Дене тәрбиесі ғылым ретінде

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Дене тәрбиесі теориясы ғылым ретіндегі мәні және мазмұны ... ... ... ... ... ...5
1.1 Дене тәрбиесі теориясы мен әдістемесінің қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9

2. Болашақ дене тәрбиесі мұғалімін дайындау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
2.1 Дене тәрбиесінде жеке тұлғаны қалыптастыру үдерісі ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.2 Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыруға мұғалімдердің дайындық моделі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.3 Дене жаттығулары бойынша сабақ формаларының жалпы сипаттамасы.21

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 31
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының әлемдік өркениетке, демократиялық дәстүрге өту жағдайында адамзат қоғамының ғасырлар бойы жинақтаған жалпы құндылықтар мұрасына ден қоюы, рухани-адамгершілік негізінде дене тәрбиесін сабақтастықта дамытып, салауатты өмір сүру дағдылары арқылы дене мәдениетін қалыптастыру өзектілігі артуда. Бұл мәселе ел Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстан - 2030» бағдарламасында, ҚР «Білім туралы» Заңында, «Қазақстан Республикасында білім беруді дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында» білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі ретінде көрініс тапқан.
1. Педагогика: жалпы негіздері мен тәрбие теориясы. //Оқу құралы. -
Алматы, 2008. (Авторлық бірлестікте: Бабаев С, Бабаева Қ.) -124 б.
2 Дене тәрбиесі сабағында оқушылардың дене мүмкіндіктерін дамыту. //Оқу- құрал. – Түркістан, 2005. – 70 б.
3 Ауылдық мектептердегі оқушылардың іс-әрекет қабілеттілігін жетілідіру әдістемесі. //Оқу-әдістемелік құрал. – Алматы, 2001. - 42 б.
4 Особенности физического развития детей среднего школьного возраста. //Бастауыш мектеп. № 8. –Алматы, 2004. – С. 25-28.
5 Дене тәрбиесі ерекшеліктері. //Қазақстан мектебі. № 10. – Алматы, 2004. – Б. 33-34.
6 Новые технологии теоретической подготовке будущих учителей физкультуры. //Вестник – Қайнар. № 3/1. – Алматы, 2005. – С. 76-79.
7 Дене тәрбиесінің бағыттылығы. //Қазақстан мектебі. № 9-10. – Алматы, 2005. –Б. 12-13.
8 Организация самостоятельной работы учащихся при изучении педагогики. //Бастауыш мектеп. № 11. – Алматы, 2005. – С.58-60.
9 Формирование у будущих учителей физкультуры навыков самостоятельной работы. //Бастауыш мектеп. №12. – Алматы, 2005. – С. 54-57.
10 Дене тәрбие жүйесінің мазмұны мен негіздері. //Ұлт тағылымы. № 4. – Алматы, 2005. –Б. 28-31.
11 Самообразование студентов в системе подготовки специалистов по физической культуре и спорту. //Поиск. №4/2. – Алматы, 2005. – С. 288-290.
12 Дене тәрбиесінің әрекет қабілеттілігі және көндігуі. //Білім-Образование. №6 (24). – Алматы, 2005. –Б. 33-35.
13 О спортивной тренировке студентов физкультурных вузов. //Вестник КазНУ им Аль Фараби. № 3(16). – Алматы, 2005. – С.78-80.
14 Методика и организация подготовки бегунов-спринтеров. //Вестник. Қайнар. № 1/1. – Алматы, 2006. – С.56-58.
15 К пути повышения профессионально-педагогической подготовки студентов факультетов физического воспитания. //Высшая школа Казахстана. № 1. – Алматы, 2006. – С. 125-127.
16 Дене тәрбиесі ұғымының мәні. //Қазақстан мектебі. № 2. – Алматы, 2006. –Б. 14-15.
17 Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыруға болашақ мұғалімдерді дайындаудың әдістемесі. //Шағын мектеп №8(52). - Алматы, 2007. –Б. 14-18.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................3
1. Дене тәрбиесі ... ... ... мәні ... Дене ... ... мен ... ... ... дене тәрбиесі
жүйесі...............................................................9
2. Болашақ дене ... ... ... Дене ... жеке тұлғаны қалыптастыру
үдерісі...............................14
2.2 Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыруға ... ... Дене ... ... ... формаларының жалпы сипаттамасы.21
Қорытынды...................................................................
.........................................30
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
..31
КІРІСПЕ
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының ... ... ... өту жағдайында ... ... бойы ... ... ... ... ден ... рухани-
адамгершілік негізінде дене тәрбиесін сабақтастықта дамытып, салауатты өмір
сүру дағдылары арқылы дене ... ... ... ... ... ел ... Н.Ә. ... «Қазақстан - 2030» бағдарламасында,
ҚР «Білім ... ... ... Республикасында білім беруді
дамытудың 2005-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында» ... ... ... міндеттерінің бірі ретінде көрініс тапқан.
Дене тәрбиесін, жаңа технология мен озат тәжірибені ұлттық ... ... ... ... ... – бүгінгі күн
талабынан туындап отырған ... ... ... ... ... ... ... жаңа заман талабына сәйкес қарастыру – бұл адамды
өзі өмір ... ... ... ғана ... сол ... дене ... қарым-қатынасы әрекетімен көрінетін субъект деп танылуымен
айқындалады. Қоғамның елеулі ... ... ... мақсат-
мұраттарына, тұрмыс-тіршілігі мен мінез-құлқына, сондай-ақ өзінің жеке
басына да ... ... ... ... Оның ... ... дене мәдениеті мен рухани құндылықтардың табиғаты, мәні, шығу
тегі және атқаратын қызметтері туралы жан-жақты ... ... ... ... дене мәдениеті мәселесімен байланыста қарастыру
қажеттігі біздің ... ... ... ... ... әлеуметтік жүйе және қоғамдық құбылыс есебінде дене
тәрбиесі жүйесін, оның қалыптасуы мен дамуының негізгі ... ... мен ... ... ... қажеттілігі білім мен тәрбие
талаптарына сәйкес өсіп келе жатқан ұрпақтың дене тәрбиесін ... ... ... Дене ... тек ... дене ... ... ғана емес,
ол сабақтан тыс, мектептен де тыс ... ... ... ... ... ... кезеңдегі білім беру ... ... ... ... ... ... қоса, тұлға
бойындағы биологиялық-психологиялық ... ... ... ... ... мен ізгілікті қатынастарын дамытуды меңзейді.
Мұндай маңызды әдістеме ғылыми және оқу пәні ретінде жетекші рөл ... ... ... ... ... ... мұғалімдерді дайындауды
жүзеге асыратын жоғары оқу орындарындағы оқыту жүйесіне тікелей ... ... ... мұғалімдердің кәсіби дайындық үдерісі.
Зерттеу пәні. Болашақ мұғалімдерді оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін
жүзеге асыруға дайындау.
Зерттеудің мақсаты – ... дене ... ... ... ... мұғалімдерді дайындаудың әдіснамалық-теориялық негіздерін айқындап,
оны жүзеге асырудың ғылыми-әдістемелік ... ... және ... ... қорытындысын шығару.
Зерттеудің міндеттері:
1. Оқушылардың дене тәрбиесін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... Жоғары оқу орындарында болашақ мұғалімдерді оқушылардың дене
тәрбиесі жүйесін жүзеге асыруға дайындаудың ... ... ... ... ... ... дене ... жүйесін жүзеге
асыруға дайындауда болашақ мұғалімдердің кәсіби – шығармашыл ... ...... ... ... ... ... және механизмдерін анықтау.
4. Мектеп оқушыларының дене мүмкіндіктерімен қозғалыс қимылдарын
ескере отырып дене ... ... ... ... болашақ мұғалімдерді
кәсіби дайындау мазмұнын сипаттау.
5. Оқушылардың дене тәрбиесі ... ... ... болашақ
мұғалімдердің дайындығын жетілдірудің ғылыми-әдістемелік негіздерін жасау.
6. ... ... ... дене ... ... ... асыруға
болашақ мұғалімдерді дайындаудың тиімділігін тәжірибелік тексеруден өткізу.
1. Дене тәрбиесі теориясы ғылым ретіндегі мәні және мазмұны
1.1 Дене ... ... мен ... ... ... ... қоғамның салауаттылығы маңызды сипатқа ие. Бүгінгі
болашақ мұғалімді дайындауда олардың салауатты өмір сүру мен ... ... ... ... ... ... білімді, білікті маман
ретінде қалыптастыру мүмкін емес. Себебі әр ... ... ... ... қана ... ол ... халқымыздың білім және экономикалық
қуатының өсуі үшін де ... ... ... ... ... денсаулықтың
басты шарты-мәдени орта, салауатты өмір салты.
Президентіміз Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан - 2030» ... ... әрі ... экономика құрмайынша, біз қуатты
мемлекет пен ... ... құра ... ... ... ... ... шеше алмаймыз, әрбір адамның жеке басының қадір-
қасиеті мен әл-ауқатын арттыра ... ... ... беру ... ... ... бірі – дене тәрбиесі арқылы
салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселесі. Соған байланысты көптеген
құжаттар бар, ... ... ... ... 1998 ж ... «Халық денсаулығы» атты ... ... ... ... ... беру ... ... бағдарламалары. Бұл құжаттардағы негізгі мәселенің бірі –дене
тәрбиесі арқылы салауатты өмір ... ... ... ... да болашақ мұғалімдерге қойылатын жаңаша талаптар мен өзгерістер
туындап отыр. Бұған себеп ... ... жеке ... ... ... мәні дене ... мұғалімінің назарынан тыс қалмауы қажет. Дене
тәрбиесі сабағындағы сауықтыру, білімдік, тәрбиелік міндеттерімен қатар,
педагог кәсіби ... ... ... ... ... жеке ... ... асыруы керек.
Болашақ мұғалімнің жеке басының маман ретінде қалыптасуы үшін ... ... ... бірі ... оның ... ... ерекше атап өтуге болады. Бүгінгі таңда күн ... ... ... дамыту міндеттері қойылып, болашақ
мұғалімнің дербестігі мен белсенділік дағдысын ... және ... ... ... ... Жоғары оқу орындарына болашақ
мұғалімдерге өз кәсіби міндеттерін жете ... ... ... ... өз Отанын сүйетін шәкірттерді тәрбиелеу мен оған
мұғалімдерді кәсіби дайындау міндеті жүктелген. Осы ... ... ... ... маман дайындаудың сапасын арттыруға ерекше көңіл
бөлінуде. Сондай-ақ тәрбиенің ықпал жасау өрісі де орасан ... ... ... ... ... ... идея, озат тәжірибелер
мазмұны түрлі елдерде тарихи ... ... мен ... ... ... тәрбиесі теориясы мен әдістемесінің қайнар көздерін, тарихи ... ... ... ... ... ... ... анықтауға болады:
- дене дайындығы жетілген, денсаулығы мықты адамдардың қажеттілігінен
туындаған қоғамдық өмірдің іс-тәжірибесі;
- әр түрлі тарихи кезеңдерде ... мен ... ... жеке ... ... ... ой-тұжырымдары мен идеялары;
- үйлесімді дамыған, жан-жақты, білімді де білікті ... ... ... ... мен ... дене ... ... мен әдістемесі саласындағы ізденістер мен
ғылыми негізделген тұжырымдамалар;
- дене тәрбиесі теориясы мен әдістемесін дамыту жөніндегі мемлекеттік
сұраныстар.
Дене ... адам ... сан – қилы ... ... тән ... мен даму заңы, өзара ішкі байланыстары мен өзара ықпалдастықта дамитын
ерекшеліктері, әдістері мен ... ... ... ... ... теориясы ғылым ретінде қалыптасып, мәні мен мазмұнын анықтауға
мүмкіндік береді ... ... ... ... адамзат қоғамы пайда болып, алғашқы өмір
сүру кезеңінен-ақ дене тәрбиесіне көңіл бөлініп, сол еңбек пен ... ... ... ... Алғашында дене тәрбиесі ұйымдасқан ойындар
мен ойындық-қимыл қозғалыстар түрінде көрініс ... Бұл ... ... ... ... ... болғанымен, олардың адамды
қалыптастыру мен тәрбиелік маңызы зор болды.
Дене тәрбиесінің басқа тәрбиелермен сабақтастығы мәселесі Орта ... Ұлы дала ... ... де ерекше аталған. Солардың ішінде
ерекше тұлға Әл-Фараби тәрбие мәселесіне ... бере ... ... атты ... бала ... жетілдіруді
оның бойындағы абзал қасиетті тани біліп, ... ... ... ... үнемі дамыту қажеттігіне тоқталады. Ол «дененің
саламаттылығы» ұғымын енгізе отырып, әр ... ... ... ... болу ... деп ... дене ... рухани және ақыл-ой, олар өзара
үйлесімді дамыған жағдайда ғана ... ... жеке ... ... дәріптейді.
Жүсіп Баласағұн «Құтты білік» дастанында ұлттық психологиямыз бен
ұлыстық ерекшеліктерімізге тоқтала келе, «кемел адам» ... ... ... ... бойында мынадай қасиеттер: ... ... ... бір ... ... ширақтық болу қажет дейді.
Ұлы ағартушы Абай дене тәрбиесі мен ақыл-ой тәрбиесі үйлескенде ғана
әр адам сымбатты болумен ... ... ... жан ... деген
пікірді қуаттайды. Мысалы, «Сегіз аяқ» өлеңінде бойдағы, денедегі күш ... ... ... іс - ... ... ... өмір ... 1 - Дене тәрбиесі теориясы ғылым ретіндегі мәні және мазмұны
отырып, өзіңді дамытатын, жетілдіретін іспен ұштастыра білу қажеттігін
ескертеді. ... ... ... адам ... ... жай ғана ... қана емес, ғылыми негізге сүйенген, өмірлік
жағдайлардан алынған философиялық тұжырымдар мен түйіндерден тұратын ... Абай дене ... дене ... қалыптастыру, оның ақыл-ой
тәрбиесіне тікелей байланысын көрсете отырып, «тәрбиелеу ... деп ... ... емес, оны дұрыс жолға қоюды нақты істермен, жолдармен
насихаттау, ... ... ... ... ... ... тоқталады. Бұл мәселеде Абай оны халықтың рухани мұрасы, асыл
қоймасы халықтық тәлім-тәрбие ... – ауыз ... ... ... ... меңзейді. Халқымыз: «Азған денеге ауру үйір»,
«Қайраты мен ақылы сай жігіттің жолы болар», ... ... ... ... бар кісінің, берекеті бар ісінің, қайраты жоқ кісінің, берекеті
жоқ ісінің», ... ... мал ... ... ... жан ... ... «Әлін білмеген әлек», т.б. деп дене тәрбиесін тоқсан ауыз
сөздің тобықтай түйінін ... ... ... ... ... Ш. ... А. Байтұрсынов, М.
Дулатов, М. Жұмабаев, Ж. Аймауытов, С. Торайғыров, Ө. ... ... ... ... ... ... халықтың мұраларындағы
орамды тұстарын дәлелдеп, оның құндылық бағытына тоқталған.
Кейінгі жылдары жастардың тәрбиесіне байланысты бірқатар ... ... ... ... ... тәрбиенің мазмұны, ұстанымдары,
мақсаты мен ... ... ... ... ... жаңалау
қажеттілігі атап өтілген. Мұндағы мақсат – ұрпақты ... ... ... ... ... үлгісін қалдырған қас ... ... ... өз ... елін қорғай алатын елжанды ұлттық
намысы бар жігерлі ... ... ... ... ... ... сыйластық, достық негізінде өмір сүруіне ... ... ... ... негіздерін бойына сіңіру. Бұл қағидалар қазіргі
таңда қазақ педагогикасында тәрбиенің ... ... бірі ... ... жеке ... дене ... үздіксіз білім беру
жүйесінде дене тәрбиесінің мақсаты түрінде ... жүр. Бұл ... ... беру мен жеке тұлғаны қалыптастыру жүйелерінің қазіргі даму
талаптарына жауап бере ... ... ... жеке ... ... ... беру
жүйесінің жекелеген бөліктерінің сабақтастық принципін бейнелейді; сонымен
қатар субъекттің жеке ... ... ... ... ... ... туралы идея да бар. Айтылған мақсат және міндеттер оқу-
тәрбие үдерісінің тиімділік талап өлшемдерімен нақтыланады.
1.2 ... дене ... ... ... дене тәрбиесін қалыптастыру ... ... ... жасалғанына қарамастан бүгінгі күні ол көкейкесті және
ашық мәселе болып қалуда. Бұл ең ... ... ... ... және ... ... өзгерістермен байланысты. Бұлар
дене мәдениеті саласында диалектикалық қарама-қайшылық тудырады. Сондықтан
философиялық, ... және ... ... әдіснамалық
негіздеріне сүйене отырып, мектеп оқушылары үшін дене тәрбиесінің жаңашыл -
педагогикалық ... ... ... ... Бұл жоба ... дене
мәдениетін қалыптастыруға бағытталады және оның ... ... ... ... ... алу және ... қажеттіліктерін
жүзеге асырып қана қоймай, әлеуметтік белсенді тұлға болуға, ... ... ... ... ... ... кезеңде мектеп және жоғары оқу орны бағдарламаларын құрастыру
тұжырымдамасы өзгерді. Алайда, бұлардың ... ... ... ... ... оқитындығы ескерілмейді, олардың меңгеруі тиіс негізгі
дағдылар мен қабілеттер, оқу ... ... ... ... ... ... ... дайындығының деңгейі туралы
мәлімет береді. Дегенмен, бұл бағдарламалар базалық, үлгілік сипатқа ие,
сондықтан оларды ... ... ... ... мен ... ... мен толықтырулар енгізіп, өзгерте алады.
Мектепке дейінгі мекемелер мен мектептердегі, жоғары оқу орындарындағы
«Дене тәрбиесі» пәнінің мақсаты әлі күнге дейін ... ... ... орай оның ғылыми негізделген тұжырымдамасын жасау қажеттігі
туындайды. Осы бағыттағы ... ... дене ... ... ... ... ... мәдениет теориясының құбылыстары және
олардың түрлеріне сай, жасалып жатқан қандай да ... ... көп және олар әлі де ... ... тәрбиесі білімінің негізгі мақсатын анықтау үшін белсенді жұмыс
атқарылып, оны қозғалыс сапаларының дамуы, енді біреулері білім міндеттерін
шешу құралы деп ... ... ... ... бір ... және сауықтыру деп ұсынса, төртіншілері, «ең басты мақсат – ... деп ... ... ... бірқатары басты мақсаты жеке
тұлғаның жан-жақты ... ... ... ... ... ... кезде жоғары оқу орындарында мамандық пәндерінің әдістемесін
оқытуда педагогика мен психология ғылымдары ... ... ... ... білімді игеру үшін ... ... ... ... ... байланысты ұғынуын дамыту қажеттігі ... ... оқу ... ... ... ... ұсына ... ... ... ... ... ... ... қабылдаудың нақты әдістерін қамтамасыз ету қажет. Оқу бағдарламасы
студенттердің жеке тұлғалық, кәсіби дайындық, жалпы танымын және ... ... ... мен қойылатын талаптарды жете түсінуі керек.
Педагогикалық білім беруді дамыту – білім беру әдістері мен ... ... ... 2 - ... дене ... ... мұғалімнің оқушы белсенділігін дамытуды ... ... ... ... Оқу орындарында оқу-
тәрбие жұмысы теорияның тәжірибемен байланысы принципінде құрылады. Ол
студенттердің теориялық ... мен ... ... ... арасындағы қажетті байланысты білдіреді.
Осыдан жоғары оқу орындарындағы педагогикалық тәжірибе ерекше, ал ... ... ... ... үштен бір бөлігін алады.
Педагогикалық және әдістемелік әдебиеттерде педагогикалық ... ... ... ... және ... саралау арқылы педагогикалық практиканың мүмкіндіктерін,
ұйымдастырудың өзекті әдістеріне талдау жасалынды. Педагогикалық ... ... ... ... аса зор, ол студенттің идеялық
сенімін, адамгершілік бейнесін ... ... ... ... ... - педагогикалық нақты білімдер алады. Болашақ
мұғалімдердің ... ... ... ... ... теориялық білімдерімен қаруландыру ғана емес, олардың ... ... ... ... ... қолдана алуы.
Педагогикалық тәжірибе болашақ мұғалімдер мен ... ... ... ... Олардың мұғалімдік және сынып ... ... ... ... ... ... сыныптан тыс
жұмыстарда және ата-аналар арасында ... ... ... бар.
Студенттердің теориялық алған білімдерін педагогикалық тәжірибе кезінде
шығармашылықпен ... бұл ... ... ... ... ... дене тәрбиесі бойынша теориялық білімдерінің,
іскерліктері мен ... ... ... және ... ... олардың
педагогикалық даярлықтарының басты көрсеткіші. Болашақ мұғалімдердің ... ... ... олардың білімдерінің нақты, терең, жүйелі
болуы, сол білімдер арқылы ... ... ... ... ... деп түсіну керек. Педагогикалық тәжірибе кезінде
істелген студенттердің жұмыстары курстық және дипломдық ... ... ... Дене ... мамандығындағы студенттер тәжірибелік
дене тәрбие ... ... ... ... ... сабақтар
өткізуді және пән бойынша сыныптан тыс ... ... ... ... ... ... ... мен мазмұндарын
жасайды.
Ғылыми прогресс өркен жайған қазіргі жағдайда жоғары оқу орындарында
мектеп үшін оқу ... ... ... ... ... мұғалім -
тәрбиешілер дайындаудың теориялық деңгейін көтерудің маңызы ерекше. ... ... ... ... ... ... ... өзінің ғылыми теориялық білімін күнделікті көтеруді талап ... ... өз пәні ... ... ... ... қатар,
оқушыларды ғылым мен техниканың жетістіктерімен қызықтыра алатын мұғалім
қажет. Соған байланысты жоғары оқу орнының ... ... ... ... ... ... ... деген ұмтылысты қалыптастырудың
ерекше маңызы бар. Бұл міндетті ... мен курс ... ... ... ... ... әсіресе, педагогикалық
тәжірибесінде нәтижелі шешуге болады. Бұлар студенттердің ғылыми-зерттеу
жұмысына араласып, өз ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Ал мұның одан кейінгі педагогтік қызметте ерекше маңызы бар.
Қазіргі ... ... оқу ... ... ... - ... олардың болашақ қызметіне байланысты және пайдасы зор. ... ... ... - ... ... ... ... бір
жүйенің болуы студенттің оқу тәрбие қызметіндегі ... ... ... ... ... ... игі ықпалын тигізеді.
Осыны ескеріп, студенттерді ғылыми-зерттеу жұмысына қатыстыруды алдымызға
міндет етіп ... онда ... ... жету ... Студенттерді оқуға, сабақ беру мен тәрбие жұмыстарын жүргізуге
қызықтыру.
2. ... ... өз ... ... ... ... ... - практиканттардың ғылыми - зерттеу жұмыстарына
қабілеттілігі мен икемділігін ... ... ... тұрмыста шығармашылықпен қолдана білуге үйрету.
5. Студенттерді ғылыми - әдістемелік әдебиеттермен ... ... ... және дипломдық жұмыстарын орындауға дайындау.
6. Студент - практиканттардың ғылыми - ... ... ... тыс ... ... ... таңда жоғары білім беру жүйесі мен құрылымы, білім ... ... ... мен ... ... дене ... ... жаңашылдық көзқарас, соны ізденістер мен зерттеулерді талап етуі
қарастырылып отырған мәселенің өзектілігін ... ... ... ... ... ... жоғары педагогикалық білім
берудің қалыптасуында мұғалім кадрларын дайындау кеңестік жүйе ... ... ... жүргізіліп келді.
Соңғы кезде жоғары білімді реформалауда біршама шаралар қолға алынуда.
Педагогикалық қызмет іс-әрекеттің басқа түрлері сияқты пәндік ... оған ... ... пәні, тәсілдер нәтиже жатады.
Педагогикалық іс-әрекет пән ретінде, дамудың шарты мен ... ... ... ... ... ... игерулеріне бағытталған
оқу іс-әрекетінің ұйымдастырылуы болып табылады.
Дене тәрбиесінің ... мен ... ... және оқу пәні ... рөл ... ... дене тәрбиесі саласындағы кәсіптік ... ... ... осы ... ... ... жүйесін құрайды.
Мұғалімнің дене тәрбиесі теориясы мен әдістемесін жете ... ... ... ... ... басты шарты. Әртүрлі деңгейлерде
дене тәрбиесі мәселелерін ... ... ... ... жатқан
жаңалықтарды біліп отыруға, кейбір теориялық және іс-тәжірибелік жаңалыққа
сын көзбен қарап қабылдауға, дене тәрбиесі ... ... ... ... ... ... ... дұрыс бағалауға, өзінің педагогикалық
шығармашылық негізін жасауда дене тәрбиесі мәселесі бойынша ... ... ... Болашақ дене тәрбиесі мұғалімін дайындау жүйесі
2.1 Дене тәрбиесінде жеке тұлғаны қалыптастыру үдерісі
Болашақ дене тәрбиесі мұғалімін ... ... және оны ... ... ... ... ... бағыты ретінде дене тәрбиесі
үрдісін жүзеге асырудың және ... ... ... және
көрсететін білім жүйесін қалыптастыру болып табылады.
Дене тәрбиесін жүзеге асыруды сабақтастыру, біздің ... дене ... ... ... үйрету жүзеге асырылуы
тиіс. Бұл дене тәрбиесі мазмұны ... ... ... жүзеге асыруда дұрыс
меңгеруге ықпал ... дене ... ... мен ... логикалық түрде құру, ұйымдастыру тәсілдеріне ерекше көңіл бөлінуі
қажеттігін көрсетеді. Оқытушы ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушы және соның нәтжесін бағалаушы
позициясын ұстаушы адам ... ... ... ... ... ... білім беру қызметінің субъектісі болу керек. Ол үшін
оқытушы талдауға тиісті бағдарламаны ... және ... ... ... ... ... сарапшы болуы тиіс. Оқытушының
жаңа ұстанымы үнемі студенттермен ... ... ... ... ... ... оқу ... ұйымдастырудың түрлі формаларын
бірге шығармашылық тұрғыда іздестіру жаңашылдық бағытта кәсіби біліктілігін
жетілдіріп отыру өзекті сипат береді деген ... ... ... ... бойынша, оқушылардың жеке тұлғалық дене
мәдениеті – бұл жеке ... ... ... мен ... ... ... жету тәсілдерін түсінуін және дене тәрбиесі-спорттық іс-әрекетінің
әр түрлі формалары мен ... ... ... ... ... динамикалық білім. Оның құрылымы өзара байланысты үш бірліктен
тұрады.:
- ... ... - жеке ... ... ... ... қызығушылығын білдіреді;
- нақты қызметтік бірлік - жеке ... ... ... қабілеті
мен дағдысын анықтайтын физикалық мінсіздік болып табылады;
- ... - ... ... дене ... ... кең ... ... үгіт-насихаттық, нұсқаулық,
өзін-өзі жетілділдіру, өзін-өзі дамыту, өзін-өзі тәрбиелеу).
Оқушылардың құндылық бағытын қалыптастыру үдерісінің тетігін ... ... етіп ... болады. Жеке тұлға ... ... және ... тыс ... бағыттары сананың ерекше арналары арқылы өтіп, «маңызды» немесе
«жеке тұлғалық мән» ... ... Одан әрі ... ... мен тәжірибесі жағдайында шыңдалады, олар ... ... өз ... мен ... шын ... ... және санада сақталып, мұғалім, ұжым, ... ... ... ... көрінетін дағдылар болып бөлінеді.
Құндылық бағыттары жеке іс-тәжірибеден өтіп, жеке ... ... ... ... ... қалыптасу үдерісін аяқталды деп
есептеуге болады (Сурет 3).
Дене мүмкіндігі мектеп оқушысының жеке ... дене ... ... және оған ... ... ... жеке тұлғаның дене
тәрбиесі-спорттық іс-әрекеттерде жан-жақты толық ... ... жеке дене ... ... ... ... ... анықтайды, оны жетілдіру үдерісі – көбінесе жеке тұлғаның
өзіндік ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Мектеп оқушыларында физикалық жетілдіру мен өзін-өзі тәрбиелеу
қажеттілігін қалыптастыру оқу-тәрбие үдерісінде дене ... пәні ... мән ... ... Ең ... ... ... жеке тұлғалық
дене мәдениетін қалыптастыру тұжырымдамасын жүзеге ... ... ... ... ... мектеп оқушыларының дене тәрбиесі пәнінің қазіргі
жағдайын талдап алу қажет. Мамандардың дене ... ... ... және ... ... ... талдауы мектеп
оқушыларының дене дамуы мен даярлығының қазіргі жағдайын шынайы бағалауға
мүмкіндік береді.
Соңғы уақытта ... ... ... мен дене ... және ... ... қозғалыс белсенділігінің деңгейі
арасындағы байланыс айқын көрінеді. 1-сыныпқа балалардың 10%-ы ғана ... ... ... Оқу ... ... ... ... түрлі аурулармен
ауыру мөлшері 5 есеге ... дене ... ... ... жеке ... өмірлік
жоспарымен байланысты болса, қалыптасу үдерісі тез жүреді.
Оқушылардың ... ... ... ... ... әр
түрлі жастағы мектеп оқушысының 70%-ның тірек қозғалыс мүшелерінің
қызметі ... ... ... ... ... ... қан ... белсенділігі төмендесе, 50% иммунитеті әлсіреген. ... ... ... ... ауырады. Мектеп оқушылырының
жеке тұлғалық дене мәдениетін қалыптастырудың ... ... ... жеке ... дене мәдениетін қалыптастырудың ... бірі ... ... деңгейді анықтауға тырыстық.
Сонымен қатар, талдау барысы ... дене ... ... бірліктерінің бірқатары ескерілмейді. Мұндай бірліктердің қатарына
дене тәрбиесінің ... мен ... жеке ... қозғалыс іс-
әрекетінің психологиясы мен ... дене ... ... ... оған ... ... жеке ... туралы білімнің қолданылмауы толымсыз жағдайда.
Сурет 3 - Дене тәрбиесінде жеке ... ... ... ... дене ... ... жүзеге асыруға мұғалімдердің
дайындық моделі
Мектеп оқушыларының дене ... ... ... ... ... ... ететін, педагог құзырында бар ықпалдар арсеналы ... ... ... алу ... ... ... табылады. Дене
тәрбиесін басқару қымтаулы жабық ортада емес, құндылық бағыттары, мінез-
құлық ... әр ... ... ... ... ... ... Сондықтан педагог осы құндылықтарды білуі тиіс.
Болашақ дене тәрбиесі мұғалімдерін оқушылардың дене тәрбиесі ... ... ... мәселесі бойынша жүргізілген зерттеулеріміз
“Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... 4).
Модельдің мазмұнын мотивтік, мазмұндық, процессуалды-іс-әрекеттік,
рефлексиялық бақылау бірліктері құрайды.
Мотивтік компонент – дене ... ... ... ... ... ... іс-әрекетке тұрақты бағдарының болуы, оқушылардың
дене мүмкіндіктері мен ... ... ... ... ... ... дене тәрбиесі жүйесі туралы өз бетінше білімін көтеруге
деген ұмтылысы.
Мазмұндық компонент – оқушылармен дене ... ... ... ... ... ... дене ... мен қозғалыс қимыл
ерекшеліктерін білуі, оқушылармен дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыру
туралы әдістемелік сауаттылығы, жаңашылдық, кәсіби құзіреттілік.
Процессуальды-іс-әрекеттік компоненттер – дене ... ... ... ... ... ... ... мектепте, сыныптан тыс
жұмыстарда, мектептен тыс жұмыстардағы дене ... ... ... ... дене ... мен қозғалыс
қимылдарын ескере ... дене ... ... әдіс-тәсілдерді қолдана
алуы.
Рефлексиялық – бағалау компоненті – педагогикалық рефлексияны меңгеру,
дене ... ... ... ... шығармашылық
ізденімпаздық, дене тәрбиесінде дене мүмкіндіктерін ... дене ... ... ... білімі мен біліктілігін
жетілдіруге ұмтылуы.
Көрсетілген модель негізінде зерттеліп отырған мәселеге байланысты
Сурет 4- Оқушылардың дене тәрбиесі ... ... ... ... ... мұғалімдердің даярлығын қалыптастырудың жоғары, орташа, төмен
деңгейлерін анықтауға ... ... ... дене ... теориясы мен әдістемесі жөніндегі білім
мазмұны бойынша меңгерген ... ... ... өз жеке ... ... ... ... ынталы; дене мүмкіндігі
мен рухани жан-дүниесінің біртұтас жүйе екендігін сезіне ... ... ... ... т.б. ... білімдік, сауықтыру
міндеттерін шығармашылық тұрғыда қабілетті. Даярлықтың жоғары деңгейінің
қалыптасуы, болашақ ... ... ... ... ... ... ... кезінде және сабақтан тыс уақытта
оқушыларды дене ... ... ... ... ... ... шығармашылыққа және өзін - өзі жетілдіруге деген тұрақты ... ... ... ... Бұл ... ... ... жүйелілігімен ерекшеленеді, олар бар білімдерін нақтылы
іс жүзіндегі жағдаят пен оңай байланыстыра алады.
Орташа деңгей: дене ... ... ... ... ... ... ... көңіл-күй тұрғыда дұрыс
қабылдай алады; ... ... ... бар, бірақ оның оқушы ... ... ... ... мән ... дене ... әлеуметтік, педагогикалық құбылыс ретінде жете ... ... ... ... ... етеді, оның қажеттігін
сезінеді. Орташа деңгейдегі студенттер ... және ... тыс ... тәрбиесін жүзеге асыру жұмыстарын ұйымдастыруға ішінара қалыптасқан
даярлығымен ерекшеленеді. Олар ... ... оң ... бірақ
таңдауы дене шынықтыру жұмысымен емес, көбінесе өзінің спорттық қызметін
жетілдіру ... мен ... Бұл ... студенттердің білімі
толымсыз.Бүтіндей алғанда, білімдері жеткілікті ... ... әрі ... Олардың іс - әрекеттері ... ... ...... заңдылықтармен жеткілікті байланыстырылмаған,
мәні мен мазмұнына сәйкес келмей жатады.
Төмен ... ... дене ... ... жүзеге асыруға
қызығушылығы болғанымен, бұл бағыттағы ... ат ... ... ... ... түсінеді, бірақ ынтасы жоқ; мазмұндық-
танымдық, рефлексиялық-бағалау, шығармашылық бірліктерін меңгермеген. ... ... ... ... ... не тек ... іс-әрекеттегі студенттерді жатқызамыз. Дене тәрбиесі жүйесі
туралы түсініктері ... ... әрі ... ... әлсіз дамыған.
Бұл деңгей студенттердің дене тәрбиесі жүйесін ... ... ... ... ... ... ... алғашқы бөлімдерінде осылайша теориялық - әдіснамалық
алғышарттар, кейіннен ... ... ... ... ... ... мен ... көрсетумен нақтыланды.
Зерттеуде алынған нәтижелер төмендегідей міндеттерді шешуге мүмкіндік
береді:
- ... ... ... ... ... меңгерту;
- тәжірибелік-әдістемелік даярлық жүргізу;
- өзін-өзі тәрбиелеу мен өзін-өзі жетілдіру әдістерін меңгерту;
- дене тәрбиесін жетілдіру мен ... ... пен ... ... ... енгізу арқылы дене тәрбиесі ... ... ... ... ... жүйесіне көшу.
Оқушыларға берілетін әдістемелік–нұсқаулық білім сабақтың теориялық
бөлімінде жүзеге ... ... ... барысында оқушылардың
әдістемелік тәсілдердің мәні мен олардың өз ағзаларына ... ... ... ... даярлықты жетілдіруіне
мүмкіндік туады.
Әдістемелік-нұсқаулық сабақтар ... ... ... ... ... ... арнайы әдебиеттерді оқып-үйрену), өзіндік
жоспары бойынша жүйелі жұмыс жүргізгенде өз нәтижесін береді.
Тәжірибелік-әдістемелік даярлыққа ... ... ... ... ... ... қол ... болады:
- таңертеңгі гигиеналық жаттығулар жүйесін жасақтау және жүргізу;
- күн бойына жүргізілетін жаттығулар жүйесін құру;
- ... ... мен ... ... ... ... қозғалыс дағдысын қалыптастыру, арнайы дене қабілеттерін жетілдіру
жаттығуларын жүргізу;
- бұқаралық сауықтыру спорттық шараларына қатысу;
- спорттық сайыстарға ... және ... ... дене ... ... ... ... тәрбиелеу мен
өзін-өзі жетілдіру әдістері жетекші қызмет атқарады. Бұл ... ... ... ... ... ақпарат, негізгі әдістер мен тәсілдерді
қамтиды. Оқушылар назары төмендегідей іс-әрекетпен тапсырмалар ... ... ... жетілдіру үдерісінің жеке мүдделік ерекшеліктерін нақтылау;
- оқушының дене тәрбиесі қызметі бойынша қызығушылығы мен ... алу, ... ... жолдарын қарастыру;
- әр оқу сабағында оқушының өзіндік ... ... ... ... алу;
- дене жаттығулары барысында кездескен қиындықтармен жүйелі күрес
жүргізу, тұлғаның жағымды қасиеттерін, ерігі мен ... ... дене ... ... өз ... ... ... кездескен
қиындықтардың шешімін таба білуге дағдылану;
- тіршілік сақтау, психология, ... дене ... ... ... білімдерін тереңдету.
Сонымен, теориялық және әдістемелік-нұсқаулық білім, білік, дағдыны
және өзін-өзі жетілдіру мен ... ... ... меңгермейінше,
оқушының дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыру мүмкін емес.
Білім сапасына өзіндік бақылау жүргізу үшін меңгерудің үш ... ... ... Оқу материалын саналы түрде ұғыну, мазмұнын есте сақтау.
ІІ деңгейі. Педагог ... үлгі ... ... ... ... білу ... ... Өзгермелі жағдайға сәйкес, білім мазмұнын өз бетінше
өзгерте алу және өз бетінше іздене білу ... ... ... өз ... меңгеру қабілеті дене ... ... өзім ... ... ... ... жүйелі жетілдіруге бағытталды.
Өзін-өзі жетілдірудің ... ... ... ... ... ... мен өз ағзасының мүмкіндігін танып-білуіне ... ... және ... ... ... тануына мүмкіндік береді.
Дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыру үдерісі дене жаттығуларының
жекелеген сабақтарын жүйелі ... ... ... ... ... Салыстырмалы
түрде алғанда, осы процесстің аяқталған бөлімі, ... және ... ... ... әрбір жаттығу осы сипатта ... және ... ... болуы, әрі дене тәрбиесі міндеттерінің шешілуіне белгілі бір
үлесін қосуы ... Бұл тек ... ... жүйесіне сәйкес жүргізгенде
және мазмұны мен түрі ... ... ... ... ғана ... болмақ
(5-сурет).
Бұл сабақтың түрлері өз бетінше спорттық шаралар мен оның ішінде
отбасылық, аула ... дене ... ... ... Олар: таңертеңгі гимнастикалық жаттығу, шынығу, спорттық және
қозғалмалы ... дене ... ... үй ... ... ... ... туристік саяхаттар, «Әкем, анам және ... ... ... сайыстар т.б.
2.3 Дене жаттығулары бойынша сабақ формаларының жалпы сипаттамасы
Дене тәрбиесінің сан түрлі әдістері олардың оқушы дамуына әсері ... күні ... ... көлемін толықтырады деген пікір қалыптасқан.
Дене тәрбиесі түрлерін жетілдіру маңызды, дегенмен мәселенің ... ... ... дене ... толық, әрі жан-жақты ұйымдастырмаған
жағдайда дене тәрбиесі міндеттерін сапалы орындау ... ... ... ... ... ... ... арнайы мақсатты көздейді,
жекеленген міндеттерді шешуге ... ... ... өзара байланысты мына төрт қағиданы ұстандық:
Біріншіден, кез-келген жұмыс түрі кешенді дене ... ... ... ... , дене ... ... бір түрін екінші тәсілмен
толығымен алмастыру мүмкін емес.
Үшіншіден, дене тәрбиесін ұйымдастыру түрлерін кешенді түрде жүргізген
жағдайда оқушылардың дене ... ... ... ... болады.
Сурет 5 – Дене жаттығулары бойынша сабақ формаларының жалпы
сипаттамасы
Төртіншіден, мектептің педагогикалық ұжымы (оның ... тек ... ... ғана ... мен ... ... және ... тарпынан ынта, қызығушылық, өзіндік басқару мен ... ... дене ... кешенді мақсаттары мен міндеттерін
толлыққанды шешу мүмкін емес.
Дене ... ... ... ... өз ... ... толықтырылған жағдайда нәтижелі болады.
Оқушының күнделікті қозғалыс ... ... ... ... дене ... ... элементтері есебінде болды:
- Таңертеңгі гимнастикалық жаттығулар. Күнде таңертеңгілік 9-10
жаттығудан тұратын кешен. Бұл ... ... нерв ... ... ... ... ... Мектепке дейінгі және үйге қайтар жолдағы серуен. Таза ауада жаяу
жүрудің өзі шынығу, ... ... ... Оқу ... ... жаттығу. Сабақтағы нәтижелі іс-әрекет ... ... ... ... ... туғызады.
- Дене тәрбиесі сабақтары. Бұл сабақтар мазмұны мемлекеттік талап ... ... ... белгіленіп, оқушылардың күші мен жылдамдығын,
ептілігі мен шыдамдылығын және ерік-жігерін, батылдық пен ... ... ... қабылдау секілді тәрбиелік қасиеттерін дамытады.
- Сабақ үстіндегі сергіту минуттары. Ой ... ... ... әсерін тигізеді.
- Үлкен үзіліс кезіндегі дене жаттығулары мен ... ... ... ... ... белсенді демалысын қамтамасыз етеді.
- Күнделікті денсаулық сағаттары (материалдық жағдайы сәйкес ... ... ... 40-60 ... бойы ... бойынша дене
жаттығулармен айналысуға мүмкіндік береді. Әсіресе, қозғалыс ... ... үшін өте ... ... ... алу ... ... денсаулыққа септігін тигізеді.
- Спорттық сағаттар. Кіші мектеп жасындағы ... үшін ... ... ... ... бұл түрі ... ... атқарады,
бастауыш класс оқушыларының түрлі сайыс, ойындарға қызығушылығын туғызып,
шынықтырады.
- ... ... ... мен топтардағы жұмыс. Белгіленген спорт
саласы бойынша оқушының жалпы және арнайы дайындығын ... ... ... ... ... ... ... мектепішілік спорттық бұқаралық шаралар. Бұл жұмыс түріне
денсаулық және спорт айлықтары, ... ... ... ... ... Бұл ... ... оқушының спорт пен дене тәрбиесі
жаттығуларына қызығушылығын туғызады.
- Өз бетінше дене жаттығуларымен айналысу. Бұл ... түрі ... ... ... Кей ... ең ... әдіс ... есептелінеді,
себебі оқушының жеке тұлғалық қызығушылықтары мен қабілетіне сұранысына
сәйкес ұйымдастырылған жұмыс өз нәтижесін береді.
Оқушылардың тәрбие ...... ... ... ... ... ... Сондықтан жоғары педагогикалық білім берудің ... бірі ... ... ... ... дайындау болып
табылады. Педагогикалық жоғары оқу орны студенттерінің оқушылармен тәрбие
жұмысына даярланудың ... ... ... ... процестің
құрамдастарының бірі есебіндегі дене тәрбиесі болып табылады. Алайда,
студенттердің ... дене ... тек ... ... ... оның ... маңыздылығын терең түсінбейді, ал шындығында,
оқушының тұлғалық қасиеттерінің қалыптасуында айрықша орын ... ... мен ... ... ... де зор.
Болашақ мұғалімдерді тәрбие жұмысына дене тәрбиесі ... ... мен оны ... мүмкіндігі арасындағы қарама-
қайшылықтың болуымен де байланысты, өйткені дене ... ... ... қозғалыс қажеттілігін (10-12сағат) аптасындағы 2 сабақ ішінде (2
сағат) қамтамасыз ете алмайды.
Педагогикалық жоғары оқу орны ... ... дене ... ... ... ... ... шарттарды
орындаған кезде қамтамасыз етілмекші:
Студенттердің дене тәрбиесі құралдарын оқушылармен тәрбие жұмысына
пайдаланудағы білімдерін, ... мен ... ... ... ... процесінің кәсіби бағытталуы.
Оқыту мен тәрбиелеудің белсенді түрлерін, құралдары мен ... ... ... ... ... ... көзқарас таныту.
Студенттердің жүйелі дене жаттығуларына қызығушылығы мен қажеттілігін
қалыптастыру, бұларды өзін-өзі физикалық жағынан тәрбиелеуге қосу.
Оқушылармен ... ... дене ... ... ... ... ... икемділіктері мен дағдыларының қажетті
деңгейінің болуы мен қалыптасуы.
Берілген бағдарламаның жүзеге асырылуы, ... ... ... ... ... кәсібіне бағдар ұстануын жақсартуға, жоғары оқу
орындарына дарынды жастардың келіп түсуін қамтамасыз етуге, «Дене тәрбиесі
және спорт» ... ... ... ... білім идеясын жүзеге
асыру үшін алғышарттар құруға мүмкіндік береді.
Физикалық өзін-өзі тәрбиелеудің маңызды буыны есебінде, тұлғаның ішкі
сенімі мен ... еркі ... ... жататын бағыттылығын ескерген дұрыс.
Міне, сондықтан да болашақ мамандардың жүйелі дене ... ... ... ... ... ... ... болып табылады,
оны түрліше: ішкі сол сияқты, сыртқы да факторлармен ... ...... ... ... ... ... дене
тәрбиесінің деңгейі мен даярлығы, сондай-ақ ұжымның қоғамдық пікірі, оқушы
тұлғасы, оқыту мазмұны, сабақ беру ... және тағы ... ... ... ... ... басшылықты қажет етеді, себебі
анатомия, физиология, психология және әдістемелік тұрғысынан жеткілікті
білімі жоқ ... өз ... ... ... мен мінез-құлқына теріс
әсерін тигізуі мүмкін. Сондықтан да ... ... ... ... ... ... мен пайдаланылуы қажет, ... өз ... ... ... ... тұрақты дағдысын
тәрбиелеуін қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар ... жеке және ... ... ... ... мән ... ... сыныптың дене даярлығы түрліше 5-10 адамнан
толған кезінде, жекелеген оқушылар немесе 2-3 ... ... ... ... ... күрделігі мен салмақ көлемі жөнінен ерекшеленетін
бірнеше бағдарламаны іріктеу қажеттілігі туындайды.
Сондай-ақ, оқушыларды олардың тек орындай алатын ғана емес, ... ... ... орындай отырып, ойдан құрастыратын және өз күшін
тиімді жұмсай алатындай бұлардың жаттығулар ... ... ... ойын) қалыптастыру жолымен берілген өз беттерімен орындау
бейімділіктеріне үйретудің дидактикалық шеберлігі де ... ... ... ... қолданып секіру икемділігі қалыптасады.
Мектеп тәрбие жүйесінің маңызды міндеті баланың тұлғалық қасиеттерінің
қалыптасуы болып табылады. Сондықтан ... ... ... ... ... бірі қозғалыс белсенділігінің қалыптасуы
болып табылады, өйткені оның жоқтығы тек ақыл-ой дамуын ғана ... ... ... белсенділігін де төмендетеді. Ал бұл өз
кезегінде баланың өзінің ... мен ... ... пайдалану қажеттілігін болдырмайды, қозғалыс кестесінің
бұзылуына апарып соқтырады.
Алайда, ... ... ... ... студенттердің
басым бөлігі (96%), дене тәрбиесі-сауықтыру ... күн ... ... ... ... ... Бұл ... ынталандыруға бағытталған педагогикалық міндеттер мен
жағдайларды, қалыптан тыс, тың ... ... ... ... ... ... міндеттерін шешуге шығармашылықпен
келудің қалыптасуында, тұтастай педагогикалық ... ... бірі әрі ... ... және өмірмен байланыстырушы буыны
болып табылатын дене тәрбиесі ерекше орын алады.
Осыдан келіп, студенттердің шығармашылық белсенділігін ... ... ... ... ... студенттердің
балалардың белсенділігін қалыптастыруға әзірлігі психологиялық тәрізді,
практикалық та даярлығы ретінде қарастырылуы керек.
Психологиялық даярлығы, ... дене ... ... ... ... пайдалану бағытындағы білімдері мен
икемділіктерін меңгеру қажеттілігін түсінуін білдіреді.
Практикалық ... дене ... ... ... ... ... деңгейінің болуы мен қалыптасуын
айқындайды.
Болашақ мұғалімнің ... ... дене ... ... ... ... ... шарттарын
сақтаған кезде қамтамасыз етіледі:
1. Дене тәрбиесі процесінің кәсіби ... Дене ... ... әдістемесінің оқушылардың қозғалыс
белсенділігін тәрбиелеудің психологиялық-педагогикалық мәселелерімен
толықтырылуы.
3. Дене ... ... ... ... ... қажетті білім мен шеберліктің белгілі бір деңгейіне қол
жеткізу.
4. Оқыту мен ... ... ... ... ... ... ... жеке- психологиялық ерекшеліктерін, қозғалыс
белсенділігінің деңгейін ескеріп, іскер көзқарас таныту.
Зерттеу барысының 3 ... ... дене ... ... ... ... ескере отырып, дене тәрбиесі жүйесін
жүзеге асыруға арналған әдістер жүйесі ... ... ... ... ... және анықтаушы эксперимент нәтижелері болашақ ... дене ... ... ... ... ... тәжірибелік-
эксперимент жұмыстарын мынадай кезеңдер бойынша жүргізуге мүмкіндік берді.
1) айқындаушы кезең – анықтаушы эксперимент жұмыстарының нәтижелері
сараланып, болашақ ... ... дене ... ... ... ... ... маңызды қасиеттері мен біліктілік сипаттамасы
анықталды.
2) ақпараттық-нақтылық кезең – тәжірибелік-педагогикалық ... ... ... ету үшін ... оқу ... ... ... сай, зерттеліп отырған мәселелерге байланысты
болашақ мұғалімдердің ... ... ... ... ... ... ... кезеңі – арнайы жұмыстар ұйымдастыру: «Дене
тәрбиесі – салауаттылық негізі» арнайы курс, «Педагогикалық шеберлік ... ... ...... ... ... ... болашақ мұғалімдерді оқушылардың дене ... ... ... ... педагогикалық тәжірибе барысындағы
тапсырмалары арқылы дамытылды.
Қалыптастырушы эксперименттің бірінші ... ... ... ... қол ... ... бен ... нәтижесінде болашақ педагог ... ... ... ... мен принциптерін тұжырымдауға
мүмкіндік туындады.
Тәжірибелік - педагогикалық жұмыстың соңғы кезеңі ... ... ... ... ... ... ... әңгіме-кеңес, дөңгелек
үстел, диспут, КВН, интеллектуалдық жарыстар, іскерлік ... ... ... ... және ... т.б. ... ... тәжірибелік сабақтар негізінен дене дамуы мен дене қабілетін, ... ... ... ... жұмыстары, тесттік бақылау мен
тәжірибелік сараптау, физиологиялық анықтау карточкаларын ... ... ... ... ... ... бойынша
сипаттамалар дайындау, оқытушының сабағына талдау, даму күнделігін толтыру,
өзара сабақ ... мен ... ... ... бірге, дене тәрбиесі жүйесін жүзеге ... жеке ... ... оның мәні мен ... ... ... ... жете
түсіндірілді. Студенттер берілген тапсырма бойынша өздерінің ... ... ... ... ... ... іс-әрекетіне
талдау жүргізді. Мұның бәрі сайып ... ... ... кәсіби-
педагогикалық білімін, іскерлік дағдыларын шыңдай түсті. Арнайы курс
нәтижесінде ... ... ... ... ... жүйесі
анықталды:
- дәріс сабақтарында теориялық білімді меңгеру;
- семинарда игерген теориялық білімді бекіту;
- тәжірибелік ... ... мен ... қалыптастыру;
- педагогикалық тәжірибемен сабақтастыру.
«Дене тәрбиесі - салауаттылық негізі» атты арнайы курс ... ... курс ... ... ... ... кейінгі зерттеулеріміз
нәтижесі мынадай болды (кесте 1).
Кесте 1 – Арнайы курстан кейінгі зерттеу нәтижесі
|№ ... |3 курс |4 курс |
| | ... ... ... ... |
| | ... ... соң |дейінгі |курстан |
| | ... | | |соң ... ... |12,8% |25,3% |13,5% |26,4% ... ... |47,1% |47,7% |48,0% |48,6% ... ... |40,1% |27,0% |38,5% |25,0% ... ... ... ... ... ... мәселедегі
даярлық деңгейлерінің өскенін (12,9 %-ке) және төменгі деңгейдегі (13,5%)
студент санының азайғандығын байқаймыз.
Зерттеу жұмыстары әрі ... ... ... ... ... барысында студенттер ұсынылған әдістемелер және
тәжірибелік сабақтардағы өлшеу-байқау жұмыстарын оқушыларға ... өз ... ... ... ... ... Зерттеуде
қолданылған әдістемелік тәсілдер диссертацияның 4.1. ... ... ...... жұмыстарының нәтижелері кесте 2-де
көрсетілді.
Кесте 2 – Педагогикалық тәжірибеден кейінгі зерттеу қорытындысы
|Деңгейлері ... тобы ... топ |
| |3 курс |4 курс |3 курс |4 курс ... |12,7% |13,7% |32,3% |30,5% ... |46,2% |48,3% |33,7% |37,5% ... |41,1% |38,0% |34,0% |32,0% ... ... ... жоғары деңгей 16,8%
өсіп, төменгі деңгей 6,0% - ға кемігендігі ... ... ... көрсеткіштері олардың болашақ кәсіби әрекетіне қатынасы
жөніндегі жауапкершілігін арттыра түсті.
Бұдан шығатын ... ... ... ... дене ... ... ... дайындауды ұйымдастыру және студенттің өз ... ... оның ... ... ... мақсатты
педагогикалық процестен оңтайлы әдіс-тәсілдерді пайдалану, ... ... ... ... ... жетілдірудің өзектілігі жоғары.
Сонымен, педагогикалық тәжірибеден ... ... ... ... ... нәтижелерін былайша түйіндейміз (Cурет 6).
Бақылау ... ... ... 6 - Зерттеу нәтижелерінің жалпы қорытындысы
Ал, модельдегі компоненттердің қалыптасу динамикасы бақылау ... ... ... анағұрлым артқандарын көрсетеді (Кесте 3).
Кесте 3 - Оқушылардың дене ... ... ... ... дайындығының деңгейлері.
|Компоненттер ... ... тобы ... тобы ... ... |14,3 |28,1 |
| ... |49,4 |47,7 |
| ... |36,3 |24,2 ... ... |17,7 |34,4 |
| ... |48,1 |42,3 |
| ... |34,2 |23,3 ... |12,8 |29,2 ... ... |46,7 |36,3 |
| ... |40,5 |34,5 ... |14,1 |32,6 |
| ... |46,4 |42,3 |
| ... |39,5 |25,1 ... ... рефлексиялық бақылау және ... (18,5 және 16,7 % ... ... ... ... қоғам дамуының қарыштап өрлеу кезеңінде философиялық
көзқарастар мен ... ... ... әдістемелік
еңбектерді талдау негізінде жеке тұлғаның жан–жақты дамып, жаңа ... ... өмір ... негізінде дене мәдениеті қалыптасқан,
білімді де ... ... ... ... ... зерттеу мәселесінің
көкейкестілігінің бұрынғыдан да арттыра түсетіндігі айқындалды.
Оқушылардың дене ... ... ... ... болашақ мұғалімдерді
дайындау жаңа сипатта талдау жасалып, дене ... ... ... ... ашуға негіз болатын «дене тәрбиесі жүйесі», «дене ... ... ... мүмкіндіктері» т.б. ұғымдарын ғылыми –
педагогикалық сабақтастық тұрғыда қарастырылды.
Мектеп оқушыларының дене ... ... ... ... ... ... дайындығын жетілдірудің теориялық негіздеріне сай
тұлғалық-бағыттылықтың психологиялық, педагогикалық мәні ашылды.
Оқушылардың дене ... ... ... ... ... ... мен қимыл қозғалыстарын болашақ ... ... ... ... ... ... ... мұғалімдерді оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыруға
кәсіби дайындаудың ғылыми-әдістемелік жүйесі ұсынылды.
Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін жүзеге ... ... ... кәсіби-шығармашыл тұлғасын қалыптастыру моделі ... ... ... ... ... ... болып табылады. «Дене
тәрбиесі – салауаттылық негізі» атты арнайы курсты ... ... ... дене ... жүзеге асыруға болашақ мұғалімдерді дайындауда
оң нәтижеге жетуге ... ... ... ... ... ... беруге мүмкіндік
берді:
- қоғамдағы әлеуметтік–экономикалық жаңару құрылымдарына лайықты
жан–жақты дамыған ... ... бұл ... дене ... ... ... ... сай, жеке мүддесін қоғам мүддесімен
үйлестіре алатын өрелі тұлғаны тәрбиелеуге бағыттау;
- өз Отанын ... ... ... ... тәрбиелеуде дене
тәрбиесі мен спорттық шараларды асыл мұралар, рухани қазыналарға, даңқты
тұлғаларымыз бен ... ... ... ... ... таңдау;
- болашақ маман жеке тұлғасын қалыптастыруда ... ... ... ... ... сезімдерін, мәдениетті мінез–құлық сапаларын
және өзінің ... ... ... игілігіне пайдалы тұсын ұғына біліп,
1. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. Педагогика: жалпы негіздері мен тәрбие теориясы. //Оқу құралы. ... 2008. ... ... ... С, ... Қ.) -124 б.
2. Дене тәрбиесі сабағында оқушылардың дене мүмкіндіктерін дамыту. //Оқу-
құрал. – Түркістан, 2005. – 70 ... ... ... ... ... ... жетілідіру
әдістемесі. //Оқу-әдістемелік құрал. – Алматы, 2001. - 42 б.
4. Особенности физического развития детей ... ... ... ... № 8. ... 2004. – С. ... Дене ... ерекшеліктері. //Қазақстан мектебі. № 10. – ... – Б. ... ... технологии теоретической подготовке будущих ... ...... № 3/1. – ... 2005. – С. ... Дене тәрбиесінің бағыттылығы. //Қазақстан мектебі. № 9-10. – Алматы,
2005. –Б. 12-13.
8. ... ... ... ... при ... педагогики.
//Бастауыш мектеп. № 11. – Алматы, 2005. – С.58-60.
9. Формирование у будущих ... ... ... ... ... ... №12. – Алматы, 2005. – С. 54-57.
10. Дене тәрбие жүйесінің мазмұны мен негіздері. //Ұлт ... № 4. ... 2005. –Б. ... ... ... в системе подготовки специалистов по
физической культуре и спорту. //Поиск. №4/2. – Алматы, 2005. – С. ... Дене ... ... ... және ... ... №6 (24). – ... 2005. –Б. 33-35.
13. О спортивной тренировке студентов физкультурных вузов. //Вестник КазНУ
им Аль Фараби. № 3(16). – ... 2005. – ... ... и ... подготовки бегунов-спринтеров. //Вестник.
Қайнар. № 1/1. – ... 2006. – ... К пути ... ... подготовки студентов
факультетов физического воспитания. //Высшая школа Казахстана. № 1. –
Алматы, 2006. – С. 125-127.
16. Дене тәрбиесі ... ... ... мектебі. № 2. – Алматы, 2006.
–Б. 14-15.
17. Оқушылардың дене тәрбиесі жүйесін ... ... ... мұғалімдерді
дайындаудың әдістемесі. //Шағын мектеп №8(52). - Алматы, 2007. –Б. 14-
18.
-----------------------
Дене дамуын басқару
Дене мәдениеті туралы ... ... ... мен ... ... ... ... тұлғаның дене мәдениетін қалыптастыру
Дене тәрбиесін біртұтас педагогикалық процесс ретіндегі ... ... ... ... заңдылықтар жөніндегі ғылым
Дене тәрбиесі теориясы
Заңдылықтар арқылы анықталады
Дене ... ... ... ... т.б. ... ... ... формасы мен әдістері, құралдарын анықтап, міндеттерін шешеді
Дене тәрбиесі теориясы пәнінің ерекшелігі
Бөлімдері мен бөлімшелері
Дене тәрбиесі теориясы мен әдістемесі негіздері (барлық бағыттарға ... ... ... тараулар)
Дене тәрбиесі теориясы және әдістемесі бағыттарының жүйесі дене тәрбиесіне
тән ерекшеліктерді қамтиды (спорттық жаттығулар, кәсіби-қолданбалы ... ... дене ... ... ... ... дене тәрбиесі теориясы мен
әдістемесі (онтогенез ... дене ... ... ... ... ... формалары
Мектептен тыс ұйымдарда
ұйымдарда
Мектепте
Жасөспірім – балалар мектептерінде, туристік-экскурсиялық ... ... ... ... пәні ... ... демалыс формалары
● Сабаққа дейінгі гимнастика
● Сергіту минуттары
● Дене шынықтыру сәттері
... ... ... шаралар
●Таңертеңгі гимнастика
●Шынығу процедурасы
●Дене шынықтыру сәттері
Дене тәрбиесі бойынша үй тапсырмаларын орындау
Дене жаттығуларын өз бетімен орындау
Ойындар, ... ... ... ... ... тыс жұмыс формалары
● Дене тәрбиесі үйірмелеріндегі сабақтар
● Жалпы дене дайындығы секцияларындағы сабақтар
● Спорт түріне байланысты секциядағы сабақтар
● Жарыстар
... ... ... ... және ... ... режиміндегі сауықтыру шаралары
Спорт түрі бойынша оқу-жаттығу сабақтары
Көпшілік ... және ... ... ... ... ... спорттық шаралар, конкурстар
сфера
Жан-жақты дамыған жеке тұлға
Жеке тұлғаның дене мәдениеті
Дене жетілуі
Басқа да қызығушылықтар, қажеттіліктер мен мотивтер
Дене тәрбиесі мотивтері, қажеттіліктері мен ... тыс ... ... сферасындағы жалпы білім
Қозғалыс дағдылары
Қозғалыс сапалары
Нұсқау-әдістемелік білім, біліктер
Оқу үрдісі
Оқу жұмысы мақсаттарын ... және ... ... ... тыс ... ... ... жалпы мақсаттары
Құрылымдық компоненттері
Мотивтік
Мазмұндық
Процессуалды-іс-әрекеттік
Рефлексия
лық-бағалау
Дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыру қажеттілігін сезінуі, педагогикалық іс-
әрекетке ... ... ... ... дене ... мен
қозғалыс қимылдары ерекшеліктерін ажырата білуге деген қызығушылығы, дене
тәрбиесі ... ... өз ... ... ... ... ұмтылысы.
өлшемд
е
р
і
ме
хани
змд
ер
Мәселе, сұрақтар, проблемалық факторлар
Іс-әрекет, субъектілік ізденімпаздық, дене мүмкіндіктерін дамыту
Қажеттіліктер, қозғалыс бағыттылық мен” концепциясы
Өзіндік таным, идентифика ция, өзіндік рефлексия
Кезеңдері
Репродуктивтік к
дуктивтік
Нормативтік
Шығармашылық
ығармашылық
Кезеңдер міндеттері
Мамандықты ... ... ... ... ... мен ... ... тәсілдерін, біліктері мен дағдыларын меңгеру
Дербес шығармашылық іс-әрекетті
меңгеру, шығармашылық тәжірибе қалыптастыру
Даму деңгейлері
жоғары
орташа
төмен
Болашақ маманның кәсіби-шығармашыл тұлғасы
Оқушылармен дене ... ... ... ... ... ... оқушылардың
дене мүмкіндіктері мен қозғалыс қимыл ерекшеліктерін білуі, оқушылармен
дене тәрбиесі жүйесін жүзеге асыру туралы ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық жағдаяттарды шешу,
оқушылармен мектепте, сыныптан тыс жұмыстарда, мектептен тыс жұмыстардағы
дене тәрбиесін ұйымдастыру ... ... ... дене
мүмкіндіктері мен қозғалыс қимылдарын ескере отырып, дене тәрбиесіндегі
жаңаша әдіс-тәсілдерді қолдана алуы.
Педагогикалық рефлексияны меңгеру, дене ... ... ... ... ізденімпаздық, дене тәрбиесінде дене мүмкіндіктерін
талдау білімділігі, дене тәрбиесі жүйесі ... ... мен ... ... ... ... зерттеліп отырған мәселеге байланысты болашақ
мұғалімдердің даярлығын ... ... ... ... ... ... берді.
Дене тәрбиесі формалары
Формалардың өзіне тән белгілері
Педагогтың басқаруымен өткізілуі
Ұжыммен ұйымдасқан түрде өткізілуі
Ұзақ мерзімдік бағдарлама бойынша өткізілуі
Сабақ кестесі бойынша өткізілуі
Негізгі ... ... пән ... ... ... бойынша өткізілетін дене
тәрбиесі сабақтары
Спортпен ... ... ... ... ... жағдай бойынша басқару (сабақтың кіші топтық формасы)
Дене мүмкіндігін ... ... ... дене ... ... ... спорттық дайындықты анықтау (жарыс сабақтары формасы)
Сабақтан тыс
Өзіне тән белгілері
Іс-әрекетті өз бетімен ... тар ... ... ... құрылымының күрделірек болуы
Жіктелінуі
Кезеңдері бойынша
Күнделікті
Эпизодтық
Басшылық сипатына қарай
Ұйымдасқан түрде
Жеке-дара
Құрамына қарай
Топтық
Жеке дара
Ұжымдық
Сабақ

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономикалық теория қалыптасу кезендері10 бет
Қазақстан Республикасындағы патенттеу жүйесі38 бет
Әбу-Насыр-Әл-Фараби4 бет
"Жәбірленуші тұлғасының психологиялық анализі"6 бет
«Радиотехника және антенна негіздері» пәні бойынша емтихан сұрақтары14 бет
«Ғылыми зерттеулердің методологиясы» пәнінен дәрістердің қысқаша курсы32 бет
Алтын адам10 бет
Аристотельдің „саясат” еңбегіндегі саяси көқарастары8 бет
Бүгінгі терминологияның даму сипаты5 бет
Мемлекет және құқық теориясының пәні және оның ерекшеліктері 77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь