міндетті
күші бар. Ұйым трибунал шешімін орындауға келтіруден бас ... ... ... халықаралық Сотымен БҰҰ-ның Әкімшілік трибуналының және
ХЕЭ Әкімшілік трибуналының заңды күші жөнінде 1954 ж. 13 ... ... ж. 26 ... бастап оның екі консультативтік қорытындыларында көңіл
аударылған[???].
Халықаралық ұйымдар халықаралық наразылықтардың субъектілері де бола
алады. 1949 ж. 11 ... ... ... ... ... ... шегілген зақымды өтеу туралы мәселе бойынша ... ... ... ... ... үшін ... ... шыға алады, БҰҰ өзіне келтірілген залалды өтеу ... ақы ... ... ... ұйым ... ... да, және де ... ішкі құқығы бойынша жауапкершілікке
тартылуы мүмкін. Бұл жағдайда халықаралық ... ... ... немесе оның штаб-пәтері немесе өкілеттігі ... ... ... мемлекет территориясындағы оның құқық субъектілігін
тануға байланысты.
2002 ж. БҰҰ-ның Бас Ассамблеясының тапсырмасы бойынша халықаралық құқық
Комиссиясы ... ... ... ... ... ... 3- 5 ... ішінде үкіметаралық ұйымдардың
жауапкершілігі туралы ... ... ... ... ... тізімі
1 Әлемдік классика [Мәтін]: 10 томдық. Т. 9. ... ... ... және ... ... ... / ред.: Кенжеғозин
М.Б., Қошанов А.Қ. [т.б.].- Алматы: "Таймас" баспа үйі, 2006.- 471 б.
2 ... А. ... ... М., 2005.- 569 ... Бобров Р.Л. Основные проблемы теории международного права. М., 1968.- 486
б.
4 Казанский П.Е.  Право и нравственность как явления всемирной ... 1976.- 693 ... ... Н.Н. ... ... М., 1974.- 159 б.
6 Бирюков П.Н. Международное право. М., 1998.- 456 ... ... ... ... за международные
 правонарушения. Киев, 1976.- 724 б.
8 История государства и права ... ... ... права / Отв. ред.
В.П. Галанза. М., 1993.- 612 б.
9 Международное право в документах: Учеб. пособие. / Сост. ... ... М., 2004.- 742 ... ... ... ... ... часть. М., 2001.- 542 б.
11 Колосов Ю.М. Ответственность в международном праве. М., 1975.- 493 б.
12 ... ... ... ... М., 2004.- 732 б.
13 Международное право. Учебник / Под ред. Ю.М. Колосова, Э.С. Кривчиковой.
М., 2000.- 712 ... ... ... / Под ред. ... ... 654 ... Левин Д.Б. Ответственность государств в современном международном праве.
М., 1966.- 687 б.
16 Мазов В.А. Ответственность в международном праве:
проблемы кодификации и ... ... норм и ... ... М., 1979.- 647 б.
17 Курис П.М. Международные правонарушения и ... ... 1973.- 693 ... ... ... право. М., 2000.- 871 б.
19 Шибаева Е.А. Международная правосубъектность. М., 1971.- 691 ... ... де ... Э. Современное международное право
М. Прогресс, 1983. - 480 с.
21 Шибаева Е.А. Специализированные учреждения ООН. М., 1996.- 741 ... ... ... в ... праве. М., 1962.- 647 б.
23 Черниченко C.B. Теория международного права. В 2-х томах. Т. 1. ... 712 ... ... ... М. ... вопросы структуры и деятельности
международных организаций. М., 1988.- 693 ... ... ... ... ... ООН. М., 1966.- 479 б.
27 Черниченко С.В. ... ... за ... ... ... ... // Международное публичное
и частное право. 2005. №3 (24).
28 Тункин Г.И. Теория международного права. М., 1970.- 621 б.
29 ... ... ... ответственности международных
организаций // Московский журнал международного права. № 3. - 2004. С. ... ... ... ... ... ... М., ... б.
31 Замятин В. И снова к вопросам кодификации норм ... ... в ... ... заседаний Комиссии ООН по международному
праву // Московский журнал международного права. № 2. - 2010. С. ... ... ... ... ... ... ... организаций // Ученые записки МГИМО.-1972.-Вып. З.С. 4-22.
33 Воробьева Е.А. ... ... ... и ... его ... ... права и
международных отношений.- 2007.- №3.- С. ... ... В.Ю. ... ... ... международных
организаций // Актуальные ... ... ... М.,
2005.
35 Мазов В.А. Ответственность в международном праве: проблемы кодификации и
прогрессивного развития норм и ... ... М., ... ... Г.В. ... ... М., 1995.- 712 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
SA 8000:2001 "Қоғамдық жауапкершілік" стандарты4 бет
"Ай Ер Нур" Жауапкершілігі шектеулі серіктестігін бойынша өндірістік іс-тәжірибе есебі37 бет
N сызықты теңдеулерден тұратын жүйенің жауабын табатын программа құру15 бет
«Kaz Commerce Egineering» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің жалпы сипаттамасы11 бет
«Агросервис Шапағат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есептіліктері мен алғашқы құжаттары33 бет
«Альмурат - К» Жауапкершілігі шектеулі серіктестік14 бет
«АСМЕЛ» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің ұйымдастыру - экономикалық сипаттамасы27 бет
«Кәмелетке толмағадардың қылмыстық жауаптылығы».5 бет
«Қылмыс» ұғымы және оның белгіері қылмыстық жауапкершілік және оның құрамы17 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь