Техникалық еңбек сабақтарын жүргізу әдістемесі

1 Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
2 Негізгі бөлім
Техникалық еңбек сабақтарын жүргізу әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9
2.1 Сабақ барысында тазалықты және еңбек қауіпсізідігін сақтау
ережелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...9
2.2 Техникалық еңбек сабақтарын жүргізуде қолдық материалдардың маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.3 Оқушылардың шығармашылығын дамыту мақсатында техникалық еңбек сабақтарының міндеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
Техникалық еңбек сабақтарына жоспар жасау әдістемесі ... ... ... ... ... ... ...23
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 26
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..28
ХХ ғасыр – ғылым мен техниканың даму шыңына жеткен ғасыры десек, ХХІ ғасырдың адам баласына қоятын талабы одан да асып жатыр. Ғылым мен техника небір шыңдарға жеткен сайын, кәсіби салада әр түрлі техникалық мамандықтар пайда болып, қазіргі жастардың мамандық таңдау мүмкіндігі де кеңейіп барады. Бүгінгі білікті маман – жұмыскер өз саласындағы өндірістік міндеттерді жақсы атқарып қана қоймай, оған қоса жобалай білу, дұрыс шешім қабылдап, шығармашылық жұмыстарды да орындай алуы қажет. Себебі, ғылымның қарқынды дамуына және жаңа технологиялардың енуіне байланысты кез келген кәсіптік мамандыққа қойылатын талаптар үнемі өзгеріп отырады. Осыдан келіп әр адамға өмірде 2 – 3 мамандықтан игеру қажеттілігі туындайды. Ал мамандықты дұрыс таңдай білу, өз мүмкіндіктерін бағалай білуде – мектепте берілген білімнің мәні зор.
1. О. Сатқанов. Еңбек сабақтарында қазақ өнеріне баулу. Алматы «Рауан», 1992 ж.
2. О. Сатқанов. Техникалық еңбек. Алматы «Рауан», 1993ж.
3. Шаңырақ (тұрмыстық энциклопедия).
4. Афонина Г. М. Педагогика. Ростов-на –Дону, 2002..
5. Қоянбаев Ж. Б., Қоянбаев Р. М. Педагогика. Астана, 1998 ж.
6. Лихачев Б. Педагогика. Москва, 1998 ж.
7. Подласый И. П. Педагогика. Москва, 2001ж.
8. «Технология» (ғылыми-әдістемелік журнал). №12, 2005ж.
9. «Технология» (ғылыми-әдістемелік журнал). №8, 2006ж.
10. «Технология» (ғылыми-әдістемелік журнал). №13, 2006ж.
11. Қазақстан мектебі. (ғылыми-педагогикалық журнал) №5, 2003 ж.
12. Қазақстан мектебі. (ғылыми-педагогикалық журнал) №10, 2004 ж.
13. К. Өрсімбетов, О. Сыздықов, Н.Адамқұлов, М.Велижанина, Н. Ниязова, М.Ырсымбетов. Технология. Алматы «Мектеп», 2004ж.
        
        Мазмұны
1
Кіріспе.....................................................................
...............................................4
2 Негізгі бөлім
Техникалық еңбек сабақтарын жүргізу
әдістемесі..........................................9
2.1 Сабақ барысында ... және ... ... ... ... еңбек сабақтарын жүргізуде қолдық материалдардың
маңызы......................................................................
.............................................14
2.3 Оқушылардың шығармашылығын дамыту ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер
тізімі......................................................................
28
1 Кіріспе
Мектептегі техникалық еңбек сабақтары
ХХ ғасыр – ғылым мен техниканың даму ... ... ... десек, ХХІ
ғасырдың адам баласына қоятын талабы одан да асып жатыр. Ғылым мен ... ... ... ... ... ... әр түрлі техникалық мамандықтар
пайда болып, қазіргі жастардың мамандық ... ... де ... ... ... ...... өз саласындағы өндірістік
міндеттерді ... ... қана ... оған қоса ... ... ... шешім
қабылдап, шығармашылық жұмыстарды да орындай алуы қажет. ... ... ... және жаңа ... ... ... кез келген
кәсіптік мамандыққа қойылатын талаптар үнемі ... ... ... ... ... ... 2 – 3 ... игеру қажеттілігі туындайды. Ал
мамандықты дұрыс таңдай білу, өз мүмкіндіктерін бағалай білуде – ... ... мәні зор. Егер бала ... ... ... ... келсе, ол
міндетті түрде болашақта техника саласындағы мамандықты таңдайды. Оған ... ... ... ... ... сабақта қазіргі
заманда тұрмыста, күнделікті өмірде қолданылатын бұйым-жабдықтардың жасалу
әдістерін ... ... ... ... ... баланың шеберлігін
арттыруы, сабақты қызықты өткізе білу ... ... қол ... ... оята алуы себеп болады. Қазақ халқы «Баланы жастан» деп
айтқанындай, балаға жас ... ... ... берілсе, ол өсе келе сол
бағытты өзі-ақ алып кетеді. ... адам ... «Оң ... бал
тамғандай» етіп тәрбиелеуде технология сабағының мәні зор.
Осы ... ... ... ... – оқушыларға техникалық еңбек
сабақтарының өмірдегі маңыздылығын түсіндіру, онда ... әр ... ... ... ... ... эстетикалық
талғамын шыңдау, қандай іс болсын гигиеналық және ... ... ... ... түсіндіру әдістерін іздестіру болып табылады.
Сонымен қатар, курстық жұмыста нақты ... ... ... ... ... ... жүргізудің нақты әдіс-тәсілдері қарастырылған.
Бағдарламада қағаз және қатырма қағазбен жұмыс істеу көбірек ... ... бен ... қағаздан конструкциясына қарай әр түрлі ... ... ... ... тұрмыстық заттар жасауға болады.
Қағазбен, қатырма қағазбен жұмыс істеуді балалар тез үйренеді.
Оқушылар 1-сыныптан бастап ... бен ... ... ... ... ... ... құрылысы мен дайындау реті ... ... ... Содан соң мұғалім дайындаған үлгіні балалар өз
жұмыстарына пайдаланады. ... ... ... оқушылар күрделі емес
сызба белгілерін оқуға, оларды белгілей білуге және ... ... сыза ... ... ... жұмысты бастамас ... ... ... ... ... ... т.б. ... әңгіме
өткізіледі. Қағаздың, қатырма қағаздың ... ... ... ... жайында қысқаша түснік берілгені жөн. Еңбекке баулу
сабақтарында балалардың жұмыс ... ең ... ...... түрлі сорттары (жазуға, газет басуға, сурет салуға, зат, цемент
салатын қапшық жасауға арналған т.б.) ... ... ... ... ... ... төрт түрі бар: №1, №2, №3 және ... ең жақсысы – нөлдік қағаз. Сурет салуға арналған қағаз ... ... ... кедір-бұдырлау болса, жазуға пайдаланылатын
қағаз да ... ... беті ... ... Осы ... ... ... салуына арналған дәптер дайындалады. Жұқа қағаз (калька)
тығыз және ... ... Олар ... дана етіп ... басу үшін де
қолданылады.
Әшекейлеу жұмыстарында қолданылатын түсті қағаздар жұқа және оның ... ... ... ... Егер жұқа ... екі беті ... ... боялып,
беттері кедір-бұдыр болып келсе, оларды шегірен қағаз деп атайды.
Қатырма қағаз – қағазға ... ... әрі ... ... Қатырма
қағаздың ағаш ұнтағынан істелген ақ және қоңыр түстілері, сабаннан, ескі
шүберектен дайындалған мықты түрлері болады. Қатырма ... ... ... ... қарай желімделсе, ол иіліп қалады. Сондықтан қатырма
қағаздың екі бетіне де қағаз желімдейді. Қатырма ... отқа тез ... ... шығу ... және ... жасайтын машина жайлы
түсінік берілуі тиіс. Қағаздың көп ... ... ... ... өндірісі
дамыды. Қағаз жасайтын машина жетілдіріліп, өндіріс өнімділігі арттырылды.
Бүгінгі таңда ... тек ... ... шығару үшін ғана емес, сонымен қатар
ол ... ... ... жабдықтары, үй жиһаздары үшін де
жаратылады. Біздің өмірімізде қағаз пайдаланылмайтын бірде-бір сала ... ... ... ғарышта фотосуреттер түсіру үшін де қағаздың арнаулы
түрлері жасалады. Электр генераторлары мен ... да ... ... ... ... ауыстаруға болмайды. Себебі, оның
берік, жұқа, жоғары диэлектрлік ... т.б. ... ... бен ... ... ... керекті негізгі шикізат әр түрлі ағаш
целлюлозаларынан, ағаш ұнтақтарынан және қалдық қағаздардан алынады. Шамалы
мөлшерде болса да, қағаз ... үшін ... ... ... ескі ... фабрикасының қалдықтары қолданылады. Қағаз бен қатырма қағаздың
кейбір түрлерін жасау үшін шыны талшықтары, ... ... және ... ... ... бен қатырма қағаз жасаудың негізгі шикізаты ... Одан ... ... тоқылады, кино, фотопленкалар және автомобиль
шиналарына корд дайындалады, ал оның негізгі тұтынушысы – ...... ... бен ... ... бір-бірінен қалыңдығына қарай ажыратады.
Егер қалыңдығы 0,5 мм-ге ... ... оны ... деп, ал ... 0,5 ... артық болса, қатырма қағаз дейді.
Еңбекке баулу сабақтарында оқушыларды қағаз бен қатырма ... ... ... таныстырудан соң қарапайым операцияларды
пайдаланып, бұйымдар әзірлеу, үлгі бойынша белгілеу, ... ... ... бойымен кесу жұмыстары жүргізіледі. Сызбадағы кесілетін
сызық, ... жер және ... ... таба ... ... ... ... бірге, аз да болса, бағдарламада сазбалшықпен, ... ... ... ... ... ... жасалатын жұмыс
түрлері де ұсынылған. Әрине, кез-келген бұйымды жасау үшін ... ... ... ... алу ... ... ... тұрады. Мысалы,
сабақта табиғи материалдармен жұмыс ... ... ... ... – домбыраны құрастыру, сырмақ, ер тоқым, ... мен ... т.б. ... ұсынылған. Ал сазбалшық және ермексазбен жұмыс істеу
барысында мүсіндеу жұмыстары іске ... ... ... ... ал бағдарлама бойынша жеміс-жидек, көкөністерді, жан-жануарларды,
аң-құстарды, түрлі көлемдегі моншақтарды мүсіндеу қарастырылған.
Жоғарыда атап ... ... ... көп ... ... ... ... түсті қағазбен жасалатын жұмыс түрлерімен қамтылған.
Оқушыларға қарапайым нәрселерден күрделі заттарды жасау ұсынылған. Мысалы,
қағаз ... ... ... гүл ... Қағазбен жасалатын жұмыстың
ең қарапайым түрі. Түрлі түсті қағаздан тілшелерді қиып алып, екі ұштарын
желімдеу керек. Осылайша ... бірі ... ... ... ... Одан да ... көптеген бұйымдарды оқушылардың фантазиясына
қарай ұсынуға болады. Мысалы, түрлі түсті қағаздан машина жасайтын сабақта
бір ... ... ... шарт емес. Оқушыларға сабақтың тақырыбын хабарлап,
әр ... өз ... ... ... ... - өте ... Себебі,
қазіргі заманда машиналардың алуан түрі шығып ... ... ... алған
оқушылар өздеріне ұнаған машинаның моделін ... ... ... ... іске асып қана ... ол ... қызыға жұмылады.
Бірақ, мұндағы ескеретін аса маңызды жай, ... ... ... барлық
оқушыларды назарынан тыс қалдырмауы керек. Себебі, тақырып бір болғанымен,
сыныпта ... ... ... ... ... ... іске ... Мұғалімнің
міндеті - әр оқушыға жеке-жеке кеңес, бағыт-бағдар беріп отыру.
Техикалық еңбек сабақтарына жасалған ... ... ... жүйелілік принципінін негізінде балалардың жас ерекшелік қасиеттерін
есепке ала ... ... ... ... ... қарай өсу
принципі де басым.
2. Техникалық еңбек сабақтарын жүргізу әдістемесі.
2.1. Сабақ барысында тазалықты және еңбек ... ... ... ... оқушылар қауіпсіздік техникасы ережелері мен тазалық-
гигиеналық талаптарды сақтайды. Жұмыс барысында олар ... ... ... ... ... ... ... үш бұрыш
сызғышы т.с.с). Бұйымдар жасағанда олар қағазды өңдеп, арнайы құралдарды
қолданып жұмыс істейді. Мұны ... ... ... ... дейді
(пышақ, қайшы, біз т.с.с.).
Жұмыс барысында қауіпсіздік техникасының ... ... ... ... ... және ... жұмыс кезінде саусақтарға
арналған жаттығулар жасалады.
- парта /үстел/ үстін қолмен кезек сипау;
- кезекпен ... ... ... жұмып, парта /үстел/ үстін үру;
- екі қолдың шынашағын парта үстіне параллель ... әр ... ... үру ... жаттығулар алты жасарларға сергіту үшін
пайдалы.
Мұғалім сабақта әрбір оқушының қауіпсіздік ... ... ... істеулеріне бағыт беріп отырады. Шамамен мынандай талаптар қойылуы
керек:
- жұмысты тек қана мұғалімнің рұқсатымен бастау;
- құрал-саймандарды тек қажетті жағдайда ғана ... ... ... ... ... ... істемеу;
- жұмыс орнын таза ұстап, материалдар мен құралдарды тиімді жұмыс істеу;
- жұмыс кезінде бөтен жаққа назар аудармау;
- ... ... ... мен ... өз ... жиып ... ағаш ... жапсырған жөн, себебі қағаз желімнің ішінде су
көп болғандықтан, қағаздың жылтыр өңі мен бояулы ... дақ ... ... ағаш ... қағаз бен қатырма қағаздың ... ... ... ... ... ... үшін пайдалануға болады. Қою
декстрип желімін немесе ... ... ... ... ... ... жапсырылатын затты желімдегенде, желімді бұларға жұқалау жағады.
Элементтерді өзара дәл ... ... ... ... қағаз парақтарын (мысалы,
басылған таблицаларды, географиялық карталарды) қабыстырып ... ... екі ... де бірдей желім жаққан дұрыс. Желім
жаққанда, қағазды керексіз бір ... ... ... қою ... ... ... тез ... ақ қаңылтыр немесе басқа бір материал
қағылған тақта болуы керек. Әрқашан ... ... ... жаққаннан кейін
тақта шүберекпен сүртіледі.
Көрнекі оқу құралдарын, аппликация, үстел үсті ойындарын, ... ... ... ұсақ ... көбінесе түсті және ақ
қағаздар арқылы желімдеуге тура келеді. Кейде олар күрделі ... ... ... ... ... сырт ... былғап алмай, желімдеу керек.
Сондықтан оларды қиып ... ... ... жұқа ... жағу ... Желім
кепкен соң орнына келтіріліп, таза парақ қағаздың үстіне жұмсақ шүберекпен
басып ... ... ... ... орнын дұрыс ұйымдастыру. Жұмыс
орны өңделетін материалға қарай, ... ... ... ... үшін ... гайка, бұрайтын кілт, біз болуға тиіс. «Конструктор»
жиынтығынан белгілі бір зат жасау керек болса, оған ... ... ... ... жұмыс орнын қалай пайдалану керектігін: ... ... ... ... алып қойып, қажетті аспаптарды ... ... ... ... оң ... ... оң ... сол қолға
ұстайтындарды сол жаққа қоюды алғашқы күннен ... ... ... күту тәртібін, материалды үнемдей білуге, жұмыс кезінде жұмыс
орнының ретті, таза болуын қадағалау: жұмыстан соң орнын ... ... ... ... дағдыландырады. Жұмыс орны реттелген соң, оқушылар
практикалық ... ... ... Олар ... ... дайын үлгі
бойынша белгілейді. Модельдің жақсы болуы ... ... және ... ... ... ... ... қате жүргізілуінен
модель іске аспай қалуы мүмкін. Сондықтан да белгілеп ... соң, ... ... ... басқа әдіспен де тексеріп алу ... ... ... ... ... бүктелетін метр, циркуль сияқты аспаптарды
пайдаланады. Қарындашты жұмыстың түріне қарай дұрыс таңдап алу ... және ... ... ... үшін ... ... ... орташа, ал ағаш материалын белгілейтін қарындаш қаттылау болуы
керек. Өйикені жұмсақ ... ... тез ... ... ... және ... операциялары кеңінен пайдаланылады.
Модель айқындау кезінде қатырма қағазды көбірек бүктеуге тура келеді.
Қатырма қағаз бірден тура ... ... да ... ... ... ... із салады. Пышақ ізі қатырма қағаз қалыңдығының
жартысындай болып түсуі қажет. Сонан соң қатырма ... ол ... ... ... бүктейді. Бүктесін сызық әдетте үздік ... ... ... ... ... үшін тілінген жерге қағаз
желімденеді. Механикалық өңдеуде ең көп ... әдіс – ... ... екі жолы бар: ... кесу және ... ... Бірінші түріне
қағазды кесу, екіншісіне – ағашты пышақпен жоңу жатады. ... ... ... ... ... мақсатында, мектеп шеберханасына топ-
серуен жасайды. ... ... ... ... ... ... ... егеумен т.б. кесумен танысады, өңдеу шеберханасында
ағашты арамен, сүргімен, ... ... ... көреді. Механикалық
шеберханада ағашты сүргілейтінін, ... ... ... ... ... ... ... станогында кесіп, өңдейтінің
көреді.
Бірінші сыныпта техникалық модельдеуге пайдаланатын негізгі кесуші
аспаптар: пышақ, ... ... ... ... ... және жұқа қаңылтырды
кесуге пайдаланылады. Қайшының қолданылу орындарына ... ... ... ... ... ... қолданылатын қайшының жүздері ұзын,
тұтқалары қысқа келеді. Онымен қағаз, қатырма қағаз және жұқа ... ... ... 2 ... ... қаңылдтырды арнаулы қайшымен
кеседі. Қайшының тұтқасы ұзын болған сайын, күш аз жұмсалады. ... ... үшін ... ... ... ... ... қайшыласуын қадағалау
қажет. Қайшыны пайдаланып, түзу сызық бойымен ... ... ... қарап,
сызықтың бойымен туралап отыру, қисық сызық бойымен кескіндеу, ... сол ... ... ... ыңғайына қарай айналдырып отыру керек.
Осы айтылған екі жағдайда да қайшыны алғашқы бағытта ... ... ... ... кесуде де қолданылады. Модель дайындауда қағазды, ... және ... ... ... ... құрылысына қарай,
пышақтардың атқаратын қызметтері де түрліше. Модель және ... ... ... ... екі жағы да ... ... Картонаж
және етікші пышақтары қысқа, түзу, үшкір, бір жағы ғана ... ... ... ... түзу кесу үшін ... ... Мұндайда
қайшыдан гөрі пышақпен кескен түзу болып шығады, жұмыс тез ... ... ... ... Ал ... сол ... пышақтың сырт
жағынан ұстап кеседі. Жіңішке кесу аспаптарымен жұмыс істеуден ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
қалпының дұрыстығы; кескіш аспаптарды қайрау және ... ... ... ... т.б. алғашында оқушылар екі қолға түсетін салмақты дұрыс бөле
алмайды. Қайшымен кескенде салмақтың бәрі оң ... ... ... кесу ... тура болып шықпайды. Пышақпен кесуде де салмақ оң
қолға түсіп, сол қол пайдаланылмайды. Кескен ... ... ... ... қажетті сызық шықпайды. Ол үшін оқушыларды екі ... ... ... ... ... Олар ... нәтижесінде оң қолға
түсірілетін күшті сол қолға да түсіре білуге үйренеді.
Кескіш ... ... ... ... ... бар. ... ... кезде
жұмыс құралдарын дұрыс ұстай алмайды. Бұл істің нәтижесіне зиянын тигізеді.
Тігін қайшысының құлағынан ... ... ... ... ұстап, сұқ
қолмен төменгі құлағының астынан сүйемелдейді. Қаңылтыр кесетін қайшымен
астына ешқандай сүйеніш ... кесу ... бас ... ... тұтқаның
ортасынан, ал қалған үш саусақ астыңғы тұтқаның астынан қамтылып ... бен ... ... ... пышақтың сыртқы қырынан сол қолмен басады
да, қалған саусақтарымен пышақтың ... ... ... ... ... ... ұшын тік ... сабын уысқа қыса
ұстайды. Ағашпен жұмыс істеген кезде де, фанерді кескен ... де ... ... ... ... ... қалыпта бостау ұстап, қолдың
білезігіне күш түсірмеген жөн. Қайшымен кескенде, оң ... ... ... қол да қимылдап, материалды қайшының алқымына дұрыс жеткізіп отыру
керек. Пышақпен кескенде, пышақ ... ... ... ... бір
қалыпты жылжуын қадағалау керек.
Бөлшектер бір-біріне түрлі әдістермен: жіп, ... ... ... ... ... ... тойтару және дәнекерлеу т.б. арқылы біріктіріледі.
Мұғалім оқушыларды біріктірудің ... ... және ... ... ... құрастыруға арналған құралдармен тістеуік, біз, балға,
қылқалам т.б. таныстырады. Бөлшектер ... ... ... ... ... ... ... тойтарма және кертікпей
біріктіріп ұсталғандар жатады. Оқушылар модельдеу сабағында осы екі әдісті
де ... ... ... ... ең ... ... әдісін үйренеді.
Қағаз бен қатырма қағазды клейстер, декстрин, казеин, ағаш желімімен, ағаш
бөлшектерін ағаш ... ... ... ... ... ... металл бөлшектерін «БФ» желімімен желімдейді. Желім әр ... ... ... желімделетін жерге көбірек тамызылып, ... ... ... қағазды желімдеу үшін оның екі жағы да бірдей
желімделініп, ауыр ... ... ... ... ... ... болт пен гайка арқылы ... ... ... ... ... ... ... бекітеді. Мұндағы негізгі
көмекші құралдар: кілт және бұрағыш. ... ... және ... не ... ... ... ережелерді оқушылар жұмыс істегенде ескеріп, ... ... ... ... ... ... ... сабақтың
тақырыбы, мақсаты және мазмұнына байланысты оқушылардың өй-өрістерінің даму
дәрежесі мен ... ... ... ... отырып сабақ
құрылымын белгілейді.
2.2. Техникалық еңбек сабақтарын ... ... ... маңызы
Жалпы еңбек сабағының табиғаты көрнекі құралдарға толы ... ... ... ... ... ... ... тұрғыдан алғанда,
еңбек тәрбиесі балаларға белгілі бір ... ... ... бәрімізге мәлім. Себебі, еңбек тәрбиесі ауызбен айтылып, қағаз
бетіне түсіріліп қана қоятын тәрбие түрі ... ... ... ... айтылып-түсіндірілетін нәрселер міндетті түрде үлкендердің, ата-
аналардың іс ... ... үлгі ... ... ... Сәби ... ата-аналарының іс-әрекетіне аса назар аударады да, ойын барысында
сол ... ... ... анасының үй сыпырып жүргенін көрген
сәби үй ойнағанда үй ... ... ... ... (құрал) арқылы іске
асып тұрса, әкесінің машина жөндеп немесе ағашты қағып жатқанын ... ... соны ... ... ...... саймандары және шеге, балта,
балға болып табылады. Яғни, кез-келген ... ... ... ... сияқты еңбек сабағының арнайы құралдары – кез-келген бұйымды
жасауға қажетті құрал-жабдықтар (ине, жіп, ... ... ... шеге ... ... ... ... болып – бұйымды жасау үшін үлгі ретінде,
балалардың зейін, есте сақтау, шығармашылық ... ... ... ... яғни ... құралдар (бұйымның қалай жасалатыны
сатылай көрсетілген сызба, кесте, плакаттар) табылады. Арнайы ... ... деп ... қағаз бен қатырма қағаз жұмыстарында түрлі техникалық
операцияларды орындау барысында алғашқы ... ... мен ... бастайды. Осындай жұмыстар үшін қандай құралдар қолданылады.
Сызғыш - өлшеу, белгілеу құралы. Өлшеу және ... ... ... ... тура бұрыш жасап түсу керектігі айтылады. Үшбұрышты
сызғыштың екі түрі болуы керек. 1) шеңберлі үшкір ... ... ... тең ... ... ... болуы қажет. Қағаз бен қатырма ... ... әр ... ... ... Олар ... ... Осындай үлгілер әр түрлі мөлшерде болады. Қарындаштың
да дұрыс ұшталып, үшкірленуінің үлкен маңызы бар. Әр ... ... ... қажет етеді. Қағаз, қатырма қағаз жұмыстарына
пайдаланылатын пышақтар ұзындығы 5 – 6 ... ... ... Ол ... ... бен ... қағазды кесу бірінші сыныпта жүздерінің ұзындығы 7
см. қайшылар пайдаланылады. ... ... ... ... үшін қайшы,
пышақ ұштары өткір болмауы керек. Олар үшкір болып ... ... ... ... ... ... үшін әр ... қағаз, мата
кесетін, ал кейінірек қаңылтыр ... ... сым ... тістеуіктерді
көрсетеді. Материалдар өңдеуге қажетті еңбек құралдарының қасиеттеріне
қарай өзгеріп, күрделеніп отыратындығы жөнінде ... ... ... әр ... құралдар қолданылады. Мысалы, қағаз және іс тігу
жұмыстарына қолданылатын қайшылардан екі есе кіші ... ... ... ... қағазды пышақпен кесу үшін саңылаулы сызғыш пайдаланылады.
Бұл кеңсе сызғышына ұқсас. Мұның өзгешелігі – бір ... ұзын ... етіп ... ... ... бар. Осы сызғыш түптеу
жұмыстарында кітаптың сыртқы қатты ... ... ішкі ... ... ... ... ... пышақты сызғыш бойымен тура ... ... ... ... ... операцияларды дұрыс
орындауға үйренеді. Оқу процесі жемісті өту үшін ... бен ... ... ... ... кесу жолдары жете түсіндірілуі тиіс. Қағаз бен қатырма
қағаз жұмыстарында жиі қолданылатын құралдардың бірі – ... ... ағаш ... қойып теседі.
Қағаз бен қатырма қағаз жұмыстарына пайдаланылатын қайшы, пышақ, біз,
тескіш сияқты құралдар әр уақытта қайралған, өткір болуы ... ... ... ... мұғалімнің өзі атқарады, қажет болса,
оқушылардан ... ... ... ... жасау үшін қолданылатын арнайы құралдардан
басқа оқушыларға психологиялық ... әсер ету, атап ... және тағы ... жеке ... ... ... сабағына деген
қызығушылығын арттыру мақсатында көрнекі құралдарды пайдаланудың да мәні
зор. Еңбек сабағында жасалатын бұйымдар бірнеше ... ... ... ... ... үлгі ретінде сызба-нұсқаларды пайдаланып,
келесі сабақтарда дайын бұйымның өзін пайдаланған балалардың қызығушылыған
әлде қайда арттырады. Мысалы, ... ... ... ... ... ... сабағын қарастырып көрейік. Сабақтың негізгі құралдары – қалың, ... ... ... желім, желімге арналған қылқалам, ал көрнекі құрал
– торсықты жасау әдістері, оған ... ... ... ... ... ... торсықтың суреті немесе торсызтың ... ... ... оқушыларға қазақтың ұлттық ыдыстары туралы
кішігірім мәлімет береді. Оларды қиып ... ... ... көрнекі құрал ретінде ыдыстың жасалу әдістері ... ... ... ... ... ... жасалуын сатылай
түсіндіру мүмкіндігіне ие болады. Жасалып ... ... ... ... яғни қорытынды сабақта мұғалім дайын торсықтың суретін іліп қойса
немесе нағыз торсықтың өзін алып келіп, ... ... ... ... жасаған бұйымды алдарында тұрған суретпен ... ... ... бірін бірі бағалайды. Егер нашар баға алған оқушылар ... ... ... ... ... ... ... деректі
көрнекі құралдардың баланың шығармашылық ... және ... ... ... зор. Жасалып жатқан бұйымның түпнұсқасын көрген
оқушы, міндетті ... өз ... ... ... ... ... ... өз кемшіліктерін анықтап, оны болашақта болдырмауға ... ... ... бұйымнан өз кемшіліктерін таба білген адам, болашақта да қай
істе болсын, өз кемшіліктерін, мінез-құлқындағы ... таба және ... ... ие болады. Тағы да айта кететін жағдай, балалар
торсықты жасаған кезде ұсынылған ою-өрнектердің ... ... ... ... ... ... іс ... баланың талғамының, идеясының
қаншалықты дәрежеде дамығаның және сыншылдығын байқауға ... ... ... ... өмірге дайындайтын құрал ретінде тануға болады.
Ғұлама педагог ... ... ... ... шын ... ... ... білімді оқушыларға меңгертіп қана қоймай, оны
көзбен көрсетеді» - деп пікір ... ... ... ... ... ала отырып, біз оның сөзінің шыншылдығына көзімізі
жетті.
Сыныпта ... мен ... ... және ... ... ... шкаф ... керек. Еңбекке баулу ... ... өтуі үшін ... мен ... ... ... ... жеткілікті болуы шарт.
2.3. Оқушылардың шығармашылығын дамыту мақсатында техникалық еңбек
сабақтарының ... ... ... мен техниканың шыңына жеткен заманы деп біз
жоғарыда атап өткен болатынбыз. Әр заманның ғылым саласынан адамға ... ... бар. Біз өмір ... ... заманның адамға қоятын талабы
ретінде ... ... ... ... ... ... ... қазақ халқының
көнеден келе жатқан мақалын алғым келіп отыр. Себебі, ... алға ... ... ... нәр ... ғылымның әр саласынан хабардар болу
керек. Жан-жақты ақпараттандырылған адам ... өз ... ... жете ... ... білім-ғылым деп, тәрбиені тыс қалдыруға
болмайды. Бүгінгі ... ... ... ... ... – баланы оқыта
отырып тәрбиелеу. Осы принципті басшылыққа алған ұстаз ... ... әрі ... етіп ... Осы ... барлығын меңгерген
оқушы творчество, техника т.б. салаларында жан-жақты дамиды.
Қазір мектеп бітіруші жастарды ... ... оның ... ... етіп ... ... қойылып отыр. Адам баласы қандай
бағытқа бейім болсын, ең алдымен оның шығармашылығының деңгейі биікте ... Ал ... ... ... ... ... ... Сол сияқты техникалық еңбек сабағында балаларға заманымызға сай
білім бере отырып, шығармашылық және жеке қасиеттерін дамытудың мәні ... ... ... 1-сыныптан басталуы керек. Еңбекке баулудың
алғашқы ... ... ... ... ... ой-өрісін дамытуды,
тапсырмаларды орындау жоспары мен жұмысқа қажетті ... ... етіп ... ... Олар ... нәрселерді құрастырудан
бастап, біртіндеп күрделі өмірде жиі кездесетін машиналарды ажырата білуге
үйренеді. Оқу жылының ... ... ... ... ... және ... фигураларды жолсыз ақ қағазға сызғызу
жүргізіледі. ... өзі ... ... не ... ... бұйымы мен
оның құрылысының бейнесі сызба түрінде берілуі керек. Осы ... ... ... ... ... ... ... Сонан кейін бұйымның
сызбасы және үлгісі, не техникалық суреті салыстырылып, орындалатын жұмыс
операциясы белгіленеді. ... ... ... ... ... ... ... кесу, жалғау сиқты шартты белгілерді оқи алу ... ... ... ... ... мен жұмыстарды үлгі және дайын сызба,
нұсқау бойынша белгілі жоспармен үйренеді.
Сызбаны оқу және ...... ... ... орындалатын
операцияларды алдын ала жоспарлау ... алғы ... ... оқылып
белгіленгеннен соң, олар жоспарда ... ... ... Егер ... ... бір ... орындалатын болса, алғашқы
сабақ сызбаны оқуға, белгілеуге арналады. Қалған уақыт ... ... ... ... ... жұмсалып, оның орындалуын
тексеруге бөлінеді. Олар белгілеу тәртібін дұрыс жоспарлап, жете түсінсе
ғана ... ... ... ... ... ... ... дұрыс ұшталуына байланысты.
Қарындаш кедір-бұдырсыз, теп-тегіс ұшталуы қажет. Сонда жүргізілген сызық
дұрыс болып шығады. Түзу ... ... ... жылжытатын бағытына
қарай аздап көлбете ұстап, үлгінің не ... ... ... ... Сызу
үшін қалыңырақ ағаш сызғыш, өлшеу үшін ... ... ... циркульмен сызылады. 1-сынып оқушылары балалар бақшасынан ... ... ... ... тақтаға сызғандары бойынша жұмыс
істеп, шеберлікке үйренеді. Циркульмен ... ... ... ... бөлуге төселеді. Оқушылар 1-сыныптан бастап, жоспарлаудың
алғашқы элементтерін, графикалық бейнелеуді, сызбаны ... және ... ... ... элементтерін, сызу жабдықтарымен жұмыс істеуді,
сызу тақтасын, қағазды тақтаға дұрыс бекітуді, көмекші сызықтар жүргізуді,
қағаздың ... ... ... сызықтар арқылы белгілеуді
үйренеді.
Жұмыстың ойдағыдай орындалуы үшін ... ... ... ... үйрету керек. Өзін-өзі бақылау – дайындық кезеңі, негізгі
кезең және қорытынды ... ... ... Олар ... ... ... ... Бұл жерде тексеріп бақылау іске асырылады. ... ... ... ... ... зер сала ... аспаптардың жұмысқа
жарамдығын анықтай білуге аударады.
Оқушыларды, өз жұмыстарын бақылай ... ... ...... және жіберген қатесін аңғарып, кемшілігін анықтай білуге үйрету,
сонда олар ... я ... я ... ... ... ... соң
жұмысты әрі қарай жалғастыру керек пе, жоқ па, соны біледі.
Модель жасау үшін оқушылар материалдар мен ... ... ... және олардың атқаратын қызметін жақсы білу керек.
Ол жұмыстарды мұғалімнің бақылауымен, көптеген ... ... ... ... мұғалімнің тапсыруы бойынша кептірген өсімдіктердің және
басқа да өздерінің ... ... әр ... ... ... ... Бұл материалдар балаларды мектеп төңірегіндегі жергілікті жердің
табиғатымен нақты таныстыруға көмектеседі.
Мұғалімнің міндеті – бұл материалдарды балалармен ... ... ... ... сақтау үшін іріктеп алу. Бұл міндет алғашқы еңбек
сабағында орындалуға тиіс. Әр ... ... ... ... ... керек. Сондықтан балаларды сызба, оқу құралдарын, басқа да
бұйымдарды салып қоюға арналған қорапшалар, ... ... ... ... ... әдістеріне үйрету керек.
Бұйымдар жасау үшін әуелі табиғи материалдардың ... ... ... ... ... пішіні, түсі, қаттылығы, ... ... ... пен дағдылардың белгілі бір жүйесін қалыптастыру үшін
бұйымдар өз ... ... ... Мұғалімнің белгілі бір бұйымдардың
орнына ... ... сол ... ... ... болады.
Қағаз және қатырма қағаздан сан алуан ... ... ... ... мән ... тиіс ... – балаларға шырша ойыншықтарын
жасауды үйрету. Мұнда пайдаланылатын басты материалдар: қатырма қағаз, ... ... ... ... әр ... ... ... т.б.
Жаңа жылда ұйымдастырылатын шыршаларды безендіретін ойыншықтардың өздері-ақ
жасап алады. Ойыншықтарын ... ... ... ... ... балалр үшін онша қызықты болмайды. Бүкіл сынып ұжымшылдыққа, еңбек
үстіндегі жолдастық қарым-қатынасқа тәрбиеленеді, ... ... ... дамытуға игі әсерін тигізеді.
Шыршаға арнап қандай ойыншықтар жасату, оны қалай әсемдеу әр ... мен ... ... ... ... ... ... материалдардан келістіріп жасалған алуан түрлі ойыншықтар, түрлі түсті
қағаз тіліктерінен жасалған алуан түрлі шығыршықтар тізбегі, үш ... ... ... ... ... т.б. ... алуан түсті қағаз
қиындыларынан тізбектер, түрлі түсті басқа да ленталар, қатты ... әр ... ... ... жеміс макеттері, безендірулер шыршаны
барынша әсемдей түседі.
Аналар мерекесі – 8 наурыз ... ... ... ... ... бола ... ... еңбек сабағында 8 наурыз мерекесі күні аналарына, ... ... ... ... алады. Бұл үшін мұғалім тарапынан оларға
тиісті ақыл-кеңес берілуі ... ... ... ... ... ... мата т.б. ... пайдаланылады. Бұл материалдардан кішігірім
бұйымдар дайындауға болады. ... ... ... ... ...... жасап жатқан бұйымдарын аса бір ... ... ... ... ... да аталып өткен 8-
наурыз мерекесін алайық. Оқушы анасы, апасы және ... өз ... ... ... ... ... жасау барысында баланың ойына әр-түрлі
идеялар келеді және бала оны жүзеге асыруға тырысады. ... ... ... ... деп, өзі гүлдің бір түрін ойлап табуы ... ... ... ... тарапынан тәрбиелеудің ынталандыру,
мадақтау әдстері іске асып ... жөн. ... ... ие ... ... ... деген талпынысы арта түседі. ... ... ... де ... ... ... ... көре білген бала,
болашақта кемшіліктерді, қателіктерді болдырмауға тырысады және ... өзі ... ... ... ... шығармашылықты дамыта
отырып тәрбиелеу кезінде баланың жеке қасиеттері дамиды.
Аталған жұмыстарды өңдеу, әр түрлі бұйымдарды ... ... ... ... ... ... құбылыстарға деген көзқарастары
дамып, эстетикалық және патриоттық тәрбие ... ... ... ... дәлел ол экскурсия кезінде, туған еліміздің табиғатына сүйсінеді, оны
мақтан тұтып, аялай қарайды.
Олар сабаққа керекті табиғи ... ... өсіп ... ... ... ... піспеген жеміс-жиегін орынсыз
жұлмау, тек жерге түскен ... ... ... ... ... ... ... еңбек сабақтарына жоспар жасау әдістемесі
Түрлі түсті қағаздармен жүргізілетін ... ... ... ... ... ... және ойыншық жасап,
оларды ұлттық ою-өрнекпен
әшекейлеу.
Сабақтың мақсаты: Қағазды бүктеу, қаттау және қию ... еске ... ... ... ... Түрлі түсті
қағаздың өзара үйлесімін қадағалау. Желіммен жұмыс
істеу әдістерін еске ... ... ... дағдыландыру.
Сабақты жабдықтау: Түрлі түсті қағаздар, ысқылауыш, қайшы, желім, желім
жағатын қылқалам, ... ... ... ... ... ... Өткенді еске түсіріп, оқушылар мұғалімнің ... ... ... ... тырысады.
Өткен сабақты бүгінгімен байланыстыра отырып, тақырып ашылады немесе
бірден қағазды бүктеу, қаттау әдістерін көрсетуден бастайды.
Оқушылар сабаққа ... ... ... ... ... шығарып қояды.
Бұдан кейін оқушылар шаршы пішіндес қағазды реттеп бүктеп, қаттап,
ысқылауышпен ысқылап ... ... ... қағаздан жасау жолы: шаршы
пішіндегі қағазды үшбұрыш етіп ... оны ... ... ... ... қарама-қарсы бүтейміз де, үстіндегі артық екі үшбұрыштарын
екі жағына қарата қайырамыз. Стакан дайын.
Енді осы жасалған ... ... ... ... ... өз ұлтының өнеріне деген сүйіспеншілігін арттыру үшін ұлттық ою
элменттерін жасап үйрену дағдысы ... ... ... үшін ... қағазды екіге бүктеп, жоба арқылы «сынық мүйіз» оюын ... ... Әрі осы ... ... қиямыз, міне «сынық мүйіз» оюы пайда
болды. Оны қағаздан жасалған стаканға ұқыптап ... ... ... ою - өрнектерді қиып, желімдеп бұйымдарды өрнектеуге болады.
Осылайша жасалған қағаз стаканнан ойын ұйымдастыруға ... Ол ... ... ... ... 35-40 см. жіп ... бос ... ермексазды
дөңгелектеп жапсырамыз. Бұл ойынның тәртібі: топ-топқа бөлінген балалардың
қайсысы осы стаканға ермек саз дөңгелегін көп түсірсе, сол ... ... ... ... ... әсемдейміз.
Біткен бұйымдарды талдап, жақсы және кемшілік жақтарын айтып, ... ... ... ... ... Сәбіз, алма және өрікті мүсіндеу /Жеміс-жидек және
көкөністерді мүсіндеу/.
Сабақтың мақсаты: Геометриялық фигуралар мен денелердің ... және ... ... ... ... ... білуге үйрету.
Материалды үнемдеп
қолдану және тазалық-гигиеналық
талаптарды
орындауға дағдыландыру.
Сабақты жабдықтау: Сазбалшық, ермек саз, пышақша, мүсіндеу станогы
немесе ... /40х40 см./, ... ... ... ... ... құрал
/үлгілер/.
Сабақтың мазмұны: Өткенді еске түсіріп, жаңа сабақты өткенмен
байланыстырып жаңа ... ... ... ... ... /үстел/ үстіне
дұрыстап қойып, мұғалімді тыңдайды.
Мұғалім сұрақ және ... ... ... ... негізгі мақсаты мен
мазмұнын /жасалу жолдарын/ түсіндіреді. Оқушылар көкөніс пен ... ... ... ... ... ... ... көлемін және
түстерін біледі.
Енді тақтадағы ілініп ... ... мен ... ... ... ... ... мүсіндегенде оның түсін,
үлкендігін, оның қалай өсетіндігін оқушылар жақсы түсінеді.
Енді сәбіз бен ... ... ... ... ... Алма ... шар болса, өрікті кішкентай шар ... ... ... ... ... ... ... бітіреді.
Оқушылар мүсіндеу жұмыстарында тазалық-гигиеналық талаптарды бұлжытпай
орындауға дағдыланады, ... ... ... артық бөлшектерін
қорапқа салады. Сабақ қорытылып, көкөніс пен жеміс деген не ... ... ... ... ... ... соңында олар тек көкөніс пен жемістерді біліп ... ... ... пен ермек саздан жасап үйренеді.
3 Қорытынды
Осы курстық жұмысымды жазу барысында мен көздеген мақсатыма
жеттім деп ... ... ... тақырыпты жан-жақты зерттеуге
тырыстым, яғни ... ... ... ... ... арналған
бағдарламаға сипаттама бердім. Байқағанымыздай, берілген бағдарлама басқа
пәндерге арналып жасалған бағдарламалар сияқты, ... ... ... ... жас ерекшелік қасиеттерін есепке ала
отырып жасалған.
Негізгі бөлімде ... ... ... ... ... ... ... мен гигиеналық ережелер туралы ... ... ... ... арналған қауіпсіздік және ... ... ... сақтау міндетті. Себебі, берілген ережелер
сақталмаған жағдайда адамның ... ... ... ... Сондықтан,
балаларды қауіпсіздік және гигиеналық ережелерді сақтауға ... ... ... керек.
Біз кез-келген сабақтың әдістемесінен білеміз оқушыға білім ... ... ... зор. Бұл ... ... сабағы да тыс қалмаған.
Сабақта қолданылатын көрнекі құралдардың көмегімен оқушылардың ... ... ... берілген бұйымның құрылысын көзбен
көреді, ... ... ... ... ... ... дамиды. Бұл туралы ... ... ... ... ... ... ... сабақтарына нақты сабақ жоспарлары
берілген. Біріншісі – түрлі түсті қағаздан жасалған қалпақ, ... ... және ... ... ... Екіншісі – сазбалшықтан
жеміс-жидектерді мүсіндеу болатын. Осы сабақ жоспарларында ... ... ... әдіс-тәсілдері көрсетілген.
Аталған курстық жұмысым теория мен ... ... ... ... ... ... курстық жұмысымда жазылған
мәліметтердің барлығы тек теориялық тұрғыдан алынған тұжырымдамалар ғана
емес, іс ... ... ... ... ... ғана ... практика маған өз білімімді, дағдымды бағалай білу
жолында үлкен мүмкіндіктер берді. ... ... өзін де ... ... біз тек мұғалімнің меңгерткен білімінен нәр аламыз, ал
мектепке ... ... ... ... ... ... жүзінде пайдалана білу шеберлігін меңгереміз. Онда өзіміз мұғалім
боламыз, оқушыға ... ... ... ... ... ... үлкен
жауапкершіліктер тұрады. Біз бір басымызбен бірнеше ... ... ... Сондықтан практикаға барған кезімде, уақытша болсын, өзімнің
оқушы екенімді ұмытып, мұғалімнің ... ... тура ... ... жеке ... ... әсер етті. Балалардың ... ... ... ... жол ашты. Практика кезінде
колледж қабырғасында алған теориялық білімімді іс жүзінде іске асыра ... ... ... сабақ барысында түрлі әдіс-тәсілдерді пайдалану
арқылы балалардың қызығушылығын ... ... әр ... ... ... ... ... талғамын, шығармашылық қабілетін, идеясын
дамыта алдым деген ойдамын. Демек, мемлекеттік практика біздің ... ... ... жол ... Ал ... жұмысымда
жазылған мәліметтер ... ... ... ... зерттеген
ізденістерімнің нәтижесі.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1. О. Сатқанов. Еңбек сабақтарында қазақ өнеріне баулу. ... ... ... О. ... ... ... ... «Рауан», 1993ж.
3. Шаңырақ (тұрмыстық энциклопедия).
4. Афонина Г. М. Педагогика. ... ... ... Қоянбаев Ж. Б., Қоянбаев Р. М. Педагогика. ... 1998 ... ... Б. ... ... 1998 ... Подласый И. П. Педагогика. Москва, 2001ж.
8. «Технология» (ғылыми-әдістемелік журнал). №12, 2005ж.
9. «Технология» (ғылыми-әдістемелік журнал). №8, 2006ж.
10. «Технология» ... ... №13, ... ... ... ... журнал) №5, 2003 ж.
12. Қазақстан мектебі. (ғылыми-педагогикалық журнал) №10, 2004 ... К. ... О. ... ... ... Н. ... Технология. Алматы «Мектеп», 2004ж.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экономика сабақтарында белсенді оқыту формалары арқылы оқушылар ұжымының тұлғааралық қатынастарын дамыту59 бет
Сауат ашу кезіңіндегі жаңа технологиялар бойынша сабақ жүргізудің әдіс-тәсілдері25 бет
Қазіргі таңдағы сабақты жүргізуде жаңа технологияларды қолдану33 бет
"swot талдау"3 бет
"Прокуратура органдарының жүйесі, құрылымы және оларды ұйымдастыру."75 бет
"Қоршаған ортаны қорғау."9 бет
XVI ғ. Мухаммед Шайбани ханның Қазақ хандығына қарсы жорықтары56 бет
«Көлік шинасының резина үгіндісінің мұнай битумының сипаттамаларына әсерін зерттеу»26 бет
Іс қағаздарын жүргізу негіздері220 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi сот бұйрығы32 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь