Кәмелетке толмаған балалардың құқықтарын қорғау

Кіріспе

1.Халықаралық жеке құқықтағы кәмелетке толмаған балалардың құқықтық жағдайы
1.1Кәмелетке толмаған балалардың жеке мүліктік емес құқықтары
1.2 Кәмелетке толмаған балалардың жеке мүліктік
құқықтары


2 Қазақстан Республикасындағы кәмелетке толмаған балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғауға қорғаншылық және қамқоршылық органдарының қатысуы
2.1 Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының міндеттері мен қызметтері
2.2 Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының балалардың құқықтары мен мүдделерін қорғауы
2.3 Қазақстан Республикасындағы қорғаншылық және қамқоршылық заңнамасын жетілдіру


3 Шетелдердегі қорғаншылық және қамқоршылықты туғызушы заңдық әрекеттердің табиғаты
3.1 Еуропа елдеріндегі қорғаншылық және қамқоршылық
3.2 АҚШ . тағы қорғаншылық және қамқоршылық

Қорытынды

Қолданылған қайнар көздерінің тізімі
XX ғасырдың аяқ кезіндегі Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық құрылысының күрт өзгеруі, бұрынғы идеологиядан бас тартуы, жағымсыз көші-қон және демографиялық процестер қоғамдағы жеке тұлғаның жағдайын айтарлықтай өзгерістерге ұшыратты. Экономикалық тұрақсыздық, отбасының өмір сүру деңгейінің төмендігі, жұмыссыздық және ата-аналардың әлеуметтік емес мінез-құлқы – балалардың басым бөлігінің мүдделерінің бұзылуының алғышарттары осылар. Әсіресе, өз отбасының қорғауынсыз қалған кәмелетке толмағандар кіретін бөлігінің құқықтарының бұзылуының себептері осы болды. Сонымен қатар, ұлт денсаулығы және өсіп келе жатқан буынның толыққандылығының тікелей байланыстылығы мемлекеттің қолдауына мұқтаж балаларға көмек көрсетуге бағытталған қадамдар жасауға міндеттейді. Бірінші кезекте, әр түрлі себептермен ата-аналарының қорғауынсыз қалған балаларға көмек көрсетіледі.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. (2011.02.02. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен)
2. «Балаларды қорғау және қорғаншылық - болашақ қоғамның қозғаушы күші» парламентаралық конференцияның материалдары // Парламентаралық жаршы, 2002, №2, 18 б.
3. Қазақстан Республикасының «Неке және отбасы туралы» Заңы. (2011.24.03. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен)
4. БҰҰ бала құқықтары туралы Конвенциясы// БҰҰ-ның балалар, әйелдер және білім беру туралы құжаттары. Құжаттар жиынтығы.- М .,2005.
5. Сорокин С. Баланың отбасындағы мүліктік құқықтары// Ресей юстициясы, №2.
6. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы бөлім. (2011.25.03. берілген өзгерістер мен толықтырулармен)
7. Волохова Н. Жылжымайтын мүлікпен жасалатын мәмілелердегі балалардың орны // Жылжымайтын мүліктің құқықтық мәселелері, 2004, №2, 3
8. Антокольская М. В. Отбасылық құқық.- М., 2006.
9. «Азаматтық, отбасылық және қылмыстық істер бойынша құқықтық көмек және құқықтық қарым-қатынастар туралы Конвенциясы»1993 жылдың 22 қаңтарындағы Минск конвенциясы.
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1.Халықаралық жеке құқықтағы кәмелетке толмаған балалардың құқықтық жағдайы
1.1Кәмелетке толмаған балалардың жеке ... емес ... ... толмаған ... ... ... Республикасындағы кәмелетке толмаған балалардың құқықтары мен
мүдделерін қорғауға қорғаншылық және қамқоршылық органдарының қатысуы
2.1 ... және ... ... ... мен ... ... және ... органдарының балалардың құқықтары ... ... ... ... ... және қамқоршылық заңнамасын
жетілдіру
3 Шетелдердегі қорғаншылық және қамқоршылықты туғызушы заңдық әрекеттердің
табиғаты
3.1 Еуропа елдеріндегі қорғаншылық және ... АҚШ - тағы ... және ... ... көздерінің тізімі
Кіріспе
XX ғасырдың аяқ кезіндегі ... ... күрт ... бұрынғы идеологиядан бас тартуы, жағымсыз көші-
қон және демографиялық ... ... жеке ... жағдайын
айтарлықтай өзгерістерге ұшыратты. Экономикалық тұрақсыздық, отбасының өмір
сүру деңгейінің төмендігі, жұмыссыздық және ата-аналардың ... ...... ... ... мүдделерінің бұзылуының
алғышарттары осылар. Әсіресе, өз отбасының қорғауынсыз ... ... ... ... ... ... себептері осы болды.
Сонымен қатар, ұлт денсаулығы және өсіп келе ... ... ... байланыстылығы мемлекеттің қолдауына мұқтаж
балаларға көмек ... ... ... ... міндеттейді. Бірінші
кезекте, әр түрлі себептермен ата-аналарының қорғауынсыз қалған балаларға
көмек көрсетіледі. Қазақстан Республикасы ... ... ... ... II бөлімінде адамның құқығы мен бостандықтары мойындалады
және оған кепілдік беріледі Адам ... мен ... ... ... олар ... деп ... олардан ешкім айыра
алмайды, заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілердің ... ... ... ... ... ... жеке ... қол сұғылмауына,
өзінің және отбасының құпиясы болуына, ар-намысы мен ... ... ... бар [1, 7 б.].
Соңғы жылдары шиеленіскен әлеуметтік жетімдік мәселесі, яғни ата-анасы
тірі бола ... ... әр ... себептермен ата-ана қорғауынан
айырылуы, ... ... ... ... ... жатады:
жетімдерге арналған мемлекеттік мекемелердегі балалардың 80% жуығының ата-
аналары бар. Тура мағынасындағы ... ... ... ... ... ... ... түрлілігі, олардың жалпы мемлекеттік
көлемдегі мәселелермен тығыз байланысы, әр ... ... ... құқығын
сақтау шараларының болуын түсіндіреді. Мұндай ... ... ... ... ... көрінісінің алдын алуға бағытталады.
Оларды қорғау шаралары дейді. Кейбірі баланың бұзылған құқығын қорғауға
арналған. Дене ... мен ... ... ... ... ... өз
конституциялық құқықтарын өз бетінше қорғауға және жүзеге ... жоқ, ол ... ... мен ... ... Бұл жөнінде
мемлекет пен қоғам ... ... ... ... ... ... конференцияның тақырыбы «Балаларды қорғау және қорғаншылық
- болашақ қоғамның қозғаушы күші» деп алынуы кездейсоқтық емес. ... ... ... ... ... ... лауазымын
тағайындап, тиімді әрекет етуі үшін оған қажетті ... ... ... шақырады [2, 24б.].
Қорғаншылық (қамқоршылық) кәмелетке толмағандарды жайластырудың кең
таралған құқықтық формасы ... ... және ... қала ... ... зор ... мүмкіндік қамтылған, ол әлеуметтік қамқорлыққа мұқтаж
баланың тағдырын ең жақсы ... ... бір ... ... ... ... өмір ... екінші жағынан, баланың құқықтары мен
мүдделерінің сақталуына мүмкіндік ... ... ... ... және ... бұл ... жеткіліксіз
пайдаланылатынын көрсетеді. Тәжірибе жүзінде қамқорлықтағы ... ... ... ... ... бола ... ... пен қорғаншылық ұзақ
мерзімге бекітіледі және қамқорлықты ... ... өте ... ... ... сенім қалыптасып, бекіген. Бұл сияқты адасушылықтар тек ... мен ... ғана ... ... ... ... және
қамқоршылық органдарының қызметкерлеріне де тән. Мұндай жағдай белгілі
себептер жиынтығына ... ... ... қажетті ақпараттың
болмауы немесе бюджеттегі ақшалай қаражаттың жетіспеуі - негізгі себептер
болып ... Ең ... ... – тұтастыққа мұқтаж қамқорлықтың
қазіргі заманғы құқықтық үлгісінің кемелсіздігі. ... ... ... реттеуде диспозициялық бастаманы күшейту, құқықтық
қатынастар қатысушыларының әр түрлі мүдделеріне жауап ... ... ... ... (үлгілерін) құру қажеттігі анық ... және ... ... ... іс ... ондаған жылдар бойы
өзгерген жоқ. Құқық институттарының ... ... жаңа ... ... ... әрекетке қабілетсіз немесе жартылай
әрекетке әрекетке қабілетсіз тұлғалардың құқықтары мен мүдделерін қорғау
туралы нормалардың ... ... жоқ. ... ... ... ... ... мәселелері ұзақ уақыт бойы жете зерттелмегені
себепті, заң ... ... тыс ... ... ... бұл ... ... болмашы көзқарас дәстүрге айналып отыр. Әйтсе
де, заңнамадағы және цивилистикалық ғылым – ... жеке ... ... және ... институтын реформалау қажеттігі
туралы ескертеді. Құқық жүйесіндегі отбасылық құқық туралы түсінік өзгерді,
қалыпты емес ... орын алуы ... ... қатынастардағы
мемлекеттің қатысу шеңберін кеңейту тенденциясы көрініс тауып, қызмет
көрсету теориясы белсенді дайындала бастады. Бұл ... ... ... ... ... ... үшін ... алғышарттар
болып табылады.
Аталған бағыттағы ең толық зерттемелерді Антокольская М.В., Белов
В.А., Беляева Л.И., ... М.Ф., ... А.А., ... Н.М.,
Жайлау Ж, Загоровский А.И., Иоффе О.С., Куликпаева М.Ж, Михеева Л.Ю.,
Нечаева А.М., ... К.П., ... В.А., ... М.В., ... ... Н.С., ... Г.Ф. және ... жүзеге асырды. Аталған
ғалымдардың жұмыстарының жиынтығы халықаралық жеке құқықтағы ... ... ... ... қомақты теориялық-методологиялық
базаны құрайды. Өкінішке орай, аталған тақырыппен айналысатын қазақстандық
ғалымдардың еңбектері жоқ, бұл ... ... ... ... ... түседі.
Бұл диплом жұмысының мақсаты – халықаралық жеке құқықтағы қорғаншылық
және қамқоршылық институтын зерттеу. Зерттеу ... ... ... ... анықталды:
- кәмелетке толмаған балалардың құқықтық жағдайын қарастыру;
- ... және ... ... ... мен ... ... балалардың құқықтары мен мүдделерінің қорғаншылық және қамқоршылық
органдарымен қорғалуын зерттеу;
- қорғаншылық және қамқоршылық туралы заңнаманы ... ... шет ... қорғаншылық және қамқоршылықты тудырушы заңдық
әрекеттердің ... ... ... ... үш бөлім, қорытынды, қолданылған мәлімет
көздерінің ... ... ... жеке ... ... толмаған балалардың құқықтық
жағдайы
1. Кәмелетке толмаған балалардың жеке мүліктік емес құқықтары
«Неке және ... ... заңы ... кәмелетке толмаған балалардың
тек құқықтары ғана бар және бірде-бір заңдық ... жоқ ... ... тіл алу, отбасылық дәстүр мен салттарды сақтау сияқты ... ... ... ... Осы ... ... ... адамгершілік, өнегелілік, этика, діни ... ... тек ... ... Республикасының «Неке және отбасы туралы» заңында кәмелетке
толмағандардың ... екі ... ... жеке ... емес және ... ... толмаған балалардың мүліктік емес құқықтарына:
- Баланың отбасында өмір сүру және тәрбиелену құқығы жатады (52-бап)
[3, 121 б.].
1994 жылы Қазақстан ... бала ... ... ... ... тек 10 жыл ... соң, ... құқықтары туралы»(2004 ж.) Қазақстан
Республикасының заңы қабылданды. ... бала ... ... ... ... ... заңы да баланың отбасында тұру және тәрбиелену ... ... ... деп ... БҰҰ ... ... бойынша: «әрбір
адам баласы 18 жасқа толғанға ... егер осы ... ... ... ол ... жасқа бұрынырақ толып қоймаса, бала болып ... Әр бала ... ... ... және ... өз ата-
анасын білуге, олардың қамқорлығына, өз ... ... ... қоспағанда, солармен бірге тұруға құқылы. Бала өз ата-анасының
тәрбиесінде болуға, мүдделерінің қамтамасыз етілуіне, ... ... ... ... құрметтелуіне құқылы. Ата-аналары болмаған
жағдайда, олардың ата-аналық құқықтарынан және ... ... ... ... баланың отбасында тұру құқығын қорғаншылық
және қамқоршылық органдары қамтамасыз етеді.
- ... ... және ... да ... ... ... ... ата-анасының екеуімен де, аталарымен, әжелерімен, аға-інілерімен,
апа-сіңлілерімен (қарындастарымен) және басқа да туыстарымен қарым-қатынас
жасауға құқығы бар. Ата-анасы некесінің бұзылуы, оның ... деп ... ... ... ... баланың құқығына әсет етпеуге тиіс. Ата-
анасы бөлек тұрған жағдайда, баланың олардың ... ... ... бар. ... әр ... мемлекеттерде тұрған жағдайда да,
бала өз ата-анасымен қарым-қатынас ... ... бар. ... ... ... ... алыну, емдеу мекемесінде болу және т.с.с)
ұшыраған баланың заңда белгіленген тәртіппен өзінің ата-анасымен және басқа
да туыстарымен қарым-қатынас ... ... ... Баланың өз пікірін білдіру құқығы (54-бап)
Бала отбасында өз ... ... кез ... ... шешу кезінде
өзінің пікірін білдіруге, сондай-ақ кез келген сот немесе әкімшілік іс
қарау барысында тыңдалуға құқылы. Он ... ... бала ... егер бұл
пікір оның мүдделеріне қайшы келмейтін ... ... ... ... (56, 70, 84, 86, 88, 97, 98, ... көзделген жағдайларда
қорғаншы және қамқоршы органдар немесе сот он ... ... ... ғана ... ... ... Баланың ат алуға, әкесінің атын және тегін ... ... ... ... ... ... ... «Бала құқықтары туралы»
Конвенциясының 7-бабына сәйкес, «Бала туылған бетте тіркеуге алынады және
туылған ... ... оның ... ... ... ... құқығы бар,
сондай-ақ мүмкіндігінше өзінің ... ... және ... ие ... ... [3]. ... бұл ережесі едәуір
жұмсақ тұжырымдалған, ол ... ... өз ... ... ... ақпарат алу құқығын сөзсіз орындауға мүмкіндік тудыруды
міндеттемейді. Дегенмен, ... ... ... және ... ... ... ... етуге шақырады.
Балаға ат ата-анасының (немесе олардың орнындағы адамдардың) ... ... ... ... аты ... не ... ... отырып беріледі. Әкесі атын өзгерткен жағдайда оның кәмелетке
толмаған балаларының әкесінің ... ... ал ... ... ... аты- жөні бұл ... өздері арыз берген жағдайда
өзгертіледі. Баланың тегі ата-анасының тегімен айқындалады. ... ... ... ... ... ата-анасының келісімі бойынша әкесінің
немесе анасының тегі беріледі. Ата-анасының тілегі бойынша ... ... ... ... отырып, әкесінің немесе атасының атынан шығарылуы
мүмкін.
- Баланың ... ... ... өз ... мен ... мүдделерін қорғауға құқығы бар. Баланың
құқықтары мен заңды мүдделерін ... ... ... ... ал осы ... ... жағдайларда қорғаншы және қамқоршы орган,
прокурор және сот жүзеге асырады. ... ... ... ... ... ... ... деп танылған кәмелетке толмаған адамның өз
құқықтары мен міндеттерін, оның ... ... ... өз ... ... ... бар. ... ата-анасының (олардың орнындағы адамдардың)
тарапынан жасалған қиянаттан қорғалуға құқығы бар. ... ... ... ... ... кезде, оның ішінде ата- анасының (олардың
біреуінің немесе ... ... ... ... ... оған ... беру ... міндеттерін орындамауы кезінде немесе
тиісті дәрежеде орындамауы ... не ... ... ... ... ... ... бала қорғаншы және қамқоршы органға, ал он ... ... - ... ... ... ... үшін өз бетінше өтініш
жасауға құқылы. Баланың өміріне ... ... ... төнгендігі
туралы, оның құқықтары мен заңды мүдделерінің бұзылғандығы туралы ... ... ... ... мен өзге де ... ол жөнінде
баланың іс жүзінде тұратын жері бойынша қорғаншы және қамқоршы органға
хабарлауға ... ... ... ... жағдайда қорғаншы және
қамқоршы орган баланың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... ең маңызды құқықтарының бірі - 52-бапта қарастырылған баланың
отбасында өмір сүру және тәрбиелену құқығы. ... ... ... ... ... орны ... ... анықталады. Мұндай
келісім болмаған жағдайда, дау сот көмегімен шешіледі. Баланың отбасында
тұру және ... ... тек ... ... ... бірге
тұруы баланың мүдделеріне қарама-қайшы келгенде ғана ... ... ... ... бөлек тұруы туралы шешім тек сот ... ... ... мен ... ... ... ... халықаралық құқықтық нормаларға сәйкес келеді, баланың ең абзал
мүдделерін қорғай отырып, ... ... ... сот ... ... етіледі. Мысалы, ата-анасы балаға қатігездік көрсетсе немесе оған
қамқор болмаса, не ата-анасы бөлек ... ... ... ... ... ... қабылдау керек болғанда («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы 9-
бап) [4]. ... өмір сүру және ... ... ... ... ... құқықтарын кірістіреді: өз ата-анасын ... ... ... ... ... ... мен ... дамуы, оның адамдық
қасиеттерінің құрметтелуі. Баланың мүмкіндігінше өз ата-анасын білу ... ... болу ... ... құқықтары туралы» Конвенциясының 7-
бабының талаптарынан туындайды және ата-ана мен балалар ... ... ... мен ... ... нақ осы ... туғандығына
негізделеді. Ата-анасы туралы мәлімет алу мүмкін болмаған жағдайда, ... ... ... білу ... ... ... ... кезекте сөз
тастанды (тауып алынған) балалар туралы болады. Баланың ... ... ... ... ... қажеттіліктерін (тамақтану,
киім-кешекпен, аяқ киіммен, оқу ... ... ету және ... шектелмейді, сонымен қатар балаға көңіл ... ... ... басқа балалармен болуы мүмкін дау-жанжалдардың
шешімін табу, т.б. ... ... ... ... ... ... ... қамқоршылығын жоғалтқан жағдайда (ата-анасының болмауы, ата-
анасының өлімі, ата-аналық құқықтан айырылуы, әрекетке әрекетке қабілетсіз
деп танылуы, ата-анасының ... ... және т.б. ... ... тұру құқығы қорғаншылық және қамқоршылық ... ... ... тәртіппен қамтамасыз етіледі. Бұл орайда ... ... ... ... ... ... асырап
алушы отбасына балалыққа беруге немесе қорғаншылыққа (қамқоршылыққа) ... ... ... ... ... ... ... тұру және
тәрбиелену құқығы 53-бапта бекітілген балалардың ата-анасының екеуімен де,
аталарымен, әжелерімен, ... ... ... ... ... ... болу құқығымен үздіксіз байланысты. Бірге
тұрмайтын ата-аналар (некесін бұзғаны немесе бұзбағанына ... ... ... жатқан жайларға кінәлілік сезімінің жетегінде
болады, балаға жеке-дара ие ... ... оның ... жоғалту
қорқынышына бой алдырады. Көбінесе бұл екі тарапта да санасыз ... ... ... мұны ... ... қарым-қатынастың әдеттегі белгілері
деп санауға болады. Баланың ... ... болу ... ... сақталатыны айрықша атап көрсетіледі:
- а) ата-анасы некесінің бұзылуы;
- б) ата-анасының некесі жарамсыз саналуы;
- в) ... ... ... соның ішінде осы сұрақ бойынша
халықаралық-құқықтық нормалалармен ... ... ... ... жағдайлар қарастырылады:
- ата-анасының бірінің басқа мемлекетте тұруы;
- ата-анасының екеуінің де басқа мемлекетте тұруы;
- ата-анасының екі бөлек ... ... ... ... ... қарым-қатынасының дәрежесі
тұлғаның даму сатысының қалыптасуына керекті өмірлік қажеттілік ... ... ... ... ... ... ... тапты,
онда: «Қатысушы мемлекеттер сот шешіміне сәйкес ... ... ... және рәсімдерге сәйкес баланың ең қажетті мүдделері үшін
оны ата-анасынан айыру қажет екендігін анықтаған жағдайларды қоспағанда,
баланың ... ... ... ... қарсы айырылыспауын
қамтамасыз етеді» [4]. Сөйтіп, ... екі ... елде ... ... жағдайларды қоспағанда, тұрақты негізде ата-анасының екеуімен жеке
қарым-қатынас және тікелей байланыс жасауға құқылы. Осы мақсатта, бала ... ... ... да ... ... ... ... өз елінен кетіп,
кейіннен қайта оралуға құқылы («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы 10-бап).
Бала ата-анасының екеуінің де ... ... ... ... баламен қарым-қатынас жасауға құқылы туыстарының барынша толық тізімі
қарастырылмаған. Баланың қысыл-таяңжағдайда (ұсталса, ... ... т.б.) өз ... және басқа туыстарымен байланыс жасау құқығы,
оны жүзеге асырудың ерекшеліктері және бала үшін ... ... ... ... ... атап ... ... мазмұны жоғарыдағы
жағдайларда баланы тез арада өзіне тағылған айыптаулармен тікелей, ... ... ... ... және ... ... ... ету құқығын,
өз қорғанысын дайындау және жүзеге ... ... ... ... және ... да қажетті көмек алу құқығын қарастыратын халықаралық
құқық нормаларымен де сәйкес келеді («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы ... ... ... ... шамалық тізімін береді. Мысал ретінде заң
ұсталу, қамалу, қамауға алыну, сол сияқты емдеу ... ... ... Бала ... ... мүмкін қысыл-таяңжағдайдың өзге ... ... ... ... ... ... ахуал түсінігі
қолданылуы мүмкін, оның астарында азамат өмірін объективті ... ... өз ... жеңе ... ... науқасына байланысты өзіне қызмет
көрсете алмауы, жетімдік, бақылаусыздық, күнкөрісі төмендік, белгілі тұрғын
орнының болмауы, отбасындағы дау-жанжалдар мен ... ... ... ... ... және ... ... заң балаға тиісті құқықтар
беріп қана ... ... ... ... ... асырудың сенімді
кепілдіктерін бекітеді. Сондай кепілдіктердің бірі - ... ... өз ... мен ... ... ... ... болып табылады.
Халықаралық құқықта бала құқықтарының төмендегі қауіптер ... (қол ... ... жеке ... ... не ... араласқан кезде немесе
оның ар-намысы мен абыройына қол сұғылған жағдайда («Бала құқықтары туралы»
Конвенциясы 16-бап);
б) баланың ... ... ... ... ... ... ... немесе теріс қылықтардың барлық нысандарынан,
қамқорлықтың жоқ ... ... ... ... дөрекі қараудан не
болмаса қанаудан ... ... ... ... 19-бап »);
в) әр баланың экономикалық қанаудан, оның ... ... ... ... ... ... келтіретін немесе денсаулығына зиян,
дене бітімінің, ақыл-есінің жетілуіне, рухани және ... ... ... ... келтіретін кез келген жағдайдан ... ... ... ... ... ... және психотроптық заттарды заңсыз қолданған
жағдайда («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы 33-бап»);
д) ... ... ... және нәпсіқұмарлық азғырудың барлық
түрі орын алғанда ( «Бала құқықтары туралы» Конвенциясы 34-бап);
е) баланың азапталуы ... оның ... ... жатпайтын қатыгездік жолмен жәбірленбеуі немесе жазалануы орын
алғанда («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы 37-бап);
ж) бала әл-ауқаты ... ... ... ... ... ... нысандары орын алғанда («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы 36-бап»)
қорғау қажеттігі қарастырылған;
Баланы жоғарыда ... ... мен ... ... бала мен оған ... ... ... тиісті қолдау
көрсету мақсатында ... ... ... сол ... ... ... жүзеге асыру үшін және балаға қатыгездік
көрсетілген жағдайларды анықтау үшін заңдық, әкімшілік, ағарту және ... ... ... «Неке және отбасы туралы» заңның ... ... мен ... ... ... ата-анасы немесе оларды
ауыстырушы тұлғалар (яғни асырап алушылар, қамқоршылар, қорғаншылар, өкіл
ата-анасы) тікелей жүзеге асырады [4], ал тура ... ... ... және ... ... прокурормен және сотпен жүзеге
асырылады деп бекітілген. Ата-анасының қамқорлығынсыз қалған бала тәрбиелеу
немесе ... ... ... ... онда оның ... ... қорғау аталған мекемелердің әкімшілігіне жүктеледі. Кәмелеттікке
толғанға дейін толық қабілетті деп ... ... ... ... ... өздігінен қорғауды жүзеге асыру құқығы берілген. Кәмелетке толмаған
тұлғаны толық ... деп ... ... ... ... органының шешімімен – ата-анасының екеуінің, асырап алушылардың
немесе қорғаншының келісімімен немесе ондай келісім болмаған жағдайда – сот
шешімімен шығарылады. Баланың ... ... оның ... құқықтары мен
мүдделері бұзылған жағдайда (жасына қарамай) өздігінен бірқатар шаралар
қолдану мүмкіндігін қамтиды. Бұл ... ... ... ... ... ата-анасы баланы тәрбиелеу, білім беру бойынша міндеттерін
орындамаған не тиісінше орындамаған ... орын алуы ... ... бала қорғаншылық және қамқоршылық органдарына, ал он төрт ... соң ... ... құқылы. Мұндай арызданудың салдарынан ата-ана
әкімшілік немесе қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... ... ... қауіп төнген, ата-анасы ата-аналық құқықтарынан
айырылған жағдайда, қорғаншылық және ... ... ... сот ... ата-анасынан дереу тартып алады.
«Бала құқықтары туралы» Конвенциясының ... ... өз ... ... айтуға қабілетті баланың өз басына
қатысты барлық сұрақтар бойынша көзқарастарын ... ... ... ... қарастырылған, баланың жасы мен жетілгендігіне сәйкес
оның пікіріне ... ... ... ... ... туралы» Конвенциясының
ережелеріне сәйкес, заң балаға отбасындағы оның мүдделерін қозғайтын кез-
келген сұрақты ... өз ... ... ... ... ... сот
немесе әкімшілік істі талқылау барысында ... ... ... «Бала
құқықтары туралы» Конвенциясында мұндай құқық өз көзқарасын тұжырымдап айта
білетін ... ... ... бала өз ... ... мүмкіндік
беретін дамудың белгілі деңгейіне ... ... ... өз ... ... ... ... беру мекемесін, оқыту формасын, бос
уақытының ұйымдастырылуын таңдау және т.б.) өз ... ... ... ... бастап, кез-келген сот немесе әкімшілік істі талдау барысында
тыңдалуға құқылы. ... бала ... ... ... ... ... ... жағдайда, баланың тұратын орны туралы ата-анасы арасындағы
таласты шешу, ата-анасының ... ... беру ... ... ата-анасының ата-аналық құқығын қайтадан қалпына ... ... ... ... күшін жою және т.б. осы сияқты істерді қарастыру
барысында өз пікірін білдіруге құқылы. Егер балалар тәрбиесімен ... ... сот ... ... алу ... деп ... онда қорғаншылық
және қамқоршылық органынан алдын-ала сотқа қатысу балаға ... ... ... алу ... ... алу ... жасы мен дамуын есепке
ала отырып, педагогтың қатысуымен, қызығушылық ... ... ... болдырмайтын жағдайда жүргізіледі. Жауап алу кезінде сот ... ... ... ... ... еместігін, өз пікірін білдіруде
өз мүдделерін ұғынатындығын, қандай дәйектеме ... және сол ... ... ... ... ... құқықтары туралы» Конвенциясының 8-бабына сәйкес әрбір бала жеке
басының даралығын, азаматтығын, есімін және отбасылық байланыстарын сақтау
құқығына ие. Баланың есім алу ... ... ... ... өз есімі,
тегі, әкесінің атын кірістіретін есім алу құқығы бала ... ... ... алу ... ... ... ... Конвенциясы 7-бап) бірге
пайда болады. Баланың есімі ата-анасының келісімі ... ... ... аты ... ... ... баланың әкесі ретінде жазылған
тұлғаның есімімен беріледі. 55-бапта ... ... ... беріледі. Ата-анасының тектері әр түрлі болған жағдайда, балаға ата-
анасының келісімімен, әкесінің немесе анасының тегі ... ... ... ... жағдайда, баланың есімі және (немесе) тегі туралы
туындаған Дауды қорғаншылық және қамқоршылық ... ... Осы ... ... ... ... отырып шешілу керектігі еш күмән
тудырмайды.
1.2. Кәмелетке толмаған балалардың жеке мүліктік ... ... дене ... ... ... имандылық және әлеуметтік
тұрғыдан қажетті өмір деңгейіне құқығы бар, бұл ... ... ... ... ... Баланың дамуына қажетті өмір деңгейін
қалыптастыру, оны ... ... үшін ... қаржылай жауапкершілік ата-
анасымен қамтамасыз етіледі. («Бала құқықтары туралы» Конвенциясы ... және ... ... ... ... балаға төмендегі мүліктік
құқықтарды береді:
а) баланың белгіленген ... және ... ... және ... ... ... кәмелетке толған, еңбекке қабілетті ағаларынан,
аталарынан, әжелерінен және т.б.) асырау қаражатын алуға құқығы бар;
б) баланың өзі ... ... ... ... ... ... сондай-ақ баланың қаражатына сатып алынған басқа да кез келген
мүлікті меншіктенуге құқығы бар;
в) ... ... ... мен ата-аналар бір-бірінің мүлкін ... ... ... ... ... еңбегінен кіріс алған бала, егер ол ата-анасымен бірге ... ... ... ... ... құқылы.
Баланың өзіне меншік құқығымен тиесілі мүлікке билік ету ... ... ... ... ... ... 22 және ... белгіленеді. (Жалпы бөлім) [6,11б.]. Баланың ата-анасының
мүлкіне, ата-анасының баласының мүлкіне ... ... жоқ. ... тұратын
балалар мен ата-аналарға бір-бірінің мүлкін өзара келісім бойынша иемденуге
және пайдалануға ... ... мен ... ... ... құқығы
пайда болған жағдайда олардың ортақ мүлікті иелену, пайдалану және оған
билік ету ... ... ... ... ... бала ... ... алуға құқылы. Баланың ай сайынғы жәрдемақысын ата-
анасының бірі (асырап алушы, ... ... әр ... ... ... қамқорлыққа (қорғаншылыққа) алынған және өздерімен бірге тұратын
бала он алты жасқа толғанша ... ... беру ... оқушысына – ол
оқуды аяқтағанға дейін, бірақ он сегіз ... ... ... алу ... Бұл ... ... оның ... айырылу жағдайы бойынша
зейнетақы, әлеуметтік зейнетақы, алимент, ... ... ... ... ... және ... Балаға ай сайын ... ... ... ... ... жері ... халықты
әлеуметтік қорғау органына бала бірге тұратын ата-анасының атынан (асырап
алушы, қамқоршы, ... ... ... бірі ішкі ... ... және ... ... қызметінде болса, әскери
қызметінің орны бойынша (екінші ата-анасы ... ... ... балаға ай сайынғы жәрдемақы алмайтын жағдайда) өтініш
беріледі. ... ... ... ... ... ... және ... ата-аналар тарапынан болуы мүмкін ... ... ... қаржына өз мақсаттарына немесе кез-келген
басқа мақсатқа пайдалану) алдын алу қарастырылған. Бала ... ... ... сәйкес азаматтарға тиесілі емес мүліктердің жекелеген
түрлерін қоспағанда, кез-келген мүлікке ие ... ... Бұл тек ... ... ... алынған мүліктер ғана емес, сонымен қатар оның
табысы (жалақысы), бала ... ... ... ... ... ... ... алынған алимент, зейнетақы ... ... да ... ... ... ... Бала басқа негіздеме
бойынша да мүліктің меншік иесі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік тұрғын үй қорынан өздері
тұрып жатқан тұрғын жайларды жеке меншікке ... ... ... ... ... ... ... меншігіне тек солар ғана тұрып жатқан
тұрғын жайлар беріледі. Бұл үшін ата-анасының (асырап ... ... ... егер бала он төрт ... ... қорғаншылық және
қамқоршылық органдарының алдын-ала рұқсаты керек. Он төрт жас пен он ... ... ... ... ... ... тұрғын жайлар, олардың
жеке меншігіне ата-анасының (асырап ... ... ... ... ... ... ... негізінде
беріледі [7,32 б.]. Ата-анасы қайтыс болса немесе басқа ... ... ... ... ... жайда тек кәмелетке толмаған балалар
тұрып жатса, қорғаншылық және қамқоршылық органдары, жетім балаларға ... ... ... ... ... мекемелердің
басшылары, қорғаншылар (қамқоршылар), өкіл ата-анасы немесе басқа заңды
өкілдер үш айдың ... ... ... ... ... ... туралы
келісімді ресімдеуі керек. Он төрт жасқа жетпеген кәмелетке толмаған
баланың меншігіне ... ... ... ... ... оның ... өкілінің
(асырап алушының, қамқоршының) ... ... ... және
қамқоршылық органының алдын-ала рұқсатымен немесе қажет жағдайда ... ... ... Он төрт ... ... ... аталған келісімді заңды өкілдері мен қорғаншылық және
қамқоршылық органдарының ... ... ... ... ... оған ... мүлікке иелік жасау бойынша баланың құқығы ... ... және оның ... ... көлемімен
байланысты болады. Осылайша, алты жас пен он төрт жас ... ... ... тек төмендегі мәмілелерді жасауға құқылы:
а) ұсақ тұрмыстық мәмілелер ... ... ... ... сондықтан мәміленің ұсақ тұрмыстық мәміле деп танылуы әрбір
жекелеген жағдайда анықталады. Әдетте, бұл мәмілелер жас ... ... ... ... ... ... ... қанағаттандыруға
бағытталған және сомасы бойынша болмашы болып келеді: азық-түлік, ... ... алу, т.б.) ... қайтарымсыз пайда алуға бағытталған, нотариалдық куәландыруды
немесе мемлекеттік тіркеуді ... ... ... ... ... ... киім алу, ... баланың заңды өкілі немесе заңды өкілінің келісімімен үшінші бір
тұлғадан алған ақша қаражаттарын белгілі мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа заңды өкілдерден
ақша алып, оны өз қажеттіліктеріне жұмсауы ... ... ... ... адамдар балаға ақшалай қаржыны тек заңды ... ... ... ... ... келісімімен ғана бере алады.
Жас балалардың басқа мәмілелері ... ... ... бекітілген
шектеулерді сақтай отырып, ата-анасымен, ... ... ... ... Жас баланың барлық мәмілелері (өздігінен
жасаған мәмілелерін ... ... ... ... ... оның кінәсынан бұзылмағанын дәлелдей алмаса, оның ата-анасы
(асырап алушы, қамқоршысы) жауапты болады. Бұл тұлғалар ... ... ... ... ... да ... береді. Алты жасқа толмаған
кәмелетке толмаған балаларға ... ... ... ... ... қарастырылмаған, сондықтан оларға меншік құқығы бойынша
тиесілі мүліктерге иелік ету құқығын заңда көрсетілген ... ... ... ... ... қамқоршысы) жүзеге асырады. Он төрт жастан
он сегіз жасқа дейінгі кәмелетке толмаған балалар Азаматтық ... ... ... құқылы:
а) жас балаларға рұқсат етілген ұсақ тұрмыстық мәмілелер жасауға;
б) өз жалақысы, шәкіртақысы және басқа табыстарына иелік етуге ... ... ... алушылардың) немесе қорғаншылардың, не
қорғаншылық және қамқоршылық органының ... ... ... ... ... ... бала толық көлемдегі қабілеттілікке ие
болған жағдайды (некеге тұру немесе эмансипация) қоспағанда, сот ... ... өз ... ... ету ... ... ... шектеуі
мүмкін;
в) ғылыми, әдеби немесе өнер ... ... ... ... ... ... ... авторы құқығын жүзеге
асыру;
г) заңға ... ... ... ... салу жіне ... ... ... мүшесі боуға (он алты жасқа толғаннан).
Он төрт жас пен он ... жас ... ... ... ... барлық мәмілелері оның заңды өкілдерінің – ата-анасының
(асырап алушыларың) немесе қорғаншылардың жазбаша ... ... ... ... ... толық қабілетті болған кәмелетке
толмағандар ... ... ... сот ... ... ... ... ата-анасының (асырап алушылардың) немесе қорғаншылардың
өтініші бойынша жарамсыз деп ... ... Жас ... он төрт жас ... ... жас ... ... толмағандардың айырмашылығы, олар
Азаматтық кодекс ... сай, ... ... ... бойынша мүліктік
жауапкершілікке жауапты болады. Сонымен қатар, азаматтық заңда белгіленген
тәртіппен, келтірілген зиян үшін ... ... ... ... ... мүлкін басқару бойынша ата-анасының заңдылықтары
да азаматтық заңдармен белгіленеді. Жас ... (он төрт ... ... ... ... ата-анасы оның жағдайларына сәйкес, қорғаншылық
және қамқоршылық органдарының алдын-ала рұқсатынсыз баланың ... ... ... ... ... ... ... беру (жалдау), қайтарымсыз
пайдалану немесе кепілдікке қою ... ... ... ... құқықтан бас тартуға әкеп соқтыратын басқа да мәмілелер жасауға,
оның мүлкін бөлуге немесе одан үлес ... ... сол ... ... әкеп ... ... басқа мәмілелерді жасауға, ал он
төрт жас пен он сегіз жас аралығындағы кәмелетке толмаған ... ... ... ... ... ... жасауға келісім беруге құқығы
жоқ. Мысалы, қорғаншылық және қамқоршылық ... ... ... ... ... толмаған балалар болып табылатын тұрғын жайларға
қатысты (сату-сатып алу, айырбас, сыйға тарту және т.б.) ... ... ... ... және ... ... ... рұқсаты
меншік иесі, меншік иесінің бірі немесе меншік ... ... ... ... ... ... жайды пайдалану құқығы бар ... ... ... ... ... толмаған балалар ... ... ... ... ... ... үшін де қажет.
Аталған ереже сонымен қатар, кәмелетке толмаған ... ... ... ... жекешелендіру кезінде сол тұрғын жайға меншік иелерімен
тең құқықтары болған тұрғын жайларға да қатысты. Тек ... ... ... ... ... ... ... жасалған
келісімдерден түскен қаражат заңда бекітілгендей, ата-анасымен (асырап
алушылармен), қамқоршылармен (қорғаншылармен), ... ... ... ... ... ... ... баланың атына жергілікті
жинақтау банкінің бөлімшесінде ашылған салым ... ... ... және ... органдарының рұқсатынсыз, кәмелетке толмаған
баланың өздігінен иелік етуге құқығы бар ... ... ... ... сома ... ... ... асырауға қажетті (яғни азық-
түлік, киім сатып алу, мектеп құралдары, ... ... ... т.б.) ... ... асыра алады.
Жоғарыда қарастырылған бірінші тарауды қорытындылай келе, мынадай
тұжырым жасаймыз: ... жеке ... емес және ... ... ... түсінігінің астарында баланың немесе оның заңды өкілдерінің
әрекеттері жатыр. Баланың мүдделері мен құқықтары ҚР ... және ... ... ол ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін
бұзбайды. Кәмелетке толған тұлғалардан баланың айырмашылығы – оның ... ... ... ... кей кездері заң бойынша кәмелетке толмаған
балалардың құқықтарын қорғау міндеттері жүктелген ... ... ... Бұл ... бала ... жүзеге асыруға
қатысуының дәрежесі мен шекарасы бала мүдделерімен ... ... ... ... асыру әрекеттері бала мүдделерін бұзбаса, аталған
тұлғалар бұл процеске қатыса береді.
2 Қазақстан Республикасындағы кәмелетке толмаған балалардың ... ... ... ... және қамқоршылық органдарының қатысуы
2.1. Қорғаншылық және қамқоршылық органдарының ... ... ... 1998 ... 17 ... «Неке және
отбасы туралы» Заңының 1-бабында отбасы түсінігі ... ... ... ... бала ... ... немесе балаларды тәрбиеге алудың
өзге де ... ... ... және ... емес жеке ... міндеттерге байланысты және отбасы қатынастарын нығайту мен дамытуға
жәрдемдесуге тиісті ... ... [3]. ... ... ... отбасы, ең алдымен, ата-анамен және балалармен ассоциацияланады.
Баланың ... ... бірі - ... және ... ... Заңының 52-
бабының 2-тармағында қарастырылған отбасында өмір сүру және ... Бұл ... ең ... ... ... өмір сүру ... ... қамтамасыз етумен қорытындыланады. ...... ... бала ... ең ... ... Тәрбиелеудің
қоғамдық формаларының бірі де отбасылық тәрбиемен салыстыруға келмейді, ал
отбасылық ... ... ... ... ... ... растайды. Сондықтан отбасылық заңнаманың міндеті – баланың отбасында
тәрбиеленуге құқығын қорғау болып табылады. Әдетте, сөз ... өз ... ... тұруы туралы болады. Бұл ... ... ... ... ... ... сыртқы заңсыз озбырлықтан қорғау қызметін
атқарады. Алайда шынайы өмірде балалардың ата-ана ... ... жиі ... ... ... ... және отбасы
туралы» Заңының 100-бабының ... ... ... болуы,
олардың ата-ана құқықтарынан айырылуы, олардың ата-ана құқықтарының
шектелуі, ... ... ... деп ... ... ата-аналарының ұзақ уақыт болмауы, ата-аналардың ... ... ... ... мен мүдделерін қорғаудан жалтаруы,
соның ішінде ата-аналардың тәрбиелеу, емдеу және басқа да ... ... өз ... ... бас ... ... ... болмаған өзге де жағдайларда, балалардың құқықтары ... ... ... және ... ... ... делінеді.
Қорғаншылық және қамқоршылық, сөздің кең мағынасында, ... ... ... ... ... ... жетіспейтін әрекетке
қабілеттілікті толықтырудың тәсілі, сонымен қатар ... ... ... мен ... ... ... ... табылады. Сөздің
тар мағынасында, қорғаншылық пен қамқоршылық ата-ана қамқорлығынсыз қалған
кәмелетке толмаған балалардың ... ... ... ... ... ... және тәрбиелеу тәсілі ретінде қарастырылады [8,168
б.].
Көптеген елдердің құқықтық жүйелері қамқоршылық түсінігін: кәмелетке
толмауымен, ... ... өзге де ... ... ... ... ... деп белгілейді. Қамқорлық ... ... ... ... ... ... ала
отырып, азаматтық заңдар жинағын әдетте сот ... ... 1902 ... ... ... ... ... туралы
Гаага конвенциясы және 1905 жылғы кәмелетке толмағандарға ... ... ... конвенциясы қорғаншылық және қамқоршылық қамқорлыққа
(қорғаншылыққа) алынған тұлғаның ... заңы ... ... ... деп
қарастырады. Бұдан басқа, бұл конвенцияларда шетелдік азаматқа ... ... ... ... ... ... ... мемлекет заңдары бойынша өз азаматтарына тек мемлекет қана
камқорлық ... ... ... ... ... ... ... бекітілуі мүмкін. 1902 жылғы кәмелетке толмағандарға ... ... ... 1961 жылғы кәмелетке толмағандарды қорғауға
қатысты өкімет өкімет құзіреті мен ... ... ... ... Қазақстанда қорғаншылық және ... ... ... және ... ... заңымен реттеледі, онда
шетелде тұратын кәмелетке толмаған, мүмкіндіктері ... ... ... қазақстандық азаматтарға және Қазақстан Республикасының
аумағында тұратын шетелдіктерге ... ... ... қазақстандық заңдармен реттеледі деп көрсетілген. Шетелдік
мемлекеттерде қорғаншылық (қамқоршылық) ... ... ... ... ... ... ... қорғаншылық және
қамқоршылық әрекеттері, қамқорлыққа ... ... ... ... ... ... бекітілуі мүмкін, бірақ мұндай қорғаншылық
(қамқоршылық) Қазақстан Республикасының тиісті консулдық мекемесі тарапынан
қарсылықтар ... ... ғана ... ... ... ... ... (қамқоршылық) әрекеттерін бекіту бойынша ... өз ... ... және ... конвенциялар негізінде жүзеге
асырады. Елшілер тұрған елінің өкіметіне ... ... өз ... ... ... қамқоршы (қорғаншы) ретінде ұсынуға және
қамқоршылардың (қорғаншылардың) әрекеттерін бақылауға құқылы. Қазақстандық
елшілердің бұл ... атап ... 1994 ... 28 ... ... Республикасы мен Ресей Федерациясының арасындағы
Елшілік конвенцясының 31-бабына, 1994 жылдың 20 ... ... ... мен ... арасындағы Елшілік келісімнің 15-бабына
сәйкес туындайды. Соңғы уақытта ТМД елдерінде әр түрлі елдердің ... ... ... ... бала ... алу оқиғалары орын алған,
бұл балаларды сату орын алды дегенді білдіреді. Қазақстанда, ... ... ... алумен байланысты балаларды қорғау туралы жеке Заң жоқ.
Алайда, 1993 жылдың 29 ... ... ... ... және шетелдік
асырап алуға қатысты ынтымақтастық туралы конвенцияға қол қойылған болатын.
Аталған ... ... ... бала ... ... ... қойылатыны жазылған. Конвенцияның 4-бабына сәйкес,
баланың шығу тегі ... ... ... ... ... асырап алу мәселелерін:
- егер баланы балалыққа беруге болады деп бекітсе;
- шетелдіктердің асырап алуы ... ең ... ... ... ... ... ... балалыққа алудың барлық салдары бойынша кеңес
алғанына, баланы ... ... ... ... алу ... ... ... түрде болғанына көзі жетсе;
- баланың жасы мен ... ... ... ала ... ... оның ... мен ... ескерілгендігіне, баланың асырап алуға
келісімін (ондай ... ... ... ... және бұл ... үшін ... ерікті болғанына көз жеткізсе шеше алады. Қазақстан бұл
Конвенцияға мұқият ден қойып, оны ... ... және ... негізінде
қазақстандық балаларды шетелдік азаматтардың асырап алуын жүзеге ... ... ... ... заң қабылдауы керек. Қазақстанның ... ... ... ... ... өзара келісімдерінің
мазмұнына үңілсек, онда қайшылықты сұрақтар туындағанда, келісуші тараптар
асырап алынатын немесе қамқорлыққа ... ... ... ... ... заңдарын қолдану қажеттігін көрсететінін байқаймыз. Өз кезегінде
қазақстандық ... заң ... ... қояды: «Егер Қазақстан
Республикасының халықаралық келісімдерінде Қазақстан ... ... ... туралы» заңында көрсетілген ережелерден өзге ... онда ... ... ... ... Айта ... әлем ... көпшілігінде қорғаншылық және қамқоршылық туралы
нормаларда ... орын алуы ... ... ... ... ... ол елдерде отбасылық қарым-қатынастар құқық пен заңдардың ... ... ... Одан ... ... елдерде шетел азаматтарымен
болған азаматтық, отбасылық, еңбек қарым-қатынастарында ... ... ... ... жеке ... сұрақтары бойынша
арнайы заң актілері қабылданған. Қамқорлық пен қорғаншылықтың қайшылықты,
сонымен ... заң ... ... 1993 жылғы Минск Конвенциясының
(33-бап) нормаларымен және көптеген екі жақты ... ... ... ... ... ... [9]. 1993 жылғы Минск Конвенциясы және
қамқорлық пен қорғаншылық сұрақтарына қатысты барлық дерлік екі ... ... ... жеке тұлғаның азаматтығына байланысты, оның
жеке заңдарына емес, сол елдің заңдарына сүйене отырып жасалады. ... ... ... ... ... ... және ... тұлға азаматы болып табылатын Келісуші тараптың заңдары ... ... ... мен ... және ... пен ... тұлға арасындағы құқықтық қарым-қатынастар қорғаншы немесе
қамқоршыны тағайындаған Келісуші ... ... ... ... ... болып тағайындалған тұлға азаматы болып табылатын Келісуші
тараптың ... ... пен ... ... ... Келісуші тараптың бірінің азаматы болып табылатын тұлғаның
қамқоршы және ... ... ... ... ... жүзеге
асатын Тараптың аумағында өмір сүретін болса, екінші ... ... ... ... Қамқорлық пен қорғаншылықты бекіту немесе
болдырмау ... егер осы ... ... көрсетілмесе, қорғаншылық
немесе қамқоршылық бекітілетін немесе күшін ... ... ... Келісуші
тараптың мекемелері құзырлы болады. Тұрақты тұрғын орны мен ... ... ... ... ... Келісуші тараптардың ... ... ... ... және ... бойынша шара
қолдану керек болған жағдайда, сол Келісуші тараптың мекемелері бұл туралы
кідіріссіз екінші тарап мемкемесін хабардар етуі ... ... ... ... ... ... немесе қамқоршылыққа алынған
тұлғаның осы Келісуші тараптың аумағында мекен-жайы, тұрағы немесе ... ... ... ... ... ... тапсыруы мүмкін.
Қамқорлық пен қорғаншылықты қабылдау сұрау ... ... ... ... ... ... ол ... сұрау жіберген мекемеге
хабар жіберген уақыттан бастап ... ... ... елге тіркеу қамқорлық пен қорғаншылықты бекітуге
құқылы органдардың құзырлылығын, сол сияқты қолданылатын құқықты анықтайды.
1993 жылғы ... ... мен ... ... ... ... екі ... басым көпшілігі тұжырымдаудағы кейбір өзгешеліктермен жалпы
ереже бойынша қорғаншылық және қамқоршылықты ... ... ... органдарына әрекетке әрекетке қабілетсіз немесе қабілеті шектеулі
тұлғаның мекен-жайы, тұрағы немесе ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда қамқорлық пен қорғаншылықты
қабылдаған орган, оларды ... ... ... ... ... Алайда
көптеген екі жақты келісімдерде сөз қамқорлық пен қорғаншылықты ... ... жою ... ... ... ... ... қозғалатындығын арнайы
ескертіледі. Осы келісімдерге ... ... ... ... ... ... пен қорғаншылықты өзіне қабылдап алған
орган: а) құқықтық және әрекетке әрекетке қабілетсіздігі туралы ... ... ... ... елдің заңдарын басшылыққа алуы керек;
б) қорғаншылық немесе қамқоршылыққа алынған тұлғаның жеке ... ... ... ... құқығы жоқ, бірақ оның азаматтығына
қатысты елдің ... ... ... мұндай тұлғаның некеге тұруына
келісім бере алады (Әзірбайжан, Албания, Болгария, Венгрия, ... Куба және т.б.). 1993 ж ... ... ... азаматтығына
қатысты елдің құқығына оның қорғаншы ... ... болу ... ... ... Егер қазақстандық сот қорғаншы немесе ... ... ... ... ... онда құқықтық көмек көрсету
туралы тиісті келісім қолданылады, қамқорлық пен ... ... ... ... ... азаматтығына қатысты елдің құқықтары
негізінде шешіледі. Қорғаншылық және қамқоршылық ... ... ... ... ... ... болады. Қорғаншылық - жас
және әрекетке қабілетсіз азаматтарға, ал қамқоршылық – кәмелетке толмаған
және ... ... ... ... тағайындалады [10].
Қорғаншылық денсаулығының ... ... ... ... ... ... ... асыра алмайтын тұлғаларға, сондай-ақ
ысырапшыларға қатысты тағайындалуы ... ... ... ... ... шектеулі тұлғалардың мүдделерін қорғауға ... ... ... Заңнамаларында осы мәселе бойынша
ұқсас қаулылар бар. Қорғаншылықтың қамқоршылықтан негізгі ... ... ... ... ... ... ... тек оларды
жүзеге асыруға келісім береді. Қорғаншы ... ... ... өзі ... Қамқоршы қамқорындағының мүлкін басқару құқығына
ие емес. Қамқоршының тағайындалуы ... ... ... да, қамқоршылардың да әрекеттері ... ... ... ... ... пен ... ... жеке құқықта туындайтын негізгі сұрақтар төмендегідей:
- шетелдікке немесе шет елде ... ... ... ... ... ... бе?;
- шетелдік азамат қорғаншы (қамқоршы) болып белгіленуі мүмкін ... ... және ... бойынша қарым-қатынастардың толық
кешенін де, сол сияқты оның жекелеген аспектілерін қай ... ... ... ... жекелеген қарым-қатынастар
жиі әр түрлі заңдармен реттеледі [11].
Кәмелетке толмаған балалар ата-анасының ... әр ... ... мүмкін: ата-анасының қайтыс болуы, олардың ата-аналық
құқықтан айрылуы, ата-анасының бас бостандығынан айрылуы, ата-анасының ауыр
науқасы ... ұзақ ... жоқ ... ... ... ... ... ата-анасының перзентхана немесе басқа мекемелерден ... ... бас ... [12, 26 б.]. ... ... ата-анасы
уақытша өз балалары туралы қамқорлықты жүзеге асыра алмаса, онда балаларын
туыстарына немесе басқа адамдарға, ал ... ... ... орналастыру бойынша шаралар қолданады. Алайда, кенеттен болған
өлім, ... ... ... ... ... ... болуы салдарынан
балалар қауіпті жағдайға тап болуы мүмкін. Ата-анасының ... ... және сол ... ... ... ... үшін одан да
зор қауіп төндіруі мүмкін. Осыған байланысты, ата-ана қамқорлығынсыз қалған
балаларды уақытында айқындау және ... ... ... ... қолдану
өзекті мәселе болып отыр. Бұл мәселелерді шешу қорғаншылық және қамқоршылық
органдары жүйесіне жүктелген. ... және ... ... ... ... Конституциясы және Үкіметтің 1999
жылдың 9 қыркүйегіндегі №1346 [13] ... ... ... ... және ... ... туралы ережелері
негізінде анықталады. Қазақстан Республикасының «Неке және ... ... ... ... пен ... ... ... бекітіледі:
- ата-анасының қайтыс болуы, ата-аналық ... ... ... ... ... ... ... деп тану, ата-анасының
сырқаты, ... ұзақ ... жоқ ... ата-анасының балаларды
тәрбиелеуден немесе олардың құқықтары мен мүдделерін ... бас ... ... ата-анасының өз балаларын тәрбиелік, емдеу, және басқа осы
іспеттес ... алып ... бас ... сол ... ... қамқоры
жоқ болған басқа жағдайларда ... ... ... ... қорғау мақсатында;
- кәмелетке толған әрекетке ... ... ... шектеулі
тұлғалардың мүліктік және жеке ... емес ... мен ... мақсатында.
Егер қорғаншылық немесе қамқоршылық тағайындалған тұлғаның басқа
жерде орналасқан мүлкі бар болса, онда ... ... ... ... қамқоршылық органдары оның орналасу жері ... ... ... он төрт ... ... сол сияқты сот шешімімен
психикалық сырқат немесе кем ... ... ... қабілетсіз деп
танылған балаларға тағайындалады. Кәмелетке толмаған баланың, кәмелетке
толған ... ... ... ... ... ... ... немесе сот шешімімен қайтыс ... ... ... ... ... тұлғаның мүлкіне қамқорлық тағайындалады. Қорғаншылық он ... пен он ... жас ... ... ... сол ... сот
шешімімен спирттік ішімдіктер мен есірткі заттарды қолдануына ... ... ... деп ... ... ... ... өз еркімен құқықтарын жүзеге асырып, міндеттерін
орындай алмайтын кәмелетке толған қабілетті ... ... ... ... ... ... ... атқару органдары
қорғаншылық және қамқоршылық органдары болып табылады.
Аудандық және қалалық атқару ... ... және ... өз ... ... ... ... әлеуметтік қорғау және денсаулық
сақтаудың өкілетті органдары арқылы, ал ... ... ... ... ... атқарады. Қорғаншы немесе қамқоршыны тағайындауда,
қорғаншылық және қамқоршылық органдары ең ... ... ... ... санасады. Кәмелет жасқа толған екі жыныстағы адамдар:
- сот шешімімен әрекетке қабілетсіз немесе қабілеті ... ... ... бойынша ата-аналық құқықтан айырылған немесе шектелген тұлғалар;
-өзіне заңмен жүктелген міндеттерді тиісінше орындамағаны ... ... ... ... тұлғаларды;
- егер асырап алу солардың кінәсі бойынша сотпен тоқтатылған болса,
бұрынғы бала ... ... ... бала ... ... ... ... алмайтын тұлғаларды қоспағанда қамқоршы (қорғаншы) бола алады.
Егер қамқорлыққа алынушының мүддесіне қайшы келмесе, ... ... ... ... ... ... ... қамқорлыққа алынушы тұлғаға жақын басқа да адамдардың басым құқығы
болады. Егер ... ... ... ... арасында қайшылық
болмаса, бірнеше тұлғаға бір қорғаншы немесе қамқоршы тағайындауға жол
беріледі. Ата-анасы ... ... және ... ... ... бала ... ... асыра алмайтын жағдайда, кәмелетке
толмаған балаларға қорғаншылық және ... ... ... мен ... ата-аналардың тілегі ескеріле отырып
тағайындалады [15, 56 б.].
Қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... жері ... қорғаншылық және қамқоршылық органдары
белгілейді. Жекелеген жағдайларда қорғаншылық ... ... ... жері ... ... ... (қорғаншыны) тағайындау туралы мәселені төмендегі құжаттар
болған жағдайда: тұлғаның қамқоршы ... ... ... ... егер жасы ... толмаған балаға қамқоршы (қорғаншы) болғысы
келетін тұлға некеде тұратын болса, жұбайының келісімі; қамқоршы (қорғаншы)
болғысы келетін ... ... ... ... анықтама; егер кәмелетке
толмаған балаға қамқоршы (қорғаншы) болағысы келетін тұлға некеде тұратын
болса, жұбайының ... ... ... ... ... ... ... тұлғаның тұрмыс жағдайын тексеру актісі; қамқорлыққа
(қорғаншылыққа) алынатын баланың тұрмыс жағдайын тексеру ... ... ... тағайындалған тұлғаға қорғаншылық және қамқоршылық
органының шешіміне сәйкес, куәлік ... ... ... және ... ... ... ... және халықты әлеуметтiк
қорғау мекемелерiндегi ... ... мен ... ... әкiмшiлiгi болып табылады. Қорғаншының (қамқоршының) баланы
мұндай мекемеге ... ... ... ... осы ... құқықтары мен мiндеттерiн тоқтатпайды. Қорғаншылар мен қамқоршылар
кез-келген тұлғалармен, оның iшiнде ... өз ... мен ... ... арнайы өкiлеттiксiз қатысады.
Қорғаншылық және қамқоршылық ... ... ... қорғаншылар мен қамқоршыларды тағайындауға;
- қамқоршының он алты жасқа толған қамқорлығындағы ... ... ... мен ... ... әсер етпеуi шартымен бөлек
тұруына рұқсат беруге;
- қорғаншыларды (қамқоршыларды), егер олар ... ... ... қамқорлығындағы адаммен өзара түсiнiстiктiң ... ... ... да ... ... бойынша, олардың өтiнiмi ... өз ... ... ... ... және ... туралы" Қазақстан Республикасының
Заңындабелгiлеген жағдайларда баланы ... ... ... ... егер ... ... баланы тәрбиелеу және оған қамқорлық жасау
жөнiндегi өзiнiң мiндеттерiн дұрыс ... ... ... ... талап ететiн басқа да жағдайларда асырап алуды тоқтатуды ... ... ... ... жарамсыз деп тануды талап етуге;
- егер ол балаға зиянды әсер етпесе, ата-аналық құқығынан ... ... ... ... ... бойынша баламен кездесуге рұқсат етуге;
- заңдарда көзделген жағдайларда, егер ол балаға зиянды әсер етпейтiн
болса, ата-аналық ... ... ... ... баласымен
араласуға келiсiм беруге;
- ата-ананың арасындағы балаларды тәрбиелеу мен бiлiм беруге қатысты
мәселелер жөнiндегi келiспеушiлiктi ... ... ... ... ... ... иелiктен
шығару, оның iшiнде айырбастау немесе сыйға тарту жөнiнде ... ... ... ... ... ... оның ... кепiлдiк шарт жасасуға,
оны ... ... ... ... ... ... беруге,
қамқорлығындағы адамның заң бойынша және өсиет бойынша ... ... бас ... ... ... ... оның ... бөлуге немесе
одан оның үлесiн шығаруға, сондай-ақ қамқорлығындағы адамның ... ... ... ... да ... ... ... беруге;
- көрсетiлген мәмілелердің нәтижесiнде алған қаражаттың қалай жұмсалуы
қажет екендiгiн айқындауға;
- қамқорлығындағы ... ... ... оның ... ... осы адам қорғаншы (қамқоршы) болып тағайындалғанға дейiн
пайда болған қамқорлықтағы адамның қарыздарын төлеуiне рұқсат етуге;
- белгіленген тәртiппен қайтыс ... ... ... ... ... ... мүлкiне қорғаншылық тағайындауға;
- баланы асырап алуды жарамсыз деп табуды талап етуге;
- баланы асырап алуды ... ... ... ... ... ... ... ата-аналық құқықтарынан айыру
туралы iс қозғауға;
- қорғаншылар мен қамқоршылардың iс-әрекетiне шағымдарды қарастыруға;
- қорғаншы ... ... ... ... ... ... оның ... олар қорғаншылық пен қамқоршылықты жеке ... ... ... ... қамқорлығындағы адамды бақылаусыз және
қажеттi көмексiз қалдырған жағдайларда, қорғаншылар мен қамқоршыларды бұл
мiндеттердi ... ... ... ... ... оны ... жеткiлiктi қаражат болмаған
жағдайда, жәрдемақы тағайындауға;
- кәмелетке толмаған балалардың, сондай-ақ кәмелетке толған әрекетке
қабiлетсiз ... ... ... ... ... және ... ... құқықтары мен мүдделерiн қорғау үшiн басқа да ... ... ... бар.
Қорғаншылық және қамқоршылық органдар заңдарда белгiленген тәртiппен:
- ата-анасының қамқорлығынсыз қалған ... ... ... ... ... ... ... есебiн жүргiзуге және ата-
анасының қамқорлығынан айрылуының нақты ... ... ... ... ... сондай-ақ олардың күтiмi, тәрбиесi және
бiлiм алуы жағдайларын одан әрi бақылауды жүзеге асыруға;
- ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар ... ... ... бастап үш күннiң iшiнде баланың құқықтары мен мүдделерiн қорғауды
және бiр айдың iшiнде оны орналастыруды ... ... ... ... беру ... ... жағдайда, ол туралы
мәлiметтi баланы есепке алу және кейiннен Қазақстан ... ... ... ... Республикасы азаматының отбасына
тәрбиелеуге орналастыруға ... үшiн ... ... бiлiм берудi басқару органына жолдауға;
- қорғаншылар мен қамқоршылардың қызметiн бақылауды жүзеге асыруға, ол
үшін жылына кемінде екі рет олардың өз ... ... ... жыл ... ... қамқорлығындағы адамның денсаулық
жағдайы туралы, ... ... ... ... туралы есеп беруін
талап етуге;
- ата-аналық құқықтарынан айыру немесе шектеу, ... ... ... бала ... алудың күшiн жою немесе жарамсыз деп тану,
жасы кәмелетке толмағандармен некенi жарамсыз деп ... ... ... ... ... ... ... Заңына сәйкес басқа да істер
қаралған кезде сотқа қатысуға;
- бала мен оны ... ... ... ... тұрмыс
жағдайларын тексеруге;
- он жасқа толған баланың асырап алуға ... ... және ... ... ... ... алудың мәнiн түсiндiруге;
- баланы асырап алудың құпиясын сақтауға;
- ата-анасының қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмаған балалардың,
белгiленген тәртiппен ... ауру ... ... ... ... ... ... деп танылған адамдардың мүлкiнiң қаттауын, сондай-ақ
белгiленген тәртiппен, ... ... ... ... ... ... және денсаулығы жағдайы бойынша өз ... ... ... алмайтын және өзiнiң мiндеттерiн атқара алмайтын кәмелетке толған
адамдардың мүлкiнiң ... ... ... ... ... ... қабылдауға;
- қорғаншылар мен қамқоршылардан өздерiнiң мiндеттерiн жүзеге асыруды
талап етуге мiндеттi.
Қорғаншылық және ... ... өз ... Қазақстан
Республикасының Конституциясын, ҚР Азаматтық кодексін, «Неке және отбасы
туралы» Заңын және басқа да ... мен ... ... ... ... және ... органдарының құқық қолдану
әрекетіндегі маңызды рөлді қорғаншылық және қамқоршылық сұрақтары бойынша
нұсқаулық-әдістемелік ... ... ... ... және ... ететін басқа да ведомстволық актілер (нұсқаулық құжаттар) ... ... ... тастап кеткен тастанды балалар әрқашан мемлекет
тарапынан жанашырлыққа мұқтаждар есебіне жатқызылатын. ... ... ... ... ... ... «ата-анасының қамқорлығынсыз қалған
балалар» термині қолданылады. Олардың ерекше қорғанысқа, мемлекет ... ... ... ... туралы» Конвенциясының 20-бабының 1-тарауында
арнайы айтылған. Мұндай балаларға тұл жетімдер, яғни, ... ... ... ... ... ... ... анасы қаза болған балалар; сот
тәртібімен ата-аналық құқықтарынан ... ... ... ... ата-ананың балалары; объективтік себептермен, яғни ... деп ... ... ... ... ауруға шалдыққан,
ұзақ уақыт іссапарда, экспедицияда, бас бостандығынан айыру орындарында
болуы ... ... ... ... алмайтын, құқықтары мен
мүдделерін қорғай алмайтын ... ... ... ... ... қаламайтын, сондықтан перзентханада, ауруханада, кез-келген ... ... ... ... ... беру ... ... әлеуметтік көмек көрсетуге бейімделген мекемелердегі өз балаларынан
бас ... ... ... жатады. Мұндай жағдайларда ата-аналық
міндеттерді өте-мөте ... ... ... ... ... тура
келеді. Ата-ана қамқорлығынсыз қалған баланың категорияға тиістілік
белгілерінің аталған ... ... ... табылмайды, өйткені кәмелетке
толмаған бала, оған қамқорлық көрсетуге міндетті тұлғалар ... ... ... ... ... ... өмірлік жағдайларды есептен
шығара алмаймыз. Көбінесе, бұл - әлеуметтік жетімдер аталатын ... ... ... ... ... ... байланысты болады; екіншіден, әлеуметтік құбылыстарға (ата-
анасының маскүнемдігі, олардың ... ... және ... ... және ... ... ... мұндай жағдайдың себеп пен
белгілерін анықтауда шектеулердің болмауы – аталған заң ... ... тап ... ... ... көрсетудің икемді құралына
айналдырады. Кәмелетке толмағандардың мүліктік және жеке ... ... ... ... нормалар ҚР Азаматтық кодексінде орын
тапқан. Аталған ... ... ... ... ... мен ... ... қатар ата-анасының кәмелетке
толмағандардың мүлкі мен мүліктік құқықтарын басқару және билік жүргізу
әрекеттері ... және ... ... ... ... ... ... органдарының қатал бақылауына алынған. Қорғаншы
және қамқоршы органның алдын ала берген рұқсатынсыз қорғаншының ... ... ... ... ал ... ... ... келісім
беруге, соның ішінде қамқоршылыққа алынушының мүлкін айырбастауға немесе
сыйға тартуға немесе оның ... ... болу ... ... оны жалға
(жалдауға), тегін пайдалануға немесе ... ... ... ... ... және ... бойынша мұрагерлікпен тиесілі құқықтарынан бас
тартқызуға әкеп соғатын мәмілелер жасауға, оның ... ... ... ... ... сондай-ақ қамқоршылыққа алынушының мүлкін ... ... ... да кез келген мәмілелер жасауға құқығы жоқ. Аталған ... ... ... қаражаттың қалай жұмсалуға тиіс екенін қорғаншы
және қамқоршы орган белгілейді. Меншік иесінің кәмелетке толмаған отбасы
мүшелері ... ... ... ... ... ... және
қамқоршылық органдарының рұқсатымен жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл ... жай ... ... ... ... пәтер, үй, тұрғын үйдің бір
бөлігі, бөлме мағынасын ... ... ... жас ... атынан
сыйға беруіне рұқсат берілмейді.
Ата-ана қамқорлығынсыз қалған ... ... ... ... тұрғылықты жері бойынша жүзеге асырылады. Балалар туралы ақпараттар
білім беру (мектепке дейінгі мекемелер, жалпы ... ... ... балалардың ата-аналарының емделу, қайтыс болу орны бойынша
денсаулық сақтау мекемелерінің лауазымды тұлғаларында, құқық қорғау (алдын-
ала тексеру, ... ... ... өлімін, баланың
туылуын тіркеу орны бойынша азаматтық хал актілерін жазу ... ... ... ... Ата-ана қамқорлығынсыз қалған балалар туралы
мәліметтерді анықтаған тиісті мекемелердің лауазымды ... бұл ... ... ... жері ... ... және қамқорлық
органдарына хабарлау міндеті жүктеледі. Осындай міндет осы тектес ... ... ... да ... Егер тәрбиеге беруге негіз бар
бала, тіркеуге алғаш алынған күнінен санағанда, бір ай ... ... онда ... және ... ... ... ... құжат - анкета толтырады. Анкетаның ... ... алу үшін ... ... органына жіберіледі. Қорғаншылық және
қамқоршылық ... ... ... ... ... бір ай ... атқару органы Баланы өз аумағында тұратын азаматтардың отбасына
орналастыруды ұйымдастырады, өз ... ... ... ... тілек
білдірген тұлғаларға балаларды іріктеп алуды жүзеге асырады, ... ... өз ... ... ... ... балалардың
тұрғылықты жері бойынша қорғаншылық және қамқоршылық органдарына жолдама
береді. Аймақтық деңгейде өкіметтің атқару органына ҚР ... ... ... ... ... білдірген шетелдік азаматтарды және азаматтығы
жоқ тұлғаларды есепке алу жүргізіледі. Бұл тұлғаларға шетелдіктердің асырап
алуына негіз ... ... ... ... ... қамқорлығынсыз қалған балаларды орналастырудың ...... ... ... беру (ұл ... алу, қыз асырап
алу, қорғаншылық немесе қамқоршылыққа алу)немесе ... ... ... ... ... беру ... ... көрсету (балалар үйі, ақыл-есі кем және мүгедек балаларға ... ... ... ... ... денсаулық сақтау жүйесінің (сәбилер үйі) мекемелеріне жіберу.
Тәрбиелеудің отбасылық формалары басым қолданыс табады, себебі ... ... жеке ... ... ... ... ... Отбасы – бір буыннан екінші буынға мәдениетті жеткізудің әмбебап
және жалпыға танылған құралы болып табылады. ... ... ... ... алынып, отбасына тәрбиеленуге, ... ... ... ... ... ал ... мүмкіндік болмаған
кезде, жетім балаларға немесе ата- аналарының қамқорлығынсыз қалған
балаларға ... ... ... ... емдеу және басқа ... ... ... ... ... сай оны ... кезінде
оның этникалық шығу тегі, белгілі бір дінге және мәдениетке жататындығы,
ана ... ... мен ... берудегі сабақтастықты қамтамасыз ету мүмкіндігі
ескерілуі мүмкін. Отбасына тәрбиеленуге ... ... ... ... ... қалған балалар ата-анасынан
айрылуына байланысты пайда болған мәртебесі мен құқықтарын сақтап қалады.
Қорғаншы және ... ... ... ата-анасының қамқорлығынсыз
қалған балаларды орналастыру жөніндегі заңды және жеке ... жол ... ... немесе қамқоршылықты белгілеу баланың
тұрғылықты жері бойынша жүзеге асырылады. Жекелеген жағдайларда қорғаншылық
немесе қамқоршылық ... ... ... ... жері ... ... ... және отбасы туралы» Заңның 107-бабы). Балаларға
қорғаншы (қамқоршы) болып, адамгершілік және жеке ... ... ... ... ... ... ие, ... толған,
әрекетке қабілетті тұлғалар тағайындалады. Қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ете
алатынын зерттеуі керек. ... ... ... ... мен ... қорғаншының (қамқоршының) отбасы мүшелерінің баламен қарым-
қатынасы, сол сияқты, егер мүмкін болса, баланың ... ... ... ... ... (қамқоршылар) болып, баланың туыстары
немесе оның ата-анасына жақын азаматтар белгіленеді. Егер ... ... ... олар ... ... ... тағайындауға келісімін
бермесе, онда қорғаншылық және қорғаншыны ... ... өз ... бойынша белгіледі [16;10б.]. Ата-анасы әрекетке
қабілетті және ата-аналық құқығынан ... ... ... ... ... алмайтын (науқасы, жасы, ұзақ уақытқа жол жүріп ... ... ... ... балаларына қорғаншы немесе
қамқоршы тағайындауда, қорғаншылар немесе қамқоршылар ... ... ... тағайындалады немесе баланың ата-анасы көрсеткен тұлға
тағайындалады. ... ... ... ... белгілі бір мерзімге,
мысалы, сапардан оралғанға дейін тағайындалады. Жоғарыда атап ... ... ... тек ... ... ... ... тұлғалар
ғана тағайындалады. Алайда бұл аталған тұлғаларға қойылатын жалғыз-ақ ... ... және ... туралы заңның 108-бабына сәйкес:
1) сот бойынша ата-ана құқықтарынан айырылған немесе ... сот ... ... ... ... жүктелген міндеттерді тиісінше орындамағаны үшін
қорғаншылық (қамқоршылық) міндеттерден шеттетілген адамдар;
3) денсаулығының жай-күйіне ... ... ... ... жүзеге асыра алмайтын адамдар қоғаншы (қамқоршы) бола алмайды.
Сондай-ақ созылмалы маскүнемдік, нашақорлық, уытқұмарлықпен ... егер сот ... ... бала асырап алудың күшін жойған болса,
бұрын бала асырап алушылар қорғаншы (қамқоршы) болып тағайындалмайды. Егер
кәмелетке толмаған балаға қорғаншы ... ... етіп ... ... ... оның ... келісімі талап етіледі. Егер қамқорлыққа
алынушылардың мүдделерінің арасында ... ... бір ... ... ... ... ... жол беріледі. Өкінішке орай, кей
кездері ата-ана қамқорлығынсыз қалған балаларды қорғаншы ... ... ... ... ... ... Мұндай жағдайларда
кәмелетке толмағандарды толық ... ... ... ... немесе басқа мекемелерге орналастырады. Бұл жағдайда балаларға
қорғаншылық ... ... ... мен ... осы ... ... жүктеледі [17, 79-83б.].
Қорғаншылық пен қамқоршылық – ... ... ... ... сол арқылы оның отбасында тәрбиелену құқығын қамтамасыз етудің
бірден-бір жолы ... ... ... ... ... тұруы
керек. Қорғаншының қамқорындағы кәмелетке толмаған тұлға он алты жасқа
толған кезде, егер бұл ... ... ... және ... ... ... қолайсыз болмаса, қорғаншы мен қамқорлығындағы баланың
бөлек тұруына жол ... ... ... ... өз ... алмайтын жағдайлар туындағанда, олар қорғаншылық және қамқоршылық
органдарының ... ... ... тәрбиелеу, емдеу
мекемелеріне орналастыра алады. ... ... ... баланы уақытша орналастыруы қорғаншының ... ... ... ... (қамқоршылық) құқықтары мен ... ... ... балалар төмендегі құқықтарға ие:
- қорғаншының (қамқоршының) отбасында тәрбиеленуге; оның тарапынан
қамқорлық ... ... ... ... ... ... білім алу және ... даму ... ... ... және ... ... қадір-қасиеттерінің
құрметтелуіне құқылы;
- өздеріне тиесілі алименттерін, зейнетақыларын, жәрдемақыларын ... да ... ... алуға құқылы;
- тұрғын үйге меншік құқығын немесе тұрғын үйді пайдалану құқығын
сақтауға, ал тұрғын ... ... ... ... үй заңдарына сәйкес
оны алу құқықтарына да ие;
- қорғаншы (қамқоршы) тарапынан қиянат ... ... ... ... ... ... мен ... бұзылған жағдайда, соның ішінде
қорғаншылардың (қамқоршылардың) баланы тәрбиелеу, білім беру ... ... ... тиісінше орындамаған немесе құқықтарын асыра
пайдаланған жағдайда, бала құқықтарын қорғау үшін ... ... ... ... ал он төрт ... ... ... сотқа
шағымдануға құқылы;
- баланың ата-анасының екеуімен де, аталарымен, әжелерімен, аға-
інілерімен, ... ... және ... да туыстарымен
қарым-қатынас жасауға құқығы бар. Ата-анасы некесінің бұзылуы, ... деп ... ... ... бөлек тұруы баланың құқығына әсер
етпеуге тиіс. Алайда, ата-анасының құқығы шектелген жағдайда, олармен қарым-
қатынас жасау баланың мүдделеріне ... ... ... ... ... баланың ата-анасымен қарым-қатынас жасауына рұқсат бермеуге
құқылы;
- бала отбасында өз мүддесін қозғайтын кез ... ... ... ... ... ... ... балалар мекемелеріндегі, емдеу немесе халықты әлеуметтік қорғау
мекемелеріндегі баланың аталған мекемелерде болу ... ... ... ... ... ... орналастыру жеңілдіктеріне құқығы
сақталады [18, 11-12б.].
Қорғаншылар мен қамқоршылар да ... ... мен ... ... ... ... (қамқоршысы) ... ... ... оның ... дене,
психикалық, адамгершілік және рухани дамуына ... ... ... ... Қорғаншы (қамқоршы) баланың пікірі мен қорғаншы және қамқоршы
органның ұсыныстарын ескере ... ... ... ... ... ... Өз құқықтарын жүзеге асыру барысында қорғаншылар
(қамқоршылар) балалардың ... ... және ... ... келтіруге құқығы жоқ. Балаларды тәрбиелеу тәсілдері немқұрайлы, қатал,
дөрекі, адамның ... ... ... ... ... ... қоспауы керек. Балаларды тәрбиелеуде
қорғаншылар мен ... ... ... ... ... ... құқығынан айырмашылығы – олар көлемі бойынша тар және
қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... баланың пікірін ескере отырып, ол орта білім алғанға
дейін балаға білім беру ... мен ... ... ... ... және
баланың орта білім алуын қамтамасыз ... ... ... ... ... ... өздерінде заңды негіздерсіз
ұстап отырған кез келген адамнан, ... ... ... ... ... ... сот арқылы талап етуге құқылы. Егер баланы қайтарып беру,
баланың мүдделеріне ... ... ... ... ... мен ... тұрғылықты жерінің
өзгеруі туралы қорғаншы және қамқоршы органдарға хабарлап отыруға ... ... ... бір рет ... және ... ... ... денсаулық жағдайы туралы және оны тәрбиелеу
жөніндегі, сондай-ақ оның мүлкін басқару жөніндегі жұмыс ... есеп ... ... ... ... ... ... мүлкіне
билік жүргізу құқығына ие. Қамқоршылыққа алынушы адамның кірістерін, ... оның ... ... түсетін кірістерін, қамқоршылыққа алынушының
өзі дербес билік ... ... бар ... ... тек ... алынушының мүдделеріне сай және қорғаншылық және қамқоршылық
органның алдын ала рұқсатымен қорғаншы ... ... ... және ... ... ... ала ... рұқсатынсыз,
қамқоршылыққа алынушының оның ... ... ... ... есебінен
қорғаншы мен қамқоршы қамқоршылыққа алынушыны асырау үшін қажетті азын-
аулақ шығыстар жасауға құқылы [19, 78б.]. ... және ... ... ала ... ... қорғаншының иеліктен алу жөніндегі мәмілелер
жасауға, ал ... ... ... ... ... ... ішінде
қамқоршылыққа алынушының мүлкін айырбастауға немесе сыйға ... ... ... кепіл болу шартын жасасуға, оны жалға (жалдауға), тегін
пайдалануға немесе кепілге ... ... ... заң бойынша және
өсиет бойынша мұрагерлікпен тиесілі құқықтарынан бас тартқызуға ... ... ... оның мүлкін бөлуге немесе одан үлес ... ... ... мүлкін азайтуға әкеп соғатын басқа да
кез келген мәмілелер жасауға ... жоқ. ... ... нәтижесінде
қорғаншы алған қаражаттың ... ... тиіс ... ... ... ... ... («неке және отбасы туралы» заңның 114-бабы).
Сонымен қатар, мүлікті ... ... сый ... ... ... ... ... қоспағанда, қорғаншының (қамқоршының), олардың
жұбайлары мен жақын туыстарының қамқоршылыққа алынушымен мәмілелер жасауға,
сондай-ақ мәмілелер ... ... ... ... ... мен қорғаншы
немесе қамқоршының жұбайы және олардың жақын туыстары арасында жүргізілген
сот ісінде қамқоршылыққа алынушының атынан өкілдік ... ... ... және ... өз ... ... атқарады. Жасөспірім
қамқоршылыққа алынушы он төрт ... ... соң оған ... ал ... ... жүзеге асыратын адам бұл туралы
қосымша шешімсіз кәмелетке толмаған баланың ... ... ... балаға қамқоршылық он сегіз жасқа жеткен кезде ... ... ол ... отырған кезде және кәмелетке толғанға дейін ол ... ... ... ... да жағдайларда қамқоршылық тоқтатылады.
Қорғаншы немесе қамқоршыны өз ... ... бала ... ... ... да ... мүмкін. Қорғаншы және қамқоршы орган кәмелетке
толмаған қамқоршылыққа алынушы өз ата-анасына қайтып ... ... ... ... ... жағдайларда, қорғаншыны немесе қамқоршыны өз
міндеттерін атқарудан ... ... ... ... ... ... ... қорғау мекемесіне немесе басқа да мекемеге
орналастыру кезінде, егер бұл ... ... ... ... қорғаншы және қамқоршы орган бұрын тағайындалған қорғаншыны ... ... өз ... ... ... Дәлелді себептер
болған кезде (сырқаттану, мүліктік жағдайдың ... ... ... түсініспеушілік және т.с.с) қорғаншы немесе қамқоршы оның
өтініші ... өз ... ... ... ... ... ... қамқоршы өзінің тиісті міндеттерін тиісінше ... ... ... ... ... ... қамқоршылығын жеке
басының пайдасы мақсатында пайдаланған кезде ... ... ... және қажетті көмексіз қалдырған жағдайда, қорғаншы және
қамқоршы орган қорғаншыны ... ... осы ... ... және ... ... ... белгіленген жауапқа тарту үшін ... ... ... Қорғаншылық пен қамқоршылықты құқықтық ... ... ... қорғаншылық және қамқоршылыққа байланысты барлық
негізгі сұрақтарды айқын және толық реттейтінін атап өту керек: қорғаншылық
және қамқоршылық белгіленетін ... ... ... және ... ... ... тұлғалар тобы, сонымен қатар, соңғылары сай келуі тиіс
талаптар; қорғаншылар мен қамқорлыққа алынған адамдардың ... ... ... ... ... ... ... заңмен белгіленген. Бірақ, қорғаншылық пен қамқоршылықтың
жеткілікті дәрежеде заңмен реттелуіне ... ... ... ... ... ... ... Сондай мәселелердің бірі – өздеріне
қатысты қорғаншылық немесе қамқоршылық тоқтатылған тұлғаларды тұрғын жаймен
қамтамасыз ету мәселесі. Кей кездері ... ... ... ... ... және балалар мекемелеріне жіберілген жағдайларда, босаған
пәтерлерге басқа азаматтарды қоныстандырады. Заңнама талаптарына ... ... ... орын ... бала теңбе-тең баспанамен
қамтылуы тиіс. Бірақ, іс жүзінде олай ... ... ... ... бұған селқос қарайды, мұның соңы адамның тағдырына
немқұрайлы қарауға әкеп соғады. Кейбір ... ... бос ... ... ал қорғаншылық және қамқоршылық органдары тағы да әрекет
етпейді. Дегенмен, бұл ... ... ... ал ... ... ... ... пайдасына қолдану қисынды болар еді. Өйткені, ақшаның
бір бөлігі ... ... ... баланың лайықты өмір
сүру, білім алу және ... ... ... ... ... сөз болып қана отырған жоқ. Ақшаның бір бөлігінің кәмелетке толмаған
баланың шотында жинақталуы туралы сөз болып отыр, ол он ... ... ... өз қиыншылықтарымен бетпе-бет ... сол ... әр ... ... ішінде жұмысқа орналасу мәселесін ... ... ... өмір сүре ... ... болар еді. Бұл мәселенің ... Ең ... ... және ... ... ... жеке ... құқық негізінде тиесілі тұрғын жайларды анықтау,
есепке алу және сол ... ... ... ... қатал
ведомстволық бақылау орнату керек. Сонымен қатар аталған салаға прокурорлық
қадағалауды күшейту қажет. Қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... ... үстінен де
прокурорлық қадағалауды күшейтіп, өзінің ... ... ... орындамаған тұлғаларды жауапкершілікке тарту орынды болар еді деп
ойлаймыз.
Қорғаншылық және қамқоршылық ... ... ... ... соның ішінде тәрбиелеу, емдеу немесе осы тәрізді
басқа да мекемелердегі кәмелетке толмаған ... ... [21, ... ... ... тілек білдіруші адам (патронат тәрбиеші) ... және ... ... ... ... ... (балаларды)
тәрбиелеуге беру туралы шарт патронаттың туындау негізі болып табылады.
Патронат туралы Ережені Қазақстан ... ... ... [22].
Баланы тәрбиелеуге беру туралы шарт баланы асырап-бағу, тәрбиелеу және
білім беру жағдайларын, ... ... ... мен міндеттерін,
патронат тәрбиешіге қатысты қорғаншы және ... ... ... ... ... ... негіздері мен салдарларын көздеуі тиіс.
Бала патронат тәрбиешіге аталған шартпен белгіленген мерзімге ... ... ... ... ақы ... және тәрбиелеуге
алынған балалар санына қарай ... ... ... ... белгіленеді.
Баланы тәрбиелеуге беру туралы шарт:
1) дәлелді себептері (сырқаттану, ... ... ... ... ... ... түсіністіктің болмауы, балалар арасындағы
жанжалдар және басқалар) болған кезде патронат тәрбиешілердің бастамасы
бойынша;
2) баланы асырап-бағу, ... және ... ... ... ... ... қорғаншы және қамқоршы органның бастамасы бойынша;
3) бала ата-анасына қайтарып берілген немесе бала асырап ... ... ... ... ... ... тәрбиеге алынған балаға (балаларға) қатысты
қорғаншылар мен қамқоршылар сияқты құқықтар мен міндеттерге ие ... осы ... ... ... ... ... Патронат
тәрбиешілерді іріктеп алуды қорғаншы және қамқоршы органдар жүзеге ... ... оны ... ... беру үшін ... (балаларды) алдын
ала таңдауды қорғаншы және қамқоршы органмен келісім ... ... ... қабылдауға тілек білдірген адамдар жүзеге асырады.
Ағалы-інілерді, апалы-сіңлілерді (қарындастарын) ... жол ... ... ... сай ... жағдайлар қосылмайды.
Баланы (балаларды) патронат тәрбиешілерге беру оның пікірі ескеріле
отырып жүзеге асырылады. Он жасқа толған бала ... оның ... ... ... Патронат тәрбиешілерге берілген бала (балалар) өзіне
тиесілі ... ... ... және ... да әлеуметтік
төлемдерге құқығын, сондай-ақ тұрғын үй-жайға меншік құқығын немесе тұрғын
үй-жайды пайдалану құқығын сақтайды. Тұрғын ... ... ... ... ... ... оған тұрғын үй-жай берілуіне құқығы бар.
Қорғаншылық пен ... ... ... ... ... қамқоршылыққа алынушы он төрт жасқа жеткен соң оған ... ал ... ... ... асыратын адам бұл туралы
қосымша шешімсіз кәмелетке толмаған баланың ... ... ... балаға тағайындалған қамқоршылық он сегіз ... ... ... ... тоқтатылады. Жалпы Ереже бойынша бала 18 жасқа толғаннан
бастап кәмелетке толған ... ... ... ... ... ... де ... Егер тұлға кәмелет жасына дейін некеге тұрған
болса, онда ҚР ... ... ... ... ... ... ... Кәмелетке толмағандарға қорғаншылық жасау ата-ана қамқорлығына
қайтып оралғанда, оларды асырап ... ... ... ... мекемесіне
орналастырған жағдайда тоқтатылады. ... ... ... ... ... тұлға қайтыс болғанда немесе қаза болды деп
танылғанда автоматты түрде тоқтатылады. Кәмелетке толған тұлға ... ... ... ... ... Бұл жағдайда азамат сотпен
әрекетке қабілетті деп танылады. Тұлғаны ... ... ... деп ... ... оның ... мүшелерімен, кәсіподақпен және басқа ... ... ... ... және қамқоршылық
органымен, сол сияқты ... ... ... ... ... ... ... айыққанын немесе денсаулық жағдайының едәуір
жақсарғандығын толық негіздейтін сот-психиатрлық сараптаманың ... ... ... ... негізінде және басқа қосымша ... сот ... ... ... ... ... деп тану туралы
шешім шығарады. Бұл шешім заңды күшіне енгеннен кейін, қорғаншылық ... ... ... ... қатысты қамқоршылықты тоқтатады.
Спирттік ішімдіктер немесе есірткі заттарды шамадан тыс қолдану салдарынан
әрекет қабілеттілігінен ... ... ... ... ... тоқтатылады. Маңызды өзгешелігі – қамқоршылықты тоқтату туралы
өтініш қамқорлықтағы тұлғаның өзінен де болуы мүмкін. ... ... ... ... бойынша немесе соңғысы тиісті медициналық мекемеге
орналастырылғанда тоқтатылады. Қорғаншы немесе ... өз ... ... ... босатылуы мүмкін. Әдетте бұл оның денсаулығының нашарлауы
немесе материалдық жағдайының төмендеуі себепті, сол сияқты қамқорлығындағы
тұлғамен психологиялық ... ... ... ... ... ... қорғаншылық пен қамқоршылық мұнымен тоқтап қалиайды, ... ... ... ... ... ... (қамқоршының)
міндеттері жай ғана басқа тұлғаға немесе тиісті мекеменің әкімшілігіне
ауыстырылады. ... ... ... ... ... өз ... адал
орындаған жағдайда қорғаншылық пен ... ... ... ... ... заң шығарушы қорғаншылар мен ... ... ... ... жағдайда қорғаншылық пен қамқоршылықты
тоқтату мүмкіндігін де қарастырады. ... мен ... ... мүлкі жіне мүліктік құқықтарын басқару және өкім
жүргізу бойынша әрекеттерін қорғаншылық және ... ... ... ... Бұған белгілі мәмілелерді жасауға келісім беру және
қамқорлыққа алынғандардың өмір сүру ... ... мен аса ... ... ... беру ... ... мен қамқоршылар өз
әрекеттері туралы есепті жыл сайын ұсынуы керек. Қорғаншының (қамқоршының)
өз ... ... ... ... ... ... бабын асыра пайдалануымен, жеке басының пайдасы мақсатында
пайдалануымен байланысты болуы мүмкін. ... ... ... ... және ... ... шағымдануға болады.
Шағымды кез-келген қызығушылығы бар адам, ... ... ... өзі жасауы мүмкін. Қорғаншылық және ... ... ... барлық шағымдарды қарастырып, олар бойынша шешімдер шығарады. Егер
тұлға өз міндеттерін қасақана тиісінше орындамағаны ... ... ... ... оны ... ... міндеттерін атқарудан
шеттеуі мүмкін. Қамқорлықтағы тұлғаның өлімі немесе қаза ... ... ... ... ... ... қаза болған деп
танылуының айырмашылығы - ... ... ... қорғаншылық пен
қамқоршылықты тоқтатуға негіз болмайды. Тиісті құқықтар мен міндеттер басқа
тұлғаларға ауыстырылады [23, 45 ... ... ... пен ... ... адамгершiлiк,
әдiлеттiлiк, адамның еркiн дамуы, тәрбиеленушiлердiң құқықтары мен заңды
мүдделерiн басымдылықпен қорғау, балалар ауылы және ... ... ... ... көмек және қолдау көрсету принциптерiне
негiзделедi [24]. Осы Заң ... ... ... ... айналдыруға және елде отбасы үлгiсiндегi балалар ауылдары ... ... ... ... ... қызметi мынадай
мiндеттердiң орындалуын ... ... ... тәрбиеленушiлердiң бағып-күтiлуi, тәрбиеленуi, олардың ... ... ... ... ... және кәсіптік, орта білімнен кейінгі,
жоғары бiлiм алуы үшiн, соның iшiнде олардың дене ... ... және ... ... әсер ... ... жасау;
2) тәрбиеленушiлердiң медициналық-психологиялық оңалуын және
әлеуметтiк бейiмделуiн қамтамасыз ету;
3) тәрбиеленушiлердiң денсаулығын ... ... ету, ... ... ... және ... ... жүргiзу;
4) тәрбиеленушiлерге еңбек ету дағдыларын сiңiру, еңбек рыногында
талап етiлетiн кәсiптерге оқытып-үйрету;
5) ... ... ... ... ... және жұмысқа
орналасуына жәрдемдесу.
Балалар ауылының тәрбиеленушi-балалары (тәрбиеленушiлер):
1) жетiм балалар - ата-анасының екеуi де немесе ... ... ... ... 18 жасқа дейiнгi балалар;
2) ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балалар ата-аналарының ата-ана
құқығы ... ... ... ... ... ... ... кеткен деп танылуына, олар қайтыс болған деп жариялануына, iс-
әрекетке қабiлетсiз ... ... ... деп ... ... бас ... ... орындарында жазасын өтеп жүруiне, ата-
аналарының балаларын тәрбиелеуден немесе олардың құқықтары мен мүдделерiн
қорғаудан ... ... ... ... тәрбиелеу немесе емдеу
мекемелерiнен өз балаларын алудан бас тартуына ... ... ... ... болмауының өзге де жағдайларында жалғызiлiктi шешесiнiң
(әкесiнiң) немесе ата-анасының екеуiнiң де ... ... 18 ... ... ... өзi он сегiз жасқа толғанға дейiн балалар ауылы
отбасында тұруға және тәрбиеленуге құқылы.
Тәрбиеленушiнiң:
1) өзiнiң адамдық ... ... ... ... ... көруiне және онымен бiрге тұруға;
3) тәрбиешi-ана және ... ... ... ... ... қорғалуға құқығы бар.
Тәрбиеленушi отбасында өзiнiң мүдделерiне қатысты кез келген мәселенi
шешу кезiнде өз пiкiрiн ... ... ... ... құқықтары
мен заңды мүдделерiне қатысты кез келген сот iсiн немесе ... ... ... ... ... ... Жасы онға толған тәрбиеленушi
пiкiрiнiң, бұл оның ... ... ... реттердi қоспағанда,
ескерiлуi мiндеттi.
Тәрбиеленушiнiң пiкiрi:
1) тәрбиешi-ана бiлiм беру ... және ... ... ... ... отбасылық тәрбие мен бiлiм беруге қатысты мәселелердi
шешкен кезде;
3) сот баланы тәрбиешi-анадан өз ата-анасына ... ... ... қараған кезде;
4) сот баланың ата-анасының ата-ана құқықтарын қалпына келтiру ... ... бас ... жағдайда;
5) сот баланың ата-анасының ата-ана құқықтарын шектеудiң күшiн жою
туралы талап қоюын қанағаттандырудан бас ... ... ... ... ... өз ... мен заңды мүдделерiн
қорғауға құқығы бар. Тәрбиеленушiнiң құқықтары мен ... ... ... ауылының әкiмшiлiгi, қорғаншы және қамқоршы ... және сот ... ... ... ауылы тәрбиеленушiсiнiң балалар
ауылының әкiмшiлiгi, сондай-ақ ... ... ... ... құқығы бар. Тәрбиеленушiнiң құқықтары мен заңды мүдделерi
бұзылған, соның iшiнде балалар ауылының ... ... ... ... ... бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық
және ... орта ... ... ... бiлiм алу ... ету ... ... орындамаған немесе дұрыс орындамаған
не олар өз құқықтарын асыра ... ... бала өз ... мен
заңды мүдделерiн қорғау үшiн қорғаншы және қамқоршы органға, ал он ... ... ... - ... өз ... ... жасауға құқылы. Баланың
өмiрiне немесе денсаулығына қатер төнгенi туралы, оның құқықтары мен ... ... ... ... ... ұйымдардың лауазымды адамдары
және өзге де азаматтар бұл жөнiнде баланың ... ... ... және ... ... ... ... Мұндай мәлiметтердi
алған жағдайда қорғаншы және ... ... ... ... ... мен ... мүдделерiн қорғау жөнiнде қажеттi шаралар қолдануға
мiндеттi. Тәрбиеленушi балалар ауылында ... ... ... мемлекеттiк
тұрғын үй қоры үйлерiндегi тұрғын үйдi жекешелендiрген ... ... ... ... ... ... меншiкке құқығын
сақтайды. Ортақ бiрлескен ... ... ... ... ... ортақ бiрлескен меншiгiндегi жекешелендiрiлген тұрғын
үйдi иелiктен айыруға тек ... ... ... келiсiмiмен ғана жол
берiледi. Тәрбиеленушiнiң атынан ... ... ... ... айыру
жөнiндегi мәмiленi жасауға келiсiмдi қорғаншы және қамқоршы орган бередi.
Ата-аналарынан, туыстарынан немесе басқа адамдардан өзiне мұрагерлiк ... ... ... және басқа да заңды ... ... ... үйге меншiк құқығы бар тәрбиеленушi балалар
ауылында болған барлық ... оған ... ... ... ... ... ... тұрғын үй тәрбиеленушiге ол балалар ауылында болған барлық
уақыт iшiнде сақталады. Тұрғын үйi жоқ тәрбиеленушi балалар ... ... ... ... ... ... үй ... сәйкес
мемлекеттiк тұрғын үй қорынан тұрғын үй алуға құқылы.
Тәрбиеленушiнiң:
1) өзi сыйға тарту, мұрагерлiк ... және ... ... ... ... банк салымынан проценттер түрiнде алынған табыстарға;
3) өзiне ... ... үйдi ... ... ... табыстарға;
4) шығармашылық, кәсiптiк, еңбек және өзге де ... ... ... ... ... ... алынатын өзiне тиесiлi алиментке,
сондай-ақ ... ... ... ... ... мен басқа
да төлемдерге құқығы бар. Балалар ауылында тұратын ... ... ... ... алынатын қаражат, оған тағайындалған
жәрдемақылар мен ... да ... ... банк шоттарына
тәрбиеленушiнiң атына аударылуға тиiс
Балалар ауылындағы отбасы - ... ... жаңа ... ... қатынастарды нығайтуға және еңбек дағдыларын
сiңiруге, оқыту мен тәрбиелеуге ... ... жеке ... ... және ... байланысты адамдар тобы. Балалар ауылында
балаларды бағып-күтудi және ... бiлiм беру ... ... ... ... тәртiппен конкурстық iрiктеуден өткен тәрбиешi-
ана отбасында жүзеге асырады. Балалар ауылындағы ... ... ... ... ... бекiтедi.
Балалар ауылы - тәрбиеленушi балалардың құқықтары мен заңды мүдделерiн
қамтамасыз ету және осы Заңмен белгiленген ... ... ... емес ұйым ... нысанында құрылатын заңды
тұлға. Мемлекет Қазақстан Республикасының Yкiметi мен жергiлiктi атқарушы
органдар арқылы балалар ауылының құрылтайшысы бола ... ... ... ... ... оның ең аз ... онда
орналасқан пәтер үлгiсiндегi тұрғын үй-жайларды, әкiмшiлiк ... ... ... ... ғимараттарды, сондай-ақ үй іргесiндегi және
қосалқы (үй) ... ... ... Республикасының Yкiметi
белгiлейдi. Балалар ауылы, әрқайсысында жасы он ... ... ... он
тәрбиеленушi балаға дейiн тұратын және тәрбиеленетiн ... ... ... бiр ... жасы 23-ке ... ... ... мен балалар ауылының тәрбиеленушiлерi тұруға ... ... ... ... ... әдетте, шағын және орташа
қалаларда, селолық елдi мекендер мен iрi ... ... ... ... ... ... ... балалар ауылының
құрылтайшысы оның Жарғысына ... ... ... ... асырады.
Балалар ауылы әкімшілігінің негізгі қызметтері төмендегідей:
1. балалар ауылының қызметi үшiн қалыпты жағдай жасап оның ... ... ... ... ... ... ... балалар ауылының инфрақұрылымын жетiлдiредi;
4. материалдық қамтамасыз ету нормаларына сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ана-тәрбиешiлердiң, жасөспірімдер үйінің директорларының айлық
қаржы есебiн ... және ... ... ... тиiстi бiлiмi бар, некеге тұрмаған және өзiнiң туған
не асырап алған ... ... жоқ, ... ... сот ... ... немесе әрекетке қабiлетi шектеулi деп
таныған адамдарды;
2) сот ... ... ... ... сот арқылы ата-ана құқығы
шектелген адамдарды;
3) өзiне заңмен жүктелген мiндеттердi дұрыс орындамағаны үшiн қорғаншы
(қамқоршы) мiндеттерiнен шеттетiлгендердi;
4) ... бала ... ... егер ... ... ... ... алушылығы жағдайын сот жойған болса;
5) соттылығы бар адамдарды;
6) денсаулық жағдайына қарай бала тәрбиелеу жөнiндегi ... ... ... ... ... ... бола алады.
Адамның тәрбиелеуге бала ... ... ... ... ... ... Yкiметi белгiлейдi.
Бiлiм беру мәселелерi жөнiндегi уәкiлеттi орган ... ... ... және ... ... неғұрлым толығырақ қамтамасыз ету үшiн қорғаншы және қамқоршы
органдарда балалар ауылының тәрбиешi-аналарына ... ... ... ... ... ... балалар ауылы отбасына
iрiктеудi балалар ауылы ... ... ... ... ... ... ... негiзiнде тәрбиешi-ана жүзеге ... ... ... ... ... ... ... және қамқоршы
органдар оған мұрагерлiк, сыйға ... ... ... ... да ... бойынша берiлген мүлiктiң бар екендiгiн анықтауға және балалардың
мүлiкке құқығын қорғаудың және осы мүліктi ... ... ... мiндеттi (заң бойынша балаларға мұрагерлiкке өтуге тиiс мүлiктi
анықтау, сақтау және басқару; мүлiктi заңсыз иеленген ... оны ... ... ... ... алу және ... Егер балалар
ауылына берiлген балалардың басқа жерде тұрған мүлкi болса, онда ... ... ... ... ... ... және ... орган жүзеге
асырады және қажет болған ... олар ... ... тағайындауы
мүмкiн. Балалардың мүлiктi басқаруға қажеттi ақшаларынан басқа, ақшалай
сомалары мен бағалы қағаздары ... ... ету ... ... ... және ... бар ... туралы құжаттар тәрбиешi-анаға
берiлiп, балалар ауылының әкiмшiлiгiнде сақталады.
Балаларды отбасында бағып-күту, тәрбиелеу, бастауыш, ... ... ... ... және ... орта ... кейінгі, жоғары бiлiм
берумен қамтамасыз ету тәрбиешi-ана мен ... және ... ... ... балаларды беру туралы шарт негiзiнде жүзеге асырылады.
Балаларды балалар ауылы отбасына беру ... үлгi ... бiлiм ... жөнiндегi уәкiлеттi орган бекiтедi. Балаларды отбасына берген
кезде қорғаншы және қамқоршы ... ... ... ... ... отбасына беру олардың пiкiрi және тәрбиешi-аналардың тiлегi
ескерiле отырып ... ... Он ... ... ... ... ... олардың келiсiмiмен берiлуi мүмкiн. Балалар ауылы отбасына берген
кезде балалардың мүддесiне орай ... ... шығу тегi, ... ... және мәдениеттi ұстанатындығы, ана тiлi, тәрбие мен бiлiм беруде
сабақтастықты қамтамасыз етудiң ... ... тиiс. ... ... медициналық не басқа да себептермен бiрге тәрбиеленуге болмайтын
жағдайларды қоспағанда, бiр отбасына берiлуге тиiс. ... ... ... балаға арнап қорғаншы және қамқоршы органдар тәрбиешi-
аналарға мынадай құжаттар тапсырады:
1) тууы туралы ... ... ... ... және ... ... ... үзiндi
көшiрме;
3) анасының денсаулығы және оның босану жағдайы туралы анықтама (бала
перзентханадан, босану ... ... ... ... ... ... (мектеп жасындағы балалар үшін);
5) ата-аналары туралы құжаттар ... ... ... ... соттың үкiмi немесе шешiмi, ата-аналарының сырқаты, оларға
iздестiру туралы анықтама және ата-аналарының жоқтығын ... ... ... ... мүмкiн еместiгiн растайтын басқа да құжаттар);
6) ағасы, iнiсi, апасы, сiңлiсi, қарындасы бар екендiгi және олардың
тұрғылықты жерi туралы анықтама;
7) ... ... ... тiзiмдемесi және оның сақталуы үшiн жауапты
адамдар туралы ... ... ... ... тұрғын үй алаңын кәмелетке толмағандарға
бекiтiп беру туралы құжаттар;
9) алимент өндiрiп алу ... сот ... ... ... ... және басқа да әлеуметтiк төлемдерге құқығын
растайтын құжаттар;
10) банк мекемесiнде баланың атына ... ... бар ... ... өзге де ... ... әкiмшiлiгi, тәрбиеленушi-балалардың кез келген жеке
және заңды тұлғалармен қарым-қатынастарында, оның iшiнде соттарда, бұған
арнайы ... ... да, ... ... мен ... ... ... заңды өкiлi болып табылады. Егер қорғаншы және қамқоршы орган
әкiмшiлiк пен ... ... ... ... бар екенiн
анықтаса, әкiмшiлiк балалардың мүдделерiн қорғауға құқылы емес. Олардың
арасында келiспеушiлiктер ... ... ... және қамқоршы орган
басқа өкiл ... тиiс. ... ... ... денсаулық жағдайы туралы, оны ... ... ... ... ... ... жұмысы туралы қорғаншы
және қамқоршы органға кем дегенде жылына бiр рет есеп берiп ... ... ... органдары балалар ауылдарында және Жасөспiрiмдер үйлерiнде
тәрбиеленушi-балалардың құқықтарын ... мен ... ... ... ... мен ... ... қаражаты шегiнде жүзеге
асырады. Тәрбиеленушiлер мемлекеттiк ... ... ... ... (балалар үйлерiнде) болған кездерiнде оларға толық мемлекеттiк
қамтамасыз ету кепiлдiгi берiледi. Мемлекеттiк ... ... ... ... ... өтiп жатқан адамдарға, олар
күндiзгi оқу ... ... және ... ... орта ... немесе жоғары бiлiм алғанға дейiн, толық немесе iшiнара мемлекеттiк
қамтамасыз ету кепiлдiгi берiледi.
2.2 Қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... отбасындағы мүдделерін қамтамасыз етуде мемлекеттің қатысуы
оған отбасылық заңнамада қарастырылған құқықтарды берумен ғана ... ... бала үшін ол ... ... кепілдігіне ие болу,
сонымен қатар бұзылған жағдайда ... ... кем ... ... ... Конвенциясының 3-бабының 2-тармағына сәйкес «қатысушы
мемлекеттер заң ... ... ... үшін ... ... мен ... ... міндеттенеді...». Айта кету керек, мемлекет тарапынан
қорғанышқа мұқтаж балалар саны жыл өте ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру кепілдігін жасаумен
тұжырымдалатындықтан, оған әр ... ... ... әр түрлі мазмұнды,
әр түрлі ... ҚР ... ... ... Жарлықтары,
Үкіметтің қаулылары, сонымен қатар атқарушы билік органдарының ... ... ... Мақсаттылық сипаты бар және кәмелетке толмаған
баланың құқықтарын жүзеге асыру жолындағы ... ... және ... ... ... заңында қарастырылған, оның құқығын қалпына келтіретін
жанұядағы ... ... ... ісі өзгешелеу болып келеді. Мұндағы бар
айқындыққа заңның бала ... кім және ... ... ... ... ... мұқтаж екенін анықтау арқылы қол жеткізіледі. Өздерінің
балаларының құқығын, қызығушылықтарын қорғауға міндетті тұлғалар санына ата-
аналары немесе олардың орнын ... ... ... ... ... басқан тұлғалар) болмаған жағдайда немесе олар өз міндеттерін
орындамаған кезде, ... ... ... ... ... ... қорғаншылық және қамқоршылық органдарына, яғни жергілікті өзін-
өзі басқару органдарына ... ... ... ... құқығын
қорғау саласындағы олардың құзыреті ҚР заңдарымен, ... және ... ... ... кодекске толық сәйкес болуы керек. Басқа сөзбен
айтқанда, баланың құқығын қорғау секілді ортақ мақсатқа жету үшін, ... ... ... ... ... тек қана ... да
мемлекеттік органдардың, мекемелердің, қоғамдық ұжымдар мен қорлардың,
сонымен қатар қайырымдылық ... ... ... ... және
қамқоршылық органдарына жүктейді. Ата-ана қамқорлығынан айрылу заңды
мағынасы бар шындық болып ... ... ... ... бала туралы
ақпарат алу маңызды. Міне, сол үшін заң ... ... мен ... ... ... оның ... мен ... қызығушылықтары бұзылғаны
туралы хабардар болған мекемелердің лауазымды тұлғаларын және ... ... ... нақты орналасқан жері бойынша қорғау және қамқорлық
органына ... ... Одан ... ... зәру ... ... беру, тәрбиелеу мекемелерімен, ішкі істер органдарымен
және басқа да тығыз байланыстағы қорғау мен қамқоршылық ... ... ... Бала ... ... да ... ... әйгілі болғаны,
кімнің құқықтары бұзылуда немесе бұзылу қаупінде тұрған, бұл ... ... ... ... ... бала ... үрейлі ақпаратты алғаннан кейін
үш күн ішінде оны тексеруге міндетті қорғау және қамқоршылық ... ... ... олар түскен деректердің шындығын нақтылайтын
акт құрастырады. Екінші жағынан, бұл акт баланың ... ... ... ... бұзылу фактілерін растайтын шешім
шығару үшін негіз ... Осы ... ... ... және ... төмендегідей құқықтар мен міндеттерге ие болады:
1. Баланың өміріне немесе денсаулығына тікелей қауіп төнген кезде, оны
ата-анасынан (екеуінің біреуінен) немесе бала ... ... ... ... алу. ... ... араласу қаупінің дәрежесі әр
түрлі болуы мүмкін. ... ... оны ... ... ... ... ... жағдайларда – бала өлім межесінде болуы мүмкін.
Баланы ... ... ... ... ... ... балаларға қатысты, оларға төнген қауіп оларды басқа сәйкес
мекемеге шұғыл түрде ауыстырумен ... ... Бір ... ... олардың тәрбиесіне жауапты тұлғаларды жауапкершілікке тарту
туралы сұрақты шешу керек. «Тартып алу» ... одан ... ... ... алу ... ... Баланың тастанды болуы жас
балалар үшін ерекше қауіп болып табылады. Сондай бала ... ... ... көршілерінен, медициналық жұмысшылардан және ... оны ... ... шұғыл шаралар қабылдау керек. Сондай
тартып ... ... ... ... ... ... ... мен
денсаулығына өте қауіпті жағдайда болуы саналады, екіншіден, оны жедел
тартып алу ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органының
қаулысы қызмет ... ... ... ... ... ... ... жері бойынша толтырылған және баланың құқығын ... ... ... және ... ... ... қол ... баланың
өмірінің жағдайын зерттеу актісі қойылуы керек.
Қорғау және қамқоршылық органдарының баланы тартып алуының артынан
келесі ... ... ... ... ... іс ... жедел хабарлау.
Осы сияқты ақпарат тек баланың құқығы ... ... үшін ... ... ... ... прокурор қоғамға қауіпті әрекет жасаған
ата-аналарға (олардың орнындағы тұлғаларға) қатысты қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... баланы уақытша орналастыру.
Алайда қорғау және қамқоршылық органдары тартып ... ... сол ... ... орналастыру әрқашан мүмкін бола бермейді. Міне сол үшін оны
уақытша орналастыру (ауруханаға, ... ... ... ... бір ... және т.б.) шараларын қабылдау маңызды. Баланы
уақытша орналастыру, төтенше көмек шарасы сияқты, бұл ... ... ... ... ... ... босатпайды.
- ата-аналық құқықтан айыру немесе ата-аналық құқығының шектелуі
туралы сотқа ... арыз ... ... ... ... қамқоршысынан тартып алу
нәтижесінде қамқоршы қамқоршылық міндеттерінен шеттетіледі, баланы жанұяға
тәрбиеге беру ... ... ... ... ... алу ... жояды.
2. Ата-аналық құқығынан айыру бойынша материал дайындауға ... ... ... тартып алынған болса, осындай талап көрсету.
Ата-аналық құқықтар мен ... ... ... ... егер бұл ... мен міндеттер өз бағытымен қолданылмаса,
оларды ата-аналық құқықтарынан айырылу нәтижесінде жоғалтуы ... ... ... ... - ... тууы ... акті ... ата-ана
ретінде жазылған тұлғаларға қатысты қолданылатын жауапкершіліктің отбасылық-
құқықтық шарасы болып табылады. Егер әкесі ... ... ... ... ... ... ... құқықтар мен міндеттерге ие ... ... ... ... ... ... ... құқықтан айыру
әрбір балаға жеке қатысты. Құқықтары дөрекі түрде бұзылған баланы анықтамай
жатып, ата-аналық құқықтардан айыруға болмайды. ... ... ... ... айыруға жол берілмейді. Ата-ана құқығынан айыру ата-
ана үшін де, бала үшін де қатаң құқықтық ... ... ... ... табылады. Ата-аналық құқықтан айыруға: ... ... ... ... ... ... өзгерту мүмкін болмаған жағдайда;
екіншіден, тек қана сотпен; үшіншіден, ата-ананың кінәсі анықталған ... ... ... ... айырудың ерекше сипаттамасы, оны неге тек
сот жүзеге асыратынын түсіндіреді. Бірақ ... ... ... оның
өмірі мен денсаулығына, тәрбиесіне қауіп төнген жағдаймен істес болуға тура
келеді. ... бұл ... ... ... бар ... ... ... құқықтан айыру туралы талап жауап берушінің тұрғылықты
жері ... ... егер ол ... ... онда оның ... жер немесе соңғы белгілі тұрғылықты жері бойынша беріледі. Жауап
берушінің тұрғылықты жерін ... ... ... ... ... шығудың жолы бір уақытта ата-аналық құқықтан айыру мен ... алу ... ... Онда бұл ... ... ... жері
бойынша қарауға рұқсат ететін АІЖК пайдалануға болады. Егер жауап берушіні
таба алмаса, алимент ... ... үшін ... ... ... ... ... ТМД аймағында өмір сүрсе, онда балалар тұрып
жатқан мемлекеттің заңнамасы әрекет ... ( 1993 ... 22 ... ... және ... ... бойынша құқықтық көмек пен
құқықтық қатынастар туралы Конвенциясының 32 бабы, 1 ... ... ... ... берілген талап қою арызының қалыптары ... ... ... ... ... Сонымен қатар ата-аналық
құқықтан айыру туралы ... ... ... алу ... Ол ... ... туралы мәселе көтерілген балаға қатысты сотқа сол баланың
туу туралы куәлігін (қалауынша түпнұсқасын) көрсетуді ... ... ... бала болса, және олар әр жерде болса, талап қоюшы оларды
атап өтіп қана қоймай, мүмкіндігіне ... ... ... ... де көрсетуі
керек. Ата-аналық құқығынан айыру туралы талапты ... ету ... ... ... ... ... ... Ол талап қабылданған күні жауап
беруші мен басқа да іске ... ... ... ... ... ... айыру туралы сот процесінің міндетті
түрдегі қатысушысы қорғаншылық және қамқоршылық органдары болып ... ... бұл ... ... ... алға тартады, екінші
жағынан, балалардың құқығын қорғау бойынша өздеріне жүктелген қызметтерді
орындайды. Үшіншіден, дау ... ... ... ... айтады.
Қорғаншылық және қамқоршылық органдары өз бастамасы бойынша немесе соттың
шақыруымен іске қатысады. Қандай да ... ... егер олар ... да, ... ... құқығынан айырудың орынды екені туралы өздерінің
тұжырымдарын беруі керек. Ата-аналық құқығынан айыру ... ... ... дау ... осы органдардың ата-аналық құқығынан
айыру ... сот ... ... «Неке және отбасы туралы» заңмен
реттеледі.
Ата-ана құқығын шектеу негізі ретінде, ... ... ... ... ... ... ... Бұл жанұяда
баланың өмірі, денсаулығы, тәрбиесі үшін ... ... бар ... ... ... аз ... ... да балалардың ата-аналарымен
қатынасуы (мысалы, балалар демалыс күндері мектеп-интернаттан ... ... ... Егер де бұл күндері балаларға ... ... ... ... оларды заңның көмегімен қорғауға болады. Әр бала үшін
қауіптің дәрежесі бірдей болуы мүмкін емес. Егер аз ... ... да ... жас және ... баланың қайтыс болуы, ауыр ... ... ... ... ие ... ... олардың ата-аналарының
әлеуметтік емес қоршаған ортасы, олардың кәмелетке толмаған ... ... ... ... жету үшін ... ... қауіп төндіреді. Сондықтан, қауіптің сипаты, оның мағынасы ... әр ... ... анықталады. Және оның негативті нәтижесінің
болуы мүлде міндетті емес. Ата-аналық құқығын шектеу үшін оның бар ... де ... Егер ... ... ... ... қауіп
тудыратын әрекетінде (әрекетсіздігінде), қылықтарында (мысалы, олар ... ... ... дене ... ... ... еш кінә жоқ
болса да, ата-аналық құқығын шектеу үшін барлық негіздер көрініп тұр. ... ... ... ... ... ... болып танылған жағдайды
қоспағанда. Мұндай жағдайларда, баланы ата-ана қамқорлығынсыз қалған деп
есептеп, орналастыру ... Ауыр ... ... – бала ... ... (мысалы, баланың үнемі маскүнемдікпен ауыратын, балаға
қатігездік көрсететін, оған анасы қарсы тұра алмайтын өгей әкесімен ... ... ... ... ... кезі) пайда болуының тағы бір себебі.
Қорғаншылық пен қамқоршылық органдары ата-анасының қамқорлығынсыз қалған
балалар ... ... ... соң, тез ... (үш күн ... ... тексеру
жүргізуге міндетті. Мұндай тексерудің мақсаты – алынған ... ... ... оның ... ... ... ... ата-
аналық қамқорлықты жоғалту фактісі анықталған кезде, балаға уақытша ... оның ... ... Мән-жайға байланысты бала тез арада
тәрбиелік, емдік, халықты ... ... ... ... керек.
Алғашқы тексеру кезінде екі құжат ... ... ... және ... ... ... ... бағасы, шешімдер және баланы
орналастыру мүмкіндігінің қалпы туралы ұсыныстар). Бір ... ... оның ... қорғау бойынша шаралар қабылдануы керек (оның
тізімдемесі құрылуы керек және т.б.). Бала ... ... ... ... ... алу журналына енгізіледі және оны орналастыру
бойынша шаралар қабылданады. Баланы отбасына ... ... ... оны ... ... ... біреуіне уақытша орналастыру
шараларын жасау керек. Кәмелетке толмаған тұлғаны ... ... ... ... беру ... ... ... баланы
қамқорлыққа алуды өздері уақытша жүзеге асырады. ... ... ... ... да ... ... ... Қандай да бір
себептермен ата-ана ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету дегеніміз қамқорлық пен қамқоршылық
органдары осындай балалардың тәрбиесінің формасын таңдаған ... ... ... ... ... ... алуға, қамқорлыққа беру),
Қазақстан Республикасының заңында ... ... ... отбасына
және басқа да осындай тәрбиелеу формасына беріледі. Тек қана ... ... ... емес болған жағдайда, балалар толық мемлекеттік
қамтамасыз етілетін тиісті мекемелерге (жас ... мен ... ... ... ... ... ... үйлеріне, сәбилер
үйлеріне, құқығын қалпына келтіру ... және ... ... ... Осы ... әкімшілігі арнайы
тағайындаусыз ... ... ... қамқоршының құқықтары мен
міндеттерін жүзеге асырады. Бұл ... ... ... ... асырап
алатын отбасын іздеу қажеттілігі сақталатын, орналастырудың ... ... ... ... ... ... ... таңдау бала мүддесіне сай,
ата-ана қамқорлығын жоғалтуының нақты жағдайларын есепке ала отырып, баланы
отбасына ... әр ... үшін ... ... ... түрде сақтай отырып, ... ... ... ... ... ... ... асырап алушы отбасыларды құру
бойынша ... ... ... ... ... ... кез-келген баланы отбасына және кез-келген мерзімге ... ... ... үйлерін (сәбилер ... ... ... ... өкілетті қызметіне өзгертуге және баланы
қамқорлыққа алу жоспарын әрекетке ... ... ... ... ... өкілетті қызмет (мекеме), туған ата-анасы (баланың заңды
өкілдері) және патронаттық тәрбиешінің арасындағы бала ... ... ... ... ... ... ... Егер заңмен
бекітілген мерзімде балаға отбасын таңдау немесе оны ... ... ... ... ... және қамқоршылық органдары уақытша
қорғаншылар және қамқоршылар қызметін жүзеге асыра алады.
Қорғаншылық пен қамқоршылық органдарының қорғауға ... ... ... ... ... ... ... осындай болып
келеді. Бұл тізім кәмелетке толмаған бала ... ... ... өз ... ... ожарлықпен бұзуынан, қарапайым ата-ана
міндеттерін орындауды қаламауынан, ... ... ... ... қамтиды. Егер баланың құқығы ата-анасы оның тұратын орны туралы
дауласқан отбасында ... ... және ... ... ... ... іске араласа алмайды, себебі отбасылық қатынастар
мемлекет тарапынан бақыланбайды. Мемлекет ол қатынастарды реттеуді заңмен
қарастырылған, бала ... ... ... ... ... ... жою ... болғанда, құқығы бұзылған жағдайда, оны қалпына
келтіру үшін жүзеге асырады. Жоғарыдағы ... ... ... ... органдарына кәмелетке толмаған балаларды жаңа ... ... ... ... беру, қорғаншылықты (қамқоршылықты)
белгілеу міндеттері жүктеледі. Тәрбиелеу ... ... ...... және ... ... ... қорғауға қатысты талап арыз кімнің тарапынан берілгеніне қарамастан,
қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... ... қатысуға тартылуы керек. Сот шешімі
бойынша (ата-анасы ата-аналық құқықтарынан айырылғанда, ата-аналық құқығы
шектелгенде, баланы ... ... ... ... т.б.), ... қорғаншылық және қамқоршылық ... ... ... ... аса ... әрі жауапты болып табылады. Баланы тартып ... ... ... ... бойынша сот шешімін орындауға қорғаншылық ... ... ... ... болып табылады. Кідіртуге
болмайтын жағдайларда, яғни бала ... ... ... ... және қамқоршылық органдары өздігінен баланы ата-анасынан тартып
алуға құқылы.
Жалпы алғанда (шартты түрде) қорғаншылық және қамқоршылық органдарының
отбасы құқықтарын қорғауының ... үш ... ... ... өз ... ... өздігінен шешімдер қабылдау (қандай да бір
әрекеттерге келісім, не болмаса рұқсат беруді ... ... арыз ... тәртібімен тиісті талаптарды сотқа бағыттау
в) сотта істі қарауға қатысу.
Өкілеттіліктің бірінші түріне қорғаншылық және ... ... ... ... беру ... ... ... әкесінің ғана өтініші бойынша әкелікті белгілеуге; он төрт жасқа
толмаған ... ... оның аты мен ... ... ... сотпен шектелген ата-анасы мен баланың байланыс жасауына; ата-анасы
немесе қорғаншысы ... ... ... ... ... ата-
аналардың баласын асырап алуға келісім беру. Баланың қорғаншысы мен баланың
кәмелетке толмаған ата-анасының арасында туындайтын ... ... ... және ... беру туралы ата-анасы арасындағы
келіспеушіліктерді шешу; балалардың ... мен ... ... үшін ... ... туыстарымен қарым-қатынас жасау туралы сұрақтарын шешу;
асырап алушы ата-аналармен баланы отбасына тәрбиелеуге ... ... ... ... ... де ... ... екінші түріне қорғаншылық және қамқоршылық органдарының
алимент төлеу туралы келісімді заңда қарастырылған ... ... ... алуды болдырмау, сол сияқты ата-ана құқығынан айыруды ... ... ... шектеу және балаларға төленетін алиментті өндіріп алу
құқығы) жарамсыз деп тануды талап ету жатады. ... және ... ... ... ... ... арыз түрінде ресімделеді.
Өкілеттіліктің үшінші түріне қорғаншылық және қамқоршылық органдарының
сотта төмендегі істерді қарауға қатысуы ... ... ... ... ... ... құқықтарын жүзеге асыруы туралы; ата-ана құқығынан ... ... ... ... ... ... ... құқығын шектеу және
ата-ана құқығын шектеуді жою туралы; баланы асырап ... ... ... асырап алуға жол бермеу туралы.
Қазіргі уақытта бала толық құқықсыз, өз ... ... ... субъектісіне айналып отыр. Осы салада қол ... ... ... ... ... ... реформалардың,
жетілмеген заңдардың құрбаны болып келеді. Бұл ретте, іс жүзінде балалар
өз құқықтарын өздігінен ... және өз ... ... ... ... ... ерекше, күшейтілген көмекке – мемлекет көмегіне
мұқтаж, мұндағы жетекші рөлдердің бірін ... және ... ... ... және қамқоршылық органдарының әрекетіндегі
тән кең таралған кемшіліктерге мыналар жатады:
- баланың құқықтық мәртебесін бекіту мерзімдерін кешіктіру (бұл ... ... ... деректер қорына аудару мерзімін ... және ... ... ... алуға жататын балалар
туралы мәліметтерді аймақтық деректер қорына уақытында аудармауы;
- ... ... ... ... ... ... асырап алуға жататын балалар ... ... ... халықтың асырап алу тәжірибесі туралы аз хабардарлығы, ... ... ... ... ... азаматтар немесе азаматтығы жоқ адамдар асырап алаған және
шетелге алып кеткен балалардың өмір сүру мен тәрбиелену жағдайлары ... ... ... алушыларды есепке алу журналын қатал есептілік құжаттары
ретінде тиісінше ресімделмеуі, ... ... ... ... ... алынған балаларға арналған ақшалай қаржыларды төлеу
бойынша орасан зор ... ... ... ... бір-бір жарым жыл
бойы төленбеген.
Ата-ана қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмаған балалардың мүліктік
және баспаналық құқықтарының ... кең ... бұл ... ... ... ... ... төмендетеді. Заңға сәйкес,
тәрбиеленушілердің қамқоршылары болып ... ... ... ... зейнетақы және жәрдемақы алу құқықтарын қорғау ... ... ... құқықтық мәртебесі бекітілмеу жағдайы жиі
кездеседі, жеке құжаттарда туу туралы ... ... ... ... ... тізімі жоқ болады, баспананы бекіту туралы
сұрақтар шешілмейді. Тұрғын ... ... ... ... ... қолданбау, интернатты бітірген соң, бітірушілердің сол жерді
паналауға ... ... ... ... ... ... ... әкеп
соқтырады. Ата-аналық құқығынан айрылған тұлғаларға қатысты, ... ... үй ... ... ... ... жүргізілмейді.
Тұрғын жайларға қатысты жасалған мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы істер
- балалардың ... мен ... ... ... ... ... ең көп ... категориялары болып табылады. Кәмелетке
толмағандардың құқықтарын қорғауға бағытталған, заң ... ... ... ал ... жағдайларда нәтижесіз болып отыр. Бұл ... ие емес он төрт ... ... ... да, ... ... он төрт ... асқан балалар да бірдей қорғаусыз жағдайда болып отыр.
Қорғаншылық және ... ... көп ... ... ... ... әрекетке қабілетсіздігін көрсетті. Көп ретте бұл олардың
жұмыстарында заңның қолдану ... ... ... және
қорғаншылық және қамқоршылық органы мамандарына уақытында ... ... ... ... біртұтас үйлестіру органының жоқтығымен
байланысты. Тәжірибеде қорғаншылық және ... ... ... ... ... ... себептерін тексермей, балалар тұратын
пәтерлермен мәмілелер жасауға келісім берген жағдайлары кездеседі. Бірінші
кезекте бұл ата-аналары балалар ... ... ... ... не ... ... нашар отбасыларға қатысты. Көпшілік
жағдайда, пәтерлерін сатуда, өз үлестерімен қатар, ... ... ... де ақша алу ... ... ... ата-аналар ата-
аналық құқықтарынан айырылмаған, сондықтан қамқорлық органдары оларға
пәтерді сатуға рұқсат беру ... ... ... ... ... ... ... бар балалардың өміріне араласуды жөн ... ... мен ... ... ... ... ... және
қамқоршылық органдарының әрекетіндегі келтірілген келеңсіз жағдайлар
жалпыға ... ... ... ... деп ... керек. Қорғаншылық және
қамқоршылық органдары мамандарына теориялық және практикалық (ең ... ... ... ... мәселелерді шешуде біртұтас ... ... ... ... соттан тыс формаларын
қолданудың тиімділігін арттыру үшін, басқа ... ... ... тыс ... ... балалардың қатысуына байланысты
лауазымды тұлғалардың міндеттері бекітілген, бұлар: ... ... ... ... ... мен нормаларына сәйкес, соның ... ... ізгі ... ... оларға білікті заңдық
көмек көрсетуге қатысты нормаларға сәйкес әрекет ету. Егер ... ... ... бала педагогикалық, психологиялық, медициналық,
заңдық көмекке, әлеуметтік оңалтуға ... ... онда осы ... ... ... ... ... нысанасына қарамастан, құзіретті
органға тиісті шаралар қолдану керектігі туралы хабарлауға міндетті. ... ... ... қайта ұйымдастыру мен ... ... ... және ... ... ... тұлғалары туралы сөз
қозғалады, өйткені, олардың кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғаумен
байланысты ... ... шешу ... ... елеулі нәтижелер
көрсетпейді және қазіргі ... ... ... ... ... ... ... кәмелетке толмаған балалардың құқықтарын ... ... ... базаның шалағайлығын айғақтайды, ол
белгілі бір жағдайларда жалпы ... ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан, кәмелетке толмағандардың
қауіпсіздігін қамтамасыз етудің құқықтық негіздерін әрі ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі деңгейдегі
мемлекеттік өкімет органдарының іс жүзіндегі әрекеті және ... ... әр ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдары
үшін аса маңызды мәнге ие.
Қазақстан Республикасының азаматтары болып табылатын ұл ... ... ... алу ... ... ... бала ... алу рәсіміне сәйкес, Қазақстанның азаматы болып
табылатын ... ... ... ... шетел азаматтары, ҚР уәкілетті
қамқоршы және қорғаншылық органдарына ... ... ... ... мекемелері арқылы өтініш білдіреді және келесі қажетті құжаттарды
ұсынады:
1. баланы ... алу ... ... ... ... ... және ... органдары немесе мемлекеттік лицензия
негізінде осындай қызмет түрлерін жүзеге асыратын агенттіктер беретін,
ықтимал асырап ... жеке ... ... ... ... қаржылық жағдайы туралы анықтама;
4. отбасылық жағдайы туралы ... ... ... туралы анықтама.
6. шетел мемлекетінің құзырлы ... бала ... ... ... ... ... шетел мемлекетіне келу және тұрақты тұру
рұқсаты.
Қолдаухат материалдарын қарау барысында басқа да құжаттар талап етілуі
мүмкін. ... ... ... кандидаттардың азаматтығы әр түрлі болған
жағдайда, олар ... ... екі ... ... ... ... ... ерлі-зайыптылар азаматы болып табылатын елдерге ... ... келу және тұру ... алулары қажет. Сонымен қатар,
Қазақстанның азаматы болып табылатын баланы асырап алу және балаға келу ... ... бала ... алу ... ... ... органның
кепілдік хаты ретінде орындалатын болса, жеткілікті.Барлық аталған құжаттар
мемлекеттік немесе орыс тілдеріне аударылған және ... ... ... ... «ҚР ... ... ... балаларды
асырап алуға ниет білдіруші шетел азаматтарын есепке алу туралы» ережеге
сәйкес, шетелдердегі Қазақстанның консулдық мекемелерінде ... ... ... ... жүргізіледі. Қолдаухат материалдары қамқоршылық және
қорғаншылық органдарға жіберіледі. Ол ... ... алу ... ... ... ... мемлекеттер арасында визалық режім ... ... ... ... ... шетелдікке елге келу үшін арнайы
виза береді. Бұл виза тек Қазақстан ... ... және ... ... оның ... департаменттерінің шақыру хаттары
негізінде ... ... ... ... санаттары бойынша (мысалы:
туристік, іскерлік) асырап алу мақсатымен Қазақстанға келуге ... ... ... ... екі аптадан кем емес мерзім ішінде
шетелдіктер баланы таңдап, онымен тікелей қатынас ... ... және оның ... жеке ... ... ... алуға ниет
білдірген тұлғалардың өтініштері ... ... алу сот ... Бала ... алу ... ... қаралуын, сот ерекше
өндіріс тәртібінде, Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... Соттың түпкілікті шешімі
шыққаннан кейін, Қазақстанның АХАЖ және көші-қон органдарында асырап
алынған балаға ... алу және туу ... ... ... ... ... паспорты ресімделеді. Балаларды консулдық есепке алу олар Қазақстан
Республикасынан тысқары кеткенге ... ҚР ... ... министрлігінде
жүзеге асырылады. Балаларды консулдық есепке алған үшін ... ... ... ... ... консулдық алым
алынады. Балаларды есепке алу үшін ... ... ... құжаттарды
ұсынады:
1. асырап алынған ұл (қыз) баланы консулдық есепке алу туралы өтініш
(1 ... ... ... ... ... жеке ... (2 ... баланың 2 фотосуреті;
4. ішкі істер органдарының шетелде ... тұру ... жол ... ... ... бар ҚР ұлттық паспорты;
5. ұл (қыз) баланы асырап алушылардың жеке басын ... ... ... ... ... куәландырылған баланың туу туралы және ұл (қыз)
баланы асырап алу туралы куәліктердің көшірмелері.
Балаларды есепке алу процесіне, ... ... ... ... ... ... азаматтық және азаматтық іс жүргізу заңнамасында
құқықтары мен міндеттері белгіленген өкіл ұстау құқығынан ... ... ... ... ... өкілдеріне нотариалды куәландырылған
сенім хат берулері қажет. Паспортында есепке ... ... ҚР ... ... мөртаңбасы болған жағдайда қосымша консулдық мекемеде
тіркелгендігі туралы ... қою ... ... ... ... паспортында ҚР ішкі істер органдарының шетелде тұрақты
тұруға кетуге арналған рұқсат жазбасы, сондай-ақ ҚР СІМ ... ... ... ... жағдайда асырап алушы ата-аналар жүзеге асырады. ҚР
Сыртқы істер министрлігі баланың есепке ... ... оның одан ... ... Қазақстанның дипломатиялық өкілдігіне ... ... ... Асырап алынған ұл (қыз) баланың тұрғылықты
орны өзгерген жағдайда, асырап алушылар бұл ... ... ... ... ... ... ҚР азаматы – асырап ... ұл (қыз) ... орны ... ... ... ... арқылы хабарлайды.
Бұл рәсім Қазақстанның азаматы болып табылатын баланың тұрмыс жағдайы ... ... ... болу үшін және ... ... оған ... үшін ... (жоғалтылған құжатты қалпына келтіру, жаңа паспорт ... ... ... және т.б.). ... ... ... алынған бала
ҚР заңнамасына сәйкес 18 жасқа толғанға дейін ҚР ... ... ... қажет. Аталған баланың ҚР ... ... тек ... ... ... кейін және оның ниеті ... жол ... ... ... Қазақстанға келуі мен кетуі тек ҚР ... ... ғана ... ... ... Шетел азаматтары
Қазақстаннан баланы асырап алғанда, оның болашағы үшін ... ... ... ... ... бала ҚР азаматы болып табылатынын ... ... ... өз ... ... және ... ... қараулары қажет және аталған заңнамада белгіленген
барлық талаптарды орындаулары тиіс.
2.3 ... ... ... және ... жетілдіру
Балалардың құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету ... ... ... әрі ... ... және жетілдіруде
халықаралық нормалардың имплементациясы көрініс табады. Конвенцияның ... мен ... ... Республикасының Конституциясына,
Қазақстан Республикасының Қылмыстық, Қылмыстық іс жүргізу кодексі және
Қылмыстық-орындау ... ... ... қолдану саласы
балалардың құқықтары мен мүдделері болып табылатын тұтас кешендер, сонымен
қатар ... ... ... атап айтсақ: «Қазақстан
Республикасындағы баланың құқықтары ... ... беру ... ... ... туралы», «Мүмкіндіктері шектеулі балаларды
әлеуметтік және медицина-педагогикалық түзету тұрғысынан ... ... ... ... мен ... үйі туралы», «Неке және
отбасы туралы», «Кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзушылықтардың және
балалар бақылаусыздығы мен ... ... алу ... ... ... ... жете және толық үйлестіру мақсатында Қазақстан
Республикасының әрекеттегі заң актілеріне ... ... ... ... ... құқықтарын жүзеге асыруға ... ... ... ... ... болады, олар
балалардың қарулы қақтығыстарға ... ... ... ... және ... сонымен қатар, балалар еңбегінің ең нашар
формаларына тыйым салу және жою бойынша шұғыл шаралар қолдануға ... ... ... ... ... саясат Қазақстан Республикасы
заңдарының Конвенция принциптері мен ережелеріне толық ... ... одан әрі ... ... ... ... ... заңнамаға
имплементацияланбаған бірқатар нормалары бар. Осылайша, ... ... ... ... ... ... ... шешілмеген. Біріккен
Ұлттар Ұйымының Бала құқықтары бойынша ... ... ... ... ... ... ... сәйкес, 2006
жылдың қаңтарында Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінде
Балалар құқығы бойынша комитет құрылды, оның негізгі ...... мен ... ... ... қамтамасыз ету бойынша мемлекеттік
саясатты жүзеге асыру болып табылады. Конвенцияның нормаларын ең ... үшін ... ... ... назар аударылады. Қазақстан
Республикасындағы экономикалық өсу білім беру, тәрбие, ... ... дене ... және ... ... қызмет және әлеуметтік
қорғау салаларында балалар мүдделеріне ... ... ... ... ... болады. Балалардың құқықтары мен мүдделерін ... ... ... ... ... ... әр ... барлық балалар өздеріне тиесілі құқықтарды толық көлемде қолдану
мүмкіндігіне ие емес.
Республикалық ... ... ... ... ... қала) жергілікті атқару органдары, кәмелетке толмағандарға
қатысты қорғаншылық және ... ... өз ... Қазақстан
Республикасының «Неке және отбасы туралы» Заңының 106-бабына сәйкес, ... және ... ... ... өкілетті органдары арқылы жүзеге
асырады. 2011 жылдың басында 18 жасқа дейінгі республика тұрғындарының саны
4 922 715 ... ... ал ... және ... ... саны небәрі 180-ді құрайды: бұл бір маманға 27 349 ... ... ... міндеттер жүктеледі деген сөз. Әлемдік
тәжірибеде, балалықты қорғау ... ... саны 5000 ... - бір ... анықталады. Ведомствоаралық координация және ... ... ... беру ұйымдарының әрекетін бақылаудың тиімді жүйесін құру –
балалар өмірінің сапасын жақсарту мен олардың ... ... ... ... ... бұл ... ... жерлердегі өкілетті органның
өкілдері – ... және ... ... ... ... жинау жүйесі мен тұрақты мониторингтің жоқтығы Конвенция
нормаларының орындалу ... мен ... ... ... және ... ... мүмкіндік бермейді. Ұдайы мониторинг және
бақылау механизмін енгізу Конвенция нормаларының орындалуын жүзеге асырудың
және ... ... ... ... ... ету ... қатысуының тиімділігін айқындауға мүмкіндік береді.
Ата-анасының қорғанысыз қалған жетім ... ... ... маңызды мәселе болып қалуда. Республикада әрекет етуші
кішкентай азаматтардың мұндай категорияларын орталықтандырылған ... ... сын ... ... ... жинақтамасы орта білім
беру саласындағы орталық атқару органына ... және ... ... ... жүзеге асырады, балаларды асырап алуға арызданған
үміткерлер үшін, олар туралы мәліметтердің негізінде балаларды ... ... ... ... қалалардың және астаналық білім
беру басқармасы органдарына ... ... ... ... ... бойынша
Республикалық мәліметтер жинақтамасындағы ата-анасының ... ... ... ... ... [7]. ... бірге, аталған
нормативтік актіні тәжірибе жүзінде қолдану - асырап алу ... ... ... асырап алу процесін қатал бұзу, ата-ана қамқорлығынсыз
қалған балалардың мәселелерін есепке алу және ... ... ... ... ... ... білім беру саласындағы орталық атқару
органының «монополиялылығы» болып табылады. ... ... ... ... ... мемлекеттік есепке алудың ресейлік
тәжірибесі балалар туралы мемлекеттік деректер қорын ... ... және ... ... тәртібін бекіту мәселелерін аталған ... ... заң ... бұл ... ... ... ... ақпараттану саласына немесе ... ... ... ... статистика және арнайы есептер
бойынша комитетіне жүктеуді ұсынады. 2007 ... 30 ... ... ... жанындағы құқықтық саясат бойынша
Кеңестің отырысында республикада ювеналді әділет жүйесін құру ... ... ... Қазақстан Республикасындағы 2009-2011 жылдарға
арналған ювенальді ... ... ... ... мақсаты Қазақстан
Республикасында ювенальді әділет элементтерін кезең-кезеңмен енгізу және
дамыту болып табылады, ол ... ... ... сот ... ... ... ... оның тиімділігі мен сапасын арттыруға
көмектеседі [26]. Бұл Әділет, Ішкі ... ... және ... соттарда, прокуратураларда, жергілікті атқару
органдарында және адвокатураларда кәмелетке ... ... ... ... ... ... әділет жүйесін дамыту Концепциясын жүзеге асыру:
- кәмелетке толмағандарға қатысты сот төрелігін жүзеге асыру барысында
лауазымды тұлғалардың адамның ... мен ... ... ... құқық қорғау органдарының құқық қолдану тәжірибесіндегі ... ... ... ... ... ... дайындық деңгейін арттыруға;
- ювенальді әділет алдында тұрған міндеттерді шешу барысында ... бар ... ... мен ... қоғам институттарының
өзара әрекеті процесінің нормативті құқықтық ... ... ... ... ... ... ... бақылауды күшейтуге;
- кәмелетке толмаған түрме тұрғындарының ... ... ... ... ... ... байланысы жоқ қылмыстық
жазалауларды қолдану тиімділігін;
- қылмыстық-орындау ... ... ... ... ... ... шарттары мен тәртіптерін халықаралық
тәжірибенің озық ... ... ... ... ... ету ... ... негізі - халықаралық
құқықтық база болып табылатыны сөзсіз, ол негізінен ... ... (1386 А (XIV) Бас ... ... ... ... ж.) [27], ... құқықтары туралы Конвенция» ( Нью- Йорк,
20.11.1989 ж.) [28], БҰҰ Бас ... ... ... ... кәмелетке толмағандарға қатысты сот төрелігін
жүзеге асырумен байланысты ... ... ... ... («Пекин
ережелері»1995 ж) [29], БҰҰ Бас ... ... ... ... ... ... ... қылмыскерліктің алдын алу
үшін ... ... ... (Эр- Риядеде қабылданған басқару
принциптері, 1990 ж) [30] сияқты құжаттармен ұсынылады.
Ювенальді ... ... және ... ... ... ... 2002 ... 20 қыркүйегінде Қазақстан
Республикасы Президентінің № 949 ... ... ... құқықтық саясат Концепциясында көрініс тапқан [31].
Ювенальді әділеттілікті ... ... ... ... ... дайындау жүйесін құрумен тығыз байланысты.
Сондықтан, алдын-ала педагогикалық қапталды ... оқу ... ... ... қорғау бөлімдерін, ал заңдық
қапталды жоғарғы оқу орындарында – ... ... ... ... және ... ... органдары үшін адвокаттар даярлайтын
мамандандырылған бөлімдер ұйымдастыру қажет, бұл көрсетілген субъектілерге
қатысты құқықтық, медициналық, ... және ... ... ... ... Шетелдеріндегі қорғаншылық және қамқоршылықты туғызушы заңдық
әрекеттердің табиғаты
3.1 Еуропа елдеріндегі қорғаншылық және қамқоршылық
Қорғаншылық және ... ... ... ... ... заңдары мен тәжірибесінде түрліше тәсілдер қолданылады. Бір
елдерде (Қырғызстан, ... ... ... ... ... мен ... жою сот заңы ... екіншілерінде -
қорғаншылық және қамқоршылық бекітілетін немесе тоқтатылатын ... жеке ... ... ... Белоруссия, Венгрия,
Қазақстан, Италия, БАӘ, Португалия, Румыния және т.б.), ... ... - ел ... негізінде, әрекетке әрекетке қабілетсіз ... ... ... ... ... ... Греция, Испания,
Таиланд, Тунис, Түркия, Чехия, Оңтүстік Корея, Жапония және т.б.); ... ...... ... жері) заңының негізінде немесе
қамқорлыққа алынатын тұлғаның тұрған жері ... ... ... ... ... ... ... канадалық Квебек провинциясы және т.б.)
шешіледі. Бірқатар шет мемлекеттердің заңдары ... ... ... ... ... ... сұрақты арнайы
реттейді, ол жеке заңның негізінде ... ... ... ... ... Румыния) немесе қорғаншылық ... ... ... ... ... негізінде (Чехия)
шешілуі тиіс [32, 12 б.].
18 ғасырдан Еуропадағы үйсіз ... ... ... ... ... қатар монах ордендерінде тастанды балаларға
арналған жетімханалар болды. Мемлекет үлкен балалар мекемелерін ашты. ... ... ... жетім балалардың қажеттіліктері мен мұқтаждықтарын
ұғыну күшее түсті, оларға көмектесудің ең ізгі жолдарын табу ... ... ... әкелді, олардың негізгі мақсаттарының бірі - ... ... ... тауып, үлкен балалар үйінде тұрып жатқан
балаларды сонда орналастыру болды. Осылайша еуропалық патронаттық тәрбиелеу
жүйесі қалыптаса бастады, бұл ... ... ... іс ... ... жоқ ... бірден-бір себебі болды. Ата-анасыз қалған ... ... ... ... ... азаматтары үшін ең алыс туысының
баласы туған болып ... оны ... ... беру ... болып
саналады. Еуропада әрбір 100 мың тұрғыннан 3000 бала ата-анасыз ... ... ... ... ең таяу уақытта жаңа ... ... әр қилы ... ұйымдары балалар мекемелеріне орасан ... ... ... ... бұл ... әр ... қорлар мен
демеушілерді тартып, науқас балаларды ... және ... ... ... тағдыр тәлкегіне ұшыраған балалардың білім алуына қомақты ... ... ... ... ... ... ақшалай қаржы
жинау кең таралған құбылыс. Адамдар үйден-үйді аралап, кей уақытта қомақты
ақша сомасын жинайды, өйткені ... ... ... ... ... ... бұрынғысынша балаларды орналастырудың
патронаттық жүйесі ... ... ... ... ... мамандық
ретінде қарастырылады, өз бағалау жүйесі бар – ... ... және ... ... ... ... қызметтің
басшысына дейін мансаптық өсу қарастырылған. Өз ... ... ... отбасыларды аса мұқият ... ... ... ... ... ... асырады, асырап алушы ата-аналармен
тұрақты міндетті кездесулер өткізіп, онда мұндай ... ... ... ... ... Сол ... ... елдердің
бірқатарында шіркеу қауымдары әлі күнге дейін жетімханалар ұстайды, ... ... және діни ... алады, алайда айтарлықтай кемшілігі -мұнда
балалар отбасылық өмір ... ала ... ... ... ... Еуропа
елдерінің өзінде де ата-аналары тірі бола тұра жетім қалған балалар да ... ... ... және ... ... бар ... ... тағдырын жергілікті әлеуметтік қызмет шешеді. Болмашы
мәселелер ... ... ... ... бекітіліп, ол ата-ана мен
балаға туындаған қиындықтарды жеңіп шығуға көмектесуге тырысады. ... ... үшін ... ... ... бала үшін
оның қатарластарының ортасында әр түрлі сейілдер мен ... Ал ... ... ... ... болатын отбасын
табады. Әдетте баланы туыстарына тәрбиелеуге береді. Швецияда, егер ... ... ... одан бас ... ол тез ... жаңа ... өйткені бала асырап алғысы келетіндер бірнеше жылдар бойы ... ... ... ... ... ... отбасылармен бақыланып
отырады, балалар бір айда бірнеше күнді қолдаушы ... ... ... ... ... ... елдегі «жетімдер мәселесіне» қарама-қайшы.
Елде жетім балаларды асырап алуға орасан зор кезек бар. Балаларды Ресейден,
Қытайдан, ... ... ... ... Егер ... ... ... келмесе, бірнеше күннен кейін оны басқа ата-ана асырап
алады. Ересек балаларды қамқоршы отбасыларға белгілейді. ... ... ... ... және салық төлеуден ... ... ... ... ... ... - 1949 жылы Австрияның Имст
қаласында Герман Гмайнермен ... ... ... ... - SOS ... ... ... соғыс кезінде ата-анасыз қалған балаларға көмек
көрсетті. Сансыз демеушілер мен қызметкерлердің көмегімен қазіргі күні ... ... 132 ... 1799 ... ... ... ... SOS
Балалар ауылында барлық мәселелерге арналған бағдарламалар бар. Арнайы
аналар ... ... ... ... ... ... кәсіби
даярлықтан өткізіп, оған жалақы төлейді. Бұл лауазымға арнайы байқау бар.
Қатаң анкеталау, тестілер, сұхбаттасу және ... ... ... ... бәрі ... ... деген сөзді айтып қана қоймай, ол ... адам ... ... үшін жасалады. Аналық сезімі – бұл әйелдің ішкі
жұмысы, баланы аялай білу және оған жылу ... ... ... ... ... аз ... мемлекет - Австрияда тоғыз SOS ... ... ... мемлекеттік балалар үйлері де бар. Балалар
үйлерін бара-бара осындай ... ... ... отырып,
отбасылық тип бойынша қайта ұйымдастыру жоспарланып отыр. ... бір күн ... ... ауылдарына арнап, 20 миллион доллар
жинады. Гмайнер ... ... ... ... тек бір ... ... Ол ... реакциясы тізбегіне ерекше сенді, ол сенімі бүкіл әлем
бойынша Балалар ауылының зор желісін құрумен ... ... ... алу және ... ... ... біршама жеңілдетілген, бұл
өз кезегінде адамдарды балалар асырап алуға ниеттендіреді.
3.2 АҚШ-тағы ... және ... ... ... ... негізгі құқықтары Конституцияда
белгіленген. АҚШ-тың жоғарғы заңында бала толық құқықты ... ... [33]. Оның өмір ... ... ... жағымсыз
ықпалдардан, қатігездік және қанаушылықтан қорғалуға, сонымен ... ... және ... ... ... ... құқығы бар. Бала
асырап алу процесінде де балалардың ... ... ... ... сот ... ... ... балалардың құқығы ересектердің
құқығына қарағанда аса маңызды деп мойындайды. ... ... ... ... ауып ... заңдар төмендегідей: 2000 жылдың
30 қазанындағы «Кәмелетке ... ... ... заңы ... Act») [34]; 2002 ... 13 ... «Отбасылық демеушілік
туралы» Заңы («Family Sponsor Immigration Act») [35]; 2002 ... ... ... ... ... ... Заңы («Child Status Protection
Act») [36] және 2002 ... 2 ... ... өлімінен кейін
баланың азаматтық алуы туралы» Заңы ... Law 107 – 273») ... 2000 ... 30 ... ... толмағандардың азаматтығы
туралы» иммиграциялық заңы. Аталған заң АҚШ-тан ... ... ... ... санатының американдық азаматтық алу тәртібін реттейді.
Заң 2001 жылдың 27 ақпанында күшіне енді, онда АҚШ азаматы емес 18 ... және ... ... ... ... ... ... ие
болған балалардың ата-анасының бірі АҚШ азаматы ... ... ... ... ... ... ... саналады деп бекітілген. 1952
жылғы «Иммиграция және ұлт ... ... ескі ... ... ... ... туған балаға автоматты түрде американдық азаматтық алу
үшін екі ... да АҚШ ... ... ... ... 2001 ... 13
маусымында АҚШ-тың Иммиграция және табиғилану қызметі (ИТҚ) ... ... ... ... басып шығарды. Ең алдымен, американдық
азаматтық ... ... ... бала ... ... ... керек, яғни
иммиграциялық түсінік бойынша тұлға ... ... және 21 ... (аталған
жағдайда – 18 жасқа) толмаған болуы керек. Сонымен қоса, осы ... ... ... ... ... ... азаматтық алуы туралы «заңды
қорғаншы» түсінігіне жататын тұлға ғана өтініш ... ... ... – бұл ... жас ... жетпеген балалардың жеке және
мүліктік құқықтарын қорғайтын форма болса, онда заңды ... – бұл ... ... ете отырып, баланы тәрбиелеуді жүзеге ... және ... ... ... ... ... сәйкес, балалардың
заңды қорғаншысы ретінде: ... ... ... ... ... ... өгей әкесі (өгей анасы); асырап алған ата-анасы
танылады. Баланың заңды ата-анасы – некеде тұратын ... ... ... ... табылады, ИТҚ талаптарына сәйкес бала – олардың заңды баласы
болып саналады және солармен бірге ... Егер ... ... ... бала
биологиялық ата-анасының біреуімен бірге тұрады. Өзара некеге тұрмаған,
баланың биологиялық ... ... ... ... ... ... Бұл
жағдайда, иммиграциялық заңнама бойынша ата-ана мен баланың арасындағы
қарым-қатынасты ... ... ... ... Егер бала оның әкесімен
некеге тұрмаған әйелден ... ... бала оның ... баласы болып табылады.
ИТҚ-ға ана мен бала арасындағы туыстық байланысты ... үшін ... ... – ол ... мен ... аты ... баланың туу туралы
куәлігі болып табылады. Егер туу туралы куәлікте көрсетілген ... ... тегі оның ... ... ... ... онда ... оның
тегінің өзгеру себебін түсіндіретін құжатты көрсетуі керек. Әдетте, әйелдің
тегі оның ... ... боп ... ... ... тұрғанда өзгереді.
Бұл жағдайда неке қию туралы куәлік - туу туралы куәлікте көрсетілген ... ... ... ... ана – бір ... ... ... ... ... ... ... дәлелденеді. Егер баланың әкесі ... ... ... онда ... мен ... ... ... дәлелдеу керек. Біріншіден, әкесі баланың биологиялық әкесі екенін
дәлелдеуі керек. ... ... ... ... аты ... ... туу
туралы куәлігі саналады. Аталған құжатта әкесінің аты ... ... ... хал ... ... ... ... атын
баланың туу туралы куәлігіне әкесі ретінде жазуы туралы өтініш жасауы
керек. Мұны бала 18 ... ... ... ... ... ... ... баланың әкесі болып табылатыны туралы азаматтық ... ... ... мәлімдеуін талап етуі мүмкін. АИСБ мұндай өтініш бала 18
жасқа толғанға дейін жасалуын талап ... Егер бұл ... бірі ... болса, онда генетикалық талдауға жүгіну керек, бұған баланың
анасының ... ер адам ... ... ... ... туралы өтініші де
тіркелуі керек. Екіншіден, әкесі тек биологиялық әкесі болатынын ғана емес,
сонымен ... өзі мен ... ... әке мен бала қатынасы бар екенін
дәлелдеуі тиіс, мысалы, бала 18 жасқа толғанға ... олар ... ... ... ... ... баласына тұрақты түрде ақша салып
тұрғандығын дәлелдейтін ... ... ... ... әкесінің аты
көрсетілген мектеп жазбалары, оның табыс салығын төлегені ... ... ... әке мен ... ... қарым-қатынастары туралы
білетін кем дегенде екі ... ... ... ... ... ... – бұл бала туылған кезде некеде тұрмаған, ... 18 ... ... некелескен еркек пен әйел. Анна мен бала
арасындағы туыстық қатынасты ... үшін ... туу ... ... ал ... мен ... арасындағы туыстық қатынасты анықтау
үшін сонымен бірге ата-анасының неке қию туралы куәлігін ... ... әке ... ... - бұл ... ... әкесі (анасы) болып
табылмайтын, бірақ баланың анасымен (әкесімен) некеге тұрған еркек (әйел).
Бұл жағдайда жаңа ... мен ... ... өгей әке ... ... ... ұл ... қыз) қатынасы туындайды. Егер ата-анасы некелескенге дейін
балалары 18 ... ... ... АҚШ ... ... жұбайының өгей ұлы
(өгей қызы) үшін өтініш жасауға құқығы бар, бұл үшін баланың туу ... қоса өгей әке ... ... және өгей ұл ... қыз) ... ... туындаған уақытын растайтын неке қию туралы куәлікті де
көрсету керек. ... ... ... – америкалық иммиграциялық түсінік
бойынша, бұл бала ... ... ... бала 16-ға ... ... ... штаттың заңдарына сәйкес ұл баланы асырап ... (қыз ... ... ... ... ... баланының жетім баладан айырмашылығы
- оны нағыз ата-аналары тастап кетпеген. Америкалық иммиграциялық заңнамаға
сәйкес, ... ... ... үшін ... ...... азаматы заңды
қорғаншы мәртебесіне екі жылдан кем емес уақыт ие ... ... ... ... және ... алу туралы жарлық арыз берілген күннен екі ... ... ... ал ... бала ... ... ата-анасымен кем
дегенде екі жыл бірге ... ... Егер ... ... әр түрлі
иммиграциялық мәртебеге ие болғанмен, қорғаншылықты бірлесе отырып жүзеге
асыратын ... онда бұл ... АИСБ ... азаматтық алған ата-ананы
баланың заңды қорғаушысы деп санайды. ... ... ... ... кері әрекеті жоқ, яғни 2001 жылдың 27 ... ... ... ... ... жаңа ... артықшылығын пайдалана алмайды. Бұдан
басқа, АҚШ-тан тыс туылып қана қоймай, сонымен ... тыс ... ... ... мүмкіндігін алдын-ала ескере отырып, аталған заң
(102-бап) «Иммиграция және ұлт туралы» заңның 322-бабына («АҚШ-тан ... және ... ... бала: азаматтық сертификатты алу шарттары»
тарауы) өзгеріс енгізді. Ондай баланы табиғиландыру үшін төмендегі талаптар
орындалуы ... ... ... бірі ... азамат болуы керек;
- баланың ата-анасы – америкалық азамат АҚШ-та 5 жылдан кем емес
тұруы ... ... ... 14 ... ... ... 2 ... кем емес)
немесе жоғарыда айтылған ... ... өз ... ... ... болғандығын дәлелдейтін айғағы болуы керек.
Демек, егер ... ... ... ... табылатын ата-анасы Құрама
Штаттарда болу талабын орындай алмаса, бірақ бұл ата-ананың осы ... ... ... ... анасы болса, онда мұндай ата ... әже ... ... ... ... «орындауы» мүмкін.
- бала АҚШ-тан тысқарыда америкалық азаматтығы бар және ... ... ... асыратын әкесімен (анасымен) тұруы керек;
- бала АҚШ-та уақытша және заңды түрде тұруы керек.
Америкалық ... ... ... бұған құқығы бар адамдарға
автоматты түрде берілмейді. Жоғарыда санамаланған барлық талаптарға жауап
беретін балалардың ... АҚШ ... ... үшін Азаматтық
және иммиграциялық сервистер бюросына (АИСБ) жүгінуі керек. Ал америкалық
паспорт алуды ... ... онда ... ... ... ... ... 2002 жылдың 13 науырызындағы ... ... ... ... 2002 ... 13 ... АҚШ Президенті «Отбасылық
демеушілік туралы» иммиграциялық заңға қол қойды, ол қол ... ... ... ... «Отбасылық демеушілік туралы» Заң иммиграциялық петиции
беруші өлген жағдайда, оны ... ... ... ... ... ... болуға құқығы бар туыстардың шеңберін ... ... заң ... ... иммиграциялық петиция беруші тұлға
(демеуші) өлген ... ... ... берілген тұлға тек жақын туысынан
айырылып қана қойған жоқ, ... ... ... ... ... петициядан да
айырылатын, өйткені иммиграциялық петиция ... және ... ... да ... ... күту ... жоғалатын.
Нәтижесінде шетелдік азамат енді ... ... ... (заң
қабылданға дейін демеушілерге шетелдік азаматтың тек ата-анасы, аға-інісі,
әпке-сіңлісі/қарындасы және ... ... жаңа ... мұқтаж
болатын, соған байланысты иммиграциялық визаны алу үшін кезегін қайтадан
күтуге мәжбүр болатын. Жаңа заң, ... ... ... ... ... қандас туыстардың тізімін кеңейтті. ... ... ... көрсетілетін тұлғаның атасын, әжесін, немерелерін жатқызады.
Екіншіден, заң некелесумен байланысты туындайтын туыстардың: ата-енесінің,
күйеу ... ... ... ... ... демеуші
болуына мүмкіндік береді. Жаңа иммиграциялық заңды ... ... ... ... ... ... мақсатын - отбасылардың
қайта бірігуін басшылыққа алды. Осыған байланысты, «Отбасылық ... Заң ... ... ... ... ... сай ... ескертпе жасай кету керек. Мысалы, жаңа заң қабылдағанға дейін, өз
қызы үшін иммиграциялық петиция берген әкесі ... ... ... анасы
және басқа жақын туыстарының тірі болғанына және ... ... ... ... ... ... ... болмайтын еді, солай
болғандықтан анасы өз баласына жаңа иммиграциялық ... ... ... Оны ... заң шығарушы ізгілікке сүйене отырып, АҚШ-тың Бас
прокуратурасының ... ... ... ... бас ... жою туралы шешім қабылдау мүмкіндігін қарастырады. Сонымен қоса жаңа
иммиграциялық заңның кері күші бар, яғни ... ... ... қол ... дейін, әлде қол қойылғаннан кейін қайтыс болғанына
қарамастан қолданыла береді. ... ... жаңа ... ... шектеулер бар.
Біріншіден, егер петиция беруші иммиграциялық петиция мақұлданғанға
дейін ... ... онда ... ... қатысты қабылданған ... егер ... ... ... ... ... қайтыс болса, онда балама демеуші ... ... ... ... ... көрсету туралы растау (Affidavit of Support) ұсынуға,
қажетті ... ... бар ... (өз отбасының құрамы мен кедейлік
деңгейіне ... ... ... соңғы үш жылдың салық ... есеп және өз ... ... хат ... ... егер демеуші 2002 жылдың 13 наурызына дейін ... ... ... заң 2002 ... 13 ... ... өлген демеуші берген
және ол өлгенге дейін мақұлданған петицияны қайтадан қалпына ... ... Бас ... ... ғана ... ... 2002 жылдың 6 тамызындағы «Баланың мәртебесін қорғау туралы»
иммиграциялық заңы. Америкалық ... ... ... 21 жас
межесіне жеткен тұлғалар бала болып саналмайды, тиісінше анықталған
имиграциялық ... ... ... ... ... ... 6 ... қабылданған «Баланың мәртебесін қорғау туралы»
иммиграциялық заңы 21 жасқа ... ... ... ... ... ... иммиграциялық визалар мен гринкарттарды алуының
заңдылығын бекітті. Мысалы, егер ... ... – АҚШ ... ... бала АҚШ ... жақын туысы болып саналады және некелеспеген,
жасы 21-ден кем болған жағдайда, иммиграциялық ... ... ... ... ие. Алайда, баланың жасы 21-ге толысымен, ол жақын туыстар
қатарынан шығып, 1 отбасылық санат бойынша туыс ... ... бұл ... гринкартаны күтудің мерзімі (Form I-130 формасы бойынша петиция АИСБ-
ға берілген күнне бастап) шамамен 45-48 айды құрауы ... ... ... алғанға дейін жылдар бойы күтуі мүмкін. Ұқсас жағдай бала ата-
анасымен бірге қоныс ... да орын алуы ... 21 ... ... «жас ... ... (age -out) ... оның гринкарта алу
құқығы тоқтатылады. ... ... ... туралы» туралы Заң
ережелерді түпкілікті өзгертті, ендігі ... ... ... ... жасы ... ... ИТҚ-ға (АИСБ) қабылданған кездегі жас мөлшері
назарға алынады, яғни баланың жасы ... бұл оның жасы ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді. Қарастырылып
жатқан заңның тәжірибедегі қолданылу механизмін ... 2002 ... ... және 2003 ... 14 ... екі нұсқаулығында
түсіндірілді. Ең қарапайым жағдайда, егер АҚШ азаматы болып табылатын ата-
анасы өз ... үшін I - 130 ... ... ... жасы 21-ге
толмаған және ол некелеспеген болса, ... ... ... ... бала 21 ... ... қарамастан, оның
кәмелетке толмаған ретінде кезексіз гринкарта алуға құқығы бар. ... егер бала үшін ... ... ...... ... тұрғыны
болып, петиция қарастырылып жатқан кезеңде америкалық азаматтылық алса,
онда жаңа заң ... ... жас ... ... азаматтық алған сәттен
бастап есептеледі және осы уақытта ол 21 жасқа ... ... ... кезексіз алатын балалар санатына көшіріледі. Егер жұмыс беруші
әкесіне ... ... ... берсе және ИТҚ (АИСБ) оны бір жыл өткен
соң, қызына 21,5 жас ... ... онда ... ... ... дейін қыздары ата-анасымен бірге тұрақты тұрғын мәртебесін ... еді. Жаңа заң ... жас ... 20,5 «таңбасында» (айырмашылығы-
петицияны қарастыруға кеткен уақыт) «бекітеді», соған ... ... ... ... - ... ... ... петицияның күнін
сақтап қалады. Иммиграциялық визаны гринкарт лотореясының ұтысы нәтижесінде
алған болса, баланың «осы ... жасы ... ... өтініш білдірген
күннен бастап азайтыла бастайды, өтініш қарастыруға ... ... ... күні аяқталады. «Осы сәт» - бұл негізгі өтініш берушіге виза нөмірі
берілген сәт. Ең ... ... ... ... ... жоқ ... ... алған жағдайда, баланың жасы ата-анасына ... ... ... ... ... виза ... ... есептеледі. Мысалы, ата-анасының петициясы ... ... жасы 21 жыл 9 айға ... ал петиция 11 ай қарастырылса, онда
бала иммиграциялық түсінік бойынша бала ... ... және ... 2002 ... 2 ... ... өлімінен кейін баланың
азаматтық алуы туралы» иммиграциялық заңы. 2002 жылдың 2 қарашасында ... «Public Law 107 – 273» ... ... ... ... (sec. 11030 B)
« Application for naturalization by alternative applicant if citizen ... died» ... ... - ... ... ... жағдайда, табиғиландыру
туралы баламалы өтініш берушінің өтініші»), басқаша «Ата-анасының өлімінен
кейін баланың азаматтық алуы туралы» заңы қабылданды. ... ... ... ... балаларға қорғаншылық тағайындау көлемі
өскені байқалады. 2010 жылы 600 мыңнан астам ... не ... ... ... ... ... «иммигранттық» Нью-Йорк АҚШ-та аға ұрпақтың
қорғаншылығындағы балалар саны ... ... ... ... ... штатта мұндай 300 мыңға жуық бала бар, оның 143 мыңы ... және ... ... ал әр ... (бұл 112 мың бала) басқа
туыстарымен тұрып жатыр [38]. «Ата-анасының өлімінен ... ... алуы ... заң ... азаматтар болып табылатын аталар мен
әжелерге немесе америкалық азаматтығы бар ресми қорғаншыға шет елде ... ... ... туралы петиция беруге мүмкіндік береді. Осы
заңға сәйкес, америкалық азамат болып ... ... мен ... ... ... баланы табиғиландыру туралы петицияны Америка азаматы болған
және тірісінде Иммиграция және азаматтық ... (8 КСШ 1433) ... ... ... құқығы болған ата-анасы қайтыс болғаннан
бастап, 5 жыл ... бере ... ... тыс туылған бала. Ата-анасының
өтініші негізінде табиғиландыру. Талаптар мен ескертпелер» тарауы).
Қорытынды
Балаларға қатысты мемлекеттік ... ... ... және ... негізінде жүзеге асырылады. Қазақстанда орын ... ... ... ... ... ... ... бойынша
адекватты шаралар қабылданып жатыр. Соған қарамастан, отбасы институтының
әлеуметтік рөлінің ... ... ... ... емес өмір ... ата-аналар саны өсіп отыр. Шетелдік мемлекеттердің тәжірибесі
көрсеткендей, балалар мен ... ... ... ... кешенді жүйесін құру, балалардың барлық категорияларын қолдауға
бағытталған қызмет тізімінің жаңартылуы мен кеңейтілуі қажет. Ресей, ... ... ... ... Дания, Швеция сияқты бірқатар елдерде
балалар және ... ... ... жаңа ... - «сәлеуметтік
қамқоршылық» - отбасы мен балаларды әлеуметтік қамтамасыз ету орталықтары
құрылды. Аталған ... ... ... мен ... ... ... салаларында әлеуметтік, психологиялық, медициналық және ... ... ... ... ... сүйемелдеу және
балаларды зорлықтың барлық формаларынан қорғау ... ... ... пайдалана алады. Өмірлік қиын жағдайға тап болған
кәмелетке толмағандардың әлеуметтік ... ... ... балалар
мен жасөспірімдер арасында бақылаусыздық, панасыздық, ... ... ... ... ... кәмелетке толмағандар өздері ... үшін ... ... ... пайдаланудың ең сорақы
формаларына тартылуы мүмкін. Қоғамның ... ... ... ... ... Қазақстанның болашағы ... ... алу, ... және ... даму деңгейімен, олардың ... ... ... ... ... ... ... саласында қолданылатын заңдардың бүтін кешендері қабылданғанына
қарамастан, әлі ... ... ... мен ... бар. ... өсімі төмендеген жоқ. Қазақстанда 51 мыңнан астам жетім ... ... ... айырылған балалар бар. Оның 31 мыңға ... ... ... ... 2 мыңға жуығы патронаттық тәрбиелеуге
берілген. 18 мыңнан астамы толықтай мемлекет тарапынан қамтамасыз ... ... мен ... ... жатыр. Олардың жалпы санының 3
мыңнан астамы (16,7%) ғана «тұл жетімдер». ... 15 мыңы (83,3%) бұл – ... тірі ... ... ... балалар, ата-анасы бас тартқан
балалар, ата-аналық құқығынан ... бас ... ... ... ұзақ ... ... ... ата-аналардың
балалары). Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... қорғау сұрақтарымен айналысатын
ұйымдар бар. Бұл ... ... ... ... ... ... – тәрбиеленушілердің физикалық және адамгершілік саулығын сақтау және
нығайту. Бұл ретте жоғарыда аталған ұйымдардың ... әр ... ... ... тән ... ... құқықтық және белгілі
ерекшеліктері бойынша басқа қызметтер ... ... ... ... ... әр түрлі себептермен осы ... тап ... ... ... ... ... асыруға мүмкіндік
бермейді. Қазақстан Республикасы азаматтарының отбасына 31 мың ... ... осы ... ... ... ... ... асырауға қажетті жәрдемақыны қамқоршылар мен қорғаншыларға белгілеу
және төлеу туралы нормалар ... бұл ... ... ... ... ... процесін тежейді, сонымен бірге кәмелетке
толмағандардың мүліктік құқықтарын қорғау бойынша нормативтік ... ... ... ... ... күні ... үйі мен интернаттарда
тәрбиеленіп жатқан балалардың 12,8% -ның ғана өз ... ... бар. ... және ... қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған
ұйымдар санын қысқарту ... бір жолы – ... ... ... ... ... үйі тәрбиеленушілерінің санын қысқартуға
көмектесетін - патронат жүйесін кеңейту болуы керек. ... ... ... ... өз қамқорындағыларды қадағалап
отырмайды, тек шағым не ... ... ... ... ... ғана ... Тәжірибе көрсеткендей, өз проблемаларын ұғынған ата-аналар ғана
хабарласады, ал ... ... ... көріністері белгісіз қалып
жатыр. Еуропа тәжірибесін пайдаланып, ... ... ... ... қамтамасыз етсек, адамдарда өз жұмысына деген
жауапкершілік пайда болады. Біздің елімізде әлеуметтік сала ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік қызметкерлердің өздерінің айтуынша, отбасылармен
жұмыс істеу өте маңызды, ... ... ... жетім балалар қалмаған
себепті балалар үйі ... ... бар. ... ... ... қабылдап, жеке инвесторлардың ірі халықаралық қорларын тартып,
БАҚ арқылы орын алған проблемалармен жете таныстыру, белгілі ... ... ... ... ... көмекке мұқтаж ғаріп
азаматтардың пайдасына ақша ... ... ... ... ... қаражат тарту бойынша өздерінің жетілдірілген технологиялары ... ... ... ... ... өмірімізде сауатты қолдана
бастауы керек, сонда «игілікті іс» орнынан қозғалар еді. Еуропада халықтан
қоғамдық ұйымдар ... ақша ... кең ... Бізде мұндай
тәжірибе жоқ, біреулер үй-үйді, компанияларды ... ... ... көп жағдайда азаматтар ол адамдарға сенімсіздікпен қарап,
ешқандай материалдық көмек көрсетпейді.
Біздің еліміз балалар мен ... ... ... ... ... қабылдағанының көрнекті мысалдарының бірі – SOS
Балалар Ауылы болып табылады. ... ... ... ... ... ... беру туралы идеясы Қазақстанда өз орнын тапты. ... ... ... ... балалар ұйымдары тәрбие берудің
отбасылық типіне құрылуына негізделеді. Ана – бұл ... ... ... ... тәрбиелеп, үй шаруашылығын жүргізетін әйел. Ата-анасыз
қалған бала Балалар ... ... ... ... SOS – отбасында әр түрлі жастағы 6-8 бала тұрып, тәрбиеленеді, ең
бастысы, мемлекеттік балалар үйімен ... ... ... ... ... ажыратпайды. Балалар үйлері жас мөлшері принципімен
ұйымдастырылады, ... ... ... ... балаларды
өмірдегі жалғыз қолдауынан айырады. SOS ... ... – бұл ... ... Ауыл ... ... ... себепті, балалардың
қоғамда сенімді бейімделуін қамтамасыз етеді. Балалар қалыпты мектептерге,
бала бақшаларға, үйірмелер мен спорт секцияларына, музыкалық ... ... ... Балалар ауылы достар үшін әрдайым ашық. Ер жеткен соң,
балалар ауылды тастап кеткенімен, өз үйімен байланысын үзбейді. Ал ... ... өзі ... ... алу ... ... жатақханасы бар
жерде ғана еңбектенуге тура келеді. Ең алдыңғы қатарға махаббат пен жақын
адамдардың ... ... ... ауылдарда тұру балаға нағыз
отбасын тауып, өзін қоғамның толыққанды мүшесі ... ... ... Соңғы жылдары біздің ... ... ... ... ... ... қойды. Мемлекет пен қайырымдылық
қоғамдарының жүзеге асыруға тырысып жүрген басым міндеттері - ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Балалар ата-анасын, ата-ана балаларын табуы және бұл қарым-қатынастардың
жақсы қалыптасуы ... ... ... ... зор ... ... ... қарайлап, қайырымдылық ұйымдары қорғаншылық және ... ... ... ... және ... әдістемелерін
құрастырып, отбасыларға психологиялық және ... ... ... ... ... ... уақытта бұл істер жемісін көрсетіп,
жетімдік ... ... ... ... дегенге сеніп,
үміттенеміз.
Заң шығарушы қорғаншылық және қамқоршылық органдары ... ... ... ... ... және ... ... жеке тұлғаға жылжытады, бұл үйлесімді дамыған қоғам,
тұрақты экономика жағдайында өзін-өзі ... ... ... ... өз ... ... ... жағдайда, іс жүзінде
мемлекет тарапынан қорғаншы немесе қамқоршы болғысы келген жеке ... ... ... ... орын ... ... ... адамның жақыны туралы қам-қарекеті қоғамда әдетке ... ... ... ... ... ынталандырылуы керек. ... ... ... мен мүдделерінің жүзеге асырылуына кепілдік
беретін, қамқоршылардың (қорғаншылардың) әрекеттерін ... ... ... бекітілуі қажет. Сонда да, ата-ана қамқорлығынсыз қалған
балалар саны өсіп келеді. Бұл қарапайым емес жағдайдың ...... ... ... балаларға қатысты саясатты ұйымдастырудың бірыңғай
әдістемесін құрастыру. Өз құқықтарын сапалы жүзеге асыру үшін ... ... ... құқықтық қатынастардың қатысушылары бірыңғай
құқықтық кешенді қажет етеді, онда қамқорлық пен қорғаншылықты ... ... ... керек. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының
құқық қорғау орнгандарымен өзара әрекетестігі - ... ... ... ... ... бірі. Қорғаншылық және қамқоршылық
органдары мен кәмелетке толмағандардың істері ... ... ... ... ... Біздің пікірімізше, олардың әрекеті
көптеген жағдайларда бір бейінді болып келеді, олардың ... ... ... ... анықтау және орналастыру бойынша ... ... бір ... органы мойнына алуы керек.
Қолданылған қайнар көздерінің тізімі
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. ... ... мен ... ... ... және қорғаншылық - болашақ қоғамның қозғаушы
күші» парламентаралық конференцияның материалдары // Парламентаралық жаршы,
2002, №2, 18 ... ... ... ... және ... туралы» Заңы.
(2011.24.03. берілген өзгерістер мен толықтыруларымен)
4. БҰҰ бала ... ... ... БҰҰ-ның балалар, әйелдер
және білім беру туралы құжаттары. Құжаттар жиынтығы.- М .,2005.
5. Сорокин С. ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі. Жалпы бөлім.
(2011.25.03. берілген өзгерістер мен ... ... Н. ... ... ... ... ... // Жылжымайтын мүліктің құқықтық мәселелері, 2004, №2, 3
8. Антокольская М. В. Отбасылық құқық.- М., 2006.
9. «Азаматтық, отбасылық және қылмыстық ... ... ... ... ... ... туралы Конвенциясы»1993 жылдың ... ... ... ... М.И. ... жеке ... Алматы, 2008.
11. Сабикенова А.С. Халықаралық жеке құқық.- Алматы, 2002.
12. Кабышев О.А. Бала ... алу. ... ... ... және ... алу. М., 1998.
13. ҚР Үкіметінің 1999 ж 9 қыркүйектегі «Қазақстан ... және ... ... ... ... және ... ... балалардың орталықтандырылған есебін ұйымдастыру
Ережелерін ... ... ... ... И.П. Отбасылық құқық.- М,2006.
15. Байтингер Е.Г. Жетім балаларды әлеуметтік қорғау. Челябинск, 1996.
16. Чистохина Е.С.Кәмелетке ... ... ... ... ... ... ... КАСУ? Жаршысы,2005, №3.
17. Калашникова Н. Қазақстандағы бала асырап алу: жетімдер және ата-
анасының қамқорлығынсыз ... ... ... ... дамуы// Қазақстандағы
құқықтық реформа, 2004, №2, 79-83б.
18. Мухаметкаримова С.Т. Қазақстан Республикасындағы ... мен ... ... ... ... ... 2009, №2, 11-12б.
19. Томилов А.Ю. Қорғаншылық және қамқоршылыққа ... ... ... ... мен ... ... ... Ершова Н.М. Кәмелетке толмағандарды қорғаншылық және қамқоршылыққа
алу. М., 1959.
21. Федосеева Г.Ю. Патронаттық қатынастар ... жеке ... ... ... ғылыми еңбектер жинағы.- М,2006.
22. ҚР Үкіметімен бекітілген «Патронат туралы» Ережелер 1999 жылғы 9
қыркүйектегі №1346 ... ... А.М. ... ... М, ... «Отбасы үлгiсiндегi балалар ауылы және ... ... 2000 ж. 13 ... № 113-ІІ ... ... ... берілген өзгерістер мен толықтыруларымен)
25. БҰҰ бала құқықтары туралы Конвенциясы// БҰҰ-ның балалар, әйелдер
және білім беру туралы ... ... ... М .,1995.
26. Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасындағы
2009-2011 ... ... ... ... ... даму концепциясы
туралы» от 19.08.2008 жылдың 19 тамызындағы №646 Жарлығы.
27. Бала құқықтарының декларациясы (1386 А (XIV) Бас ... ... ... 20.11.1959 ж.)
28. Бала құқықтары туралы Конвенция ( Нью- Йорк, 20.11.1989 ж.)
29. БҰҰ Бас Ассамблеясының ... 40/33 ... ... ... ... сот ... ... асырумен
байланысты БҰҰ-ның минималды стандартты ережелері («Пекин ережелері»).
30. БҰҰ Бас Ассамблеясының ... ... 45/112 ... ... ... ... ... алу үшін БҰҰ-ның
басқару принциптері» (Эр- Риядеде қабылданған басқару принциптері).
31. 2002 жылдың 20 ... № 949 ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің
Жарлығы (2005 жылдың 13 шілдесінде өзгерістер мен толықтырулар енгізілді).
32. Энтин М.Л. Адам ... ... ... ... ... АҚШ ... ... мен баптарының комментарийлері: 2-
бөлімді.- М.,1984.
34. 2000 жылдың 30 ... ... ... ... заңы («Child ... Act»).
35. 2002 жылдың 13 наурызындағы «Отбасылық демеушілік туралы» Заңы
(«Family Sponsor Immigration Act».
36. 2002 жылдың 6 ... ... ... ... ... ... Status ... Act»).
37. 2002 жылдың 2 қарашасындағы «Ата-анасының өлімінен кейін баланың
азаматтық алуы ... Заңы ... Law 107 – ... ... А., ... және ... ... орнына», «Орыс қауымы және
бизнес» 8 маусым 2004 жыл, № 23.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 93 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәмелетке толмағандар арасындағы қадағалаусыздықпен күресудегі ІІО-ның қызметі80 бет
Жекелеген санаттағы қызметкерлердің еңбегін қорғау (әйелдер, кәмелетке толмағандар мен мүгедектер)37 бет
Отбасы және кәмелетке толмағандарды құқықтық қорғау және оларды дұрыс тәрбиелеу шаралары39 бет
Авторлық құқық жайлы25 бет
Адам құқықтарын қорғау механизімі49 бет
Азаматтық iс бойынша талап қою өндiрiсi23 бет
Азаматтық iс бойынша талап қою өндiрiсi туралы40 бет
Азаматтық іс жүргізу11 бет
Азаматтық іс жүргізудің қағидалары40 бет
Азаматтық іс жүргізудегі диспозитивтік қағида: түсінігі және мәні5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь