Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй саласы

БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

ТАРАУ.1 ЭКОНОМИКАНЫҢ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚҰРЫЛЫС САЛАСЫНЫҢ ДАМУЫ МЕН ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... 6
1.1 Ұлттық экономикадағы тұрғын үй құрылыс салаларының орны мен
әлеуметтік.экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын мемлекеттік
реттеуінің экономикалық концепциялары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13

ТАРАУ.2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ САЛАСЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ ... ... ... ... ... 17
2.1 Тұрғын үй нарығының негізгі даму кезеңдері мен қазіргі тенденциялары...17
2.2 Тұрғын үй нарығында ұсынысты қалыптастыру және Қазақстандағы
тұрғын үй құрылысының даму кезеңдерімен тенденциялары ... ... ... ... ... ... 24
2.3 Тұрғын үй нарығының ұсынысын өсірудің перспективалы бағыты ... ... ... . 32

ТАРАУ.3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ САЛАСЫН МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУ САЯСАТЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
3.1 Тұрғын үй саясатын жүзеге асырудың жаңа бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... .38
3.2 Қазақстан Республикасындағы қол жетімді тұрғын үймен қамтамасыз
етудің экономикалық концепциясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .44
3.3 Құрылыс кәсіпорындарының өндірістік бағдарламасының және
тұрғын үй бағасының қалыптасу ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
Қазақстан Республикасында тұрғын ұй құрылыс секторын мемлекеттік реттеуінің тиімді механизмдерін микро деңгейде талдап,тұрғын үй саясатына өзгертулер енгізу мен оны жүзеге асыру бағыттарын қарастыруға арналған. Жұмыста Қазақстан Республикасының тұрғын үй құрылыс секторының даму әдістерін анықтау барысында қолданбалы мақсаттарды шешуге маңызды болып табылатын, қол жетімді баспанамен қамтамасыз етудің теоретикалық экономикалық мәселелері қарастырылады.
Қазіргі таңда Қазақстан Республикасында тұрғын үй нарығын, құрылысын дамыту жолдары сенімді, әмбебап заң актілерін, нормативтер мен стандарттарды құру мен оларды бекіту процестері арқылы жүзеге асуда. Қол жетімді тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін жаңа тұрғын үй саясатын енгізу терең әлеуметтік-экономикалық нәтижеге ие. Яғни бұл мәселенің жан-жақты талқылану қажеттілігін күшейтіп, ұлттық тәжірибені зерттеуді талап етеді.
1. Қазақстан Республикасының Президенті – Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауы.- http://www.akorda.kz
2. Қазақстан Республикасының Президенті- Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы 29 қаңтар 2010 жыл. Жаңа он жылдық- жаңа экономикалық өсім- Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері.
3. Послание Президента Республики Казахстан — Лидера Нации Н.А.Назарбаева народу Казахстана «Социально-экономическая модернизация —главныйвекторразвитияКазахстана».–Январь,2012. /www.shemonaiha.vko.gov.kz.
4. Тұрғын үй қатынастары туралы Қазақстан Республикасының Заңы:–Алматы: ЮРИСТ, 2006. – 52 б.
5. Весельская Н.Р., Горячева Е.В. Жилищное право Республика Казахстан. – Караганда: Полиграфия. -2006. -320 с.
6. Симионов Ю.Ф. Экономика недвижимости: учебное пособие для студентов эк.вузов. – Р.-Д.: Изд.центр МарТ, 2004
7. Фридман Д., Ордуэй Н. Анализ и оценка приносящей доход недвижимости / Пер. с англ. - М.:Дело, 1995.
8. Экономика недвижимости: уч. пособие / Российская академия им. Г.В.Плеханова: Под ред. Ресина В.И.. – М.: Дело, 2000..
9. Зайнуллина Т.Г. Жилье как объект экономических отношений в переходной экономике [Электронный ресурс]: дис. …канд. экон. наук: 08.00.01.
- Ростов-на-Дону, 1998.
10. Смирнов В.М. Регулирование развития жилищного строительства крупного города [Электронный ресурс]: дис. …канд. экон. наук: 08.00.05.-Санкт-Петербург, 2009.
11. Лукьянова Н.Г. Российский рынок недвижимости: особенности становления и оценки эффективности развития [Электронный ресурс]: дис.…канд. экон. наук: 08.00. 05. – Санкт-Петербург, 2004.
12. Экономика и финансы недвижимости / Д.Л.Волков, Ю.Б.Ильина, Н.В.Комарова, Ю.В.Пашкус; под ред. Ю.В.Пашкуса. – СПб.: Изд-во С.Петерб.
ун-та, 1999
13. Горемыкин В.А. Экономика недвижимости: уч. пособие для вузов /
В.А. Горемыкин. - 3-е изд. пер. и доп. – М.: Проспект, 2004
14. Робинсон Дж. Экономическая теория несовершенной конкуренции /
Ағылшын тілінен аударма , - М.: Прогресс, 1986
        
        МАЗМҰНЫ
БЕЛГІЛЕУЛЕР МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
ТАРАУ-1 ЭКОНОМИКАНЫҢ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚҰРЫЛЫС САЛАСЫНЫҢ ДАМУЫ МЕН ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылыс салаларының орны мен
әлеуметтік-экономикалық мәні.................................
...........................................6
1.2 Қазақстан Республикасында тұрғын үй құрылысын ... ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ САЛАСЫНЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН
ДАМУ ... ... үй ... ... даму ... мен ... ... үй нарығында ұсынысты қалыптастыру және Қазақстандағы
тұрғын үй ... даму ... ... үй нарығының ұсынысын өсірудің перспективалы бағыты.............
32
ТАРАУ-3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ... ҮЙ ... ... ... ... үй ... ... асырудың ... ... ... қол ... тұрғын үймен қамтамасыз
етудің ... ... ... өндірістік бағдарламасының және
тұрғын үй ... ... ... МЕН ҚЫСҚАРТУЛАР
АҚ - акционерлік қоғам
АҚШ - Америка Құрама Штаттары
ЕДБ - екінші деңгейлі банктер
ЖЖПИҚ - жылжымайтын мүліктің жабық пай ... ... - ... ... ... - ... ішкі ... - жастар тұрғын үй кооперативтері
ИТҚ - индивидуалды тұрғын үй құрылысы
ИТҚ - инженер-техникалық қызметкерлер
КҚП - кіші ... ... ... - құрылыс-монтажды жұмыстар
ҚР - Қазақстан Республикасы
ҚТҮҚЖБ - Қазақстаннық тұрғын үй жинақ банкі
ҚБА - Қазақстан бағалаушылар ассоциациясы
РҰА - ... ... ... - ... үй ... ... - тәуелсіз мемлекеттер достастығы
ТЭД - технико-экономикалық дәлелдемесі
КІРІСПЕ
Қазақстан Республикасында тұрғын ұй құрылыс ... ... ... ... микро деңгейде талдап,тұрғын үй саясатына
өзгертулер енгізу мен оны жүзеге ... ... ... ... ... Республикасының тұрғын үй құрылыс секторының даму
әдістерін анықтау ... ... ... ... ... ... қол жетімді ... ... ... ... ... ... таңда Қазақстан Республикасында тұрғын үй нарығын, құрылысын
дамыту жолдары ... ... заң ... ... ... құру мен оларды бекіту процестері арқылы жүзеге асуда. Қол
жетімді тұрғын үймен қамтамасыз ету үшін жаңа ... үй ... ... ... ... ие. Яғни бұл ... ... қажеттілігін күшейтіп, ұлттық тәжірибені зерттеуді талап етеді.
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан халқына
«Қазақстан-2050» Стратегиясы қалыптасқан ... жаңа ... ... ... тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық саласы, тұрғын үй құрылысы
сияқты өзекті мәселелерге назар аударған [1].
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... ... етудегі 2011-2014 жылдарға арналған тұрғын үй құрылысын
дамытудың Мемлекеттік бағдарламасын ... ... - ... ... ... ... нақты белгісі [2].
2013 жылғы Жолдауында Елбасы төмендегідей бағыттарды атап ... ... ... ... мен сапасы;
- мемлекеттік қызметшілер мен бюджеттік сала қызметкерлеріне тұрғын ... ... ... ... ... жылына 4%-дан аспайтын пайыздық
мөлшерде алдын-ала тұрғын үй ... ... ... ... үй ... ... ... құрылыс компаниялары қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету және осы
саладағы бәсекелестікті арттыру;
- ... үй ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысын ынталандыру мақсатында жер ... мен ... ... ... ... ... үй құрылысының өнеркәсіптік, арзан және экологиялық
таза технологияларын игеру;
- алдыңғы қатарлы шет елдік тәжірибені қолдану ... ... ... өзектілігі. Қазіргі кезеңде құрылыс секторының
дамуы Қазақстан Республикасы экономикасының құрылымында ... орын ... үй ... ... елдің және жеке аумақтарының әлеуметтік-
экономикалық дамуына ықпал етеді, себебі халықты ... ... ... ... ... ғана ... сонымен қатар ішкі саяси тұрақтылықтың негізі
болып табылады. Құрылыс саласының табысты ... ... ... ... ... Қазіргі таңда құрылыс саласының жағдайы
бірқалыпты емес, себебі оның дамуы ретсіз және рационалды емес болды.
Ғылыми зерттеу ... ... үй ... ... ... ... ойлар классиктерінің еңбектерінде қарастырылған.
Зерттеу тақырыбының ... ... ... және ... ... ... ... болсақ, шетелдің Б. Рено, Н. ... ... ... К., ... С, Д. ... А ... Асаул А.Н., Стерник Т.Н.,
Виноградов Д.В., Татарова А.В., Гриненко С.В., Акимов В.В., Шестаков И.Н.,
Зайнуллина Т.Г., Азиатов Ю.Р., ... Д.Д., ... Г., және тағы ... ... ... ... қалыптасуы мен дамуы
төңірегіндегі сұрақтардың ғылыми-теориялық және тәжірибелік негіздерін
анықтаумен ... ...... Республикасының тұрғын үй құрылыс
секторы.
Зерттеудің пәні - Нарықтық экономика жағдайындағы ҚР ... ... даму ... мен ... ... мен міндеттері. Жұмыстың мақсаты тұрғын ... ... ... ... ... ... талдап, тұрғын үй құрылыс саласында жобалардың құндық ... ... ... беретін оптимизациялық-эконометрикалық
модельдер құрастыру.
Қойылған мақсатқа сәйкес төмендегідей міндеттер кешені анықталды:
1.Ұлттық экономиканың саласы ретіндегі тұрғын үй құрылыс
шаруашылығының мәні мен ... ету ... ... ... ... үй құрылыс секторының жағдайын
талдау;
3.Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй саясатының негізгі бағыттарын
қарастыру;
4.Қазақстан ... ... үй ... ... ... тиімді
механизмі ҚТҮҚЖБ халықты баспанамен қамтамасыз ету саясатын талдау;
Жұмыстың теориялық және ... ... шет ... және ... ... ... үй ... іргелі еңбектері,
Қазақстаннның 2050 жылға дейінгі даму Стратегиясы, тұрғын үй саласының
қызмет ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің құқықтық ... мен ... ... ... ... және ... құжаттар, ҚР Статистика
агенттігінің мәліметтері, басқарушы және ... және ... ... ... ... ... талдау, факторлық және салыстырмалы
экономикалық талдау, монографиялық және сызбалық ... ... ... қолданылды.
Зерттеудің ғылыми жаңалығын тұрғын үй құрылыс секторын мемлекеттік
реттеу механизмдерін дамыту бойынша ... ... мен ... ... үй ... ... ... аспектілерін зерттеу негізінде
тұрғын үй құрылыс секторының қоғамдық-экономикалық ... ... ... ... оның ... ... ... тұрғын үй құрылыс секторын дамытудың саясаттарын зерттеу ... үй ... ... ... ... негізгі бағыттары
ұсынылған;
3. тұрғын үй нарығы мен құрылыс секторының ... әсер ... ... анықталған;
Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған
әдебиеттерден және қосымшадан, оның ішінде: 3-сурет, 7- кестеден ... ... – 69 ... ... ЭКОНОМИКАНЫҢ ТҰРҒЫН ҮЙ ҚҰРЫЛЫС САЛАСЫНЫҢ ДАМУЫ МЕН ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1Ұлттық экономикадағы тұрғын үй ... ... ... ... ... үй- қоғам өмір сүруінің және дамуының негізгі шарты. Ол-
мемлекеттің ұлттық ... ... ... тұрмыс халінің маңызды
элементі, әлеуметтік тұрақтылықты және қоғами дамуды қамтамасыз ететін,
байлықты сақтаудың және ... ... ... пікірінше, «тұрғын үй» және «тұрғын үй
(тұрғын жай)» ... ... ... ... ... ҚР ... барлық тұрғын үй мемлекеттік тұрғын- үй
қорын құрайды. Тұрғын үй заңында пайдаланылатын «тұрғын үй» термині, ... ... ... ерекшелігін жылжымайтын мүлік ретінде анықтайды.
Тұрғын үй нарығының мәселелеріне арналған ресейлік әдебиеттерде,
«тұрғын ... ... және ... ... анықтамалар
келесідей.
«Тұрғын үй- бұл пайдалану құқығындағы немесе меншік құқығындағы
адамдардың ұзақ және ... ... ... ... ... үй- бұл ... өмір ... және оның жан ... жеке ... және ... ... қамтамасыз етуші
обьект».
«Тұрғын үй- бұл сәйкес заңдармен тұрғын-үй ... ... ... ... ... ... ... иемдену,
пайдалану және билеу құқықығы беріледі. Яғни, иемденген мүлік субъектінің
меншігі екенін растайтын, құқықпен қамтылады».
«Тұрғын үй- бұл адамның (немесе жан ... ... ... ... ұснатын еңбек өнімі. Нарық экономикасында ... үй – ... ... және өмір ... ... ... тұтыну игілігі және
капитал салу тәсілі болып табылатын тауар»[4].
Жоғарыдағы анықтамалар ... және ... ... тұрғын
үйдің мәнін ашатын авторлық бағыт қалыптасты. Яғни, тұрғын үйді ... ... ... құқық объектісі ретінде, әлеуметтік-
экономикалық игілік ... ... ... ретінде, тұтыну тауары ... ... ... үйдің ерекше екі жақты мәні- зат және құқық ... ... алу ... ... шегін және мазмұнын кеңейтеді. Ол
нарықтық операциялардың кең ... ... ... ... құқықтық статусын өзгерту операциялары (мысалға, жалға
беру).
Нарықтық экономика жеке меншік құқығына сүйенеді, ал ... үй ... ең қол ... объекітісі болып табылады. Сонымен қатар, тұрғын
үй- меншіктің ерекше объектісі, яғни иемдену, ... және ... ... ... ... ерекшеленеді. Бұл тұрғын үйді ... ... ... ... тұлғалардың мүддлеріне әсер тигізуімен
байланысты. Сондықтан тұрғын үйді ... алу және ... да ... айырбастау, мұрагерлік, бөлігін анықтау және т.б.) ... ... ... ... ... ... ... нақты процедуралармен байланысты. Иелену және билік ету құқықтары
адамда инициативаны дамытады және экономиканың ең ірі секторларының бірі-
жылжымайтын мүлік ... ... ... [5].
Тұрғын үй экономикалық игілік ретінде келесі ... ... ... заты ... тікелей белгіленген қажеттіліктерді қанағаттандырады
(тұрғын жайлар қожайынмен тұрғын үй ретінде пайдаланылады);
- ... ... ... үй нарығында эквивалент құны үшін жүзеге асырылуы
мүмкін;
- табыс көзі (рента) ретінде жалға берілуі мүмкін.
Тұрғын үйдің құны ... ... ... ... жоғары.
Сондықтан үйді сатып алу кезінде ... алу кең ... ... ... ... ... несиелеуден ерекшеленеді. Несие алғаннан кейін
үйді өз ... алу тек 10-15 ... соң ... ... ұзақ мерзімді
пайдалану тұтыну тауарларының қарызы қысқа период (1-3 жыл) ... ... үй ... ал ... ұзақ ... ... ... төлем мөлшері әр түрлі факторлардың әсерінен өзгеру
мүмкін: инфляция, саяси ... ... және тағы ... да ... үй ... ... ретінде тауар және тауарлық емес формада көріну
мүмкін. Үйдің тауарлық формасы ... ... мен ... ... бөлісу жүйесі, сонымен қоса тұрғын үй өндірушілердің және осы ... алу ... бар ... ... сипатына ие қоғамдық
өндіріске тән.
Сонымен қатар, тұрғын үй тауарлық емес ... ... ... ... ... үй құрылысы сатуға емес, өз қажеттіліктерін
қамтамасыз ету үшін және ... ... ... ... жерлерде тұруымен
байланысты. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілген тобына үй салу кең ... ... өз ... ... үй салу ... де тән. ... үй ... кәсіпорында тұрақтандыру мақсатымен жүзеге асады.
Тұрғын үй ұзақ мерзімді, құрылыста және пайдалануда қымбат капиталды
тауар ... ... ... бұл ... ... қорын ынталандыратын
маңызды факторлардың бірі болып табылады, яғни экономикалық ... ... ... ... ... ... ... фактор.
Тұрғын үй қажеттілігі өзгеше ерекшеліктерге ие. ... ... ... ... ... «егер адамдардың көбі
пәтерлерде тұрса, онда олар ... сан ... одан да көп және ... пәтерді аңсайды» [6].
Тұрғын үй қажеттіліктері уақыт өткен сайын өзгеріп тұрады, және ... үй ... ... ... ... даму ... тұрғын үй қажеттіліктерін жүзеге асырудың
бірнеше негізгі әдістері қалыптасты. Олардың ішінде екі ... үйді ... және оны ... ... ... тұрғын-үй қажеттілігін
қанағаттандыру осы тауарды сатып алу (үйді мүлік ретінде ... ... не үйді ... беру (тек ... ... іске ... жағдайда, тұрғын-үй мемлекет және ... ... ... және ... жеке ... құқығынсыз пайдалануға беріледі.
Тұрғын үй қажеттіліктерін ... ... ... ... үй жүйесінің екі түрін ажыратады.
Тұрғын үй негізінен пайдалануға берілетін елдерде, тұрғын ... ... ... әдісі басым. Ал үй сатып
алынатын немесе жалға берілетін ... ... үй ... жеке ұйымдастыру әдісі қалыптасқан. Осы екі негізгі
институт ненің, қалай салынатынын және ... ... алу ... ... анықтайды.
Кез келген тауар сияқты үйдің тұтыну және айырбастау құны болады.
Атап кету қажет, ... ... және ... ... ... ... бағалаудың бірыңғай жолы қалыптаспаған. ... ... әр ... ... ... ... ... техникалық жақсарту жағынан (жаңа құрылыс, жөндеуден өткен
объект), үйдің орналасу ... ... ... ... қала шеті,
т.б.) бар. Үйдің толық жабдықталғандығына нақты сипат беретін көрсеткіштер
пайдаланылады. Тұрғын үйдің пайдалылық көрсеткіштер ... ... ... жер асты ... ... ... экологиялық тазалығы
кіреді.
Айырбастау құны объектіні сатып алу кезінде туындайды. Айырбастау
құнының пайда болу формасы баға ... ... ... бұл ... ... сатушы мен сатып алушы келісімнің нәтижесін сипаттайтын ... ... ... құн) ... баға ... ... ... формасы, іске асқан факт, яғни ресми жарияланған ... ... ... ... ... ... ... және күнге
қатысты. Бәсекелі нарықта баға құнның ... түрі ... ... ... ... ... болып табылады [7].
Қазақстанда, әлемдік тәжірибедей, тұрғын үйдің құнын анықтау үшін үш
әдіс қолданады: шығындар, нарықтық және ... ... ... ... ... ... жағдайларды есепке ала отырып, тұрғын үй
объектісінің ... ... ... ... ... ... ... құны- бұл осы нарықтағы мүлік құқығын сатудың ең ықтимал ... ... ... құн қалыптасуына әр түрлі факторлар әсер ететін
айырбастау бағасы болып табылады.
Нарықтық экономикада тұрғын-үй инвестициялаудың ... ... ... ... ... құралы болып табылады. Бір ... ... ... ... ... беру кезінде табыс әкеледі. Сонымен
қатар, тұрғын үй мүлігіне салынған инвестициядан ... ... ... ... ... ... меншік иесімен тұрғын үй мүлігін пайдалану
альтернативті табыс алу түрінде бағаланылады, егер де ол ... ... ... шығындар төлесе.
Жылжымайтын мүлік капитал ретінде оны бағалаудың мәселелерін
қозғайтын авторлармен жиі ... ... ... ... ... өте ... себебі: біріншіден, бұл жеке меншік сектордың дамуымен,
капиталды тиімді салуға мүдделі кәсіпкерлердің көп ... ... ... ... ... және ... мүлігіне айналдыру
процестері көп құрылысты ... үшін ... ... ... ... ал
бұл сонымен қоса жылжымайтын мүлікті бағалау қажеттілігін ... ... ... ... ... шет ел ... елде ... мүлікті сатып алу ынтасымен көрінеді, бұл ... ... үй ... ... ... болу ... және оның
иесі басқа субъектіге пайдалануға бергені үшін тұрақты рентаны алып тұрады.
Сонымен қатар, тұрғын үй ... ... ... ... байланысты көптеген спекулятивті ... ... де ... мүмкін.Жылжымайтын мүлікті иелену инфляцияның
жоғары ... ... ... ... етеді. Ақшаның
құнсыздануымен байланысты жоғалтулар мүлікті сатып алумен ... ... ... қатынастарды жүзеге асырудың өзінің
ерекшеліктері бар, бір ... ... ... ... ұзақ ... ... үлкен шығындары және т.б. болса, басқа жағынан
–құрылыс қызметінің спецификалық түріне ... ... Бұл ... үй ... ... ... ... аймақтық
(жергілікті) нарықтарда қызмет етеді, ал өндістік құрылыста (әсіресе, мұнай
өндірісінде, транспорт, ... және т.б.) ... ... ... да, ... ... да жұмыс істейді. Сонымен қатар,
экономиканың халық шаруашылығының ... ... ... нарығының өзінің күрделі қиындықтары бар [8].
Құрылыс ... – ашық ... ... ... жағдайында нарық субъектілері (инвесторлар, тапсырыс берушілер,
мердігерлер, жобалық ұйымдар, құрылыс материалдар ... ... т.б.) ... ... ... ... ... Құрылыс нарығы
жүйе ретінде келісілерді қосады:
а) құрылыс нарығының ... ... ... ... ... құрылыс сектор нарығының инфрақұрылымын;
г) нарықтық механизм;
д) мемлекеттік реттеу, басқару және нарықтың ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушілер, мердігерлер, жобалық ұйымдар, ғылыми-
зерттеу институттары, ... ... ... мен ... ... және технологиялық, энергетикалық пен басқа
жабдықтар өндіруші кәсіпорындар.
Нарық қатынастарының объектілеріне: құрылыс ... ... және ... ... ... машиналары, транспорттық
құралдар, технологиялық, энергетикалық пен басқа жабдықтар; материалдар,
бұйымдар мен ... ... ... ... информация және т.б.
Нарық механизмінің қозғаушы күші сұраныс пен ұсыныс болып табылады.
Мемлекет құрылыс нарығының ... ... және ... ... ... мен ... заң, ... субвенциялар, антимонополиялы шаралар, ... ... ... және ... ... ... ... үшін қажет:
1. мемлекеттік инвестициялар шығындарын бақылауды күшейту. Бұл негізгі
принциптерге сүйену ... ... ... ... ... басымды объектілерді инвестициялау; инвестициялардың орнын
толтыруын қамтамасыз ету; ... ... ... ... мүдделері;
2. құрылыс секторында салық жүйесін қайта қарастыру;
3. кәсіпорын мүлігі құрамында аяқталмаған құрылыс үшін ... ... ... мен ... ... аударымдарын кеңінен тарту,
сонымен қатар капиталды салымдар қаржыландырудың басқа көздерін тарту;
5. ... және жеке ... ... ... ... инвестициялық
айналымға тиімді қосу.
Жоғарыда айтылғандардан құрылыс секторын дағдарыс жағдайынан алып
шығатын, келесідей маңызды іс-шаралар ... ... ... ұлттық
экономкада нақты құрылымдық реформаға өту, теріс құрылымдық ... ... ... саясатты жүзеге асыру.
Тұрғын үй нарығының ерекшеліктері.Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... Тұрғын үй нарығын түсінудің екі бағыты бар:
функционалды және жүйелі. Бірінші бағыт ... ... үй ... ... ... ... ... табылады. Көптеген зерттеушілер
(батыс та, отандық та) өз жұмыстарында жылжымайтын мүлік нарығы деп тұрғын-
үй нарығын атап ... ... ... үй ... жылжымайтын мүлік
нарығының сұраныс пен ұсыныс өзгерістерінің тенденцияларын көрсетеді.
Экономиканың нақты секторымен ... ... ... ... ... ... ... пен ұсыныс параметрлерінің өзгеруі, экономиканың басқа
салаларына да әсерін тигізеді (жаңа тұрғын-үй ... ... ... ... ... және ... өндіру, банк несиелерінің
пайыз қойылымының өзгеруі). Сондықтан тұрғын үй ... ... ... жиынтық ұсынысына әсер ету арқылы, жалпы ұлттық экономиканың жағдайына
әсер тигізуге болады деп болжауға болады [9].
Екінші бағыт ... ... үй ... ... ... ... және ... бөлек өмір сүре алмайды. Расында да, ұдайы өндіріс
процесі кезінде ресурстар, ... ... ... және бағалы қағаздар
нарықтары көмегімен тұрғын үй құрылысы, сату және сатып алу мақсатымен ... ... ... ... үй ... ... ... оның зерттеуіне
жылжымайтын мүлік нарығының мамандары көптеген еңбектерін арнады.
Тұрғын үй нарығының әр түрлі анықтамалары бар. ... ... ... ... бұл ... үй ғимараттарын меншік иесі мен
пайдаланушы арасында экономикалық тәсілдер арқылы бәсекелі сұраныс ... ... ... ... әдісі. Жылжымайтын мүлік нарығының
негізін жер учаскілері және қайта жасалынып, ... және ... ... ... ... ... тұрғын үйлер, сонымен қатар ақша және қаржы
капиталы».
«Жалпы түрде тұрғын үй нарығын тауар және ақша айналымының әрекеттесуі
негізінде ... ... ... және құқықтық қатынастар жүйесі
ретінде анықтауға болады» ... үй ... деп ... үй ... ... иесінің үйді сату,
жалға беру, кепіл, жалдау және ... ... ... экономикалық қатынастарды түсіну қажет». Соңғы анықтама біздің
ойымызша, осы ... ... ... ... және нақты ашып тұр.
Тұрғын үй нарығы адамдардың қызметіне, экономикаға үлкен ықпал
тигізеді, жалпы және ... ... ... үй ... ... бірнеше шарттар болу ... бұл жеке ... көп ... ... ... нарыққа
тауардың сатушыдан сатып алушыға жылжуын қамтамасыз ететін нақты құқықтық-
ұйымдастырушылық формаларқажет.Үшіншіден, ... ... ... ... ... ... банкілік және несиелік жүйе ... ... ... үй ... ... ... толық,
түсінікті және қол жетерлік ақпаратпен қамтып тұратын ақпарат ... ... ... ... мен ... ... құқығына кепіл беретін
сақтандыру мекемелері. ... ... үй ... ... ... ... етеді: риэлторлар, маркетологтар, делдалдар және т.б.
Қазіргі кезде тұрғын үй ... ... ... ... ең кең
тараған әдісі бұл- сату-сатып алу және жалға беру. Осы көз-қарас бойынша
тұрғын үй ... екі ... ... бөлуге болады:
• сатушылар / жалға берушілер;
• сатып алушылар/ жалға алушылар.
Тұрғын үй ... ... ... асыру барысында бірнеше
ерекшеліктерді есепке алу қажет:
-нарық жайылтпаушылығы (локализация), себебі бұл ... ... және ... ал ... ... сыртқы ортаға тәуелді;
- нарық жағдайы туралы ашық ақпарат толық емес және сенімсіз ... ... ... мүлік бойынша келісім-шарттар жиі құпиалы және
сирек сипатта болады;
- жылжымайтын мүлікті иелену және онымен келісім- ... іске ... ... төрт түрі ... а) бір жолғы салыстырмалы ірі
инвестициялар; б) объектіні функционалды қалпында ... ... ... в) жылжымайтын мүлікке салынатын ... ... баж ... және ... да жинаулар мен келісімдер;
- сұраныс тек объектінің тұтынушылық сапасымен ғана емес, сонымен қоса
орналасу жері бойынша анықталады;
- ... ... ... ... әр түрлі себептер бойынша ... ... салу ... ... ... ... ал жер- ... нарықты заң нормаларымен мемлекеттік реттеудің салыстырмалы ... ... ... нарығының тауарлары тек сатып алушының қажетін
қанағаттандыратын ... ... қана ... инвестициялық қызметтің
объектілері де болып табылады;
- ... ... ... аз саны және онда ... ... саны;
- сұраныстың аймақ, аудан және микроаудандар бойынша үлкен ... ... үй ... ... ... ... анықтайды,
яғни тұрғын үй ұсынысын да. Тұрғын үйге ... ... ... ... ... қалыптасады. Ол көптеген факторлардың ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Осы сыртқы факторлардың сұраныспен байланыстыратын
тәуелділікті- тұрғын үйдің сұраныс функциясы деп атайды. Жеке ... үй ... ... ... ... ... байланысты:
тұтынушының қаржы мүмкіндіктері, халық саны, үйдің бағасы және ... ... ... шығыстар, басқа тауарлар мен ... ... ... ... банктің пайыз
ставкасыныңқойылымы,үйдіңорналасуорныжәнеауданның инфрақұрылымы. ... ... ... функциясы индивидуалды сұраныс функцияларын
қосқаннан шығады.
Тұрғын үй мүлігінің ұсынысының икемсіздігіне байланысты ... ... ... өзгеруі сұранысқа әсер етпейді. ... ... ... ... ... ... ... сұранысты тудырады да,
кейінен сұраныстың және ... ... ... түсуіне алып келеді.
Әлемдік тәжірибе тұрғын үй нарығында 15-20 жыл сайын жандану мен
басылу болатынын ... ... қоса әр бір цикл ... ... ... және әр ... ... түріне, аймақтарға әсерімен
ажыратылады.
Тұрғын үй ... ... ... негізгі төрт фазаны қамтиды:
жандану, белсенді өсу, ұсыныс артықшылығы және ... ... ... ... ... кейін нарық тұрақтанады,
бағалар қалпына келе бастайды, ал артық үй аудандары жұтыла бастайды. ... ... ... де, бос үй ... ... ... ... береді. Жандану екі фактордың біреуінің әсерінен болады:
- сыртқы күш: жылжымайтын мүлік нарығынан тыс өзгерістері, ... ... ... немесе соғыс;
- уақыт өтуі: жылжымайтын ... ... ... ... ... ... өсу: Белсенді өсім фазасы кезінде бос үй аудандарын ... ... жаңа ... ... ... беру төлемдері тез өсе ... ... ... ... ... ... белсенді өсе береді, бірақ бос
үй аудандар пайызы қалыпты немесе төмен деңгейде.
3. ... ... ... ... фазасында қандай да бір сәтте аса
толып кетеді. Құрылыс фирмалары және ... оны ... де ... ... ... ... ... жалғастыра береді. Немесе сыртқы әсер ықпал ету
мүмкін (жағымсыз салық заңы, жалпы экономикадағы басылым және
т.б.). Бұл фаза ... ... бір ... ... ... ... баяулайды, ал бос үй аудандар пайызы өсе бастайды.
4. Басылым: Бұл фаза ... баға мен ... беру ... ... қарамастан сату белсенділігі өте төмен болады. Жаңа құрылыс
жүргізілмейд.
Атап кету ... ... үй ... дамуындағы циклдар экономиканың
басқа салаларының циклдарымен уақыт бойынша сәйкес келмейді.
1.3 ҚазақстанРеспубликасындатұрғынүйқұрылысын
мемлекеттік реттеуінің экономикалық концепциялары
Мемлекеттік реттеу – ... және ... емес ... ... ... ... және ... қызметтеріне
жағымдыэкономикалық,құқықтықжәнеұйымдықжағдайларды қалыптастыруға
бағытталған мемлекеттік басқарудың функциясы. ... ... бұл ... тек
экономика саласында ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік- мәдени салада да
басым.
Тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... себебі оның дамуы құрылыс материалдарына, техникаға,
жұмыс ... ... ... ... ... ... жобаларын
жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... Құрылыс саласындағы бір жұмыс орны шектес ... ... ... ... ... ... [12].
Тұрғын үй құрылысының белсенді дамуы елдің ... ... ... ... ... ... ... бұл саланың
әкімшілік реттеу механизмдеріне ерекше назар аударылуы керек.
Реттеу механизмдері жүзеге ... ... ... ұстану қажет:
1.Халықтың әр түрлі тобына ... үй ... ... ... ... ету ... ... ұстану халықтың кедей тобына да, материалды табысы
жоғары деңгейдегі топқа да тұрғын үй ... ... ... ... әр түрлі класстағы тұрғын үй ғимараттар көлемінің теңдігін
сақтайды (мысалы, құрылыс ... ... ... ... ... салу табысты болып табылады), сонымен қатар халықтың ... ... мен ... сай ... үймен қамтамасыз
етеді.
2. Тұрғын үй құрылыс нарығын реттеудің тиімді механизмдерін
пайдалану есебінен тұрғын үй құрылысына тікелей бюджеттік шығыстардың
тиімділік қағидасы.
Бұл ... ... ... ... ... бері ... және тұрғын үй құрылыс секторын реттеу нормалары мен заңдарынан
шығады. ... ... ... үй ... және ... ... секторының дамуы аса баяу қарқынмен жүзеге асырылды.
Қазақстан Республикасында тұрғын үй нарығының және тұрғын үй ... ... 1991 жылы ... ... ... ... ... туралы» және «Меншік туралы» заңдары қабылданғаннан
басталды. Біраз уақыттан кейін ... ... ... ... ... ... Кодекс, «Жылжымайтын мүлік ипотекасы туралы», «Жылжымайтын
мүлік құқығын мемлекеттік тіркеу және ... ...... ... заң күші бар ҚР Президентінің жарлықтары, «Тұрғын үй қатынастары
туралы» ҚР ... ... ... ... ... және ... Осылайша, тұрған үй нарығының қалыптасуының заңдық негізі
салынды.
«Жаңа ... үй ... және оны ... ... ... туралы
мемлекеттік бағдарламасы» 1993 жылы ҚР Президентінің №1344 жарлығымен
қабылданды. ... ... ... ... үй ... ... бағыттары қарастырылды. Олар: тұрғын үй құқықтық қатынастарын
реттейтін құқықтық нормалар жүйесіне толықтырулар енгізілді;тұрғын ... және ... үй – ... ... ... реформалау;
монополияны жою; баспана, тұрғын үй құрылысының бағасын тұрғындар үшін ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысына
қатысушы субъектілерге жеңілдіктер ... ... жеке және ... ... ... ... тұрғын үй саласындағы ... ... ... ... ... үй ... ... құрылыс индустриясын жаңарту; тұрғын үй құрылысы мақсатына
бөлінетін жер ... ... мен ... ... мен ... қалалық және ауылдық аудандарда әлеуметтік, инженерлік ... ... ... мен ... ... ... үй саясатының механизмдерін жүзеге асыруды қамтамасыз ететін тиімді
ұйымдық құрылымдарды дайындау және ... ... үй ... ... ... ... инфрақұрылымын жақсарту [13].
3. Тұрғын үй құрылыс нарығының әр түрлі даму кезеңдерінде оны реттейтін
әр ... ... ... ... Үкіметтің тұрғын үй ... ... үй ... ... ... ... ... болу қажет, яғни осы саланың қатысушыларының талаптарына сәйкес,
потенциалды инвесторлар мен соңғы тұтынушылар ретінде ... ең ... ... алу ... үй ... ... әдістері екі түрлі болу ... ... және ... (әкімшілік-құқықтық).
Тұрғын үй саясатына үкіметтің әсер ету ... және ... ... үй ... ... әр ... стратегиясын қарастыруға
болады:
1. Тікелей әсер ету;
2. Ынталандыру және бақылау;
3. Тұрақтандыру;
4. Әлеуметтік қолдау.
Стратегиялық жоспарда тұрғын үй құрылысының тиімді дамуы үшін ... ... ... мен ... ... ... ... таңда, нарықты талдау және оны объективті зерттеу негізінде
қабылданатын ... және ... ... ... отыр.
Қазақстандағы жылжымайтын мүлік нарығының сипатты ерекшелігі-
мемлекеттің және ... да ... ... ... ... мүлік
нарығының бірыңғай ақпарат ... ... және ... ... объектілерін сипаттау стандарттарын қалыптастыру
және енгізу бойынша ... ... ... ... ... жеткіліксіз белсенді қызметі немесе оның болмауының себебі,
қазақстандық жылжымайтын ... ... ... және даму ... Осымен байланысты атап кету қажет, мемлекеттің және басқа да
кәсіби нарық қатысушыларының бірлескен күші ғана ... ... ... ... және даму ... ... ... жылжымайтын мүлік нарығының бір бөлігі болып табылатын
тұрғын үй нарығының классификациясы ерекше, яғни ол бірінші ... ... және ... ... үй ... тұрады. Соңғысының дамуы
республикада баяу жүруде. Әр бір нарықтың өзіне тән ... ... ... ... ... ... ... классификациясын келесі 2
кестеден көруге болады.
Қазақстандық жылжымайтын мүлік нарығының жағдайы, қызметі және т.б.
бірыңғай ақпарт жинау ... жоқ. ... ... ... ... ... ... толық қамтамасыз етілмеуі де кіреді.
Аталап ... ... ... ... ... ... ... тенденцияларын болжау және ағымдағы жағдайды талдау ... ... ... ... ... нарығы қызметінің сапасын жоғарлату үшін аймақтық
және республикалық деңгейде бірыңғай ақпарат ... ... ... ... ... ... ... жағдайында жылжымайтын мүлік
нарығын зерттеумен және ақпаратты ұсынуымен айналысатын аналитиктер сияқты
кәсіби нарық қатысушыларының ... ... ... ... Атап ... ... таңда елде жылжымайтын мүлік нарығының кәсіби аналитиктері
жоқ, аналитиктер ретінде риэлторлық компаниялар ... ... ... ... ... ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ МЕН ДАМУ МӘСЕЛЕЛЕРІ
2.1 Тұрғын үй нарығының негізгі даму кезеңдері мен қазіргі
тенденциялары
Тұрғын үй ... бұл ... ... ... күрделі
механизм. Тұрғын үй нарығы өзінің дамуында бірнеше кезеңдерден өтетіндігін
көрсетеді. Бір кезеңнен екінші кезеңге ... ... ... ... ... баға ... бірінші реттік және екінші реттік нарықтар бағаларының ара қатынасы;
- сұраныс пен ұсыныстың ара қатынасы;
- сатушы мен сатып ... ... ... ... ... және ... ... жаңа жағдайда жұмыс істеу
дайындықтары, сұраныс пен ұсынысты, айырбас бағамды, бағаны білу);
- нарықтың белсенділік деңгейі (тіркелген ... ... ... ... ... заң ... (заң және ... базасының жағдайы, ... ... ... ... даму ... (әдістемелік базаның, нарық
агенттерінің корпоративті формаларының, ақпараттық қамтылғандықтың және
нарық ашықтығының жағдайы) [14].
Қазақстанда ... ... ... ... жекешелендіру және
тұрғын үй мүлігін нарық айналымына тарту кезеңінен қалыптаса бастады. 1990
жылы «КСРО-дағы жеке меншік туралы Заң» қабылданғанда, жеке ... ... ... жеке ... жер ... ғимараттар мен құрылыстыр
үшін заңды түрде дайындалды (ҚР Жер ... ҚР ... ... ҚР ... кодексі).
Жылжымайтын мүлік нарығының материалдық базасы өзінің дамуының
бастапқы кезеңінде екі көзден ... ... бұл ... ... ... ... ... емес жайларды және жер учаскілерін тегін
және тегін емес жекешелендіру (жылжымайтын мүлікті жекешелендірудің бірінші
реттік нарығы). Екінші- бұл құрылыс ... ... және оның ... ... ... және ... ... қалыптастыру
(жылжымайтын мүлікті сату және оның құрылысының ... ... ... ... ... ... ... қайта сату
нарығы.
Қазақстандағы тұрғын үй нарығының қалыптасуын талдау, осы процестің
негізгі төрт кезеңін ... ... ... ... 1). ... әр
кезеңде кейбір маңызды нарық ... ... ... ... ... ... - 1992 -1993 ... Ілгері жылжыған кезең - 1994-1995 жылдар;
III. Өтпелі кезең - 1996 -2000 жылдар;
IV. Дамыған нарық кезеңі - 2001-2012 жылдар:
Кесте 1- Қазақстандағы ... үй ... ... ... кезеңдері
|Нарық |І кезең |ІІ ... ... |ІV ... |
|сипаттамасы |(1992-1993 ж.)|(1994-1995 ... ... ... ж.)|
| | | ... ж.) | |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... ... ... ... |
|бастапқы | | ... ... ... ... ... | | ... кету |өсу ... ... ... ... |2001– 13,6% |
| | | | |2002– 55,5% ... баға | | | |2003– 35,1% ... ... | | | |2004– 41,1% |
| | | | |2005– 32,2% |
| | | | |2006– 33,8% |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... ... | | | |2001– 24,8% ... баға | | | |2002– 73,2% ... қарқыны | | | |2003– 38,7% |
| | | | |2004– 76,1% |
| | | | |2005– 50,3% |
| | | | |2006– 57,3% |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... |Жылдам өсу ... өсу ... ... 2007 |
|сандарының | | | ... 2-ші ... | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... пен ... ара қатынасы ... ... ... ... |Сұраныс ... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... 2007 |
| | | | ... 2-ші |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... ... реттік|Сұраныс |Сұраныс ... ... |
| ... ... ... ... ... |жоғары ... ... ... 2007 |
| | | | ... 2-ші |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 ... және ... ... |Екінші реттік |Дифференцияция,|Бірінші реттік|
|екінші реттік |нарықтың |нарықтың ... ... ... |бағасы жоғары |бағасы төмен |тепетеңдік |бағасы төмен |
|баға ара | ... тең | ... тең ... | | | | ... ... |Заң ... ... |Заң нормасының |Жақсарту |
|жағдайы | | ... | ... ... |Маклерлер және|Брокерлер, |Кәсіби ... ... ... ... ... ... ... |агенттік | ... ... ... | | ... | ... үй мен |Жоқ деп ... іске ... кейбір |Қалыпты |
|қаржы ... ... ... |әрекеттесуді |
|нарығының | | | ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... мәліметтер негізінде жасалған |
1. ... ... ... дағдарысына» дейінгі
2. 2010-2013 жылдар «қаржы дағдарысынан» кейінгі.
Бірінші кезеңде келісімдер бір ... ... ал ... ... ... ол кезде жаңа тауарға баға құру ... ... ... ... ... ... ... екі бөлмелі
пәтерді 500-600 АҚШ долларына сатып алуға болатын. Яғни ауданы 54 шаршы
метр пәтердің ... ... құны ... 10 АҚШ ... тең болатын.
Екінші кезеңде осы қызмет түрін реттейтін бірінші ... ... ҚР ... үй кодексі 1 маусымның 1992 жылынан, «Жаңа ... ... ... ҚР ... жарлығы 6 қыркүйек 1993 ... ... үй ... ... ҚР Заңы 17 қараша 2004
жылдан, «Жылжымайтын мүлікке және онымен іске асатын ... ... ... тіркеу туралы» ҚР президентінің жарлығы 25 желтоқсан
1995 жылдан және басқалар.
1994-1995 жылдары ұсыныс ... ... ... ... ... болды және келесі екі-үш жыл бойы өсуін тоқтатпады.
Нарықтың дамуына ... ... ... ... ... әсер
тигізді. Қосымша қаражаты бар азаматтар оны жылжымайтын мүлікке ... ... ... «элиталық орталығында» тұрғын үйдің бір шаршы
метрі 1500-2000 АҚШ долларына дейін ... ... ... ... байланысты жалға беру бағасы да өте жоғары ... ... ... ... баға ... төмендеуі (1996-1998
жылдар), ал содан кейін бағаның жылдам түсуі (1999-2000 ... ... ... ... ... ... ... мемлекет қиын
жағдайда қалды. Несиелер қайтарылмады, көптеген кәсіпорындар банкротталды,
нәтижесінде жылжымайтын мүлікке сұраныс жылдам ... ... 1997 жылы ... ... ... ... және бағаның тербелісіне әкелді. Алматыда халықтың ... ... ... ... баға шамамен 10-15% төмендесе,
Астанада керісінше, тұрғын үйдің жетіспеушілігінен бағалар шарықтады. Бірақ
1998 жылы бағалар ... ... ... ... және ... ... сатып алудың «еркін»
ақшаларының кемуі мен жылжымайтын мүлікке қаражат салу тәуекелділігінің
артуына алып келген ... ... ... ... 2000 ... ... үй мүлігінің бағалары өте төмен деңгейге түсті.
Мысалға, Алматының «ұйқы» микроаудандарында бір бөлмелі пәтер бағасы 3-
3,5 мың АҚШ долларына дейін ... ал үш ... ... 5,5-6 мың ... ... ... болатын. Ал Астанада тұрғын үйдің шаршы метрі
шамамен 400 АҚШ доллар тұрды.
2001 жылы пәтерлер бағасының тұрақтанғаны және ... өсу ... Елде ... ... ... ... ақша ... жылжымайтын мүлік нарығында тауар айналымын жандандырған ... ... ... ... ... Қазақстанның шет аудандарынан
халықтың ірі қалаларға ... ... үй ... ... ... Біраз
уақыттан соң, пәтерлерді келесі қайта сату үшін сатып ... ... ... ... ... ... жылдан 2006 жылға дейін Қазақстанның тұрғын үй ... ... ... бұл ... 2003-2004 жылдар аралығында күшейе түсті.
Аталған нарықтың даму кезеңінде келесі құраушылар болды:
а) жаңа үй құрылысымен, жалғыз ... ... ... табылатын тұрғын
үйді жекешелендіру процесі бірінші ретті нарық ретінде анықталатын бірінші
реттік нарық;
б) сатушы мен сатып алушы саны көп ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын ұсынатын сатушы болып жеке де, ... ... ... келесі механизмдер арқылы нормативті-заңды базаның жақсаруы:
- нарықты қорғау, сертификациялау және ... ... ... мен мемлекет арқылы нарықты реттеу;
- жылжымайтын мүлік нарығындағы процестерді қаржыландыру.
г) жылжымайтын мүлік ... ... ... ... ... ... және реттеудің пайда болуы және дамуы, ... және ... ... ... механизмдерінің пайда
болуы;
д) жылжымайтын нарық үшін жаңа мамандықтардың және кәсіптердің пайда
болуы.
Қазіргі уақытта нарықтағы ... үй ... ... ... нарықтағы
тұрғын үйлердің артықшылығымен, муниципалды және мемлекеттік тұрғын үй
қорынан, сонымен қатар жаңа ... мен ... ... ... үй ... жаңа құрылыстар негізгі әсер тигізеді. Қазақстанда
нарықтық қатынастардың жылдам дамуы ... ... ... ... ... Егер 90-шы жылдардың ортасынан бастап тұрғын үй құрылысында
тоқырау байқалса, 2000 жылдан ... ... үй ... ... 2000 жылы ... ... салыстырғанда, құрылыс қарқыны 105,6%
өсті, бұл 1 млн.шаршы метр ... үйді ... ... жылдары құрылыс көлемінің өсуіне қарамастан, тұрғын үй
нарығындағы сұраныс ... ... ... Тек элиталы ... ... ... ғана ... деп ... болады, себебі
элиталы тұрғын үй ұсынысы тұрғын үй құрылысының ... ... көп ... Қол ... ... үй ... ... сұраныс пен
пайдалануға берілетін пәтерлер саны айырмасы ... ... ... ... өсуде. Мысалға, 2007 жылы жалпы көлемі 8,1 млн. ... ... үй ... ал ... үйге қажеттілік жылына 10-12 млн. шаршы м ... 18 ... м ... ... ... қатар, тұрғын үй нарығына инвестициялық және алыпсатарлық
сұраныс теріс ықпал етеді. Атап кету ... ... ... ... үшін тұрғын үйді сатып алу тек тұрғын жай мәселелерін шешу
әдісі ғана емес, сонымен қатар инвестиция объектісі ... ... ... ... ... деңгейі кезіндегі тұрғын-үйге инвестициялаудың
жоғары табыстылығы мен ... оны ... беру ... туғызды.
Инвесторлардың және алыпсатушылардың мүдделері сұраныс пен ұсыныстың
тепе-теңсіздігіне үлкен ықпал етіп, жағдайды қиындата түсірді.
Екінші ретті ... ... ... қарқынды өсуі, жаңа тұрғын
үйлерді белсенді эксплуатацияға енгізу, банктердің бірінші реттік нарықтағы
үйлерді ... ... және ... талғамдарының өзгеруі төлемқабілетті
сұраныстың екінші реттік нарықтан бірінші реттік нарыққа ауысуын білдірді.
Әсіресе жақсы ... ... бар ... ... ... сонымен қатар инфрақұрылымы дамыған жақсы жерде орналасқан
бизнес-класс тұрғын үйі тез ... Ірі ... және ... элиталы тұрғын үй өзінің құнын жоғалта бастады , кейде алынбай да
қалды. Бұл негізінен тұрғын ... осы ... ... қанықтыруымен байланысты. Халық қажеттілігі және сұранысты
есепке ала отырып, құрылысшылар ... ... ... ... ... бастады. Бірақ, абсолютті мәндегі бұл кластың ... үй ... пен ... ... келтіре алмайды.
Дамыған нарық кезеңінде тұрғын үй мүлігіне бағаның өсу ... ... ... бойынша, 2000 жылмен салыстырғанда
2007 жылы екінші реттік нарықтағы тұрғын үйлер 17,8 есе, ал ... ... 7,8 есе ... ... үй ... ... өсу тенденциясы қалыптасқаннан
кейін көптеген қазақстандық және ... ... ... үй нарығының
«тым қызып кеткенін» хабарлай бастады.
Экономикалық теория көз қарасынан, тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... ... негізгі әлеуметтік факторы
ретіндегі ... ... ... ... объектіні салу үшін
материализациялану саласы ретінде көрінеді.
Әлемдік тәжірибеде нарықтың табыстылығы нәтижесінде ... ... ... ал ... ... нақты құнын көрсетпеуін нарықтың
«қызуы» деп ... Банк ... ... ... ... табылатын тұрғын
үй нарығы «қызған» кезде, баға жылдам түседі. Осының ... ... ... мүлік салымдарының табыстылығы төмендейді. Сонымен
қатар тұрғын үй нарығының жалпы ұлттық экономикамен байланыстылығынан, тек
нарық емес, ел де ... ... ... ... ... байланысты жалған жағдай туындайды, яғни
тауар бағасының экономикалы алғы шарттарсыз өсуі есебінен, ... ... ... ... ... Morgan Stanley инвестициялық
банктің экономистерінің зерттеулері бойынша, ... ... ... ... ... Орталық банктердің жүргізген саясаттары болып табылады.
Жетекші несие ұйымдары өспелі ... ... ... ... мөлшері көп қаражаттан туындаған шамадан ... ... ... ... ... аналитиктерінің пікірінше, жылжымайтын мүлікке төмен
пайыз қойылымы мен ... ... ... ... ... сұраныс жылжымайтын мүлік бағасының жылдам өсуінің себебі
болды. Инвесторлар жылжымайтын мүлікті салымдарының сенімді кепілі ретінде
қарастыру ... ... алып ... Жеке ... 4,9 трлн.АҚШ
доллар көлеміндегі жылжымайтын мүлікке ие болып, бас позицияларда тұр.
2007 жылдың көктемінде АҚШ-тың ең ірі ... ... ... ... ... ... қор ... кеткеннен кейін
дағдарыс пайда болып, халықаралық түрге ие болды. Келесі бірнеше ... ... ... ... ... ... ... нарықтарда өтімділік дағдарысы белгілене бастады.
Дағдарыспен күресу үшін Еуропаның Орталық банкіне екі күн ... ... ... ал ... ... қор ... ... 50 млрд. евро
бөлді.
АҚШ-тағы ипотекалық дағдарыс Қазақстанға тікелей әсер ... ... ... ... ... облигацияларын алмады және ... бар ... ... болмады. Дағдарыс банктерге жанама ықпал
етті. Аталған ... пен ... ... ... ... бұл ... келе ... елдер үшін қарыз алу жағдайы нашарлады.
Ресей ... ... ... өтімділік дағдарысынан
болған Қазақстанның жоғалтулары дамып келе жатқан мемлекеттер арасында ең
көлемді. Бұл ... ТМД ... ... ... қарыздары едәуір
жалғыз мемлекет, деп түсіндіріледі. Банк несиелерінің көбісі ... ... ... ... және Ресеймен салыстарғанда,
қазақстандық банктер өздерінің несиеқабілеттілігін сыртқы ... ... ... ... ... ҚР ... ... қарызы ЖІӨ-
нің 2005 жылы 70%-нан 2006 жылы 95% ... ... 2007 ... ... соңына жеке сокторларының қарызы есебінен, республиканың сыртқы
қарызы ЖІӨ-нің 95,7% жетті.
Мемлекеттің сыртқы қарызының өсу процесі 2004 жылдан ... ... ... ... 10 ... аса өсіп ... 2006 жылдың басында ЖІӨ 80,4
млрд. АҚШ долл. құраса, сыртқы борыш мөлшері 74 ... АҚШ ... ... ... ЖІӨ қатынасы 80% жетсе, қауіпті деп саналады, Қазақстанда
ол көрсеткіш 91,4% болды.
2008 жылы 2007 жылмен ... бұл ... 11,3 ... ... ... ... ... мөлшері өскеніне қарамастан, борыш көлемі ... ... ... ... ... жылы сыртқы қарыз көлемі шамамен 112 млрд. АҚШ ... ... ... ЖІӨ ... 107,3 ... АҚШ долл. құрайды, яғни сыртқы
қарыздың тауарлар мен қызмет экспортына қатынасы нашарлай береді.
Алдыңғы жылдары сыртқы ... ... ... ЕДБ өз ... Өтімділік дағдарысы жағдайында кейбір ЕДБ ипотекаға ... ... ... ... ... өз ... қойылымдарын (24%
дейін) және бастапқы жарна көлемін (50% дейін) жоғарлатты, заем алушыларға
талаптарды ... ... ... ... ... арасында тұрғын
үй ипотекалық несиелердің қол жетімдігін ... ... ... үйге ... ... ... да, ... үй нарығында сату
көлемдері төмендеді. Потенциалды сатып алушылардың көп бөлігі пәтерлерді
ипотеканың қолайсыз шарттары бойынша ... ... күту ... ... ... ... ... үйлерді жүзеге асыру және ... ... ... ... болды. Нәтижесінде, тұрғын үй
мүлігіне бағалар тұрақтанып, бағалардың төмендеу тенденциясы ... ... ... ... ... реттік нарықта, эконом-
класта, сонымен қатар жаңа құрылыс көлемінің азаюы да ... ... үй ... ... ... жағдай, ұлттық
нарықтар дамуының циклдығы туралы болжамды дәлелдейді: белсенді өсу ... ... ... үй нарығындағы стагнация және ... ... ... бар: ... және ... Ішкі ... ... пікірімізше, тұрғын үй
нарығының жоғары табыстылығынан сұраныс ұсыныстан асып, ... тым ... ... ... Сыртқы себеп ретінде, әлемдік қаржы дағдарысының
тұрғын үй нарығына ... ... ... ... Тұрғын үй нарығында ұсынысты қалыптастыру және
Қазақстандағы тұрғын үй ... даму ... ... ... ... үй ... ... факторы. Тұрғын үй құрылысы- ... даму ... ... ... ... адамның тұрғын жаймен қамтамасыз етілуі ең
басты қажеттілік болып табылады. Сонымен қатар, ... ... ... да ... ... ... көтерілуін қамтиды- құрылыс
материалдар өндірісі, металлургиялық және т.б. ... ... ... ... салымдардың артуын қамтамасыз етеді, яғни құрылыс
компаниялар және ... ... ... қажет етеді. ... ... ... үй ... ... ... өндірістің бөлігі ретінде,
мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... үй қажеттілігін қанағаттандыру деңгейі «басқа
қажеттіліктер ... ... ... болу мүмкін» [18].
Тұрғын үй құрылысы әрқашанда экономикалық дамудың мықты факторы ... ... ... ... ... және басқа да игіліктерге өз
қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, тұрғын үй ... ... ... үй ... ... жинау қажеттілігімен есептесуге
мәжбүр. Екіншіден, өндірістік ... ... ... ... ... мемлекеттен бюджет бөлігін тұрғын үй құрылысына бағыттауды талап
етеді. ... ... үй ... ... өзі ... құрылыс
материалдарының өнеркәсібі, инфрақұрылым ұйымдарының құрылысы, сауда
кәсіпорындары, жол ... қала ... ... ... да ... ... ... етеді. Тұрғын үй құрылысы және онымен ... ... көп ... ... ... ... бұл салалардағы
жұмысшылардың қызметі тұрақты процесс болып табылады.
Қазақстанның құрылыс индустриясы 20-шы ... ... ... мерзім аралығында республикада мықты құрылыс индустриясы құрылды,
бұны келесі мәліметтер ... 1965 жылы ... ... ... ... ... алғашқы жылдарындағы орта жылдық
жұмыс мөлшерінен 150-ге және 50-шы жылдармен ... 6-7-ге ... ... республиканың құрылыс саласы өте күрделі
өзгерістерден өтті. Құрылыс саласындағы ... ... ... ... ... ... үш кезеңге бөлуге болады.
Бірінші кезең (1991-1995) шаруашылық байланыстардың бұзылуымен,
ұлғайған инфляциямен, потенциалды инвесторлардың қаржылық ... ... ... ... ... мердігерлік
жұмыстардың екі есе кемуіне әкелді.
1992 жылы инвестиция ... 1991 ... ... екі есе азайды
да, келесі жылдары да төмендей берді.
Басталған жекешелндіру процесі құрылыс саласының алыптарын ... жеке ... ... ... ... ... ... болуына әкелді. Осы кезең аралығында құрылыстағы
мемлкеттің үлес салмағы ... ... ... саны ... ... 94 %-дан (3008 ... 11 %-ға (420) 1995 жылы.
Екінші кезең (1996-1999) құрылыс саласы ... ... ... ... көлемі орташа 900 млн. теңге деңгейінде болды;
- осы кезең аралығында республика территориясында ... ... ... саны ... 3000 ... яғни 1991 жылдың деңгейінде;
- жекешелендіру процестері аяқталды. Оның нәтижесі болып мемлекеттік
құрылыс ... ... ... 1996 жылы ... 1999 жылы 88 ... 1991 жылы ... саны 3008 ... [19].
Басым үлесті отандық жеке кәсіпорындар (1996 жылы жалпы мөлшердің 69
% және 1999 жылы 95% ), ... қоса ... ... ... ... және 1,6%) ... ... тұрғын үй құрылысында бұл кезеңде тоқырау
байқалды- 1999 жылы ... ... үй ... 1995 жыл деңгейінен 66,4%
құрады. Салынған пәтерлер мөлшері екі есе ... ... ... ... жыл ... ... ... 2000
жылы басталған үшінші кезең ... ... ... ... мердігерлік құрылыс қызметінің жанданған ... ... ... ... Шағын, орта және ірі мердігерлік құрылыс
кәсіпорындарының келісімдері негізінде атқарылған жұмыс ... 142 ... ... 1999 ... ... 1,8 көп ... 2000 жылы
республикада 2967 құрылыс ... ... ... ... 1740 ұйымында жұмыс
істейтіндер саны 20 адамға дейін.
ұйымдар саны
7,383
6,709 7,675 7,798 ... ... ... ... ... 6,278
4000
3000
2000
1000
0
2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 ... 2012 ... 1- ... ұйымдарының 2003-2012 жылдар аралығындағы саны
Ескерту- ҚР статистикалық мәліметтер негізінде жасалған
1-суретте құрылыс ұйымдарының санының ... ... ... ... құрылыс кәсіпорындарының жалпы саны 7,3% қысқарған,
бірақ жұмыс істейтіндер саны 20 адамға ... ... саны 1,8 ... жылы ... ... ... ... дағдарысына қарамастан, құрылыс ұйымдар
саны 2006 жылмен салыстырғанда 809 бірлікке көбейіп, 7087 ұйымды ... жылы ... тағы 300 ... ... 7383 ... болды. Бірақ
2009 жылы құрылыс ұйымдар саны 6709 ... ... ... ... ... олардың саны шамамен 1143 дейін өсті.
2006 жылы тұрғын үйді пайдалануға беру ... 2003 ... 3 есе ... (сурет 2). 2007 жылы ... ... ... м. ... үй ... ... бұл ... жылмен
салыстырғанда 1,3 есе көп. Келесі жылдары бұл көрсеткіш тек 1,02 ... ... ... шаршы метр
12000
10000
6130
5046
6679 6848
8000
6403 6531 ... ... ... 1132 1506 ... ... ... үйлердің ... ... ... жеке салушылармен
Сурет 2- Тұрғын үйлердің жалпы алаңын пайдалануға беру динамикасы 1991-2012
жылдардағы
Ескерту- ҚР статистикалық мәліметтер негізінде жасалған
Құрылыс саласындағы ... ... ... ... ... ... ... экономикалық өсім; халық тұрмысының ... ішкі ... ... ... материалдар
өндірісіндеқолданылатынминералды-шикізатресурстардыңболуы; кәсіпкерліктің
дамуы; жеке тауары нарықтарындағы жағымды коъюнктура;
арзан ... ... ... ... тұрғын үй құрылысы Қазақстанның 2050 жылға дейін дамуы
Стратегиясындағы приоритетті бағыттарының бірі болып қабылданды. Республика
Президенті Н. Назарбаев өзінің ... ... ... тұрғын үй
құрылысын елдің экономикалық дамуының «қозғаушы күші» ретінде
қарастыруын айтты [20].
Масштабты жаңа ... үй ... ... ... ... ... ... өңдеу және жаңа үйлерді салу мен ... ... ... ... ... ... талап етілетін басқа
отандық өнеркәсібінің қарқынды дамуына жағдай жасайды және қамтамасыз
етеді.
2004 жылы ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының тұрғын үй құрылысын ... ... ... бекітілді. Мақсаты- халықтың ... ... ... үйге
қолжетiмділігiн қамтамасыз ететін тұрғын үй құрылысын дамыту проблемаларын
кешендi түрде шешу. ... ... ... ... азаматтарға
жекешелендiру құқығынсыз мемлекеттiк коммуналдық тұрғын үй беру ... ... ... iске қосу - 2005 жылы - 3 млн. ... ... 2006 жылы 4 млн. шаршы метрден астам, 2007 жылы 5 млн. шаршы метрден
астам жалпы көлемдi құрайды. Оның iшiнде ... ... ... – 49 ... ... 2005 жылы - 11,7 мың ... 2006 жылы - 16,5 мың ... 2007
жылы - 20,8 мың отбасы.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2007 жылғы 20 тамыздағы № 383
Жарлығымен Қазақстан Республикасында ... үй ... 2009 ... іске асыру мемлекеттік бағдарламасы бекітілген.
Мемлекеттік бағдарламаға сәйкес үш жыл ... ... ... ... ... ... ... көлемі 19,3 млн.
шаршы метр, оның ішінде 2009 жылы 6,2 млн. шаршы метр пайдалануға енгізу
қарастырылған.
Республика ... ... ... ... тұрғын үй
ғимараттарының жалпы алаңының елеулі үлес салмағы Астана (19,7 %) және
Алматы (16,4 %) ... ... ... ... кәсіпорындары мен ұйымдары 2009 жылдың ішінде
тұрғын үй ... ... ... 804,7 мың ... метр ... ... сектор республикада тұрғын үйді пайдалануға енгізудің
жалпы көлемінен барлығы 12,6 %-ға ие болып ... ... аса ... жеке ... ... ... нысанды
кәсіпорындар мен ұйымдар және халық) – 5473,4 мың шаршы метр немесе 85,5 ... ... ... – 3088,4 мың ... метр ... ... ... салған
тұрғын үйдің үлесі жалпы енгізілген ... 48,3 %-ын ... ... ... саны 53709, оның ішінде жеке салушылар
енгізген 23412 бірлігін құрайды.
Жалға берілетін тұрғын үй құрылысына мемлекеттік ... ... жылы ... бюджеттен облыстық бюджеттерге және Астана мен
Алматы қалаларының бюджеттеріне сомасы 9,6 ... ... ... ... 2010 ... 1 қаңтардағы жай-күйі бойынша 9108,0
млрд. теңге (95 %) ... жылы ... ... ... ... жалпы көлемі 189,4 мың шаршы
метр, 154,7 мың шаршы метр пәтерлер, 2530 пәтерлер пайдалануға енгізілген.
Жалға берілетін тұрғын ... ... ... 200,0 мың шаршы метр
пәтерлерді пайдалануға енгізу тапсырмасы ... ... ... ... ... ... ... көлемі 77 %-ды құрайды.
Мемлекеттік бағдарлама шегінде 2010 жылы ... ... ... үй
құрылысына республикалық бюджеттен облыстық бюджеттерге және Астана мен
Алматы қалаларының бюджеттеріне нысаналы трансферттер бөлу және 211,8 ... метр ... ... ... ... есебінен тұрғын үй құрылысына жергілікті ... 2009 жылы ... ... ... ... 16,1 млрд. теңге
кредит қаражатын бөлінген.
2009 жылы салынып жатқан 100 мектеп және 100 аурухана қызметкерлерін
тұрғын үймен қамтамасыз ету ... ... ... жалпы алаңы 198,2
мың шаршы метр тұрғын үй, көлемі 154,0 мың шаршы метр пәтерлер, 2308 ... ... ... арналған Мемлекеттік бағдарламаның шегінде 2006-
2007 жылдары ЖАО-ға берілген кредиттерді қайта пайдалану ... ... ... ... 2009 жылы 296,5 мың шаршы метр ... ... ... ... ... арналған Мемлекеттік бағдарламамен ... ... 45,8 ... ... 21,7 ... ... (47 %)
игерілген.
2010 жылдың ішінде қайта пайдалану қаражаттар есебінен жалпы көлемі
143,0 мың ... метр ... үй, ... 109,6 мың ... метр ... ... ... енгізілген [22].
1990 және 2012 жылдар аралығындағы тұрғын үйлердің жалпы тұрғызылған
және пайдалануға берілген жалпы ... ... 9 ... ... ... тұрғызылған тұрғын үйлердің жалпы көлемінде жеке құрылыс
кәсіпорындармен салынған ... ... ... ... Жеке индивидуалды
салушылармен салынатын тұрғын үйлер мен ғимараттар тәуелсіздік алғалы бері
өсіп келуде, яғни қазіргі таңда құрылыстың жартысынан көбі осы жеке ... ... ... 1990 жылы ... ... ... тұрғын үй
ауданы 6130 мың шаршы метр болса, оның 1133 жеке құрылыс ... ... Ал 2012 жылы 6742 мың ... ... ғимараттардың 3487 мың
шаршы метрі жеке ... ... ... ... ... есебінен
тұрғын үй құрылысына 2010 жылы жергілікті атқарушы органдарға республикалық
бюджеттен жалпы сомасы 17,5
млрд. теңге бөлінген.
2009 жылы ... ... ... ... және ... ... ... үй құрылыс салу
аудандарында ... ... ... ... ... 40939,9 млрд. теңге сомасында нысаналы трансферттер бөлінген.
2010 жылғы 1 қаңтардағы ... ... ... ... 100 ... оның ішінде нақты игерілгені 40585,8 млн. теңге (99 %). ... ... ... және 2010 жылға ауысатын сомаларды үнемдеу
қорытындылары ... ... ... шектің 10 % айрымасын құрайды.
Алматы облысында Алматы қаласының төрт серіктес қалаларын салу ... ала ... ... 2009 жылы 2311,4 млн. теңге бөлінген.
2010 жылғы 1 қаңтардағы жай-күйі бойынша 2285,1 млн. ... (98,9 ... - 2 ... ... ... ... ... |Мердігерлік |Тұрғызылған тұрғын- ... |
| ... ... ... ... |
| | | ... |
| | | ... ... көлемі|
| |Млн.тн |% ... |мың. кв. м|% ... |мың. кв. м|% ... |
| | ... | ... | ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |11 |92,2 |7869 |- |1164 |- ... |18 |76,7 |6130 |77,9 |1133 |97,3 ... |261 |44,2 |5046 |82,3 |1122 |99,0 ... |3058 |69,8 |3856 |76,4 |1057 |94,2 ... |41546 |78,9 |2322 |60,2 |764 |72,3 ... |77624 |61,5 |1663 |71,6 |628 |82,2 ... |61965 |63,5 |1407 |84,6 |699 |111,3 ... |65454 |103,3 |1344 |95,5 |851 |121,7 ... |74803 |105,1 |1132 |84,2 |803 |94,4 ... |71250 |88,8 |1105 |97,6 |843 |105,0 ... |150677 |178,5 |1218 |110,2 |910 |107,9 ... |253690 |159,6 |1506 |123,7 |1094 |120,2 ... |388977 |141,2 |1552 |103,1 |1159 |105,9 ... |424994 |104,0 |2111 |136,0 |1432 |123,6 ... |527793 |117,9 |2591 |122,7 |1781 |124,3 ... |817821 |147,4 |4992 |182,4 |2505 |145,2 ... |1441236 |128,6 |6245 |125,1 |3680 |146,9 ... |1617464 |105,7 |6679 |107,0 |3856 |104,8 ... |1784954 |101,9 |6848 |102,5 |3527 |91,5 ... |1943960 |108,9 |6409 |100,1 |3324 |94,2 ... |2085137 |107,2 |6531 |101,9 |3394 |102,1 ... |2266803 |108,7 |6742 |103,2 |3487 |102,7 ... ҚР ... ... ... жасалған ... ... ... ... саны ... «Gate City» және ... ... қалаларының бас жоспарлары Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2009 жылғы 2 қарашадағы № 1739 және № 1740 қаулыларымен ... ... ... қаңтар-қыркүйекте тұрғын үй құрылысына 342,1 ... бұл 2012 ... ... ... ... көп. ... жалпы санынан 17867жеке үйлер, 374 көп пәтерлі үйлер пайдалануға
берілді. Көппәтерлі тұрғын үй ... 1 ... ... ... нақты
құны 96,5 мың теңге және халықпен салынған тұрғын үйлерде 59,6 мың ... 2013 ... ... 243,9 мың ... метр жалға берілетін
және 201,6 мың шаршы метр ... ... ... ... пайдалануға
берілді.
Тұрғын үй құрылысына салынған инвестиция мөлшеріне назар аударатын
болсақ (сурет 3), тұрғын үй құрылысына ... ... ... ... ... 2007 жыл болып табылады. 2003 жылмен салыстырсақ, 2007 жылы
инвестиция көлемі 8 есе көбейген. Бірақ 2009 жылы бұл ... ... ... ... 58,9 % ... 2012 жылы 428 млн. тенге бөлінген,
яғни 2011 ... ... бұл ... 5 % ... ... ... ... ... ... ... 254 ... 130 ... 59 ... 200000 300000 ... ... үй ... жұмсалған инвестиция, млн
тг.
Cурет 3- Тұрғын үй құрылысына бөлінген инвестиция көлемі
Ескерту- ҚР статистикалық мәліметтер негізінде жасалған
Жаңа салынған тұрғын ... ... ... уақытта өзекті мәселе
болып отыр. Соңғы ... ... үй ... ... ... алушыларына маңызды
факторға айналды. Қазақстанның құрылысшылар Ассоциациясының ... ... ... бойынша, 37,2 % сұралғандар жаңа тұрғын үйлердің
сапасы төмен екендігін атап айтты. Сұралғандардың басым ... (38,1 ... ... ... ... ... қиналды. Кейбір сұралғандар (18,3
%) сапа деңгейін орташа деп бағаласа, тек 6,6 % ғана жаңа ... ... оң ... үй ... ... төмендеуі 2005 жылы аймақтарда салынып
жатқан объектілерді бақылау, сонымен қоса құрылысқа рұқсаттамалар
орталық орындаушы ... ... ... ... Комитет (ҚЖК)
индустрия және сауда Министрлігінен- жергілікті акиматтарға ... ... ... ... берілді. Бұл құрылыстың
сапасын бірыңғай ... ... ... ... жіберді.
Тұрғын үй құрылысындағы тағы бір ... бұл ... ... Бұның себебі құрылыстың өзіндік құнының өсуі, импорттық құрылыс
материалдарының, жабдықтардың және т.б. артып тұруы.
Республиканың құрылыс саласының қайта құрылуы баға ... ... ... 2000 және 2007 ... аралығында тұрғын үйдің бір шаршы метр
құрылысының орташа құны 3,2 есе көбейген.
Құрылыстағы бағаның ... ... ... оның ... ... ... Құрылыс ұйымдарының өндіріс шығындары
2001-2005 жылдары бес есе көбейген. ... ... ... ... ... тұрақты шығындар құрайды: 2005
жылы 1991 жылмен салыстырғанда тұрғын үй ... ... ... 139 есе ... ... ... аралығындағы отандық құрылыс материалдары 5
есе, ал импортталатындар 4 есе қымбаттаған.
Осымен қатар, тұрғын үй құрылысының қымбаттауына жер ... ... ... ... ... төлемдер, жобалау процестері
және үй бағасының 23-35% ... ... қосу ... қосымша шығындар
ықпал етеді.
Тұрғын үй құрылысының құнын ... ... ең ... бірі ... табылады. Ол үшін тұрғын үйдің шаршы метр құнын
төмендететін тиімді жоспарлық және технологиялық ... табу ... үшін ... ... бірі ... ... мұнай
газ өндіруші компаниялармен ынтымақтастық кезінде) қажетті ... (ISO, API және т.б) ... ... ... құрылыс материалдары өндірісінің дамуына капиталды
тартуға жоғары ... ... ... ... ұтып алатын және өз елдерінен құрылыс материалдарды жеткізуге
мүдделі шетел құрылыс фирмалардың ... ... ... ... және ҚР ... жылдарға құрылыс материалдар
өнеркәсібін дамыту Бағдарламасын бекіту, республикада құрылыс материалдар
өндіру көлемінінің артуына септігін тигізді. ... ... ... ... ... ... ... 40-50 % отандық өндріс ... ... ... ... ... ... ... материлдар
өнеркәсіптері өндіретін өнімдер мөлшері, номенклатурасы және сапасы ... ... ... ... қанағаттандырып отырған жоқ.
Металлдан жасалған санитарлы-техникалық бұйымдар, шыны ... ... ... ... ... ... 70 % импортқа
тәуелді. Егер 2003 жылы ... ... 950 млн. АҚШ ... тұратын
құрылыс материалдары әкелінсе, 2007 жылы бұл көрсеткіш 2 млрд.АҚШ ... ... ... ... импортеры Қытай болып табылады.
Кейбір эксперттердің бағалаулары ... ... ... 70-90% ... ... ... ... мейлінше көп энергияны,
материалдарды, ... ... ... сала ... ... саланың
шығындар құрамында 20 % астамын отын – ... ... ... әр ... өнім мен шикізатты тасымалдау көлемі жалпы облыстық
жүк тасымалының 30 % құрайды.
Құрылыс саласына қажетті ... ... ... ... ... ... өндірілген ... ... ағаш пен ... алмастыратын материалдар өндірісі сиқты
салалар республикада жоқтың қасы. Бұндай теріс ... ... ... ... және ... ... ресурстарымен сәйкес келмейді. Құрылыс
өнімдерінің импортын қысқарту және ... ... ... құрылыс өндірісінің шығындарын азайтуға, құрылыс ... ... ... ... ... қабілеттілігін
көтеруге көмектеседі [24].
Табыстарды капитализациялау мақсатымен тұрғын үй ... салу ... ... ... бірі ... ... ... таңда пәтерлердің көбісі қаражатты инвестициялау мақсатымен ... ... ... ... және жылжымайтын мүлікке салымдардың жоғары
табыстылыға байланысты, халықтың бір бөлігі өз қаражаттарын тұрғын ... ... ... ҚРА ... ... 2005 ... үй ... әр түрлі секторының салымдар табыстылығы жылдық 12-16 %
құраған, бұл ... ... ... ... ... табылады.
Талдау барысында құрылыс саласының дамуына кедергі келтіріп ... ... ... ... ... қаражатының болмауы және несиелік ресурстарының
жетіспеушілігі;
- қажетті инфрақұрылымы бар дайын ... ... ... жер ... заңды және бюрократиялық бөгеттер;
- құрылыс ұйымдарының жеткіліксіз қуаттылығы және құрылыс ... ... ... ... жер ... және ... ... бағаның үздіксіз өсуі
нәтижесінен құрылыс өзіндік құнының жоғарлауы;
- ... ... ... ... ... ... жетіспеушілігі.
2.3 Тұрғын үй нарығының ұсынысын өсірудің перспективалы бағыты
Қазіргі уақытта тұрғын үймен қамтылу ... ... ... және ... үй құрылысының қорын пайдалануға мүмкіндігі жоқ төмен
табысты ... үшін ... ... болып табылады. Осыған байланысты,
біздің ... ... үй ... ... беру ... дамыту
мәселесіне ерекше назар аудару қажет.
Шет елдік тәжірибе бойынша тиімді тұрғын үй ... үш ... жеке ... тұрғын үйден; коммерциялық немесе қоғамдық
меншіктегі жалға ... ... үй; және ... яғни ... ... кету ... шет ... жеке меншіктегі тұрғын үй табыстары тек
орташа және ... ... ғана ... ... мемлекеттердің өзінде
жеке меншіктегі тұрғын үйлер үлесі орташа 50 % (Германияда-40 %, Швецияда-
43%, Голландияда- 45 %) , ... 50 % ... ... ... құрайды.
Әлемдік тәжірибе, жылжымайтын мүлік нарығында әр түрлі кластағы
тұрғын жайларды ... ... ... ... ... бәсекелеседі және
тұрғын үйге қажеттіліктердің 60 % қанағаттандыратындығын көрсетіп ... ... ... ... үлесі Германияда-60 %, Швецияда- 57%,
Нидерландыда- 55%, Данияда- 44%, АҚШ- 34%. Тұрғын үй ... ... ... ... берілетін тұрғын үй 50%-ан асып тұр.
Батыс мамандарының ... ... ... икемді еңбек нарығының
дамуына, сонымен ... ... ... өз ... ... оның ... және күту міндеттерін алып тастауға септігін тигізе алады.
Шет ... ... ... ... үйлердің жоғары талап етуін, жалға
беру жүйесінде бірнеше артықшылықтар барымен түсіндіріледі:
- қала билігі тұрғын үйді күту шығындарынан ... қала ... ... ... салық түріндегі төлемдерді алып тұрады;
- азаматтар үшін миграцияны, еңбек ресурстарын жеңілдететін тұрғын үйді
алу, ... ... ... және т.б. ... ... пәтерлер тұрғындар меншігінде болмағандықтан, тұрғын үй нарығында
криминалдың ... ... ... ... және ... жүйесі тұрғын-коммуналдық
жүйсендегі кемшіліктерді жоюға көмектеседі, себебі жалға берілетін ... ... ... ... етуде мүдделі.
Қазақстанда жалға берілетін тұрғын үй деп пәтер иесімен жалдауға
берілетін тұрғын үй ... 1997 ... ... үй ... ... ... берілетін үй» және «аренда» түсініктері бірдей ... Осы ... ... ... тек ... және «жалдаушы»
сөздері қолданылады. Сондықтан да жалға берілетін тұрғын үй нарығын қазіргі
пәтерлерді жалдау жүйесі ретінде түсінеді. ... ... ... ... ажырату қажет деп ойлаймыз.
Пәтерлерді жалдау нарығы стихиялы түрде қалыптасып, дамып жатыр, онда
жалдаушы мен жалға беретін субъектілер ... ... ... ... жоқ. Егер ... ... жағдайында
субъектілердің құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... ресми бекітілсе, пәтерлер екі жақтың ... ... ... ... ... үй иесі де, жалдаушы да тәуекел етеді.
Біріншісі тұрғынның ... ... ... ... пәтерден
келісілген уақыттан бұрын көшіп кетуіне тап болу мүмкін, екіншісі- төлемді
себепсіз ... ... ... ... ... қатар тұрғын үйді жалға беру қазіргі таңда өте
табысты бизнес болып табылады. ... ... ... ... болды. Бұл-
бірнеше пәтерлері бар, және оларды жалға беру есебінен өмір ... РҰА ... ... ... жалға берілетін тұрғын үй иесіне
50-ден 200 % ... ... ... ... ... Және де ... тұрғын үйлердің басым бөлігі заңсыз беріледі, яғни олардың ... ... ... Тек 2006 жылы ғана ... ... ... заң
бұзушылықты іске асырған 1,5 мың жалға ... ... ... ... ... ... ... 95 % «көлеңкелі» болып
табылады. Әрбір 1000 заңсыз берілген пәтерден, бюджетке шамамен айына ... ... ... ... ... ... үй ... жылжымайтын мүлік нарығының жеке
сегменті ретінде әлі қалыптаса қойған жоқ. Жалға берілетін үйлер ... ... ... ... үшін жаңа, бірақ жүзеге асатын құбылыс.
Қарағандық облыстың кәсіпкерлер Ассоциациясы жалға берілетін тұрғын ... ... ... ... басым ірі пунктерінде ... ... ... ... ... және ... ... (арендалық) үйдің потенциалды сұранысын талдау болып
табылды. Он мыңға жуық ... ... ... ... тек ... ғана емес, сонымен қатар жылжымайтын мүлік ... ... ... беру ... ... да болды.
Сұрау нәтижелері жалға берілетін тұрғын үй 18 бен 35 жас аралығындағы
адамдар арасында сұранысқа ие болатындығын көрсетті. Сұралғандардың 70 ... үйді ұзақ ... ... ... ... 68 % ... ... өмір сүру үшін жалдауға мүдделі болса, 14 % ... және ... ... үшін ... 9 % ... ... ... үшін немесе
командировка кезінде тұратын үй ретінде жалдауға дайын екендігін айтты.
Зерттеу нәтижелері ... ... ... ... тұрғын үй
құрылысы еңбек нарығын дамытудың маңызды шарты екендігі, және ... ... ... ... келуіне септігін тигізеді деген
қорытындыға келді. Сонымен ... ... ... ... үй ... елдегі демографиялық жағдайға оң әсерін тигізеді, пәтер сатып
ала алмайтын, жас семьяларға ... жай ... ... ... ... ... ... үй өмір сүру үшін қол жетімді және ыңғайлы болу
керек, сонда ғана ол ... ... ... тұрғын үйлерге
альтернатива болады. Бұл жалға беру ... ... ... ... ... жалға берілетін тұрғын үй ... ... жас ... келісім бойынша жұмыс істейтін кәсіби мамандар,
бюджетниктер үшін ... ... ... ... еді. Сондықтан да
тұрғын ... жаңа ... ... берілетін (арендалық) ... өте ... ... ... халқына жолдауында Ел басы Н.А. Назарбаев-
«жалға берілетін тұрғын үй ... ... ... ... ... оны ... үшін ашық, ал бизнес үшін тартымды жасау»- міндетін қойды
[25].
Осыған байланысты 2006 ... ... ... ... ... тұрғын үй секторын дамыту ... ... ... ... ... мен ... енгізу туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы ... Онда ... ... ... ... анықтама беріледі: «бұл қоғам мүшесі және (немесе) заңды тұлға
меншігіндегі жалға беруге ... ... үй ... ... жайлар
(пәтерлер)». Бұндай үйлер ... ... ... ... ... жағдайында оның жан ұя мүшелерімен ... ... алып ... ... ... жалақылары орташа халықтың қалың жiгiнiң
тұрғын үйге қолжетiмділігiн қамтамасыз ету және ... ... ... ... Заң ... жағдайды және арендалық үйлерді
жалдау шарттарын анықтады. Ол, сонымен қоса, жергілікті ... ... ... алу механизмін қарастырады және арендалық секторға бағытталған
құрылысшылар үшін салықтық талаптарды төмендетеді. ... ... ... ... ... қызмет ету ерекшеліктеріне аса назар аударылған.
Документте Қазақстан Республикасының Баж және Салық Кодекстеріне, ... ... ... және ... ... ... Заңдарға
өзгертулер бекітілген.
Осы заң жергілікті билік органдарына тұрғын жағдайларын қажет ... үшін ... ... ... құқық береді. Олардың арасында бюджет
сферасындағы қызметкерлер, ҰОС қатысушылары мен мүгедектер, ... ... ... ... ... мүгедек болып табылатын семьялар,
күрделі созылмалы ауруы бар адамдар, және зейнеткерлер.
Арендалық үйде өмір ... ... ... ... төтенше
жағдайлар кезінде үйлерінен айырылған азматтар, көп балалы семьялар мен жас
семьялар мүмкіндіктері бар. ... ... ... ... ... қатар, арендалық үй құрылысына жеке инвесторларды тарта алу құқығын
береді.
Бірақ бұндай құқық жергілікті бюджет ... ... ... Заңда
арендалық тұрғын үй секторын дамытудың негізгі стимулдары ... ... ... ... ... үй құрылысымен айналысатын компаниялар
үшін салықтық жеңілдіктердің және ... ... Бұл ... және табысты үйлерді күтуден түсетін жылдық ... ... алып ... жер ... жер ... босату, баж
салықтарынан және арендалық үйлер ... ... ... ... құн
салығынан босату. Заң құрастырушылардың ойынша, жоғарыда аталып кеткен
шаралар арандалық ... үй ... ... оның ... ашықтығын
қамтамасыз етеді және жылжымайтын мүлікке «әділ бағаны» орнату ... ... үй ... елде ... ... ... бойынша
жүзеге асады:
1.Жылжымайтын мүлікке арендалық үйлерді ... ... және ... ... ... ... Олар ... Республикасының қор
биржасында жұмыс істеуге мүмкіндік алады, осы мақсаттар үшін зейнетақы және
жеке инвесорлардың қорлары ... ... үйді ... ... беру үшін сатып алу.
3.Келесіде сатып алынатындай аренда.
Индустрия және сауда Министрлігінің мәліметтері ... ... ... мың ... м. ... ... тұрғын үй немесе 5769 пәтер, жыл сайын
120 пәтерден әр бір облыста салыну болжануда. Арендалық тұрғын үй ... ... 28,7 ... теңгені құрайды.
Бастапқыда арендалық тұрғын құрылысы тек ... ... ... ... үш ең ... ... ... Астана, Атырауда
жоспарлануда.
2005-2007 жылдарға арналған Бағдарламаның шеңберінде коммуналдық
тұрғын үй салу кезекте тұрғандардың ... ... ... ... ... ... ... 2020» бағдарламасында қолданыстағы Бағдарламаның
критерийлері бойынша коммуналдық тұрғын үй салудың орнына республикалық
бюджет ... ... ... ... ... тұрғын үйлерді
жобалау мен салу және жеке меншік жалға берілетін (коммерциялық) үйлер ... ... ... ... ... ... ... үйдің арендалық секторының дамуы арендалық
тұрғын үй ... ... ... және жеке ... ... ... салу жағадайларын қалыптастыру арқылы жүзеге асатындығын
дәлелдейді. Әлемдік тәжірибе ... ... ... ... құрылысы
мемлекет пен жеке серіктестіктің арқасында жүзеге асады.
Қазақстанда ... ... ... ... екі түрде болады:
мемлекеттік (коммуналды) және коммерциялық. Мемлекет ... ... жыл ... ... ауданы 363,1 мың шаршы м. болатын 4320 арендалық
(коммуналды) пәтерлер құрылыс ... ... ... жыл ... ... мың ... м. (800 пәтер) болатын арендалық ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет қаражатынан
салынатын болады. Мұнда сапалы және бағасы қолайлы, толық жабдықталмаған
пәтерлер кіретін ... ... ... ... ... ... бар: үш бөлмелі- 70 шаршы м. дейін, екі бөлмелі- 45
шаршы м. ... бір ... 35 ... м. дейін. Бір шаршы метрдің бағасы да
ескертіледі- ол қол жетімді ... ... бір ... метріне тең болу қажет
(яғни 56515 теңге). Жалға берілетін үйлер ... және ... жеке ... ... ... ... ... коэффициентін ескере отырып,
тұрғын үйдің жалпы алаңының 1 шаршы ... үшін ... ... ... ... бөлінетін болады.
Мемлекеттік жалға берілетін үйдің сейсмикалығына түзету ... ... 1 ... ... ... және ... жеке ... сатып алуға жұмсалатын шығындар жергілікті бюджеттің есебінен
жүргізілуі мүмкін.
Акиматтардың ... ... 2008 ... ... коммуналды
тұрғын үй алу тізімінде 75 мыңнан аса семья тұрған. Олардың 65 % халықтың
әлеуметтік қорғалмаған ... ... ... ... ... ... ... алатын мүмкіндіктері бар. Сәйкес тәжірибе әлемде
кеңінен таралған.
Коммуналды арендалық тұрғын үйлер ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі бар азаматтар қол жетімді
үй алады. Ол сұраныс пен ... ... ... ... тоқтатады. Екіншіден, арендалық үйлер жеке ... ... ... ... ... болады. Бұл көлеңкеден ірі ... ... және де ... ... берілетін артық
пәтерлерді сатуына стимул болып табылуы мүмкін. Бұл өз кезегінде ұсыныстың
артып, ... ... ... ... ... ... жеке инвестициялар есебінен және
әр түрлі жабдықталғандық деңгейінде салынатын болады. Клиенттер таңдауына
ауданы, ... ... ... ... және ... ажыратылатын пәтерлер ұсынылатын болады. Мысалға, Ресейде элиталық
арендалық тұрғын үйді екі категорияға бөледі: жоғары сапалы тұрғын үй ... және ... ... ... арендалық төлем айына 2000-7000
АҚШ долл., екіншісінде- ... АҚШ ... ... ... ... ... үйдің эксклюзивтілігіне ғана байланысты.
А класты пәтерлер беделді аудандарда ғана ... ең ... ... ... ... ... ... және жер асты автостоянкасы бар.«Эксклюзивті» жалға ... ... ... жағдайларды талап етеді және сәйкесінше төлейді. ... ... ... ... 300 ... м. ... ... және «hi-
tech» стиліндегі тұрғын жайлар мәлім. Мұндай пәтерлерде ... ... кем ... ... ... тәуліктік күзет, интерьрлердің индивидуалды
дизайны, консьерж, сонымен қатар комплекстің ... ... ... залы,
сұлулық салоны болу керек .
Осындай сценарий бойынша Қазақстанда да коммерциялық ... ... ... ... Тұрғын үй нарығының құрылымы тиімді болу үшін
арендалық ... үй ... ... ... ... үй ... 30 ... болмау қажет, мемлекеттік және муниципалды үйлер үлесі 8-10 % ... ал ... ... үйлер жеке меншікте.
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ТҰРҒЫН ҮЙ ДАМУЫНЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК САЯСАТЫ САЛАСЫН ОРНЫҚТЫ
3.1 Тұрғын үй ... ... ... жаңа ... жай ... халықтың өмір деңгейін жоғарлатудың ең негізгі
мәселесі болып табылады. Қазіргі кезеңде бұл ... шешу ... ... ... ... ... ... үй секторы әлеуметтік-экономикалық
саясаттардың перифириясында болғанымен ... ... үй ... қол ... тұрғын үй құрылыс мөлшерінің азаюымен, тұрғын үй
қорының және инженерлі-коммуналдық желілердің ескіруімен ... өмір ... ... ... жай ... алып келді, ал тұрғын үй қорының және халықтың ... ... ... күрделі ремонты жалпыұлттық мәселеге айналды.
Қазақстандық экономиканың тұрақты және жоғары өсу қарқындығы тұрғын
жай ... ... ... алғы ... ... ... бұл бағыт бойынша үлкен жұмыс жасалған сиқты. 2000 жылы
тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімдік қаржыландыру және ... ... ... ... ... 2005 жылы ... үй құрылысын дамыту
Мемлекеттік бағдарламасы жүзеге асырылады. Оның дамуына 2006 жылы арендалық
тұрғын үй және ... ... ... ... заңдарына өзгертулер
енгізілді. Сонымен қатар, 2006-2008 жылдарға тұрғын-коммуналды сфераны
дамыту ... ... ... ... ... 2007 ... 20 ... № 383
Жарлығымен Қазақстан Республикасында тұрғын үй ... 2009 ... іске ... ... бағдарламасы бекітілген [27]. ... ... ... жылдарға арналған ... ... 2009 ... үй-коммуналдық шаруашылығы бөлімінің 2010-2014
жылдарға арналған стратегиялық жоспары бекітілді.
Аталған фактілер бір ... ... ... ... ... қандай назар аударатындығын дәлелдейді, себебі ... ... әр бір ... конституциялық құқығы болып табылады, ал оның
жүзеге асуы- ... ... ... стандарттарына жетудің маңызды шарты.
Басқа жағынан, Мемлекеттік бағдарламаға өзгертулер енгізу, ондағы
тұрғын үй мәселесін шешудің нақты және ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тұрғын үй саясатының заңды
негізін келесі документтер қалыптастырады: ҚР Конституциясы және ҚР «Тұрғын
үй ... ... ... ... ... үй ... ... «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» заңдары, тұрғын үй
құрылысын ұзақ мерзімдік қаржыландыру және ипотекалық
несиелеу ... ... ... ... үй ... ... ... Мемлекеттік бағдарламасы, тұрғын ... ... ... ... арналған стратегиялық жоспары.
Бірақ бұл документтердің барлығы өз бетінше, бір-бірімен байланысынсыз
құрастырылған, ... ... ... ... ... және ... ... болмау нәтижесінен,
жүзеге асыруға қабылданған бағдарламалардың тиімділігі өте төмен.
Тұрғын үй саясатының негізін регламентациялайтын, мақсаты ... ... ... ... ... тұрғын үй саясатының
мақсатты мазмұнын әр түрлі түсініктерінің пайда ... ... ... үй ... 2005-2007 жылдарға ... ... ... үй ... негізгі мақсаты ретінде несиелеудің
прогрессивті формаларын дамыту арқылы халықтың тұрғын үйлерді сатып ... ... ... ... ... ... 2008-2010 жылдарға арналған.
Мемлекеттік бағдарламаны қабылдаумен, мақсат бағыт та өзгереді: тұрғын
үй саясатының негізгі ... ... әр ... ... үшін қол
жетімді тұрғын үй қамтамасыз ететін тұрғын үй құрылысын дамыту және тұрақты
қызметін қамтамасыз ету.
2011-2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспарының іске ... ... ... А ... болады.
Ел азаматтарын қол жетімді және сапалы тұрғын үймен ... ... ... жаңа ... үй ... көшу ... ... қоғамды модернизациялау үшін қайта құру ... ... және ... ... ... үй ... ... алып келуіне байланысты, тұтас және ғылыми
дәлелденген тұрғын үй ... ... және ... ... маңыздылығы,
әсіресе қазір өте жоғары.
Тұрғын жағдайлар жан ұяның өмір салтын, бос ... ... ... жан ... ... ... ... үй сферасының тұрақты даму
мәселесінің аспектілерінің бірі осы ... ... ... ... ... етіп қана ... сонымен қатар келешек ұрпақтың да
жағдайын жасау болып ... ... да ... үй саясаты жүзеге
асырылатын уақыт шегі оның стратегиялық бағыттылығын есепке алу қажет ... өмір ... ... болу ... яғни бірнеше он жылдықтан
тұру керек. Мұндай уақыт өлшемдерінде ... ... ... ... жеке ... ... олар бір-
бірімен байланысты және тұрғын үй ... ... ... ... ... үй саясаты индивидуалды және ... ... ... ... теріс нәтижелерін әлсіретеді.
Тұрғын үй саясаты негізі бағыттардың ... ... және оны ... ... ... әлеуметтік, ұйымдық-
экономикалық, архитектура-құрылыстық, ... және ... ... тұрғын үйге қажеттілігін іске асыру шараларынан тұрады.
Тұрғын үй саясатын құрастыру және жүзеге асыру процестерінің ... көп ... ... дамудың маңызды элементі ретінде
көрінеді. Ол тек экономикамен ғана ... ... қоса ... ... ... ... де ... Нақты идеологияны
және даму бағытын таңдаудан тұрғын саясатының мақсаттары, құралдары және
оларға жету әдістері ... үй ... үш ... ... ... ... және осы ... жүзеге асыруын қамтамасыз ететін
экономико-заңи механизм.
Нарық механизмі тұрғын үйді қолайлы ... және кез ... ... ... ... ... басым бөлігінің табысы тұрғын ... ... ... ... ... таңда дамыған
нарық жағдайлары бар мемлекеттер, өз ... ... ... ... ... ... ... үй саясатын жүргізуде. Тұрғын үй саясатын
құрастыру әдістемесі келесі тәртіптерден тұрады.
Тұрғын үй ... ... ... шаруашылық мәселелерді
шешумен байланысты және келісетін, негізделген процедуралардан ... ... ... ... қатар барлық процесс бағынатын бастапқы
пункт анықталу қажет.
Тұрғын үй саясатын құрастыру ... ... ... қол
жетімді тұрғын үйді қамтамасыз ететін, сонымен ... ... үй ... ... ... ... ... приоритеттерді анықтау-
мемлекет алдында тұрған міндеттемелер.
Приоритеттерді рационалды анықтау осы ... ... ... ... ... ... емес сияқты)
жағдайындағы тұрғын үй сферасының маңызды жеке ... ... үй ... ... ... ... оның билік
органдары жағынан бақылау әсерінің негізгі бағыттары нақтыланатын мақсаттар
мен ... ... ... ... ... асыру механизмдерін
және олардың ресурстық ... ... ... ... және ... іс-әрекеттердің жүзеге асырылуын
бақылайтын жүйені тағайындау маңызды. ... үй ... ... жеке
меншік құқық сұрақтарын, тұрғын үй сферасында келісімдердің іске асуын
реттейтін және мемлекеттік тұрғын үй ... ... ... ... ... да нормативті құқықтық актілер жүйесі тұрғын үй ... ... ... ... ... үй ... ... негізгі мәселесі бағдарламалық шаралардың жүзеге асуын қаржыландыратын
көздерді анықтау болып табылады.
Тұрғын үй ... ... және ... ... ұйымдарының мінез
әрекеті, сонымен қатар қойылған ... ... мен ... ... ... мен әдістердің жиынтығы ретінде тұрғын үй ... ... ... ... мақсаттарды анықтау арқылы
мәселелерді шешуде, қойылған шекараға жетуді ... ... ... ... ... ... экономикалық шаралар жүйесі
ретінде тұрғын үй ... ... ... ... ... ... ... бойынша басқару шешімдер комплексі болып табылады. Яғни,
салынатын ... ... ... және ... елді ... ... деңгейінде және жалпы ұлттық экономика шегінде тұрғын үй сферасын
дамыту стратегиялық мақсаттарына жету ... ... ... ... ... ... үй саясатының құрылуы,
ұзақ мерзімді міндеттерді шешуге тұрғын үй нарығының негізгі ... ... ... таңда отандық экономиканың ... ... ... өту ... ... ... ... қалыптаспауы, және басқа да әлеуметтік-экономикалық факторлар құрылыс
саласының кәсіпорындарын ағымды, жиі кездейсоқ, әр ... ... ... және ұзақ ... ... жобалардан бас тартуға,
қысқа мерзімдік мақсаттарға ... ... ... ... ... қызметтінің қысқа мерзімдік
бағыттылығының басымдылығы институтционалды ... ... ... мүмкін:
- тұрғын үй сферасындағы мемлекеттік саясаттың болмауы, сонымен қатар
мемлекеттің экономикалық саясатындағы приоритеттерінің жиі өзгеруі;
- ... ... ... құрастыру тәжірибесінің
болмауы, себебі жоспарлы жүйе кезінде тек оперативті міндеттерді ... олар ... ... қажетті дербестіктері болмады;
- тұрғын үй сферасындағы ұзақ мерзімді стратегиялық қызметінің әдістемелік
мәселелерінің жеткілікті ... үй ... ... ... бағыттылығының альтернативасы
ретінде, оны ғылыми-техникалық прогресті және қоғамның ... ... ... ... ұзақ ... мақсаттарға негізделе отырып
қалыптастыру қажет. Осыдан келе, ... үй ... ... ... ... ... ... қажет.
Тұрғын үй саясаты тиімді болу үшін оның бірнеше қасиеттері болу ... ... ол ... болу ... яғни жиі ... қарама-қайшы
келетін факторлардың кең өрісімен әрекеттесуі қажет;
- екіншіден, тұрғын үй ... көп ... болу ... Ол тұтнушылардың көп
түріне бағытталуы қажет;
- ... ... аса ... нақты болу тиіс, яғни оның негізгі
құраушылары іске асатындай болу ... ... үй ... ... ... болу керек. Ол елдегі
нақты экономикалық жағдайларынан қалыптасуы қажет;
- бесіншіден, тұрғын үй саясаты ұйымдық бейімді болуы тиіс.
Ұсынылып отырған ... ... ... ... келе жатқан
шаралардың орнына емес, қосымша ретінде іске асу керек.
Біздің елде тұрғын үй саясаты тұрғын үй ... ... ... ... Қазақстандағы мемлекеттік тұрғын үй қорын
жаппай жекешелендіру, тұрғын үй реформасының маңызды ... ... ... ҚР ... ... ... ... жүзеге асып, 1995 ... ... ... үй ... 97 % жеке ... ... ... нарықтық қатынастарға өтуімен қатар, мемлекеттен тұрғын
үй мәселелерін шешудің жаңа жолдарын ... ... жылы ... үй ... ... ... ... ҚР
Президентінің Жарлығымен № 1344 «Жаңа тұрғын үй саясатының ... және оны ... ... ... ... ... ... үй күтілуінің өтелуі болып табылды. Ол мемлекеттің тұрғын үй
саясатының маңызды ... ... ... ... ... ... үй ... қатысы бар заң ... ... ... енгізу;
- тұрғын үй құрылысын және тұрғын-коммуналды шаруашылықты қаржыландыру
жүйесін қайта реформалау; демонополизациялау;
- ... үй ... ... ... және оны ... үшін арзандату
шаралар жүйесін құрастыру;
- тұрғын үй ... ... ... жеңілдіктер жүйесін
қалыптастыру және халық пен заңды тұлғаларды осы процеске тарту ... ... үй ... ... секторды кеңейту шараларын жүзеге асыру;
- құрылыс индустриясының базасын модернизациялау;
- тұрғын үй ... жер ... бөлу және ... ... ... үй ... аудандарында қоғамдық, инжинерлі және транспорттық
инфрақұрылымды комплексті дамыту;
- мемлекеттің ... үй ... ... асыру үшін тиімді ұйымдық
құрылымдарды құру [28].
Аталған стратегиялық шаралардың басым бөлігінің қазіргі күнге ... ... ... бұл ... ... үшін ... ... маңыздылығын және тұрғын үй саясатының мемлекет қызметінің
приоритетті бағыттарының біріне кіруін көрсетеді. Бұл тұжырым, тұрғын ... және оны ... ... ары ... реформалау мүмкіндіктерін
талдауға маңызды.
Аталған бағдарламаны 1993-1997 жылдары жүзеге асыру тәжірибесі, оның
негізгі кемшіліктерін анықтады- ... ... ... ... ресурстарды қайтқан сомалар есебінен толтыру өзін ақтамады.
Сол ... ... ... ... үй ... ... мемлекеттік
орталықтандырылған капитал салымдары есебінен салынған тұрғын ... және ... ... өз қаражаты есебінен алуы. Бірақ сонымен қоса,
әлеуметтік қорғалмаған немесе табысы төмен азаматтардың, тұрғын үйді ... ... заң ... ... және ... ... немесе муниципалды қорлар есебінен жетімді төлем үшін алу
құқығы сақталады.
Реформа азаматтардың және заңды ... жеке ... ... ... ... ... ... үлесін жоғарлатуды, тұрғын үй құрылысын
несиелеу және ... беру ... ... және ... ... ... үй
нарығын, сату немесе жалға беру механизмдерін қалыптастыруды қарастырады.
Қазіргі таңда Қазақстанның тұрғын үй секторы ... ... ... ... ... ... берілетін үйлердің меншік
түріне және қаржыландыру көздеріне байланысты құрылымы ... ... ... ... ... 2009 жылы ... ... тұрғын үй
қорының жалпы ауданы 267,8 млн. шаршы метрді құрады. Оның ішінде қалаларда-
153,3 млн. ... м., ... ... 114,4 млн. ... м. болды. Қазақстан
тұрғын үй қорының шамамен 98 % жеке меншік нысанда (261,4 млн. ... ... ... ... 2,3% ... табылады (кесте 10).
Тұрғын үй қорын қаржыландыру ... түп ... ... атап
айтқанда негізгі рөл жеке және индивидуалды құрылысшыларға ауысты.
Мемлекет тұрғын үй құрылысында негізгі қатысушы болуды қойды.
Тұрғын үй құрылысының ... ... оның ... 1996 жылы ... жылы 3,9%-ға дейін кеміді. 2005 жылы тұрғын үй ... ... ... ... тұрғын үйлер арқылы бұл көрсеткіш 25,9%
дейін жоғарлады.
Тұрғы үйлердің басым бөлігі ... емес ... ... ... ... ... ... көлеміндегі үлесі талданылып
отырған кезең аралығында орта есеппен 90 % құрады. Республика ... ... жай ... ... блсенді қатыса бастады.
2000-2004 жылдар аралығында жалпы пайдалануға берілген тұрғын үйлердің
2/3 бөлігі халық ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылсының көлемінің жоғарлауына қарамастан, халықтың
басым бөлігі тұрғын үй нарығында қалыптасқан шарттар негізінде ... ... ... ... үй ... жағдайын және халықты тұрғын үймен қамтамасыз
ету талдаулары, табыс төмендігінен тұрғын жай мәселелері шешілмеген ... ... ... ... ... ... ... халықтың
әлеуметтік қорғалған шамамен 47800 жан ұяға ... үй ... ... 5-7 жыл ішінде қанағаттандыру үшін елде жыл ... үш ... ... ... ... ... ... басым бөлігі 1980 жылға дейін
салынған үйлерде «хрущевкаларда» тұрады. Қазіргі ... ... ... ... үйлерді қалпына келтіру жұмыстарын жүзеге асыру
үшін бірнеше он жылдықтар қажет болады .
Халықты тұрғын үймен қаматамасыз ету ... ... ... ... үй саясатын жүргізу қажеттігін дәлелдейді. Біздің ойымызша, құрылыс
немесе табыстары орташа және төмен жан ... ... үй алу ... ... ... ... қол ... тұрғын үймен
қамтамасыз етудің экономикалық концепциясы
Қазақстан Республикасының Президентінің бұйрығымен жаһандық ... ... ... ... салаларын қолдау үшін 2009-2010
жылдарға арналған ... және ... ... ... ... ... ... Қазақстандағы әлеуметтік-экономикалық
жағдайға әлемдік дағдарыстың теріс ықпалдарын бәсеңдететін және болашақтағы
сапалы ... ... ... ... ... ... кешені
анықталған. Осы жоспарларды жүзеге асырумен Қазақстан Республикасының
Үкіметі ... ... ... ... ... шығу жолы ... бағытты
таңдаумен,жаһандық деңгейде бәсекеге қабілетті болу үшін ... ... ... байланысты. Біздің республикамыз үшін
экономикалық ... шығу және ... ... ... ... ... бағыт болып табылады. Машинажасау, жаңа сандық ... ... ... «аса ... мықты салаларында бәсекелесу,
әзірше күрделі, бірақ құрылыс саласы сияқты ... ... ... мүмкін.
Экономиканы көтеретін бағыт ретінде, экономиканың дамуын қамтамасыз
ететін және дағдарыс жағдайынан шығатын жол ... ... ұй ... ... ... ... белсенділігін арттыратын,
құрылыс материалдар өндірісі, ... ... ... ... ... ... дамуына, ал ол өз кезегінде осы салалар
арасында коммерциялықіс-әрекеттің өсуіне, жұмысбастылықтың ... ... ... алып ... ... ... ... құрастырып, жүзеге асыру керек.
Жұмыста «Самрұқ–Қазына» қорына қаражат салып, олардың айналымын
бюджет арқылы ... және ... ... ... «Қазақстанның тұрғын
үй құрылыс жинақ банкі» АҚ арқылы ... ... үй ... әсер ... ... «Самұрық-Қазына» жылжымайтын мүлік қоры» дағдарысқа қарсы институт
ретінде «Жылжымайтын мүлік нарығындағы мәселелерді шешу ... ... ... ... ... Үкіметінің 2009 жылғы 6 наурыздағы
№265 қаулысына сәйкес құрылды. Қордың міндеті ... ... ... қысылтаяң жағдайға ұшыраған құрылыс салушылар мен тұрғындарға
жәрдемдесіп, тұрғын үй құрылысын инвестициялау арқылы халықтың тұрғын ... ... ... таңда «Жылжымайтын мүлік қоры» үш мыңнан
астам үлескердің ... ... бір ... ... ... жуық ... ... [30].
Жылжымайтын мүлік Қорының пайда ... ... ... ... ... іске ... ... болды. Оның негізгі қызметі
аяқталмаған объектілердегі тұрғын үйлерді ... ... ... ары ... асыру болып табылады.
«Қазақстанның тұрғын үй құрылыс жинақ банк» АҚ тұрғын үй ... ... ... ... үшін Банк салымшыларына ... ... және ... ала тұрғын үй займдарын ұсынады, яғни:
- құрылыс (жер телімін сатып алумен), тұрғын үй ... ... ... үйді ... және ... ... ... алу, мердігерлік жұмыстарды қаржыландыру);
- тұрғын жайды жақсарту іс-шараларымен ... ... ... ... жеке ... ... жүзеге асыратын банктер мен ұйымдарда
тұрғын үй ипотекалық займын алу үшін бастапқы жарна салу.
Тұрғын үй займдары ... үй ... ... ... қаржаттың
50% жинақталған жағдайда беріледі.
Аралық тұрғын үй займдары қордың 50% алдын ала ... ... ... ... 50% салынған жағдайда беріледі.
Алдын ала тұрғын үй займдары тұрғын үй ... ... ... ... ... ... үй ... қорының жинағы алдын ала тұрғын
үй займның сыйақысын өтеумен бір мезгілде жүзеге асады.
Азаматтардың тұрғын үйді ... алуы ... 8,5 %-бен ... ... ... ... ала ... үй займы есебінен жүзеге асуы болжанады. Осы
тұрғын үй займымен пайдалану кезеңімен бір ... ... ... ... ол ... ... ... жинақтау керек, яғни тұрғын үй
займның жартысы. Жинақтау мерзімі аяқталған соң банк мерзімі 5-тен 10 ... ... ... 3,5 – 5 % ... ... өз ... есебінен негізгі
тұрғын үй займын береді. Осылайша, займды пайдаланудың жалпы мерзімі ... ... ... болу ... ... 000 тг. деп ... ... 60 ш.м. 2 бөлмелі пәтердің
құны - 5,4 млн. теңге;
- қаражат жинау бойынша ай сайынғы жарна 8 жыл бойы – 28 620 ... ... ... – 6 000 теңге (8 жыл бойы);
- Жалдамалы тұрғын үйді сатып алуға тұрғын үй заемын өтеу ... 18 900 ... ... ... үй заемы 15 жылға дейін мерзімге,
теңгемен жылдық 4 % ... ... ... ... ... үй ... ... банкі» АҚ-мен мемлекеттік
тұрғын үй алу мақсатында қор ... және алу үшін әр ... ... ... ... ... ... таңда институттар тұрғын үй құрылысын дамытумен айналыспайды.
Олар Қазақстан Даму ... ... тек ... материалдарын өндіретін
кәсіпорындар құрылысын қаржыландырады.
Қазақстанның тұрғын үй құрылыс ... ... ... ... жаңа ... ... нашар сапасы;
- ескірген технология;
- салынған тұрғын үйлердің қажетті инфрақұрылыммен ... ... ... бала ... ... ... ... тұрақтылығын төмендететін салынған үйлердің заңсыз
қайта жүйеленуі;
- 1965 ... ... және ... ... ... ... ... 1975 жылға дейінгі салынған үйлерді сейсмотұрақтандыру қажеттігі;
- көп пәтерлі үйлердегі лифтің;
- үйлердің мүгедектердің тұруына арналмағандығы;
- ... ... бос жер ... ...... ... балалар алаңшықтың болмағандығы);
- жылумен нашар қамтамасыз етілуі, панельді үйлер үшін дыбы соқшаулауыштың
нашарлығы;
- салынған үйлерге жөндеу жұмыстарының жүргізілмеуі;
- негізгі жоспарды бұзу ... ... ... ... қысқарту.
Тұрғын үйдің өзіндік құны қазіргі таңда келесілерден құралады: 10% ... ... құны мен ... 45% ... материалдары, 15% –
үстеме шығындар, 20% – жұмыс күші, 10% – жобалау және басқа да шығындар.
Тұрғын үйді арзандату жолдары – бұл жер ... ... ... материалдарын арзандату болып табылады, себебі олардың динамикасы
тұрғын үй бағасының жоғарлауын құрайды.
Тұрғын үймен қамтамасыз ету халықтың төрт тобына ... ... ... ... ... анықталған халықтың 11
категориясы,– мүгедектер, көп балалы, оралмандар және басқалар);
2. Тұрғын ... жоқ ... ... ... жас жан ұялар, мемлекет
қызметкерлері және бюджетниктер;
3. Коммерциялық тұрғын үй (арендалық тұрғын үй);
4. Еркін нарық (ИТҚ, ... ... ... ... ... қаражаттарды тек тұрғын үй
құрылысына пайдалану керек, негізгі координатор мен оператор ... ... ... ... ... жер ... ... халық
(кәсіпорындар) ипотекаға (несиеге) «ҚТҮҚЖБ» АҚ ... ... АҚ ... үй ... қаржыландырады. Жыл сайынғы құрылысқа
қажетті қаражат салықтарды өтеу арқылы ... ... ... ... есебінен толықтырылады [32].
Халықтың бірінші тобына (әлеуметтік-қорғалмаған топ) мемлекет есебінен
тұрғын үй құрылысы жоспарланып отыр. Барлығы - 47 700 жан ұя. 1 кв.м құны ... ... ... ... ... – 60 кв.м. Жүзеге асыру мерзімі – 10
жыл. 47700 жуық жан ұялар пәтерлермен қамтамасыз ... 1,717 ... ... ... ... көрсеткіштер 3 - кестеде көрсетілген.
Халықтың екінші тобына (тұрғын жайлары жоқ азаматтар, сонымен ... жан ... ... ... және ... «Самрұқ–Қазына»
қорыжәне мемлекет бюджеті есебінен тұрғын үй ... ... ... көрсеткіштер кестеде көрсетілген.
Қаржыландырудың жалпы сомасы – 9,6 млрд. АҚШ доллары, жыл сайын –0,96
млрд. АҚШ доллары. ... ... ... ... ...... АҚШ доллары. Барлығы – 200 000 жан ұя. 1 кв.м құны – 800 ... ... ... – 60 кв.м. ... ... ... – 20 ... – 3. Халықтың бірінші тобы үшін құрылыстың негізгі көрсеткіштері
| |Жыл ... |10 жыл |
|1 |2 |3 ... ... |286 200 кв.м |2 862 000 кв.м ... құны |171,7 млн. USD |1 717 млн. USD ... ... |44,4 млн. USD |444 млн. USD ... | | ... ... |85,9 млн. USD |859 млн. USD ... | | ... ... |34,3 млн. USD |343 млн. USD ... | | ... орындары |7155 адам ... ... ... |3578 адам ... ақы |42,9 млн. USD |429 млн. USD ... ... |13,7 млн. USD |137 млн. USD ... | | ... ҚР ... ... ... жасалған ... ... 4,29 ... АҚШ ... он жыл мерзімінде
сала отырып, ал кейінен осы қаражаттардың ... ... ... 4%) және бюджеттегі жүзеге асырылған жұмыстар үшін салық ... %) ... ... ... ... ... ... 19,76 млрд.
АҚШ доллары көлемінде бюджет табысын аламыз, бұл 20 жыл бойы бюджетке 15,5
млрд. АҚШ долларықосымша ... ... ... ... ... ... ... салынған заматта алып, оның құнын 20 жыл бойы ... ... 10 ... ... 4,29 ... АҚШ ... бөледі.
Бюджет есебінен 9 жылда– 5,31 млрд. АҚШ долларын бөледі.
Жылжымайтын мүлік қоры «Қолжетімді баспана – 2020» ... ... ... ... жаратудың екі тетігін ... ... сату және ... беру ... сату. Пәтердің бағасы шамамен
төмендегі есепке сәйкестендіріледі
1) Егер адам ... ... ... ... ... ... 1 ... метрінің құны Астана, Алматы, Атырау, Ақтау және осы
қалалардың ... ... – 180 мың ... ... ... ... метрдің бағасы – 144 мың теңгеден ... ... ... ... ... ... құнының өзгеруіне орай нақтыланатын
болады.
2) Жалдай отырып сатып алсаңыз (ескерту: мерзімі – 15 жылға ... жылы ... ... ... 1 ... метрі үшін Астана, Алматы,
Атырау, Ақтауда және ... ... 1600 ... ... Өзге
өңірлерде – төлемақы 1200 теңгеден басталмақ.
Кесте – 4. Халықтың екінші тобы үшін құрылыстың негізгі ... |Жыл ... |10 жыл |
|1 |2 |3 ... ... |286 200 кв.м |2 862 000 кв.м ... құны |171,7 млн. USD |1 717 млн. USD ... ... |44,4 млн. USD |444 млн. USD ... | | ... материалдарын |85,9 млн. USD |859 млн. USD ... | | ... ... |34,3 млн. USD |343 млн. USD ... | | ... ... |7155 адам ... жұмыс орындары |3578 адам ... ақы |42,9 млн. USD |429 млн. USD ... ... |13,7 млн. USD |137 млн. USD ... | | ... ... |240 млн. USD |2 400 млн. USD ... құны |76 млн. USD |768 млн. USD ... ҚР ... ... ... ... ... ... ... берілген несие мерзімі азайтылған жағдайда,
жалдау ақысының мөлшері де өзгеруі мүмкін.
Енді кейбір жобаның кейбір шарттарына ... ... ... бар, бірақ жеке меншік пәтері жоқ азаматтарға беріледі. Жеке тұлға
Жылжымайтын мүлік қоры арқылы ... алу ... тек бір рет ... ... ... ... жылға бөлінген есебі Қазақстанда қол жетерлік
тұрғын үйлер нарығын қалыптастыру үшін ұсыныс ... ... ... ... ... бағыттар және даму сценарилер қажет.
Себебі инвестициялық несиелік- қаржылық ... ... ... ... жандандырудың қосымша құралы болып табылады.
Елдегі тұрғын жай ... ... ... ... жаңа ... үй
құрылыс көлемін көбейту болып табылады. Мәселе, ... үй ... өсу ... ... үй ... ... 10-15 жылда қамти
алмайтындығында. Ағымдағы құрылыс динамикасы кезінде, тұрғын үй ... ... млн. аса ... жаңарту үшін 50-60 жыл қажет болады.
Қазіргі таңдағы коммуналды инфрақұрылыммен қамтамасыз ету және тұрғын
үй құрылысына, ... ... жер ... бөлу әдістері
тұрғын үй құрылыс көлемінің өсуіне кедергі болып отыр.
Көп жағдайда ... ... ... және тұрғын үйге
жататын кеңістік өзіндік құн, салу жылдамдығы, энергия сақтау, эргономмика
және ... ... ... ... ... ... ... бөлігін қол жетімді үймен қамтамасыз ету
үшін құрылысты қаржыландыру және ... үйді ... ... ... ... ... – 5. Жалдай отырып сатып алу бойынша 1 ш.м. үшін ай сайынғы
мөлшерлеме
|Астана және ... ... ... ... ... ... ... саны |
|Қалаларында | ... ... | ... 1 ш.м. үшін 150 | ... ... | |
| |5 жыл |7 жыл |10 жыл |15 жыл |
|1 |2 |3 |4 |5 ... ... 1 ш.м. |3 160,72 |2 469,60 |1 965,88 |1 598,59 ... | | | | ... ... ... ... ... ... жылдар саны |
|өзіндік құны 1 ш.м. | ... 120 000 ... | |
| |5 жыл |7 жыл |10 жыл |15 жыл ... ... 1 ш.м. |2528,57 |1975,68 |1572,70 |1278,87 ... (теңге) | | | | ... ҚР ... ... ... ... ... ... ... үйге қажеттіліктің тек аз бөлігі ғана екінші
реттік нарықта қанағаттандырылады. Мұндай ... ... ... өсу
жағдайында тек ұсыныстың сұраныстан артуы қол жетерлік тұрғын үй нарығын
қалыптастыра алады.
Тұрғын үй ... өсуі ұзақ ... ЖІӨ ... және құрылыста,
шектес басқа салаларда жұмыс істейтін азаматтардың ... ... ... ... Тұрғын үйді сатып алуға кеткен қаражаттар- бұл өсудің
бастапқы көзі.
Тұрғын үй ... ... ... ... ... болу ... ... табылады. Осымен қоса, мүлік құнының жоғарлауы ... ... ... ... ... ... ... АҚШ-тағы тұрғын үй құрылысшылардың Ұлттық ассоциациясының
бағалаулары бойынша, 1000 индивидуалды коттедждер ... ... ... ... ... ... 2448 жұмыс орындары пайда болады, ол 42,5
млн. доллар салық төлемінде көрінеді. Сонымен ... ... ... ... табыстың 30 % шектес салалардың тауарларына жаратады.
Тұрғын үй секторының АҚШ-қа және басқа ... ... ... ... ... мол, ... ... бола алатын мультипликативті
эффект одан да жоғары. Бұл жағдай ... ... ... үймен
қамтамасыз ету деңгейі төмендігімен, ал тұрғын үйге қажеттілік жоғарлығымен
байланысты. Соынмен қатар, халықтың қоры ... ... ... ... өте ... және осы ... экономиканың нақты
секторына тұрғын үй құрылысы арқылы тиімді тартылу ... ... Ел басы ... ... үй ... ЖІӨ өсуінің
«катализаторына» айналу керектігін бірнеше атап айтқан. Мысалға, АҚШ-та ... ... үй және оны ... ... ... 12,5% ... ... елде- бар болғаны 7,4 % құрайды.
Елдегі ... жай, ... ... шешу үшін ... ... ... жылдарға есептелген жаңа Мемлекеттік бағдарламасы
бекітілген. Жаңа бағдарлама тиімді болу үшін және негізгі ... ... ... ... қол ... ... оны жүзеге асырудың келесі
механизмі ұсынылады.
Индивидуалды тұрғын үй құрылысын ынталандыру (ИТҚ) тұрғын үй ұсынысын
жоғарлатудың маңызды резервтерінің бірі ... ... ... елдердің
тәжірибесі, индивидуалды тұрғын үй ... ... ... тек ... ... сонымен қатар әлеуметтік мәселелерді шешу мүмкіндік бар
екендігін көрсетті. Атап айту қажет, қазіргі ... елде ... ... ... ... ... индивидуалды тұрғын үйқұрылысының
үлесі 58 % ... 2008 жылы 1,4 млн. ... ... үй ... 2009
жылы бұл көрсеткіш шамамен 1,5 млн. бірлікке жетті.
Жақын арада және 2010 жылдың аяғына ... 17 млн. ... ... ... үй ... ... отыр.
ИТҚ дамуына кедергі болып табылатын факторлардың бірі ... бар жер ... ... ... табылады. Қазақстан
Республикасының жер ресурстарын реттеу Агенттігінің мәліметтері бойынша
2005-2007 жылдары 552,7 мың жер учаскілерін бөлу ... ... ... 148,1 мыңы ... яғни ... ... 27 %. ... өтініштер көлемінен 2006 жылы 80048 жер учаскісі, олардың
ішінен дайындалған аудандар- 22058 учаскілер (27,6%) ... ... ... жер ... ... жоғары екендігін айту қажет,
Алматы (республика бойынша тапсырылған өтініштердің 33%) және Астана ... ... ... (19%) және Маңғыстау (7%) облыстарында
байқалады.
Осыған байланысты тұрғын үй құрылысына жердемдесу ... ... құру ... ... негізгі міндеті, индивидуалды тұрғын үй
құрылыс бағдарламасына, пайдаланылмайтын жер учаскілерін ... ... ... статистика Агенттігінің ақпараты бойынша,
есепті периодтағы индивидуалды тұрғын үй құрылысының жалпы көлемінде үлес
салмағы ең ... ... ... (24,3 %), ... (7,1%), ... ... (8,9%) ... және Алматы (8,1%) мен Астана (8,8%)
қалалары болып табылады.
Әлемдік тәжірибе, индивидуалды тұрғын үй құрылысын ынталандыру ... ... ... ... ... ... жеңілдетілген жер учаскілерін бөлу;
- индивидуалды үйлердің типтік жобаларын дайындау;
- ... ... ... ... ... қамтамасыз ету;
- жаңа құрылыс материалдарын және конструкцияларын өндіруді
ынталандыру;
- несиелер беру және ... ... ... үй ... ынталандыру жер
учаскілерін сәйкес инженерлі-коммуникациялы инфрақұрылыммен қамтамасыз ... ... ... Осы ... үшін барлық облыстарға тұрғын жай
алаптарын және инженерлі желілер мен коммуникация дайындауға, ... ... ... 20 ... теңге инвестиция бөлінді. Сонымен
қатар, елдің әрбір ... ... ... үй құрылысына жер учаскісін
тегін алуға құқығы бар.
Индивидуалды ... үй ... ары ... ... үшін ... жер
учаскілерін ұсынудың келесі қағидаларын ендіру ұсынылады:
1)ИТҚ жер учаскілер беру құқығы, 1 ... 2006 жылы № 726 ... ... бекітілген ИТҚ жер учаскілерін беру құқығы
Ережелеріне сәйкес жүзеге асуы тиіс. Сонымен қатар:
– жер учаскілерін ... ... ... 10 ... ... ... ... ИТҚ берілген массивтер тұрғын үй құрылысы басталмай ... ... ... ... ИТҚ ... басты жоспарлармен, толық жоспарлау жобаларымен,
құрылыс ережелерімен және ... ... ... жер-
шаруашылық жабдықтау жобаларымен сәйкес берілуі керек.
2)Азаматтармен жеке тұрғын үй құрылысы сәйкес ұйымдармен ... ... ... ... қоса, жер учаскілерін бөлу процедурасын ашық жасап, қазіргі
бөлу және ИТҚ ... ... ... ... ... қажет.
Тұрғын үй құрылысының 2008-2010 жылдарға арналған ... ... ... ... ... кәсіпорындарда қызмет
ететін жұмысшыларға, мемлекеттік қызметкерлерге, балалы ... ... үй ... ... ... ... іске асыру
кезеңінде 2,1 млн. шаршы метр қол жетрлік тұрғын үй салу ... 2008 ... 0,86 млн. ... ... 2009 ... 0,73 млн. ... метр, 2010
жылы- 0,51 млн. шаршы метр. Қол ... ... ... (пәтердің) орташа
ауданы 80 шаршы метрден аспау тиіс.
2005-2007 жылдардағы Мемлекеттік бағдарлама аясындағы ... ... ... ... ... ... азайта алмады. 2007 жылы
табысы төмен отбасылардың тұрғын үйге қажеттілігі 4,5 млн. ... ... сол жылы бар ... 400 мың ... метр коммуналды тұрғын ... 4752 ... ... ... жаңа ... ... тұрғын үйлер орнына
республикалық бюджет қаражаты есебінен арендалық ... ... ... ... және арендалық коммуналды тұрғын үйлер салу үшін бюджет
қаражаты есебінен Мемлекеттік құрылыс компаниясын (холдинг) құру ... ... Бұл ... ... мүлік нарығында мемлекеттің нақты үлесі
кезінде, нақты қол жетімді тұрғын үйлер түріндегі дивидендтер әкеледі.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... үлкен
сұранысқа және сенімділікке ие болады. Уақыт өте келе, оның қызметін барлық
қалаушыларға тұрғын үй құрылысына дейін кеңейтуге болады.
Коммуналды ... ... ... жеке ... ... ... ... отыр. Біз, жеке бизнесті тартумен арендалық тұрғын үй салудың
келесі ... ... ... ... ... ... бар жерлерді тегін береді. Жеңілдіктер бойынша жерді беру
шарттары, пәтерлер ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады да, және
тұрғын үйді ... ... ... ... Мұндай қор жылжымайтын
мүліктің жабық пай ... қоры ... бола ... Ол ... үй
қорын балансына алып, оны пәтерлермен беріп отырады.
Осылайша, нарықта жаңа ... ... ... ... мүлікті
баланста ұстаушы.
Бірақ заң базасының жеткіліксіздігі, мүлік құқығына қордың тіркелуі
және салық салуға анықтылық ... ... ... ... талап етеді.
Мысалға, Ресейде «Инвестициялық қорлар туралы» заңда ... ... ... ... алу ... ... салық жеңілдіктері
қарастырылған. Қазақстанда жылжымайтын мүлік ... ... ... дәрежесінде, яғни заңды тұлға болып табылады және
жалпы ережелер бойынша салық салынады. Салықтық ... ... ... ... табыстылығын төмендетеді, яғни бұл құрылғының
инвесторлар үшін тартымдылығын төмендетеді.
ЖЖПИҚ нарығын дамыту үшін ... ... ... ... ... шешу ... ... қатар, табыстың
төменділігі мен шығыстардың орнын толтыру ұзақтығы, осы жобаның жүзеге
асуына ... ... ... ... ... ... халықтың басым бөлігі жастар
болып табылады- қазақстандық жастардың 15 % ғана өз ... ... 5 % ... ... ... ... ... бойынша, олардың басым
бөлігі 35-40 ... ... ... үйге ие ... ... ... ... бойынша, 2030 жылға ... саны туып ... ... және ... қайтуының
(көшіп кету, өлу) артуына байланысты 13,9 млн. адамға дейін ... ... ... ... тұрғын үй саясатының жастарды
тұрғын үймен ... ... ... ... ... бала тууды
ынталандырудың тиімді механизмін құру керек. Осы мақсатпен жастар тұрғын үй
кооперативтерін (ЖТК) қайта жандандыру ... ... сай ЖТК ... ... құру ... ... ... бірінші қабаттарын, коммерциялық
мүлік ретінде тұрғын үй кооперативтер ... ... беру ... ... ... ... ... қамту мәселесін шешу
қарастырылады.
Жастарды ... ... ... ... ... тағы бір варианты, бұл
Алматыда бұрын болған Жастар Тұрғын үйлер ... ... ... бола ... Бұл ... ... пайызсыз несиелер берілетін және
жастардың өздері тұрғын үй құрылысына белсенді қатысатын.
Мемлекет меншігіндегі және жер пайдалануға ұсынылмаған жер ... бөлу ЖТК ... ... ... болу керек. ЖТК меншігіне жер
учаскісін беру ... үйді ... ... ... ... үй ... ... үйді беруге дейін жүзеге асуы керек. Сонымен ... ... ... ... ... ... қатар, жастарды тұрғын үймен қамту мәселесін шешуге, сіздің
пікірімізше, отбасылық жатақханаларды және аз ... ... ... ... ... ... ... алады.
Тұрғын үй саясатының қарастырған бағыттарынан басқа, микродеңгейде
кәсіпорынмен іске асатын қызметтерді ынталандыру қажет.
Құрылысқа қатынасы бар ... ... ... бар ... ... үйлерді өз қызметкерлеріне құрылыстың өзіндік құны бойынша
немесе тұрғын үй бағасының бір ... ... ... сату ... болады. Қызметкерлер жеңілдіктер бойынша тұрғын үй алғанда,
кәсіпорынмен ... ... ... істеу міндеттелінеді. Осыған байланысты,
аталған схема ұзақ мерзімге кадрларды жұмыста ұстауға мүддесі бар ... ... ... ... кәсіпорындар үшін жүзеге асу мүмкін.
Кәсіпорынмен әлеуметтік бағытталған ... де ... ... ... ... өткізуге ынталандыру, қандай да бір ... ... ... ... ... қағидалар бойынша қайта өмірге келуін
көрсетеді. Тұрғын жай жақсартудың бұл моделі үлкен потенциалға ие жәнежақсы
перспективалары бар, ... ... ... дәстүрге негізделеді,
сонымен қоса ары қарай зерттеуді және талқылауды талап ... ... ... үй ... ынталандыра отырып және әлеуметтік
тұрғын үй құрылыс мәселесін шеше отырып, тұрғын үй ... ... ... ... ... Сапаны жақсарту міндеті құрылыс өнімінің сапасын
бақылау комплексті ... ... ... ... ... ... құру ... жобалық, құрылыс-мердігерлік жұмыстарды және
құрылыста қолданылатын өндіріс өнімдерінің сапасын басқаратын ... ... ... таңда құрылыс кәсіпорындары үшін міндетті де,
әрі еркін сертификация бар. Міндетті сертификация кәсіпорын үшін заң ... ... ... өз ... ... ... ... Еркін, ынталы
сертификацияғаұйымның сапа менеджмент жүйесіне (СМЖ), өндірістік және басқа
процестерге талаптары, қызметті жақсарту ұсыныстары бар ISO ... for ... 9000 ... ... жатқызуға
болады. Орнықты құрылыс және жобалы ұйымдар ISO сапасындағы сертификаттарды
халықаралық талаптарға сай ... ... және ... сапаны қамтамасыз
ететіндігін көрсету үшін алуға ұмтылады. ISO стандарттары
кәсіпорын ылғи да даму, ... әр бір ... ... ... ... потенциалы максималды пайдалану, соңғы өнімнің сапасы
және тұтынушының қанағаты жоғарлау үшін енгізіледі.
Салынып жатқан үйдің қол жетімдігін жоғарлату мақсатында жан ... ... ... бойынша бөлу ұсынылады. Мысалға, табысы айына 75
айлық ... ... (АЕК) ... жан ұялар үшін мемлекеттік
арендалық үйлер сатып алу құқығынсыз салынады. Табысы 200 АЕК кем жан ... ... ... ... ... ... ... салыну
қарастырылады. Табысы 200 АЕК жоғары жан ұялар үшін ипотекалық несиелеудің
нарықтық бағдарламалары ... жеке ... ... ... ... ... бар.
Қазақстанда әлеуметтік стандарт ретінде қалалық пәтерде тұру нормалары
қабылданған. Мұндай бағыт мемлекеттің кезекте тұрушылар (15-18 ... ... ... ... ... тұрғын үй сапасы бойынша
талаптардың өзгеру тенденциясына, сатып алу қабілеттілігінің өсуіне жауап
беретін және дамыған ... ... ... өмір ... болатын, тұрғын жайдың жаңа стандарттарын қабылдау ... ... ... ... келтіруге болады, онда жан ұяның
бір мүшесіне жалпы ауданның 21-ден 28-ге ... ... ... ... ... тек ... үйді ... және канализациямен
жабдықтау, жан ұяның бір мүшесіне келетін ауданды ғана емес, сонымен ... және ... ... қол жетерлігінің өсуімен байланысты
бірқатар талаптарды жатқызу керек, деп ойлаймыз.
Нұсқау ретінде сатуға жататын ... ... ... ... стандартты (минималды талаптар) ұсынуға болады:
– бір адамға жалпы ауданнан 25 шаршы ... кем ... үш ... ... ... жан ұя үшін 2 ... орыннан кем
емес.
Арендаға берілетін тұрғын үйлер ... ... ... ... ... асуы ... және жергілікті бюджеттер, жеке және ... ... ... ... ... ... ... үйді ұзақ мерзімді ... әр ... ... ақы қорлардың зейнет ақы аквтері) тұрғын үй құрылысын ұзақ мерзімді
қаржыландыру көздері болып табылады.
Бюджет шығыстар бабы қатарымен, ... үй ... ... ... ... үйді ... және мұрагерлік ету бойынша салық, тұрғын жайға
арналған жерді сатудан түскен табысқа салық Мемлкеттік тұрғын үй саясатының
қаржыландыру ... болу ... ... қаржыландырудың басқа да көздері пайдалану мүмкін:
- ипотекалық облигациялар шығару және олардың қаржы нарығында жүзеге
асуы;
- коллективтік ... ... ... ... ... екінші
реттік нарығы арқылы қарыз берушілердің қайта қаржыландырылуы;
- ... үй ... ... бағалы қағаздар шығаруы;
- резервтік қордан немесе ... ... ... ... ескі ... ... сейсмикалық күшейту үшін
қаржыландыру.
Жеке инвестицияны ... ... ... тәжірибесі бойынша,
мемлекет және ірі республикалық банктер қатысуымен Тұрғын үй инвестициялық
компаниялар (ТИК) құру ұсынылады. ТИК ... ... ... ... үйлер құрылысы. Тұрғын жай мәселесін шешудің бұл құрылғысы
аймақтық бизнес қаражыт есебінен жұмыс істейді - жұмыс істейтін ... ... ... үй қоры (МТҚ) ... ... пайыз мөлшерін
(мысалы 1 %) жіберіп тұру қажет.
Осылайша, Татарстанда салынып жатқан тұрғын үйлердің үштен бір бөлігін
пайдалануға ... ... ... Сұраныс пен ұсыныстың тепе-
теңсіздігін реттеп ... ... ... ... ... ... қызметі және коммерциялық тұрғын үй құрылысын мемлекеттік
бақылау республикада тұрғын үй мілігіне бағаның өсуін тоқтатты.
Құрылыста инвестициялық процестерді қаржыландыруды ... ... ... ұсынылады:
1.Инвестициялаудың заң базасын дамыту, оған бағалы ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
қаржылық «ашықтығын» және ... ... ... ... кепілдік жүйесі және конкурстық және ... ... ... ... ... ... ... салу бойынша қаржыландыруды үйлестірудің
келесі схемасын ұсынамыз: 10% мемлекет салады, 90 %- ... Бұл ... ... адал ... дамытуға көмектеседі.
3.Бағалы қағаздар нарығында қосымша акциялар, ... ... ... ... ... белсенді тарту, өндірістік бағалы
қағаздар шығару арқылы халықаралық капиталдар нарығына шығу.
3.3 Құрылыс кәсіпорындарының өндірістік бағдарламасының ... үй ... ... ерекшеліктері
Құрылыс кәсіпорны қазіргі таңда – бұл өндірістік-техникалық, ұйымдық
және экономикалық ... ие ... ... ... ... ... және заңды тұлға болып табылатын құрылыс өнімдерін
өндіру немесе құрылыс-жөндеу жұмыстарын орындау мақсатымен ... ... ... бұл ... ... ... ... қорларын өндіретін және ... ... өнім ... ... және ... ... ... салу, қайта жөндеу, кеңейту,
металдық, темір бетонды және басқа да құрылыс конструкцияларды ... және ... да ... үшін ... бағыттар құрастыру; сумен
жабдықтау желілерін, ... ... ... ... ету, ... ету және ... ... қамтамасыз ету жұмыстары; тұрақты
пайдалану жерлерінде технологиялық, энергетикалық, көтергіш- транспорттық
және басқа да ... ... мен ... ... т.б.
жұмыстар жатқызылады.
Құрылыс саласындағы кәсіпорынды жүйе ретінде екі ішкі жүйе ... ...... ... объектісі) және басқаратын (басқару
субъектісі). Басқарылатын жүйе кәсіпорынның ішкі құрылымы болып ... ... ... ... ... және ... элементтер мен
байланыстар біртұтастығы, себебі әр бір объект тек ... ... ... болғанда ғана басқарылады және реттелінеді. Мұнда бөліктің
бүтінділіктен және бүтінділіктің бөліктен күрделі ... ... ... ... ... ... ішкі ... басқару
буынының және сатысының жиынтығын сипаттайды – дирекция, бөлімшелер, бюро,
лабораториялар, жеке орындаушылар.
Мұнда бастапқы мақсаты негізгі өндірісті ... ... ... ... ... ... ресурстармен, құрылыс машиналарымен,
транспорттық құрылғылармен және т.б. қамтамасыз ету болып табылатын ... ... ... ... болады. Яғни, құрылыс кәсіпорынын басқару
жүйесінің құрамына негізгі өндірісті басқару ішкі ... ... ... ... ... ... қаржылық қызметті, транспорт жұмысты, құрылысты
механизациялау, материалды-техникалық, жартылай фабрикаттармен және т.б.
қамтамасыз ... ... ... ... ... жүйелері кіреді.
Басқару жүйесінің құрамындағы нарықтық қатынастар құрылыс кәсіпорынның
өндірістік бағдарламасы қалыптасуының негізгі ... ... ... ... Құрылыс саласындағы кәсіпорын құрылымына
мұндай жаңа ... ... ... ... ... ... ... берушілер мен келісімге отыру, жабдықтаушылармен
шаруашылық байланыстарды ұйымдастыру, орындалған жұмысқа баға ... ... ... істеу және басқа да міндеттерін өздігінше шешуге
мүмкіндік ... ... ... ... ... өту септігін
тигізді. Сондықтан құрылыс кәсіпорын ... ... ... ... нарықтың барлық функциялары орындалғаны қажет.
Мердігерлік жұмыстар бағдарламасы жаңа жағдайда мердігердің өзінің
дәстүрлі ... ... ұзақ ... байланыстары
негізінде қалыптасады.
Өндірістік бағдарламаны құрастыру құрылыс ... үшін ... ... ... ... ... ... байланысты құрылыс компаниясының
тапсырыстарын құрастыру қызметіне келесідей функциялар арттырылады:
- нарықты зерттеу және болжау;
- мемлекеттік және ... да ... ... орналастыру;
- холдинг құрамына енетін кәсіпорындар үшін мердігерлік ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының
іргелі құрылыс бойынша мердігерлік, келісімдер туралы уақытша ... ... ... ... ... ... ... бөлігі болып
табылатын және уақыт бойынша мақсатты бекіту мезетінен бастап орын немесе
заңды тұлға ... ... салу ... ... ... ... ... ұйымдастыру бойынша алдын ала келісім ... ала ... ... ... үшін ... ... мен
мердігер арасында заңды күші бар алдын ала келісім дайындалады.
Алдын ала ... ... ... тұрады:
1. Объектіні салу туралы шешім
2. Тапсырыс берушінің, мердігердің және мүмкін болатын субмердігерлік
кәсіпорындар ... ... ... аты, оны ... ... жері және негізгі
мәліметтер (қуаттылық, жұмыс көлемі, құрылыс ... ... ... ... ... ... ... беру;
5. Құрылыс ауданының дайындығы;
6. Мердігер келісімін жасаудың мерзімі мен ... ... ... ... ... ... ... тапсырыс берушінің
қаржылық, материалдық және басқа да ... бар ... ... Төлемдер, есеп-айырысу және сый-ақылар шарттары;
9. Хаттамадағы келісілген ... ... ... ... ... Алдын ала келісімнің мерзімі.
Алдын ала келісім мердігер үшін ... ... ... ... ... ... құрылғыларды, жабдықтар мен
бұйымдарды жеткізу ... ... ... ... суб мердігерлермен
ұқсас келісімдер құруға негіз болып табылады.
Министрліктер, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру бөлімшесіне құрылыс-
монтажды жұмыстардың келісілген көлемдер хаттамасы түріндегі ... ... ... Бұл формалар компанияның бөлімшелерімен
бірлесіп қарастырылады, қорытынды жасалынады, әр бір ... ... ... ... жасалынып, қарама-қайшылықтарды шешу үшін Қазақстан
Республикасыны сауда және экономика Министрлігіне жіберіледі.
Сауда және ... ... ... ... алу ... кезең сайын құрылыстың жалпы кезеңінде объектілер бойынша ... ... ... ... ... тұрады.
Тапсырыс берушілердің формалары түскен сайын құрылысқа қабылданғанына
немесе қабылданбағанына байланыссыз ұсынылатын жұмыстар ... ... ... ... ... ... жер телімдерін бөлу,
құрылыстың технологиялық ... ... ... ... ... ... талдау үшін тапсырыс беруші жайлы ақпараттық базаға
енгізіледі. Бөлімшелердің ... ... ... құрылыс
кәсіпорындарының өндірістік қуаттылық, ... ... ... құрастыру нұсқалары жайында, қолда
бар құрылыс техникалардың ерекшеліктері мен ... ... ... ... ... ... ... орындау және
объектіні ... ... ... ... резервінің ақпараттық базасы
құрылады. Субмердігерлер мен ... ... ... ... ... жүзеге асыру сенімділіктері, құрылыс
материалдарының, конструкциялардың ... ... ... инвестициялық циклдың басқа да қатысушылары жайлы ... ... ... ... ... ... ... тапсырысқа қосуға қажетті объектілер анықталады. Бұл объектілер
Қазақстан Республикасы дамуының ... ... ... ... ... ... есебінен қаржыландырылатын объектілер ... ... ... ... ... бюджет есебінен, экономиканы түрлендіру
қорынан, жол қорынан, кәсіпкерлікті қолдау қорынан, мемлекет секторындағы
басқа да ұқсас қорларынан, банк несиесінен және ... ... ... ... ... табылады.
Басымдылыққа ие, мемлекеттік тапсырысқа енетін объектілер барлық
қажетті ресурстармен ... ... ... ... ... ... ... экономика құрылымын жақсарту
мен маңызды экономикалық пропорцияларды қолдау болып табылады.
АҚШ, Германия, Жапония, ... ... ... ... елдерде
мемлекеттік тапсырыс өзара бәсекелесетін фирмалардың ... ... 20% құра ... ... кәсіпорындары үшін қаржылық жағынан өте
табысты болып табылады.
Тұрақтану кезеңінде мемлекеттік тапсырыс минималды шығындар кезінде
жабдықтар мен қуаттылықтарды ... ... ... ... игеру мен табыстырдың жоғарлауын білдіреді.
Мемлекеттік тапсырыс тізімі ... ... және ... ... ... ... алынғанынан кейін холдинтік
компания құрамына кіретін кәсіпорынның ... ... ... ала ... мерзімі аяқталғанан кейін ... ... ... жер ... ... ... мемлкеттік
актысы және басқа да құжаттар негізінде іргелі құрылыс туралы ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру экономиканы
қолдау қорынан, жергілікті бюджет ... ... ... ... қатар кәсіпорын қаражатын растайтын құжаттардың
болмауы байланысты жорамал сипатына ие болуда.
Тұрғын үй құрылысы ұзақ ... ... ... ... жүзеге
асырылды. Жиырма жылда (1975-1995 жж.) Қазақстанда ... ... ... ... ... 10% ғана құрады. Осы кезең
аралығында мемлекеттің тұрғын үй қорын ... ... ... ... ... ... ... қаласының тұрғын үй қорының 75% жекешелендірілген:
индивидуалды тұрғын үй – 20%; ...... ... мен ... ... ... ... түрлері бойынша жұмыс күшінің қозғалысына, сұраныстың
және ұсыныстың динамикасына, ... ... ... ... есепке алмай, қалыптасқан басқару механизмдері
негізінде ғана табысты жұмыс істей алатындығын көрсетуде.
Көп құрылысты экономиканың мемлекетік және басқа да ... ... ... ... жағдайға қоюда. Негізгі айырмашылық
мемлекеттік емес кәсіпорындар ... ... ... құру, басқару,
өндіріс ұйымдастыру, кооперациялар формаларын таңдау, айырбастау, дайын
өнімді жүзеге ... баға ... ... ... мен еңбек ақының
төлеу бағыттарын және формаларын таңдау мүмкіндігіне ... ... ... өндірістік бағдарламасын құрудың негізі
болып табылады. Мұндағы белгілер: ... ... ... ... мен ... ... еңбек
белсенділігін мотивациялау.
Мемлекеттік кәсіпорындар тұтынушыға және өндіріс тиімділігіне жанама
бағытталған белгілер бойынша қызмет етеді. Айтып ... жөн, ... ... көп ... ... еңбекке жанама ынталандырудың
төмен ... ... ... ... ... ... және ... ерекше жүйесін құру қажеттілігін көрсетуде,
біздің ... ... ... ... ... жағдайдағы кәсіпорынды
ерте, не кеш банкроттылыққа алып келеді, себебі ... ... ... ... және экономистер ынталарын көрсету мүмкіндігіне ие және
жалақысы жоғары экономиканың басқа саласындағы жұмыстарға ауысады.
Экономиканың ... ... ... шаруашылық жүргізуінің және
басқаруының концепциясының негізгі ережелерін құрастырып көрейік.
Жаңа шарттардағы кәсіпорынды басқару мен ... тек ... ... ... негізінде қалыптаспауы қажет. Қазіргі ... ... ... ... ... және нарықтық қатынастар әсерінен
оңашаланбау керек. Бұл кәсіпорындар меншік формаларының әр ... ... ... ... әр ... ... ... ұйымдармен
және кәсіпорындармен кооперацияны жүзеге асыру керек. Өндірілген ... ... ... ... отандық нарықта да, шет елде де
жүзеге асырылады, нәтижесінде мұндай өнім ... ... ... ... ... басқа меншік формасындағы кәсіпорындар
жалақысына шамамен теңесуі және табыстар мен төлемдер ... ... ... әлеуметтік кепілдігі басқа меншік ... ... болу ... айтылғандарды қорыта келе, барлық меншік ... ... ... технологиясын, тәртібін,
нормативтерін, көрсеткіштерін, формаларын және мазмұнын қайта ... бар. ... ... екі түрі болады. Біріншіден,
бұл
өндіріс, өнім жеткізу жоспары, екіншіден ... ... ... даму ... ... және сметаның қалыптасуы. Құрылыстағы баға – ... ... бір ... ... ... ... жұмыспен анықталатын
ақшалай бірлік.
Қазақстан Республикасында құрылыстағы бағаның қалыптасу ережелері
мен смета нормалары ҚР ... 30 ... 2010 жылы №1005 ... ... ... және ... ... өзінің
ерекшеліктері бар. Бұл негізінен ғимараттардың индивидуалды сипатына
байланысты, әсіресе гидротехникалық құрылыста, сонымен ... ... ... тәуелді. Осындай жағдайлар ұлттық шаруашылықтың басқа
салаларымен салыстырғанда ... ... ... баға бекітуге мүмкіндік
бермейді. Сондықтан баға индивидуалды ... ... ... ... ... және жеке ... ... бағасына байланысты
сметалық құжаттама негізінде есептелінеді. Құрылыс өнімінің құнын бағалау
үшін ... баға ... ... ... Құрылыстағы
бағаны қалыптастыру жүйесі Құрылыс ... және ... ... ... СН РК ... жеке ... ... табылады.
Сметалық баға капиталды салымдар, құрылысты ... ... ... ... баға ... ... мердігерлік құрылыс-
монтажды жұмыстарының есептеулерінің, ... ... алу және ... ... алып келу ... өтеуінің, сонымен қатар
құрама сметамен есептелген басқа да шығындарды өтеудің көлемін анықтаудың
негізі ... ... ... баға ... ... ... құны ... Сметалық баға жобаланатын объектінің технико-
экономикалық көрсеткіштерінің, дәлелдемесінің және ... ... ... қабылдаудың негізі болып табылады.
Жобаланатын объектінің сметалық бағасын жоғарлату, не төмендету оның
экономикалық тиімділігін дұрыс емес ... ... ... яғни ... ... ... ... бұрмалануы. Сметалық
есептеулердің нақтылығы негізігі құрылыстар бойынша жобалардың, оларды
салуда ... ... мен ... ... мен ... ... жұмыстарды анықтаудың
дұрыстығына, болашақтағы құрылыстың өндірістік шарттарын дұрыс бағалау
біліктілігіне байланысты ... ... ... ... – оны жобалық материалдарға сәйкес
жүзеге асыруға қажетті ақша ... ... Оған ... ... ... технологиялық жабдықтармен қамтамасыз ету, жұмысты жүзеге
асыруға ... ... ... салу және құрылыс аяқталғаннан кейін
қайтадан жинау, ... және ... жол ... ... ... салу, құрылысшыларға және эксплуатацияланатын
кадрлар үшін уақытша және тұрақты поселкелер салу ... – 6. ... ... ... ... ... ... баға деңғейі ... ... | ... ... | ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 | |
| | | | |5 ... әдіс ... |Бәсекелестер |Қурылыс өнімнің |Бұл әдіс ... ... ... |артыкшылыктарын |кезінде ... ... ... ... алады |Есепке алады |сұраныстың |
|емес ... ... | | ... |
| | | | ... емес ... ... баға ... шығындардан құрылады: ғимараттарды салу
бойынша құрылыс-монтажды жұмыстар, технологиялық жабдықтарды ... ... ... ... ... ... ... алу (Қжаб), жобалық ізденістер мен ғылыми-зерттеу
дирекцияны ... ету, ... ... және т.б. ... басқа да шығындар (Қтб):
К = Ққмж + Қжаб + Қтб. ... ... ... құны ... және ... ... ... бағасының негізінде анықталады.
Технологиялық жабдықтардың (Қжаб) бағасы осы жабдықты өндіруші-зауыт
бағасының негізінде немесе жабдықтаушы бағасының есептеу арқылы анықталады.
Басқа да ... (Қтб) ... ... ... мен ... ... ... немесе жұмысты орындаудағы еңбек
шығындарының көлемдері арқылы; дирекцияны қамтамасыз ету ...... ... пайдаланылатын кадрларды дайындау
шығындарымен байланысты шығындар ... және ... ... – 7. ҚМЖ ... ... ... | |2 ... шыгындыр | |77% ... ... | | ... ... | |13% ... | | ... | |47% ... | | ... машиналарын және| | ... | | ... | |17% ... ... | |23% ... ең ... ... бірі оның мерзімін қысқарту және
соның нәтижесінде ... ... Осы ... ... ... және ... ... жақсарту, олардың
технологиялық деңгейін жоғарлату, құрылысты ұйымдастыруды жақсарту болып
табылады. Аталған іс-шаралар нәтижесінде құрылыс ... ... ... ... ... әдістері мен экономикалық мазмұны бойынша құрылыс-монтажды
жұмыстардың сметалық құны (Ққмж) құрылыс өндіріс шығындарынан және ... ... ... өндіру шығындары екі топқа бөлінеді: ... (Шт) және ... ... (Шқ). Осы ... ... құрылыс
өнімінің бір данасының (Ққмж) формуласы, немесе жұмыстың бір ... ... ... ... = Шт + Шқ + Сп, ... Сп – ... пайда.
Тікелей шығындарға: құрылысшылардың еңбек ақысы; материалдардың,
бұйымдардың және конструкциялардың құны; ... ... ... ... ... ... ... құрылыс-монтажды
жұмыстар құнының негізгі бөлімін құрайды.
Құрылыс машиналарын басқару және оларды күту қызметін ... ... ... ... шығындар осы машиналарды
эксплуатациялау шығындар қатарына қосылады. Аталған шығын ... ... ... ... ... ... қосымша өндірістегі
жұмысшылардың еңбек ақысы есептелінбейді.
Тікелей шығындар жұмыс көлемі, ғимараттың конструктивті шешімдері,
құрылысты ұйымдастырудың және ... ... ... қабылданған
әдістері, жекелеген жұмыстардың бағасы негізінде анықталады. ...... ... және ... ... ... ... қажетті өндірістік-шаруашылық жағдайларды қамтамасыз етумен,
құрылыс-монтажды жұмыстарды ұйымдастырумен байланысты құрылыс ұйымдарының
өзіндік шығындарын өтеуге ... ... ... бір ... Осы
анықтамаға сәйкес қосымша шығындар төрт бөлімге ... ... және кіші ... көрсету персоналының (КҚП) еңбек
ақысы; іс-сапар шығындары; кеңсе және пошта-телеграфтық шығындар; ... ... ... ... ақысы; басқару жұмысшыларының әлеуметтік
мүдделеріне аударымдар; әкімшілік-шаруашылық қызметпен байланысты басқа да
шығындар.
2.Құрылыс жұмысшыларын ... ... ... ... ... және ... сақтандыру, еңбек және техника қауіпсіздігі;
санитарлы-гигиеналық жағдайларды қамтамасыз ету шығындары.
3.Құрылыс ауданында өрт қауіпсіздігін және күзету қызметін ... ... ... ... ... жобасын құрастырудан,
құрылыс ауданын жақсылап жабдықтаудан және оны қалыпты жағдайда ұстаудан
тұратын жұмысты ... ... ... ... ... ... ... банк
несиесін өтеуден және т.б. тұратын басқа да қосымша шығындар.
Сұранысқа бағытталған әдіс те шығындарға ... және ... ... ... Бұл әдіс ... баға ... ... көзделген
пайдаға байланысты орнатылады. Бұл әдіс сұранысқа ... ... баға ... ... құрылыс-монтажды жұмыстар көлеміне
байланысты анықталады.
Бәсекелестерге бағытталған әдіс: мердігер фирма ... ... ... да, баға ... бағалар деңгейіне байланысты
орнатылады, өзіндік шығындар немесе сұраныс көрсеткіштеріне ... Егер ... ... ... күрделі болса, онда фирмамен
орнатылған және нарықта қалыптасқан ағымдағы баға ...... алу ... ... ... ... ... қатар, фирма осындай
бағада болу нарықта қалыпты тепе-теңдікті сақтау деп есептеу мүмкін.
«Сынама сату» әдісі. Өнімді жүзеге ... ... ... құрылыс
өнімдер тауарларының, құрылыс-монтажды жұмыстардың және ... ... ... ең ... әдісі болып табылады. Бұл әдіс
нарық туралы қажетті ... жоқ ... ... ... өнімі
шегінде сынама жүзеге асыру индивидуалды коммерциялық емес пайдалану үшін
алынатын құрылыс материалдары мен ... үшін ... ... құрылыс материалдарына, жаңа құрылыс өнімдеріне, жаңа тауарларға
баға орнату әдісі. Көптеген елдердің жаңа ... ... ... баға ... ... ... ... ұсынды. Нарыққа
жаңа тауарды шығарған кезде ... ... ... ... ... ... алу» әдісі. Жаңа құрылыс өнімі нарықта пайда ... оған ... ... баға ... Бұл ... ... – жаңа ... тартуға мүмкіндік туғызады.
Нарыққа ену бағасы. Мердігер фирма, құрылыс саласындағы ... ... ... баға ... бұл сатып алушылардың
максималды ... ... ... ... ... ... береді. Бұл
стратегия қаржылық шығынды көп қажет етеді, нарыққа ену бағасын мұндай
қаржылық ... жоқ ... орта және ... ... фирмалар үшін
қолайсыз болатындай орнатады. Аталған бағалық ... ... ... және ... өнім ... өсуі ... төмендеуін қамтамасыз
етсе, нәтиже береді.
Жеңілдігі бар баға орнату ... ... ... ... ... іс-әркеті үшін өз бағаларын ... ... ... ... ... ... таңдай отырып, бағаны орнатуға кірісуге болады.
Әрине, барлық факторларды есепке алу ... ... ... ... ... ... қабылдауын есепке алу керек.
Мысалы, көптеген тапсырыс берушілер мен ... ... ... ... болып табылады.
Мердігер тапсырыс берушімен баға келісім- сөз жүргізу барысында өзі
жүзеге асыратын құрылыс жұмыстарынан басқа, субмердігер атқаратын арнайы
жұмыстардың ... ... ... құрылыс тауарлары мен қызметтері
нарығында мердігермен сатып алынатын құрылыс материалдар мен ... ... алу ... ... ... ... классификациялау және
құрылыс конструкциясы және құрылыс материалдары түріндегі көпшілік өндіріс
тауарларына, құрылыс-монтажды жұмыс түріндегі құрылыс өнімдеріне ... ... ... жұмыста Қазақстан Республикасының тұрғын үй ... осы ... ... ... ... кәсіпорынның қаржы-шаруашылық
жағдайын талдауға және бағалауға арналған. ... ... ... мен ... ... ... тұрғын үй нарығының теориялық және практикалық
мәселелері қарастырылған. Тұрғын үйдің ерекшеліктерін ... ... бар ... ... ... жасауға болды.
Сонымен қатар, экономиканың дағдарысқа ұшырауына сыртқы себептері
қарстырылған.Тұрғын үй нарығының өзгеше ерекшеліктері ... ... ... ... ... Бірақ, тұрғын үй ... ... ... да ... ең алғашқы болып өндірістік емес салалар шығады, содан
кейін ғана нақты сектор дами ... Егер де ... ... тұрақты және жоғары өтімді ипотекалық бағалы қағаздарды енгізгенде,
тұрғын
үй нарығының экономикаға ықпалы үлкен болар еді. ... ... ... елдерде ипотекалық бағалы қағаздар экономикаға мемлекет тұрғысынан
және халықтың төлемқабілетті сұранысын ... ... ... бөлімде Қазақстанның тұрғын үй құрылыс нарығынын баға
деңгейі және осы баға динамикасына әсер ... ... ... ... ... ... елдегі тұрғын үй мүлігіне бағаның өсуіне
объективті және ... ... ... ... Сонымен қатар, бағаның
жоғарлауына әсіресе ЖІӨ өсу, халық ... ... ... ... ... тұрғын үй құрылысына инвестициялар мөлшерінің өсуі,
құрылыстың ... ... ... ... факторлар маңызды әсер етті.
Тұрғын үй нарығындағы ... және ... ... ... бар: сыртқы және ішкі. Ішкі себеп, біздің пікірімізше, тұрғын үй
нарығының жоғары табыстылығынан сұраныс ... ... ... тым қызып
кетуі болып табылады. Сыртқы себеп ретінде, ... ... ... үй ... ... ... айтуға болады.
Талдау барысында құрылыс саласының дамуына кедергі келтіріп отырған
бірнеше факторлар анықталды:
- құрылысшылардың өзіндік қаражатының болмауы және ... ... ... ... бар ... ... алаңының тапшылығы;
- жер бөлудегі заңды және бюрократиялық бөгеттер;
- құрылыс ұйымдарының жеткіліксіз ... және ... ... ... ... базасы;
- жер учаскілеріне және ... ... ... ... ... құрылыс өзіндік құнының жоғарлауы;
- құрылыс нарығын монополизациялау;
- құрылыс маман қызметкерлерінің жетіспеушілігі.
3.Үшінші бөлімде тұрғын үй ... ... ... ... ... осы саланың сегменті болып табылатын ... беру ... ... ... ... үй ... ... мүлік нарығының жеке
сегменті ретінде әлі қалыптаса қойған жоқ. ... ... ... немесе
табысты үйлер- қазақстандық нарық үшін жаңа, бірақ жүзеге асатын құбылыс.
Еліміздің халқын қол жетімді ... ... ... ету мақсатында
құрылыс саласын жеткілікті дамыту және тұрғын үй саясатының жаңа бағыттарын
енгізу қарастырылған. ... ... ... беру ... ... төмен
жанұяларының, мемлекет қызметіндегі азаматтардың және басқа да ... ... жай ... ... ... ... ... жалға берілетін тұрғын үй құрылысы еңбек
нарығын дамытудың маңызды шарты екендігі, және оның ... ... ... ... ... тигізетіндігі анықталды. Сонымен қатар
жалға берілетін ... үй ... ... ... ... оң әсерін тигізеді, пәтер сатып ала алмайтын, жас семьяларға
тұрғын жай ... ... ... ... ... берілетін тұрғын үй
өмір сүру үшін қол жетімді және ыңғайлы болу ... ... ғана ол ... ... ... ... альтернатива болады. Бұл жалға
беру нарығында бағалардың ... ... ... үй ... құрылымы тиімді болу үшін арендалық тұрғын үй
үлесі жалпы республикадағы тұрғын үй ... 30 % кем ... ... және муниципалды үйлер үлесі 8-10 % аспау қажет, ал ... ... жеке ... ... үй ... ... болу үшін оның бірнеше қасиеттері болу
керек:
- біріншіден, ол мазмұнды болу керек, яғни жиі ... ... ... кең өрісімен әрекеттесуі қажет;
- екіншіден, тұрғын үй саясаты көп жайлы болу ... Ол ... ... ... ... үшіншіден, жүзеге аса алатындай, нақты болу тиіс, яғни оның ... іске ... болу ... ... үй саясаты экономикалық дәлелді болу керек. Ол елдегі
нақты экономикалық ... ... ... бесіншіден, тұрғын үй саясаты ұйымдық бейімді болуы тиіс.
Ұсынылып отырған шаралардың басым бөлігі ... келе ... ... ... қосымша ретінде іске асу керек.
Халықты тұрғын үймен қаматамасыз ету аумағында қалыптасқан жағдай
жаңа тұрғын үй саясатын жүргізу қажеттігін ... ... ... ... ... ... және ... жан ұяларға тұрғын үй алу
мүмкіндіктерін қалыптастыру қажет.
6. Құрылыста инвестициялық процестерді қаржыландыруды жақсарту
үшін келесі шаралар ... заң ... ... оған ... қағаздар нарығында
құқық бұзушылықты ескерту, құрылыс саласындағы кәсіпорынның
қаржылық «ашықтығын» және ... ... ... ... кепілдік жүйесі және конкурстық және залогтық ... ... ... ... ... ... салу ... қаржыландыруды үйлестірудің
келесі схемасын ұсынамыз: 10% мемлекет салады, 90 %- ... Бұл ... ... адал ... ... көмектеседі.
3.Бағалы қағаздар нарығында қосымша акциялар, вексельдер эмиссиясы
және басқалар арқылы инвестицияны белсенді ... ... ... ... ... ... ... нарығына шығу.
Арендаға берілетін тұрғын үйлер құрылысын бақылау арнайы заң ... асуы ... ... ... ... ... ... айналымын
бюджет арқылы пайдалану және құрылыс өнімін құрудағы ... ... ... ... ... АҚ ... мемлекеттің тұрғын үй құрылысына әсер ету
технологиясы – Қазақстан Республикасындағы
қол жетімді тұрғын үймен қамтамасыз етудің экономикалық концепциясы ... ... ... ... ... ... ... жағдайға ұшыраған құрылыс салушылар мен тұрғындарға жәрдемдесіп,
тұрғын үй ... ... ... ... ... ... арттыру. Қазіргі таңда «Жылжымайтын мүлік қоры» үш мыңнан
астам ... ... ... бір миллион шаршы метрге жуық тұрғын үй
салынды.
Жұмыста құрылыс диверсификациясының негізгі әдістері және олардың
қолданылу жолы ... ... ... ... ... ... ... әртараптандырудың
белгіленген моделін шешу үшін рекурренттік ... ... ... ... ... оның ... ... бағаланған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Қазақстан Республикасының Президенті – ... ... ... ... ... жаңа ... ... Қазақстан халқына Жолдауы.- http://www.akorda.kz
2. Қазақстан Республикасының Президенті- Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың
Қазақстан халқына ... 29 ... 2010 жыл. Жаңа он ... ... өсім- Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері.
3. Послание Президента Республики Казахстан — ... ... ... ... «Социально-экономическая модернизация
—главныйвекторразвитияКазахстана».–Январь,2012. /www.shemonaiha.vko.gov.kz.
4. Тұрғын үй ... ... ... ... ... 2006. – 52 ... Весельская Н.Р., Горячева Е.В. Жилищное право Республика
Казахстан. – ... ... -2006. -320 ... ... Ю.Ф. ... недвижимости: учебное пособие для студентов
эк.вузов. – Р.-Д.: Изд.центр МарТ, 2004
7. Фридман Д., Ордуэй Н. Анализ и оценка ... ... ... Пер. с ... - ... ... Экономика недвижимости: уч. пособие / Российская ... ... Под ред. ... В.И.. – М.: ... ... ... Т.Г. Жилье как объект экономических отношений в
переходной экономике ... ... дис. ... ... наук:
08.00.01.
- Ростов-на-Дону, 1998.
10. Смирнов В.М. Регулирование развития жилищного ... ... ... ... дис. ... экон. наук: 08.00.05.-
Санкт-Петербург, 2009.
11. Лукьянова Н.Г. ... ... ... ... и ... ... ... [Электронный ресурс]:
дис.…канд. экон. наук: 08.00. 05. – ... ... ... и ... ... / Д.Л.Волков, Ю.Б.Ильина,
Н.В.Комарова, Ю.В.Пашкус; под ред. Ю.В.Пашкуса. – СПб.: Изд-во С.Петерб.
ун-та, 1999
13. ... В.А. ... ... уч. пособие для вузов /
В.А. Горемыкин. - 3-е изд. пер. и доп. – М.: Проспект, ... ... Дж. ... ... ... ... ... тілінен аударма , - М.: Прогресс, 1986
15. Кулумбетова Л.Б. Глобализация и ... ... ... // ... ... ... –2007. - №4.
16. Основные направления дальнейшего развития ... ...... ... ... Утин Т.М. ... жилья в Республике ... ... и ... ... (на ... дис. ... 08.00.05. - Алматы , 2004. -
18. Экономика недвижимости: уч. пособие / Российская ... ... Под ред. ... В.И.. – М.: ... 2000. ... ... ... новой жилищной политики и механизмы
ее реализации // Указ Президента Республики Казахстан от 1993г., № ... ... Д. ... ... в ... в 2,2 ... себестоимость // казинфом.кз.
21. Шалболова У.Ж. Жилищная и социальная сфера: экономический
анализ, развитие.-Алматы: Кiтап, ... ... Т. Б. ... ... и ... регулирования
хозяйственной деятельности в строительном комплексе Республики
Казахстан: дис. ... д.э.н.: ... ... ... принципы анализа рынка недвижимости
// Профессиональный научно-практический журнал «Вопросы оценки». - 1999. -
№ 3.
24. Иванилова А.Новая эра строительного ... // ... ... – №43(491).
25. Кулумбетова Л.Б. Этапы и тенденции развития рынка ... ... // ... КазАТК. – 2012. - №4.
26. Жанабергенова Л. Анализ основных показателей развития жилищного
фонда Республики Казахстан // Казахстан: ... рост ... ... ... ... ...... 2006
27. Илашева С. А. Формирование рынка жилья (на примере г. ... ... дис. ... ...... 2001. ... ... С.Қ. «Нарықтық қатынастар жағдайындағы тұрғын үй
саласы дамуының экономикалық ... ... ... ... ... экономическое пространство как
основа создания новой экономики» КазНУ им. Аль-Фараби, Алматы, 2012, 16-
17 марта
29. ... ... ... ... // ЖІӨ/ ... ... ... бағалар//Экспресс-ақпарат/ҚР статистика
агенттігі. – Астана, 2008. -№3-4а/6-4
31. Қазақстан Республикасы Статистика Агенттігі // Бағалар/ 2003-
2012
жж.
32. ... С.Қ. ... ... үй саласының орнықты
дамуының мемлекеттік саясаты» «Вестник Серия Экономическая» №4(86)
Казахский Национальный Университет имени ... ... 2011г.

Пән: Құрылыс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 84 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы тұрғын үй құрылыс саласы нысандарын жобалаудың экономикалық тиімділігін бағалау29 бет
Қазақстан Республикасындағы ипотекалық несиелеу85 бет
Қарттарға әлеуметтік көмек көрсету7 бет
“Банктік тәуекел және оларды бағалау әдістері”87 бет
Қазақстан банкілерінің тұрғын үй несиелеу саласындағы тәжірибесі87 бет
Қазақстан Республикасында тұрғын үй саласы нысандары құрылысының жобалық шешімдерінің тиімділігін бағалау136 бет
Үкіметтік емес ұйымдардың мемлекеттің халықтың әлеуметтік тұрғыдан қорғалмаған бөлігін зерттеу саласында, ғылыми негізделген әдіснамалық және теориялық жағдайды қалыптастыру және халықты әлеуметтік қорғауды көтеруге бағытталған нақты ұсыныстардың оның тиімділігін көтеру құралы ретінде халықты әлеуметтік қорғауға қосқан үлесі67 бет
Еңбек қорғау8 бет
Құрылыс нарығын қаржыландырудың теориялық-әдістемелік негізі73 бет
12 қабатты тұрғын үй құрылысы54 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь