Мектеп кітапханасы жұмысын автоматтандыру

КIРIСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4

I ТАРАУ. АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҰМЫС
ОРЫНДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6

1.1. Мектеп кітапханасы жұмысын автоматтандыру қажеттілігі ... ... ... ... .6
1.2. Автоматтандырылған жұмыс орындары принциптерінің
анализі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
1.3. АОЖ.лардың классификациясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
1.4. МҚЖБ.нің архитектурасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
1.5. Мәліметтердің реляциялық құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18

II ТАРАУ. ЖОБАЛАУ БӨЛІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25

2.1. Delphi программалау ортасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
2.2. MS Access.те берілгендер қорын құру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...36
2.3. Қосымшаның Бас формасын сипаттау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...38
2.4. Оқырман режимінде форманы және процедураны құру ... ... ... ... ... ..43
2.5. Кітапханашының графикалық интерфейсін құру ... ... ... ... ... ... ... ... .50
2.6. Оқырмандар жайлы берілгендерді өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53
2.7. Кітаптарды инвентаризациялау процедурасын құру ... ... ... ... ... ..57
2.8. Оқырманға кітаптарды беру процедурасын құру ... ... ... ... ... ... .60

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..63

ӘЕДИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..64

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65
Қазiргi уақыт компьютерлердiң барлық салаларда кең қолданылуымен ерекшеленеді. Қоғам өмiрiнің қай саласы болмасын, ғылым, білім беру, техника, ауыл шаруашылығы, өндіріс, компьютер көмегiмен үлкен берiлгендердi өңдеу қажеттіліктері туындайды. Бүгінгі таңда электронды есептеуіш мәшинелерінің, ақпараттық технологиялардың даму қарқыны өте жоғары болып, олардың қолдау аясы күннен күнге арта түсуде. Компьютерлерді қолдану ғарышты, атом энергиясын бейбіт мақсатта игеру сынды күрделі салалардан бастап күнделікті адам өмірінің тіршілігінде де кең орын алуда. Мұның басты себебі, адам іс-әрекетiнiң барлық саласында компьютерді тиімді қолдана білу еңбек өнiмдiлiгiн артырудың құралы болуымен туындап отыр. Есептеуiш техниканы қолдана бiлудiң өзi бүгiнде жалпы мемлекеттiк маңызға ие болып отыр.
1. А.Я.Архангельский Delphi. Учебник по классическим версиям
Delphi-М.: Бином, 2008.
2. Бобровский С.М. Технология Delphi. Разработка приложений для
бизнеса: учеб.курс.- СПб.: Питер, 2006.
3. Камардинов О., Жантелі Х. Delphi 5.- Шымкент, Кітап, 2000.
4. Чеснокова О.В. Delphi 2007. Алгоритмы и программы.- М.: NT
Press, 2008.
5. Любавин С.А. Осваиваем Delphi Win 32.-М.: НТ Пресс, 2008.
6. Мельников С.В. Delphi и Turbo Pascal на занимательных примерах.-
СПб.: BHV- СПб, 2006.
7. Попов В.П. Delphi.-М.: Финансы и сиатистика, Издательский дом
«ИНФРА-М», 2010.
8. Фленов М. Библия Delphi. – СПб: БХВ,2004.
9. Сухарев М. Delphi. Полное руководство - Санкт-Петербург: Наука
и техника, 2008.
10. Тюкачев Н., Рыбак К., Михайлова Е. Программирование в Delphi
для начинающих. – СПб.: БХВ-Петербург, 2007.
11. Культин Н. Основы программирования в Turbo Delphi.- СПб:
БХВ,2008.
12. Борри X. Firebird: руководство разработчика баз данных. Пер. С англ.
Спб.: БХВ-Петербург, 2006. 1104 с.
13. Фленов М. Библия Delphi.- СПб.: БХВ, 2006.
14. Бакнелл Дж. Фундаментальные алгоритмы и структуры данных в
Delphi. – ДиаСофт, 2003, 560 с.
15. О. Камардинов, Х.Жантелі. Delphi - 5,6. - Шымкент, 2004ж.
16. Стивенс З. Delphi. Готовые алгоритмы. – М.: ДМК Пресс, СПб.:
Питер, 2004, 384 с.
17. Фаронов В. Delphi. Программирование на языке высокого уровны.-
М:, Питер, 2003, 639 с.
        
        МАЗМҰНЫ
КIРIСПЕ ………………………………………………...................................4
I ТАРАУ. АВТОМАТТАНДЫРЫЛҒАН ЖҰМЫС
ОРЫНДАРЫ....................................................................
...........6
1.1. Мектеп ... ... ... ... ... ... принциптерінің
анализі.....................................................................
..................................8
1.3. ... ... ... ... ... ... Delphi ... MS ... ... ... Қосымшаның Бас ... ... ... форманы және ... ... ... ... ... ... ... ... ... процедурасын құру .....……………..57
2.8. Оқырманға кітаптарды беру процедурасын құру ..…………………..60
ҚОРЫТЫНДЫ..............................................................
................................63
ӘЕДИЕТТЕР..............................................................
....................................64
ҚОСЫМША................................................................
...................................65
Кіріспе
Қазiргi уақыт компьютерлердiң барлық салаларда кең ... ... ... қай ... ... ... ... беру,
техника, ауыл шаруашылығы, өндіріс, компьютер көмегiмен үлкен берiлгендердi
өңдеу қажеттіліктері туындайды. ... ... ... ... ... ... даму ... өте жоғары болып,
олардың қолдау аясы күннен күнге арта түсуде. ... ... атом ... ... ... ... сынды күрделі салалардан
бастап күнделікті адам өмірінің тіршілігінде де кең орын алуда. ... ... адам ... ... ... ... тиімді
қолдана білу еңбек өнiмдiлiгiн артырудың құралы болуымен туындап отыр.
Есептеуiш техниканы қолдана ... өзi ... ... ... маңызға
ие болып отыр.
Жоғарғы деңгейлі программалау тілдері жарыққа шыға бастағаннан бері
көптеген программалау тілдері пайда болды. Қазіргі ... олар ... және ... - бағдарлы болып үш түрге бөлінеді. ... ... ... ... тілдеріне - Фортран,
Бейсик, Паскаль, логикалық ... - ... ... тілдері жататындығы
белгілі. Есептеуіш техниканың қарқынды дамуы және программалық ... ... ... ... соңғы кездерде Windows ортасында
жарыкқа ... және ... - ... ... (ОБП) негізінде
кұрылған программалау тілдері - Borland C++ for Windows, Object ... ... Visual Basic, Borland Delphi ... ... ... болды [ 1-3].
Процедуралық программалау тілдерінде программаның жүмысы операторларды
ретімен орындау бойынша, ал логикалық программалау ... ол ... ... ... ... ... ... бағдарлы
оқиғалык программалау тілінде программаның жұмысы негізінен ... және ... ... осы ... ... ... ... түрлері - Visual Basic тілі QBasic программалау тілі,
Delphi ... ... ... (Object Pascal) тілі ... Windows
операциялық жүйесін басшылықка апып кұрылган (visual - көзбен ... ... ... Delphi ... тілі - кез ... ... болатын жылдамдығы тез, қуатты тіл.
Дәстүрлі Паскаль оқып үйренуге жеңіл және ең ... ... тілі ... ... Delphi-де Паскаль тілінде орындау мүмкін
және ... емес ... ... ... ... ... ерекшелігі - онда қосымша кұруда компоненттік және объектілік
тәсілдер пайдаланылады (Windows ортасында пайдаланатындықтан, ... ... ... деп ... тәсілде әр қосымша кітапханасы программалау ортасында
дайындалып, ... ... ... ... ... Олар ... ... объектіні өндеуге арналған үстеме
программа кұрылады. Delphi-де қолданылатын негізгі кітапхананы ... ... (VCL, Visual ... Library) деп ... ... топ - тобымен ... ... ... ... компоненттер бар. Пайдаланушы жаңа компонент дайындап,
оны осы панельге қосуына да болады.
Delphi Windows ... ... ... ... Онда ... пайдаланып программа дайындау, программа мәзірін құру,
анимация, мультимедиа процестерін ұйымдастыру, OLE ... ... ... қосымшаларды шақыру, олармен жұмыс істеу және т.б. ... ... да ... ... ... ... Турбо
Паскальдағы сияқты.
Дипломдық жұмыста мектеп кітапханасы жұмысын автоматтандыру мәселесі
қарастырылады. Қазіргі ... ... бір сала ... ... ... ... арналған көптеген арнайы
программалар мен ... ... ... ... ... кітапханасы
жұмысын автоматтандыру құралы ретінде мен Delphi визуальды программмалау
жүйесін алдым. ... Delphi ... ... ... ... ... ... да, тез және ыңғайлы құру мүмкіндігін береді.
Жүйе қолданушы интерфейсін ... ... ... ... шешуге арналған көптеген функциялар, әдістер мен
қасиеттерге ие.
Delphi қосымшаларды тез құру ... ... ... қатар, бұл
жүйеде қазіргі заманғы Microsoft Access және Visual FoxPro сияқты ... ... ... ... бар. Жүйе ... ... ... жәрдемінде ыңғайлы құру, берілгендер ... ... ... ... ... ... SQL-
сұраныстары тікелей жазу мүмкіндіктерін береді.
Delphi - де локаль және ... ... ... ... қосымшаларды құруға және берілгендер қорын Интернетте ... ... да ... ... жұмысын автоматттандыруда
компъютерлік программалық тілдердің ішінен танымал, әрі жетілген түрі ... ... Borland Delphi 7.0 ... тілі алынды.
Дипломдық жұмыстың мақсаты Borland Delphi программалау ортасында
мектеп кітапханасы ... ... ... құру болып
табылады, оны теориялық тұрғыдан негіздеп, практикада ... ... ... ... ... оны ... ... беретін мектеп кітапханасы
жұмыстарында пайдалану арқылы кітапханашы жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... кітапханасы жұмысын автоматтандыру қажеттілігі
Кітапхана – ғасырлар бойы келе ... биік ... ... киелі ордасы . Әсіресе, оқырман мен кітап арасындағы ... ... ... ... ... ... қанағаттандыру, рухани
байлығы мен жалпы қабілетін дамытуда кітапхананың қосар үлесі зор. ... ... ... - ... әдебиет таңдауға, оқырмандық
қызығушылығын кеңейтуге, мұғалімге кәсиби өсуге көмектесуші, оқуға, ... ... ... ақпараттандыру технологиясы дамыған заманда мемлекетіміздің
болашағы – жас ұрпаққа ... ... сай ... беруде оқытудың озық
технологияларын меңгеру қажеттілігі туып отыр.
Мектептерге оқытатын программалар, мектепті ... ... ... ... уақытта мектеп кітапханалары жұмыстарына компьютерлік
технологияларды енгізу маңызды мәселеге ... ... ... ... ... ... мен ... жүйесін дамыту мектеп кітапханалары жұмысына ақпараттық
технологияларды енгізумен байланысты.
Бүгінгі таңда мектеп білім беру ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктері пайда болды. Жалпы білім
беру мекемелерінің кітапханалары жаңа мектептің ақпараттық білім ортасы
болуы тиіс. Компьютерлердің ... ... мен оның адам ... ... кең ... компьютер жылдамдықтары мен мүмкіндіктерінің
күннен-күнге жылдам ... ... ... ... ... қолдану
нәтижесінде кітапханашының өнімсіз қол ... ... ... ... және ... – ресурстар секілді жаңа қызмет
түрлері көрсетіледі.
Кітапхана ... ... мен ... ... ... ... ... ақпараттық-кітапханалық қызмет
көрсетуді жаңа деңгейге көтереді.
Мектеп кітапханасының басты міндеттерінің бірі: мектеп ... ... ... бағдарламалары, кітаптарды және ресурстарды ұсына отырып,
пайдаланушылардың ойлау және ... ... ... тиімді пайдалану
жүйесін дамытады.
Кітапхананың мақсаты – ... оқу ... ... қол ... ... ... ... қажетті білімді іріктеп, таңдап
алуға үйрету.Ол мектеп оқытушылары мен ... ... орта құру ... ... ... аша ... ақпараттық мәдениетін
қалыптастыруға ықпал етеді.
Ақпараттық мәдениет – ақпаратты құрастыру, өңдеу, ... ... ... ... ... ... сондай– ақ, кітапхананың ақпараттық
кеңістігінде өзінің орнын сезіне білу, өзін ... ... ... ... ақпараттық жағдайды түсіне білу.
Елбасы Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев өзінің ... ... ... ... ... қабілетті 50 елдің қатарынан лайықты
орын алу үшін өзінің мәдениеті мен ғылымын, білімі мен ... ... ... ... ... паш ете білуі керек» - деген болатын.
Мектепке жаңа ақпараттық ... және ... ... оның ... беру мақсаттары мен міндеттерін ... алып ... ... ... ... ... ... қажет ақпаратты өз
бетінше іздеу, жинақтау, талдау мен бейнелеу қабілеттіліктерін қалыптастыру
мен дамытуға бағытталған.
Мектептік ... ... ... ... ... көшу, қызмет түрлерін кеңейту мен оның сапасын көтеруді мақсат
тұтады. Мектеп ... ... оқу ... қамтамасыз ету және
оқушылардың оқуын басқарып қоймастан, бүгінгі ... ... ... ... базасы, оқытушылар үшін ақпараттық орталық болып
табылады.
Кітапханашы ақпараттық ресурстар мен пән ... ... ... атқаратын болды.
Мектеп кітапханасы жұмысын автоматтандырудың негізгі мақсаты- ... ... ... және ... ... ... ету үшін қажетті
жағдайларды жасау. Мектеп кітапханасы бірыңғай кітапханалық-ақпараттық
кеңістікке енуі қажет. Ал бұл ... ... ... ... ... технологиялар мен практикасында ... ... мен ... ... ... ... ... таңда білім беру процесінің барлық қатысушылары: ... ... ... және ... ... ... ... толық информация алуға ұмтылады. Информацияны тез табу, оны өз
мақсатында ... ... ... ... ... айналуда.
Білім беруді жетілдірудің қазіргі заманғы кезеңі мен мектеп
кітапханалары ... ... ... кітапханалары жұмысына ақпараттық
технологияларды енгізумен байланысты.
Бүгінгі таңда мектеп білім беру ісінде ақпараттық ортаны ұйымдастыруда
түбегейлі өзгерістерді ... ... ... ... ... ... білім
беру мекемелерінің кітапханалары жаңа мектептің ... ... ... ... Компьютерлердің пайда болуы мен оның адам іс-әрекетінің барлық
салаларында кең қолданылуы, компьютер жылдамдықтары мен ... ... ... ... ... ... ... қолдану
нәтижесінде кітапханашының өнімсіз қол жұмысы өзгереді, ... ... және ...... секілді жаңа қызмет
түрлері көрсетіледі.
Кітапхана жұмысының сапасы мен ... ... ... технологияларды пайдалану ақпараттық--кітапханалық қызмет
көрсетуді жаңа ... ... ... мен ... ... ... мен дамыту кітапхана жұмысын автоматтандыру деп
аталады.
Қазіргі ... ... беру ... ... ... ... кітапханашылар баспа және электрондық ресурстар көмегімен жылдам
және ... ... ... ... ... тез ... оны ... пайдалану әрбір адамның қажетті дағдысына айналуда.
Мектептерге ... ... ... ... жүйелерін
енгізумен қатар соңғы уақытта мектеп кітапханалары ... ... ... ... мәселеге айналды.
1.2. Автоматтандырылған жұмыс ... ... ... орны (АЖО) ... ... технологиясы
«жұмыстық станциясы» ( work station). Бұл жұмыс орны сол ... ... ... мамандықтың жабдығының белгілі функцияларын ... ... ... ... –ге ... ... ... атап айтсақ: дискті
жинақтаушылар, баспаға шығару құрылғылары, ... оқу ... ... кодтың санаушылары, графика жабдықтары, басқа АЖО-мен қосылады және
локальді есептеу желілерімен және ... ... ... ... АЖО IBM PC архитектурасы арқылы
жасалынған. АЖО ... ... ... ... ... өтпеген
қолданушыға арналған. АЖО-ның басты ... ... ... ... ... ... өздерінің мәліметтер қорларын қолданады және
АЖО мен ПК-лердің локальді желілеріне кіру ... бар, ал ... ... ... ... ... ... желілерге кіреді [4-
6].
Қазіргі кезде көптеген мекемелерде халықтық шаруашылықтық жүйелік
басқару концепциясы қолға ... ... ... ... ... ... әртүрлі дәрежелерде қаралады. Бұл жүйелерде ақпаратты төменнен-
жоғары қарай берілуінде, ақпараттың ... ... ... дәрежесіне
берілуі керек. Осылай бола тұра ақпараттың өңделген маңызды ... және ... ... ... ... ... керек.
Бөлшектелінген басқарудың идеяларын жүзеге асыру үшін, басқарудың
әрбір дәрежесіне және ... ... ... ... профессионалды ПК-лердің базасын құру қажет болды. Мысалы,
экономика саласындағы АЖО-дарында ... ... ... түлі ... ... ... ... және әртүрлі
есептерді шешу үшін қажет. ... ... ... соған келетін АЖО
қарастыру керек. Бірақ та АЖО-ны құру принциптері мынадай болуы тиіс:
• Жүйелілік
• Иілгіштік
• Тұрақтылық
... ... ... ... АЖО-ларды жүйе ретінде қарастыру үшін қажет, оларды
құрылымдары функционалды арнау ... ... ... модульдік құрылысының барлық жүйе асты ... ... ... жүйе ... ... ... Принцип бойынша АЖО жүйесі басты функцияларды оған ... ... кері ... ... қарамастан орындауы қажет.
Эффективтілік. АЖО-ның ... ... ... ... ... ... ... қарастыру қажет, олар
эксплуатациялық жүйелерге және құруға кеткен шығындарға жатқызылады. ... оның ... ... ... оңай ... ... ал
жүйенің жұмыс істеу қабілеттілігі жылдам орнатылуы керек.
Қазіргі кезде мұндай «гибридті» интелектті құру қиынға соғады. Бірақта
осылай жасаған ... ... ... және ... ... ... мүмкін – АЖО басқарудың эффектілігі мен еңбектің өнімді
мамандардың социалды жайлы ... ... ... бола тұра адам АЖО-ның
жүйесінде басты буын болып қалуы тиіс.
Өндірістік мекемелерде АЖО ... ... ... табылады. Ол
мәліметтерді өңдеп шешім қабылдайтын, персоналды ... ... ... ... басқару жүйесінен» (АСУ – АБЖ) тұрады. АЖО - ол
әрқашан да ... жүйе ... ... АЖО-да және де техникалық
амалдар мен программалық қамтамасыз ету терімдері бар. Олар ... ... атап ... – администраторға, экономистке, инженерге,
конструкторға, проектантқа, архитекторға, дизайнерге, ... ... ... ... қызметкеріне және
басқа да көп мамандарға қолдануға өте ... да ... да ... «маманның» АЖО-сына ... ... ... болады. Осы талаптар оны құрған ... ... ... ... ... өңдеу амалдарының тікелей жинағы;
Қоршаған орта мен АЖО комплексінің элементтері және функция мен
оператор араларындағы ... ... , ... ... жағдайын
құру, АЖО-ның жайлы ... , ... ... ... ... , АЖО-ның элементтер түстерінің және формаларының
тартымдылығы және т.б.
АЖО жүйесінде ... ... ... ... және ... ... етудің шығарылатын есептердің мінездемелерімен
пара-пар келуі;
АЖО операторлар мамандығының өздерін күту шарттарының оптималдығы;
Маманның АЖО-ны ... ... ... ... ... және
толық түрде жайлы жұмыс қамтамасыз ету факторлары .
Техникалық жүйеасты туралы жоғарыда ... ... ... ... ... ... және де ... да байланыс құралдарымен (телефон
, телекс, телефакс) , басқа да ... ... ... , ... АЖО-ның , бұдан алдын көрсетілген техникалық құралдарының
терімдерін ... ... ... ... ... массивтер жатады. Олар дискті
жинаушылардағы локальді мәліметтер қорында сақталады. Осы ... ... ... ... ... ... ... ету өзіне операциялық жүйелерді , сервисті
программалар, қолданушылардың стандартты ... және ... ... ... олар ... принцип бойынша
жасалынған және нақты есептің түрін шығару үшін ... ... ... ... ... етуге керекті мөлшерге ... ... ... ... ... ... ... ұйымдық қамтамасыз етуі ... ... ... ... ... ... даярлау, және де
администрациялау, сонғыға жатады: жұмысты ... ... ... реттеу, АЖО қолданушылардың міндеттері мен құқықтарын құжатты түрде
тіркеу.
Егер АЖО қиын болып, ал қолданушы арнайы маман болмаса, онда ... ... ... Олар ... ... ... жұмыс орны ортасына кіргізе алады. АЖО –ның функцияларын
іске ... ... оның өзін ... ... ... ... табу ... және де ақпараттық сұраныс, оны құрудағы
барлық процесстердің сценарияларын.
АЖО-ны проекттілеу тәсілі оны функцияландыру ... ... Оның ... ... ... ... ... қолданушылардың
өздерімен дамыту мүмкіндігін қарастырады. АЖО-ның тілдік құралдары
қолданушының пікірі ... ... ... еске ... ... ... ... қолданушының тілдік құралдарын еске асырып сонғы
қолданушыға барлық іс-әрекеттерді жасауға мүмкіндік ... ... ... және ПЭЕМ-ның іс-әрекеттерінің бірдей
түсініп жұмыс жасау керек . Олар ... ... ... ... емес және де
диалогты ұйымдастыру , қатені табу мен оны ... Егер ... ... ... ... орындалуын көрсетіп тұрса , онда процедуралық емес
–детализациясыз не істеу керектігін көрсетеді , және ... ... ... ... ... ... ақпараттық сұраныстың іске
асыру процесінің бөліктерін бөлмегендіктен , ... ... ... ... , ... оның тілдерінде процедуралық емес
мүмкіндіктер жоғары қарастырылу керек.
АЖО-ның тілдері қолданушылық бағытталған болуы керек және кәсіптік
бағытталған ... ... . Бұл ... ... мен ... , олар тек ... қажеттілікке бөлінбейді
және де жұмыстық орын иерархиясына , білімдік мөлшеріне , мәліметтерді
қолдану ... және ... ... ... ... ... ... клавиатура арқылы енгізілгенде қиын емес нәтиже алу ... ... ... АЖО тілдерінің түбірін алдын-ала табылатын
терминдер құруы қажет және солардың көмегімен жаңа ... ... ... , барларды ауыстырып немесе толықтырып тұруы керек.
Бұл АЖО-ны проектілеуге әкеліп соғады , АЖО-ның терминалогиялық ... ... ... ... табылады, ол дегеніміз тіл
құрылымының басты ... ... ... және ... мен ... ... семантикалық байланыстарын анықтайды . Осыған орай
АЖО-ны ... ... ... ... . ... , кейбір
қолданушылық өңдеу режимдерінде мәліметтерді мүмкіндігінше көрсетуі:
сандық , текстік , ... ... ... ... ... ... ... мен анықталуы мүмкін. Тілдің мүмкіндіктері көбінесе ережелер тізімін
табады , соларға қарап қолданушы ... ... соға ... , ... ... барлық мәліметтер мен құрылымдар ... ... ... АЖО) немесе арнайыц операторлар түрлері
ретінде (функционалдық АЖО).
Қолданушының тілдері АЖО-ны диалог ... де ... ... ... анықтайды , оларды қолданушы білуі керек.
АЖО-ның құрылымдары бірнеше мүмкін болатын диалогтар ... , ... оқу ... ... ... барысындағы
белсенділігіне қарамастан , және де қолданушының ... ... ... . ... ... ... ... бар
диалогтар: диалог , талаптан . ПЭЕМ , формаларды толтыру ... ... ... ... қолданушы диалогы және ақпараттар кадрларын
бекіту диалогы ... ... ПЭЕМ ... АЖО ... ... тіл ... және ... оқудан босатылады. Осы әдістің
модификациясының бірі меню әдісі болып табылады , ол бір ... ... ... ... ... таңдайды.
ПЭЕМ талаптандыратын форманы толтыру диалогінде ... ... ... толтырады , олар дисплейде орналасқан , олардың
кейінгі анализі мен ... ... ... мен ПЭЕМ- мен талаптануы мүмкін.
Үйретілмеген қолданушының диалогінде ... ... ... ... ... бұл жерде қолданушыда күмән болмауы керек оның не
істеу ... ... ... ... ... ПЭЕМ ... барлардан таңдайды. Бұл жағдайда қолданушы қолданушы өте қысқа
жауаптар енгізеді , акл ... ... ... ... ... типі ... классификацциясын анықтай алады. Мысалы
үйретілмеген қолданушының ... ... ... . ... ... ... кәсіпті бағыты классификациясымен байланысты.
Мәселен АЖО-ның меню әдісі диалогі экономист-қолданушыға лайық келмейді ,
және арнайы ... , ... ... ... көлемді
салдарынан.
Егер автоматтандырылған жұмыс орындарын іске асыратын прогграммалық
құралдар ретінде қарастырсақ , онда АЖО классификациясы үлкен көлемді ... . Олар ... тілі ... ... ... ... программалық жүйенің соғу мүмкіндігі,
мәліметтер қорын басқару жүйелер жиыны , ... ... ... ... қателерді табу және жөндеу құралдары
және т.б.
Қолданбалы программалардың пакеттерін (ҚПП) АЖО қолданылады, ... бір ... ... ... ... ету параметрленеді . ҚПП-ның
өзінің генераторлары қолданылуы мүмкін. ... ... ... ... ... әртүрлі (ҚПП) программалық компоненттер
кіреді. Олар диалог ұйымының және ... ... ... қамтамасыз
етеді , және де мәліметтер ... ... ... , трансляторлар ,
анықтамалық жүйелер , мәліметтер , диалогтардың сценариясы , ... ... , ... ... және басқалар . АЖО-ның
басты компоненттері оның ... ... және ... ... ... мүмкіндігін қамтамасыз етеді.
АЖО-ны соңғы қолданушымен дамытудағы ... ... ... ... ... ... бөлеміз:
1) Қызмет көтсетуші
2) Интеллектуалды.
Бұл екеуі де әртүрлі қолданушыларға арналған . Бірақта АЖО-да жақсы
жұмыс істей ... ... ... ... , қызмет көрсетушілер ,
(іс-қағаз жүргізушілер , ... олар ... ... ... ... ... интеллектуалды АЖО-ны қажет етпейді .
(өзінің ... ... )
6. ... ... ... ... ... ортасында
мынадай болуы мүмкін:
• Ақпаратты-анықтамалық
• Есептеуіш
• Тексті өңдеушілер
АЖО-ны ең ... ... ... және ... бағытталған
деп бөлуге болады.
(даталогиялық және фактологиялық)
Ақпаратты –анықтамалық АЖО –лар қандай да бір басқару процесіне ... ... ... ... мазмұны бойынша әртүрлі болады және де
оларды көп ... ... ... ... ... көмегімен бір-
бірімен байланысты және байланысты емес ... ... ... ... ... ... ... немесе алдын-ала
анықталған мәліметтерді өңдейді және іздейді. Текстті құрайтын ... мен ... ... тексті ақпараттарын генерациялау және
өңдеу үшін қажет.
Даталогиялық типті интеллектуалды АЖО-лар ... ... ... ... ... өолданудан құралған . Осылай бола тура қолданушы
өзбетінше тілдер мен мәліметтер қорын модификация жасайды және де ... ... ... Бұл ... ... қоры болмайды , ол
дегеніміз басқарылатын ... ... ... ... ... ... болмауынан . Білім қоры ... ... ... типті АЖО құрамына көбінесе тәжірибесі айрықша анықталатын
АЖО-лар шартына сәйкес ... ... ... басқаруды автоматизациялауды іске асыратын бірнеше басты
функцияларды бөліп алайық:
• Интерпретация (жүйелер және ... ... ... ... ... ... мен мәліметтерді суреттеу және
анализ) ;
• Диагностика ... ... ... суреттеу және
анықтау , іздеу);
• Мониторинг (алынатын нәтижелерді белгілеу және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету);
• Проектілеу (дамудың және қолданушылар ... ... ... ... ... , топталған ұжымды болулары ықтимал. ЭЕМ-дерді
функцияландыру мақсатында ұжымды АЖО-ларды ... ... ) ... ... ... ... және ... АЖО-лар жұмысы
талабын күшейту керек. АЖО ... ... бола ... және ... ... ... ... және әрқашан дамуға дайын ... ... ... ... қамтамасыз етілуі қажет:
• Ақпаратты өңдейтін ... ... ... ... жақындауы.
• Диалогты режимде жұмыс істеу.
• Эргономиканың талабы бойынша АЖО-ны жабдықтау.
• Коипьютердің жоғарғы өнімділігі.
• Ескі ... ... ... ... ... ары қарай дамуы үшін және мамандардың жұмысқа деген
ынтасын арттыратын , ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі үйреті мүмкіндігі.
АЖО-да шығарылатын есептерді ақпараттық және есептеуіш деп ... ... ... , классификация , жиын, құрылымдық ұйым ,
қатесін тексеру, сақтау , ақпаратты іздеу және беру.
Кейбір ... ... ... қиын емес есептеуіштерді ... ... ... және ... ... , ... (байланыстар) қосады. Ақпараттық есептер мамандар жұмыс
уақытының үлкен ... ... және ... көп ... ... ... және толық формаланбаған болады.
Формаланған есептер формальді алгоритмдер ... ... және ... ... ... ... ... модельдердің негізіндегі есептер.
Тікелей санақ есептері қарапайым алгоритмдердің көмегімен шығарылады.
Ал қиынырақ есептерге әртүрлі ... ... ... ... ... ... деп ... толық формаланбаған есептерді
шығарудағы құралдарды жасап шығаруға көп көңіл аударылып жатыр . ... ... ... ... ... , ... ақпараттық
толық емес шартында шешім қабылдауда жиі пайда болады. АЖО ... ... ... мен жүйе астылардың жиынтығы болып табылады. Қамтамасыз
ететін ... ... ... техникалық , ақпараттық ,
программалық және ... . ... ... бір ... жүйе ... ... ... ету техникалық құралдардың комплексін құрайды ,
оның ... ... ... ... ... ... ... ол
маманның жұмысын программистер мен операторларсыз ... ... ... ... ... компьютермен 4-6 адам қолдана алады. Кәсіптік персоналды
компьютердің құрамына процессор , дисплей, клавиатура , ақпаратты ... , ... ... ... және ... соғушылар.
Техникалық құралдардың комплексіне коммуникацәия құралдары , ол желіде
әртүрлі АЖО-лар байланысына керек және телефондық ... ... ... ету бұл ... ... ... табылады ,
олар локальді мәліметтер қорында сақталады. Ақпарат көбінесе ... ... ... оны ... мәліметтер қорын басқару
программалық жүйелері көмегіме,н жүзеге асады, ол және де ... ... ... санау , қатесін түзету және ақпараттық есептерді ... ... ... бірнеше мәліметтер қоры болуы мүмкін.
Ұйымдастыру құралдары мен функцияландыруды ұйымдастыру әдістеріне ... ... мен ... және де ... ... жоғарылату
мен дайындау кіреді.
Топтық және ұйымдық АЖО-лар жүйе асты ұйымдасқан қамтамасыз етулерге
АЖО-ны басқару функциялары кіреді: ... , ... , ... , ... ... , ... , инфражүйелермен ұйымдық байланыс және т.б.
Ұйымдық қамтамасыз ету АЖО қолданушыларының ... ... ... ... ... және ... қарастырады.
Программалық қамтамасыз ету жүйелік программалық қамтамасыө ... ... ... ... қамтамасыз етудің ... ... жүйе және ... жүйесі болып табылады, мысалыға , Бейсик
алгоритмдік тіл. ... ... ... ... ... ... ... Оларды қызмет көрсетуші программалар деп
атайды , бірақ АЖО олар ... ... ... және де олар ... ... ұлғайтады. АЖО желілерінде және ... ... ... ақпараттық қамтамасыз ету байланысында программалық
құралдар қолданылады. Оларды жүйелік программалауға жатқызуға болады.
Қолданбалы ... ... ету ... ... ... ... қолданбалы программалар пакеттерін құрайды [7-9].
Қолданушылардың стандартты программалары ... ... ... ... ... ... шешімін құрайды.
Қолданбалы программалар пакеттері (ҚПП) модульдік ... ... және ... бір ... шығаруға бағытталған . ... ... ... проблеммалық түрінің ең бастысы болып
табылады. Олар алгоритмдерді қалыптастырады , берілген есеп ... ... , ... ... қадағалайды , алгоритмдердің қатесін тексереді
және т.б. ҚПП ... ... ... ... ... іске ... ... : санақ жүргізу операцияларын орындайтын түрлі
құжаттарды қалыптастыру үшін ҚПП , ... ... ... ... ... ... ... ҚПП –да автоматтандырылған ақпараттық жүйелерін құруда көп көңіл
аударылады, олар түрлі бағытта болулары мүмкін: ... , ... , ... ... ... , мәліметтер қорын құру мен
жүргізу , құжаттық. ... ... ... атқаратын пакеттер анализ
нәтижесін анықтайды және қасиетті объектілерге процестермен ... ... ... ... кездегі мәліметтер қорын жүйелік басқару теориясы.
1.2.1. Мәліметтер қорының тұжырымдамасы ... ... ... өсіп ... ақпараттың салдарынан арнайы
программалық комплекстерді құруға әкеліп соқты , ... ... ... ... деп ... ... Мұны бірінші рет іс-тәжірибеде
мәліметтер қорын ұйымдастыруда ... ... ... ... ... қорының дамуына бағыт салып және үлкен көлемдегі ақпаратты
өңдеудегі түрлі қиындықтарға ... ... ... басқару жүйелері
мүмкіндіктері мен жабдықталмаған бірнеше ... ... ... ... ... келесілгенің қолдау.
• Мәліметті манипулирлеу тілін қамтамасыз ету.
• Әртүрлі жағдайлардан кейінгі ақпаратты қайта ... ... ... ... ... ... ... жүйелерінің кейбіреулеріне ақпараттық қолданбалы
жүйе арқа сүйесе , онда бұл мәліметтерді басқару жүйесі ... ... ... (МҚЖБ) бола алады. МҚЖБ –ның басты ерекшелігі болып оның
мәліметтерді сақтайтын және ... ... ... және де оның
құрылымдарын ... ... ... ... ... суреттеу банкі деп атады, одан кейін «Мәліметтер қоры ... ... ... архитектурасы
МҚЖБ қандай да болсын қолданушыға мәліметтерге рұқсат беруі тиіс және
де білмейтіндерге мен білгісі ... ... ... Олардың сипатталған және жадыда мәліметтердің физикалық түрде
орналасуы.
• Мәліметтерді мұқтаж ететін іздеу механизмдерінде.
• Көптеген қолданушылардың 1-мәліметі ... ... ... жағдайдағы қиындықтар (қолданбалыпрограммалармен):
• Рұқсатетілмеген мұқтаждық пен түзу емес ... ... ... ... ... ... және ... қорын маңызды
түрде ұстау.
Бұл функциялардың негізгілерін орындау барысында МББ мәліметтерді
суреттеудің ... ... ... ... Ол суреттеуді ... ... ... жүктелетілдігін айта кету керек.
Пайдаланушылардан сұрақ алу нәтижесінде алынған мәліттер базанының
құрамындағы ақпарат пен болашақ қосымшаларда қажет ... ... ... ... ... ... ... базасын ұйымдастырушы (МБҰ)
алды мен жасалынып жатқан мәліметтер базасының бейресми суретін ... тіл , ... ... , ... , ... мен ... ... орындалған суретте мәліметтердің инффологиялық моделі
депп атайды (1.2. суретте , заттық сала мәліметтер базасында суреттелінетін
шындық өмір ... ... ... ... Мәліметтер базасын
ұйымдастырушы. Мәліметтердің инфологиялық моделі. Заттың ... ... ... ... ... . ... қолданылатын модельдер мен суреттемелер
–Мәліметтердің ... ... ... МҚЖБ тілінде суреттеу).
Мәліметтердің физикалық моделі ... ... ... ... ... базасы .
Мұндай адамға бейімделгіш модель мәліметтерді ... ... ... толығымен тәуелсіз. Ондай орта ретінде ЭЕМ ... жады ... етуі ... ... да ... модель шынайы
өмірдегі кей өзгерістер онда өзгерістер алып келмегенше ауыспауы керек.
Көрсетілген өзге модельдер компьютерге ... ... ... көмегімен МҚЖБ программалар мен пайдаланушыларға ол мәліметтердің
физикалық орналасуына ... ... , ... ... ... ... алуға мүмкіндік береді. Керек мәліметтерді МҚЖБ
мәліметердің физикалық моделі бойынша сыртқы есте ... ... ... ... МҚЖБ ... жүзеге асқандықтан , модельдер
аталған МҚЖБ-нің мәліметтерді суреттеу ... ... ... инфологиялық моделі бойынша МБҰ ... ... ... ... деп ... ... архитектура (инфологиялық , даталогиялық және физикалық)
сақталынатын мәліметтердің оларды пайдаланатын программалардан тәуелсіз
болуына жағдай жасайды. ... ... ... МБҰ ... тұрған
мәліметтерді өзге ақпарат құралдарына көшіре ... ... ... ... ғана ... , ... ... қайта жасай алады.
МБҰ керек даталогиялық модельді қосып , ... жаңа ... ... ... қоса ... ... және ... модельдердің
көрсетілген өзгерістерін жүйені пайдаланушылар байқамайды. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... құрылып жатқан мәліметтер
базасында сақталынуы тиіс мәліметті жинау мен көрсетудің ең ... ... ету . ... ... ... моделін
нақты тілге ұқсас құруға тырысады. Инфологиялық ... ... ... ... ... ... ... байланыс және
олардың қасиеттері болып табылады.
Мән – ол жайлы мәліметті мәліметтер базасында сақтау тиіс кез-келген
объект. Мән ... ... ... ... ... талғам, түс және
т.б. қызмет атқаруы мүмкін . Мән түрі мен мән ... ... ... білу керек. Мән түрі ұғымы бүтіннің орнына жүретін біртекті ... ... ... мен идеялар жиынтығына қатысты айтылады. ... ... ... ... қатысты болады. Мысалы, мән түрінде –қала,
ол мән ... ... ... ... ... ... ... байланыс ерекшелігі . Оның аты нақты мән түрі
үшін қайиаланбас, ерекше ... ... ... ... ... ... болады (мысалы, түс көптеген мәліметтер үшін бірдей болуы мүмкін:
ит, автомобиль, түтін және т.б.). ... мән ... ... ... тиіс ... ... үшін ... түрлері мен атрибуттар арасында абсолютті айырмашылық жоқ. Атрибут
тек мән түрімен байланыста ғана көрінеді . Өзге ... ... ... ... ... етуі ... ... , автомобиль заводы үшін түс-өндіріс
шикізатының атрибуты ғана , ал лак ... ... үшін ... ... ... ... мәннің талап ерілген даласын табуға болатын
атрибуттардың ең кіші жиынтығы (минимальды). ... ... ... , қалғандарынан мәнді анықтауға болмайтындығын мәнді
анықтауға болмайтындығын білдіреді.
Байланыс – екі ... одан да көп ... ... Егер
мәліметтер базасының міндетті ... ... ... ... сақтау болған болса , онда оның құрылымы өте қарапайым болар
еді. Мәліметтер базасын ұйымдастыруға қойылатын ... ... ... ... өзгелердің мағынасы бойынша таба алу ... ... Ол үшін ... ... белгілі байланыстар орнату қажет. Ал нақты
мәліметтер базасында жүздеген, ... ... ... сақталынатындықтан ,
теориялық тұрғыда олардың арасында миллиондаған байланыстар орнатылуы
тиіс. Байланыстың көп ... ... ... ... ... ... құрылымы
60 ж. аяғында мәліметтердің түрлі кестелік даталогиялық модельдерін
қолдану ... яғни ... ... ... және ... қолдану мүмкіндіктері жайлы көптеген еңбектер жазылды. Олардың ең
көрнектісі- IВМ ... ... Э. ... ... (Codd E.F. ... Model of Data for large Shared Data Banks. CACM13: 6, ... Онда ең ... рет “мәліметтердің реляциялық моделі ” ... ... ... ... Э. Кодд ... өңдеу үшін көптік
теориясының (қосылу, кесіп өту , әртүрлілік, Декарт өнімі) ... ... Ол ... ... ... ... ... –relation ретінде белгілі ерекше түрдегі екі ... ... алып ... ... ... ең кіші ... аталған модель үшін жеке
атомарлық мәліметтер мағынасы . Мысалы , бір затық салада тек; ... ... аты ... ... ретінде қарастырылса екіншісінде үш түрлі
мағына ретінде анықталады.
Домен деп бір түрдегі ... ... ... ... мәні ... егер екі ... мағынасы бір доменнен
алынса , онда осы екі атрибут қолданған ... ... ие ... ... ... ... екі ... доменмен алынса , онда ... ... роль ... ... шексіз көп санынан А1, А2..., Ап тұрғандықтан ,
осы атрибуттар Аі мен оларды анықтайтын домендер Ді ... ... ... ... ... өзгеретін көптеген кортеж атрибут мәндердің
көптеген жұптарынан (Аі: Vі) ... ... әр ... үшін Аі ... ... ... Кез –келген тапсырылған жұп үшін атрибут мән (Аі:Vi)Vi
атрибутпен Аі ... ... ... Ді ... ... ... дәрежесі –оның атрибуттарының саны . ... ... , екі ... , үш- ... , ал п ... –п- ... атайды.
Кординальді сан немесе қатыстылық күші ... ... ... ... саны ... қарағанда уақыт бойынша өзгереді .
Қатынас –бұл көптік , ал ереже бойынша көптік сәйкес элементтерден
құралмағандықтан , ... ... екі ... ... кез ... ерікті
тапсырысты сәтінде бір-бірінің қайталамасы бола алмайды. R-А1, ... ... мен ... . R ... ... атрибустары К=(Аі, Aj,
Ah) уақытқа тәуелсіз жағдай қанағаттандырылған кезде ғана R-дың ... ... ... ... ... тапсырысты сәтінде R-дың ешқандай екі
түрлі кортежі Ai, Aj, .., Ah үшін бір ... ие бола ... : ... Ai, Aj,.. Ah ... ... К-дан шығып кете алмайды.
Әр қатынас кемінде бір ... ... ие ... ... ... ... ... шарттарына жауап береді. Мүмкін
болған кілттердің бірі (еркін түрде ... оның ... ... ... Өзге ... ... ... олар бар болса альтериативті
кілттер деп аталынады.)
Жоғарыда аталған және өзге де математикалық ұғымдар реляциялық ... құру үшін , ... ... ... мен ... жүйелерді өңдеу
үшін және мәліметтер базасын жобалаудың теориялық ... ... ... база ... Дегенмен , реляциялық МҚЖБ-рін пайдаланушылар үшін
бұл ұғымдардың бейресми баламаларын ... ... ... (кейде Файл), Кортеж-қатар (кейәде Жазу), Атрибут,
өріс . Мұнда “ ... , ... ... ал ... түрі мен ... ... ... –мәліметтер базасында сақталынуы тиіс
мәліметті құрайтын қатынастар бірлігі. ... , ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Нормалану –кестені қосу , өзгерту және мәліметтерді жою кезінде ең
жақсы қасиеттерге ие екі ... одан да көп ... ... ... ... ... ... әр фактісі тек ... ... яғни ... ... ... жобасын алу. Бұл жадыны
үнемдеу мақсатында да, ... ... ... болған
қайшылықтарын шектеу мақсатында да жасалынады.
Жоғарыда көрсетілгендей , реляциялық МБ-дағы әр кесте шартқа ... яғни ... ... ... әр қатарға бір ғана атомарлық ... және ... ... көп болуына жол қойылмайды. ... ... ... ... нормаланған деп аталады. Нормалай оған ... ... ... ... ... ... енгізілмейді.
Әр нормаланған кесте бастапқы нормаланған формасында кесте болып
саналады (1 НФ.) ... ... және ”1 ... бір ... ... ... ... тәжірибеде көбіне тар мағынасында
яғни ... ... ... ... ... ... ... кеңірек түсінік берейік.
Кесте 1 нормалы формасында ешбір қатары өзінің кез-келген өрісі
бір ... ... ие ... , оның кілт ... ... ... ... ғана орын алады.
Кесте 2НФ-на егер ол 1НФ-ның ... ... сай ... оның
бастапқы кілтке кіретін барлық өрістері бастапқы кілттен ... ... ... ... енеді.
Кесте 3НФ-на егер 2НФ анықтамасына сай келіп , оның ешбір кілт емес
өрістері кез-келген өзге кілт емес ... ... ... ... , әр ... ... кей мағынасында алдыңғысына қарағанда
біршама шектеулі болады. Бұл “(N+1)-шы нормалы формасы ” ... ... ” тән кей ... ... ие ... ... (N+1) ші ... формаға N-шы нормалы норма мен қатысты қойылатын
қосымша шарттың жалпы мәні ол жағымсыз ... ... ... ... ... өрістері арасындағы тәуелділіктің болуына
негізделеді . Ондай тәуелділіктің екі түрі ... ... және ... ... . ... В ... ... түрде сол
кестенің А өрісіне уақыттың кез-кекеген сәтінде А өрісінің түрлі мәндерінің
әрбірі үшін В өрісінің түрлі ... ... ғана ... ... ... ... А және В өрістері құрамды болуы ... ... ... ... ... ... . В ... құрамды А өрісіне егер ол А
өрісіне ... ... ... ... және А ... ... функционалды тәелсіз болған жағдайда толық ... ие ... ... ... . А өрісі сол кестенің В өрісін егер А өрісінің
әр мәні үшін В өрісінің сәйкес мәндерінің нақты ... ... ... ... ... сиятын негізгі ой –желі бойынша берілетін мәліметтер
көлемін кішірейту , ... ... ... ... мен ... ... өткізгіш қабілетінен болады.
МҚЖБ-нің көпшілігі өз жұмыстарын “Клиент-Сервер ”-жүйесі ... ... ... ... ... программа 2-ге бөлінген –клиенттік
және серверлік. Клиенттік бөлікте ... ... ... ... ... Сервер –компьютерде барлық клиенттер үшін ... ... және ... ... ... ... ... істейді. Бұл программа клиент ... ... ... , “Клиент-Сервер” екі деңгейлік жүйесі бұл:
Клиент-өңдеу программасы , мен қатар пайдаланушылық , ... ... ... ... ... қанша деген сұрақ ... . ... ... тоқталуды жөн көрдік.
Мәліметтердің есептеу процестеріне жақындығы сөзсіз артықшылық болып
табылады. Барлық есептер серверде орындалғандықтан , оның ... он ... ... жүз есе ... ... ... ... технологиясы пайдаланушыны
өңдеу мен мәліметті ... ... , ... ... және ... ... етеді. Клиент-Сервер
архитектуралы жүйелердің дамуы едәуір тексерілген ... ... ... серверлерге қосылу баға мен өндіргіштіктің орта қатынасын ... ... ... ... ... ... бөлімі) бір компьютерде
орналасып , ол мәліметтер ... өзі ... ... ... ... ... , ... мен интерфейске жауап беретін
бөлігі) иелі бойынша мәліметтер өңдеу тапсырысын өзге компьютерге ... онда ... ... оқып , тапсырысты орындап, иелі ... ... ... клиенттерге қайтарылады. Иелі бойынша тек ... ... бір ... : жұмыс тұрақты түрде мәліметті өңдеу мен ... ... ... және оны ... ... ... , онда өңделген
программалардың барлығын жаңа кітапханалармен ... ету ... , оның ... жаңа ... ... қойып , мәліметтер
базасын жаңа сервердің форматына өткізуге болады. ... , ... ... сервер пайдаланушы программасы мен оның арасындағы ... ... ғана ... ... ... ... қолдана отырып клиент-сервер
жүйесін жасаушылар түрлі микрокомпьютерлер мен ... ... ... бөлу арқылы үлкен ЕЭЕ-дердің есептегіш ... ... ... ... мәліметті желінің өзге процессорларымен біріккен
түрде пайдалана отырып есептегіш ... ... ... ... ... ... бір ... өндіргіштігін ұлғайтпай , көпшілігінің
құралдарын есептеп , жүйенің қуатын ұлғайтуында. Жылдам жұмыс жасау –клиент-
Сервер архитектурасы үшін жүйе ... ... ... . ... Delphi, ... фирмасының Power Builder және
Mecrosoft ... Visual Basic ... ... ... ... ... ... болмашы уақыт арасында клиент-
сервер архитектурасы үшін қолданбалы жүйелерді жасауға мүмкіндік береді.
Мәліметтер базасы серверінің ... да ... оңай және ... RAD ... ... ... , аталған жылдам ... ... ... ... ... қолданбалы
программаны дайындау және өткізу үшін қажет уақыт ... ... , ... ... ... ... ... мен клиенттер , серверлер үшін компоненттерінің түрлі типтерінің
үндестігін ... ... ... ... түрі ... екі ... ... пен сервер арасында есептегіш жүктеменің ... те, ... де бір ... ... ... ... көпшілік жүйелері клиенттік процесті бір компьютерге, ал
сервер процесін екіншісіне ... ... ... үшін ... ... Бұл ... бір процесс екіншіге тәуелсіз жұмыс
есеп, нақты тапсырмаларды орындап, есептегіш жүктемені бөлісе алады.
Әдетте клиент ретінде соңғы ... ... ... орындайтын үстел үсті ПК ... ... ... ... қамтамасыз етілуі –тапсырыстары желі бойынша серверге жібере
алатын және жауап ретінде қайтарылатын мәліметті ... ... ... ... ... ... ... өз кезегінде, тапсырыстарды
қабылдайды және клиент атынан шешімдер ... 95 ... мен ... ... және ... ... программасын орындай алатын ПК серверге ... ... ... бере ... ... ... ... базасына
тапсырыстарды құрылымдық тапсырыстар тіліндегі сұраныстар ... ... ол ... ... ... ... ... пайдаланады.
Клиент - Сервер архитектурасының үш негізгі программалық компоненттері
бар:
Соңғы пайдаланушылық ПҚ;
Уақыт ... ... ... ... ... ... өңдеу құралдары мен есеп
беру генераторлара , сондай –ақ ... ... мен ... ... Осы ПҚ ... ... серверлермен байланыс
жасайды, сервер қарауына тапсырыстар береді және жауапты мәліметті алады.
Уақыт аралық ... ... ... ... GUI,OC,
есептегіш желілер және мәліметтер базасының жеке ... өте ... ... ... соңғы пайдаланушының ПҚ және
сервер үшін береді . ... ... үшін ... ... ... ... , тапсырылған мәліметтерді клиент береді.
Сервер ПҚ дегеніміз мәлімет жүйесінің ... ... ... үшін ... ... жүйе және ... ... базасының серверлері тек мәліметпен қамтамасыз етумен ғана
айналыспайды. Оларда сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мен көппайдаланушылық рұқсатты басқару
элементтері де бар . Оның үстіне , мәліметтер ... ... ... ... қорғауға , мәліметтер базасына тапсырыстар беруге ,
коштеуді қамтамасыз етуге және мәліметтер сөздігін сыйғызуға орын беруге
арналған
Назар ... ... ... екі негізгі ерекшелік-саервердің
жіберілетін мәліметтердің бүтіндігін қамтамасыз ете алу ... ... ... ... ... ... бүтіндігі –бұл әр
сыртқы кілтті сәйкес кілттен қамтамасыз ететін механизм . ... ... ... соққы кезінде де сіздердің мәліметтеріңізге
зиян келмейтіндігінің кепілі.
Сақталынатын процедуралар , триггерлер және ережелер арқылы өңдеушілір
мәліметтер базасы серверінің өзінің ... құра ... және ... ... ... орналастыру үшін тағы бір орын ... ... ... бұл SQL тіліндегі ұсыныстар тобы мен ... ... ... ... ... ... ... процедуралық
логика . Клиент-программалары мәліметтер базасы серверіне хабар ... ... ... мен ... өзге ... ... процедураларды атқара алады.
“ Клиент-Сервер ” архитектурасының шынайы таралуы тәжірибе ... ... ... ... жаны ... ... ... Сондықтан
да біз ашық жүйелерге қысқаша кіріспеден бастаймыз
Ашық жүйелер әдісінің негізгі мәні есептегіш жүйелерді ... ... ... және ... ... ... болып табылады. Ашық жүйелер тұжырымдамасы дамуының
негізгі себебі –локальды компьютерлік желілерді пайдалануға өту мен ... ... ... ... ... ... ... бағытталған ашық жүйелердің кілт сөзі –нақты
жабдықтаушыға тәуелсіз болу ... ... Ашық ... ... ... ... ... отырып осы компанияның кез-
келген өнімін алып жатқан тұтынушы оған ... түсе ... ... ... кез-келген өзге компанияның өнімін сатып алу арқылы өз
жүйесінің қуатын ұлғайтуды ... ... Бұл ... ... та ... ... және ... декларация емес.
Жабдықтаушыдан тәуелсіздік мүмкіндігі атомдық ... ... ... ... ... ... де , ... да
тиімді . Ең алдымен , ашық жүйелер аппараттық және ... ... ... ... ... ... ... барлық
мәселелерді қайта шешуінің ... жоқ : Олар ... ... ... жүйелерді жинақтауды уақытша жалғастыруы да мүмкін.
II ТАРАУ. МЕКТЕП КІТАПХАНАСЫ ЖҰМЫСЫН
АВТОМАТТАНДЫРУ
Бұл ... біз ... ... ... Delphi ... ... ... жұмыстарын іске асырамыз. Алдымен
берілгендер қоры кестелерін MS Access берілгендер ... ... ... ... ... ал ... ... және онымен жұмыс жасауды Delphi
ортасында орындаймыз. БҚ байланысты Delphi-дің ADO ... ... Delphi ... ... Delphi ... жалпы мәліметтер, компоненттер, олардың қасиеттері
мен әдістері, сондай-ақ берілгендер қорының негізгі түсініктері мен ... ... ... қарастырылады.
Windows терезесі арқылы Delphi-ді іске қосу командасы:
Пуск → ... → Borland Delphi 7 → Delphi 7. ... ... ... 6 ... көрінеді (сурет 1).
Сурет 1. Delphi ортасы
1. Delphi 7-нің негізгі терезесі. Бұл ... меню ... және ... панелі орналасқан.
2. Объект инспекторы терезесі (Object Inspector). Бұл объекттерді басқару
үшін арналған және ол екі бөліктен ... ... ... Бұл ... ... ... өзгертуге болады.
• Events- оқиға. Бұл жерде объектінің іс-әрекетін ... әр ... ... ... өзгертуге болады.
3. Форма (Form1). Бұл біздің ... ... ... визуалды
формасы. Формаға түрлі компоненттерді орнатуға болады.
4. Код редакторы. Бұл терезеде біз ... ... ... ... ... Бұл терезе Delphi 7 нұсқасында пайда болды. Бұл
терезенің көмегімен компоненттерді оңай табуға ... ... ... ... орналасқан.
6. Проект менеджері. Программаны алғаш қосқан кезде бұл терезе
көрінбейді. ... ... ... Project ... ... Manager ... менеджері) қатарын таңдау керек.
Жалпы, ортада программа құруға арналған төртінші, модуль терезесі ... ... ... ... ... ... орналасатындықтан, ол
алғашқыда көрінбейді.
Delphi-дің негізгі терезесінің құрамына негізгі мәзір, аспаптар панелі
және компоненттер палитрасы енгізілген. Негізгі мәзір пункттеріне ... ... ... аспаптар панеліне ішкімәзірлерге енгізілген
негізгі командаларды ... ... ... ... ... Қасиеттер терезесі.
Delphi-де дайындалатын программа проект (жоба) деп ... ... ... ... ... ашылатын, программаның сұхбаттық терезесі.
Delphi алғашқы рет іске ... ... ... Form1 ... ... ... ... көрсеткішін орналастырып, ол екі жақты нұсқама түріне
айналған кезде ... және ... ... бойынша форманы кеңейту не қысу
қиын емес.
Құрылатын программада ... үшін ... ... ... (форма
компоненттер) орнатылады. Негізгі компоненттердің ... ... қоры ... ... ... панеліне енгізілген
түймелер сияқты. Олар Delphi терезесінің компоненттер ... ... ... ... ... ... Оны экранға шығару
үшін View-Forms командасын беру керек.
Форманың және формаға енгізілген компоненттердің түрлі ... ... ... ... - айнымалылардың ерекше түрі. Олар объектінің
түрлі ... ... ... күйін анықтайды. Мысалы, форма
қасиеттерінің мәндері - ... ... ... ... ... түсі т.б. Delphi іске қосылған кезде форма қасиеттеріне алғашқы
сәйкес мәндер меншіктеліп қойылады.
Форманы не онда орнатылған компонентті ... құру үшін ... ... қасиеттерінің мәндерін өзгертуден басталады. Қасиеттер ... ... (Object ... ... ... Тізімді
инспектор терезесіне шығару үшін сәйкес объектіні (форманы не формада
орнатылған ... ... бір ... ... ... ... ... жоғары қатарына таңдалған объект атауы да жазылып қойылады.
Терезенің екі ... беті бар: ... ... ... ... екі бағанға енгізілген жазулардан
тұратын оның Properties ... ... ... ... ... - ... ... екінші бағанға сәйкес жазылғандар- олардың
мәндері.
Форма қасиеттері:
Name ... ... ... ... Ол Delphi объектілерінің
(компоненттердің) негізгі қасиеттерінің бірі. Delphi-дің ... ... ол ... осы атау ... ... ... ... формаға
автоматты түрде алғашқы рет меншіктелген атауын (Form1) өзгертіп, ... ... ... ... іс-әрекеті атауынан белгілі болуы үшін атауды
мазмұнға жақын етіп енгізген жөн. ... ... тест ... ... ... TEST ... енгізу. Ол үшін қасиеттер терезесінен Name ... жаңа ... ... ... ... алса ... Терілген атау
Name жолының оң қатарына жазылып қойылады.
Font (Шрифт)- формаға енгізілген ... ... ... ... Оны
таңдап, оң жанында көрінген көп ... (...) ... ... ... ... ... ... көрінеді. Терезеден, әдеттегідей, қажетті
шрифт типін, өлшемін таңдап (мысалы, Times New Roman, 10), ОК ... ... 2. ... ... ... ... ... жазу) - форма терезесінің тақырыбына
енгізілетін мәтін. Алғашқы кезде ... ... Caption ... үшін Form1 сөзі ... ... (Түс) - форманың түсін орнату қасиеті Ол таңдалған кезде оң
жағында ... ... ... Тілсызық түймесі - ... ... ... ... ... белгісін шерткен кезде мәндер (түстер)
терезесі ашылады. Тізімде көрінген ... ... ... соң ... ... боялып қойылады.
Width (Ен), Height (Биіктік) - ... ... ... ... ені мен ... ... ... (бұл мәндер форманы қолдан
кеңейту не сығу кезінде де автоматты түрде орнатылып қойылады).
Объект қасиетін программа (программлық код) ... ... да ... ... ... шрифтінің өлшемін 18 ету үшін программаға
Form1.Font.Size:=14 меншіктеу операторын ... ... бір ... ... ... үшін оны ... ... F1 клавишін басу арқылы сәйкес анықтаманы шақыру керек. ... ... ... жазылған. Ол түсініксіз болса, экранда орысша
аудармасын көрсететін “Magic Goody” сияқты арнайы дайындалған программаны
пайдаланған ... ... ... көрінбесе, оны шығару үшін View-Object
Inspector командасын беру ... Ол F11 ... ... ... ... ... код ... сияқты Delphi-де программалар оқиғалар арқылы
басқарылады. Мысалы, ... ... құру үшін ... ... ... ... не ... орналастырылған компонентті тышқан
арқылы шерту ... Оның әр ... ... ... ... ... ... істеуі кезінде объект жағдайының өзгеруі.
Delphi-де объектіге байланысты ... ... ... ... ... саны- 35. Олар қасиеттер терезесінің Events қосымша
бетіне енгізілген. Терезеде оқиға ... ... On ... ... ... Ол - атаудың оқиға екендігін білдіретін
белгі.
Delphi ортасында жиі ... ... - ... ... басу;
OnMouseUp - тышқан түймесін босату;
OnMouseMove - тышқан көрсеткішін жылжыту;
OnClick - тышқан ... бір рет ... - ... түймесін екі рет шерту;
OnKeyDown - клавишті басу;
OnKeyUp - басылған клавишті босату
OnCreat - форманы екі рет шерту, т.б.
Сурет 3. Форма оқиғалары.
Delphi-де ... ... екі ... ... ... ... project1 ... берілетін проект файлы (негізгі модуль) және unit1.pas
атауы берілетін модуль. Олар жеке ... ... ... ... ... ... ... мәтіні енгізіледі.
Программа мәтінін программалаық код деп, терезеніпрограммалық код ... ... ... ... деп те ... Delphi іске ... кезде ол
форма терезесінің астында көрінбей тұрады. Оны экранға ... ... ... ... код ... бір шеті форма астында көрініп тұрса, оны шерту.
Терезе белсендірулі түрде ашылады да, онда ... ... ... Оның тақырыбы нүкте арқылы бөлінгенкласс және процедура
атауларынан тұрады, т.б.
Жалпы, формадан код терезесіне өту және код ... ... ... F12 ... басу жеткілікті. 4-суретте ... ... - ... енгізілген процедура дайындамасы. Оқиғаға байланысты құрылатын
процедура оқиғаны өңдеуіш не ... деп ... ... жазылу түрі:
procedure (Sender: TObject);
сипаттау бөлімі
begin
процедура денесі
end;
мұндағы Sender параметрі құрылатын ... қай ... ... сол ... - ... ... Онда код ... жарияланулардың құрылымын көріп шығуға болады.
Сурет 4. Редактор терезесі.
Программа құрылымы. Негізгі модуль. Әдіс.
Кез келген программа program сөзінен басталатын проект файлы мен ... ... ... ... да, ... ... программа модуль ішіне
енгізіледі. Проект файлы dpr, модуль pas ... ... ... ... ... ... деп атайды. Негізгі модульдің ... ... ... ... Delphi іске ... кезде оны ол
автоматты түрде дайындап шығады. Негізгі модульге ерекше ... ... ... ... ... ... жоқ.
Негізгі модуль (проект):
Program Project1;
Uses
Forms6
Unit1 in ‘Unit1.pas’ {Form1};
{$R *.res}
begin
Application.Initalize;
Application.CreatForm(TForm1, Form1);
Application.Run;
End.
Мұндағы:
Project1- негізгі модуль (проект) атауы. Проектіні дайындап, жаңа ... ... ... ол ... ... алмастырылып қойылады;
Uses (қолдану) - Турбо Паскальдағы сияқты, қызметші сөз. Оның ... ... ... ... Forms модулі мен
Delphi-дің ... ... рет ... атауы (Unit1) жазылған. Unit1-
ден соң оның қайсы модульдік файлда құрылатыны (in ‘Unit1.pas’) және онымен
байланысты ... ... ... ... - нұсқау. Ол компиляторға қосымшаның (Windows ... ... ... қор ... ... ... сақталған файлды және т.с.с. пайдалану
керектігін көрсетеді (файлдың ... - ... - end ... ... ... ... ... қосымшаның
алғашқы жүктелуін қамтамасыз ететін әдістер (Delphi-де арнайы іс-әрекетті
орындайтын процедура, функция және командалар әдістер делінеді):
Application.Initalize- ... ... ... ... рет ... ... - ... құрамына енетін форманы дайындап,
экранда көрсету әдісі (creat-құру);
Application.Run- программаны іске қосуды қамтамасыз ету әдісі.
Delphi-де ... ... ... ... ... - ... ... Initalize
әдісін орындау.
Кейбір жағдайда бөлімге проект сақталатын бума атын меншіктеу
командасын ... қою да ... ... ... ... орындалуы автоматты түрде негізгі
модульді орындаудан басталады.
Модуль - түрлі ... ... ... ... ... ... Unit (модуль) қызметші сөзінен басталып, соңына
әдеттегідей нүктелі үтір (;) ... ... ... ... ... ... ... рет меншіктейтін атауы: Unit1. Жаңа ... ... ... ... да ... түрде құрылады:
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms, ... = ... Private ... }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
{$R *.dfm}
end.
Интерфейс (interface) бөлімі interface кілттік сөзімен басталады
да, оған келесі бөлімдер енгізіледі: uses- ... ... ... ... оған ... ... ... жазылады, бөлімге пайдаланушы
дайындаған модуль атауын кірістіріп қою да ... Одан әрі, ... ... типі ... ... ... ... компоненттер
сипатталып, олардан соң модульде ... ... мен ... ... жарияланады, т.б.).
Private (жеке, дербес) бөліміне тек ағымдық модульге тиісті
элементтер енгізілуі мүмкін (элемент - ... ... ... ... Public (көпшілік) бөлімінің ішінде ағымдық модульге қол
жеткізуге болатын кез ... ... не ... ... элементтері,
облыстары енгізіледі. Олар класқа енетін элементтердің пайдалану облыстарын
ғана анықтайтын болғандықтан, әдетте (көп жағдайда) олар бос көрінеді.
Implementation (іске ... ... ... ... ... кеңейтілуі бойынша жазылған файлды пайдалану нұсқауы. Ол модульді ... ... ... байланыстырады (файлға форма қасиеттерінің
мәндері жазылып қойылған. Ол формада орнатылған ... ... ... ... ... Қасиеттер сәйкес Object Inspector
терезесінде көрінеді). Одан соңғы қатарларға программалаушы Delphi тілінде
қажетті процедураларды қолдан ... ... ... ... ... процедуралардың тақырыптары модульдің интерфейс бөлімінде автоматты
түрде жазылып қойылады.
Кейде модульдің соңына инициалдау ... ... ... ... ... инициалдап (бастапқы мәндер беріп),
программаны дайындау үшін қажет. Егер ол толтырылса, бұл ... ... ... ... ... орындалады. Бөлім нұсқауларын begin және
end кілттік сөздерінің арасына енгізу керек. Жоғарыда көрсетілген сияқты,
бөлім ... begin сөзі ... оған тек end. сөзі ... ... ... ... білдіретін кілттік сөз.
БҚБЖ-нің негізгі ұғымдары
Түрлі кәсіпорындар мен мекемелердің тиімді жұмыс істеуі ... ... ... ... ... және сұрыптауда автоматтандырған
ақпараттық жүйе қажет болады. Ақпараттық жүйелердің қазіргі заманғы
формасы ... ... ... ол ... ... ... есептеу жүйесін;
• берілгендер қорын басқару жүйелерін(БҚБЖ);
• бір немесе бірнеше берілгендер қорларын;
• қолданбалы бағдарламалар жиынтығын.
Берілгендер қоры (БҚ) ... ... және ... тез жету ... ... ... Ол белгілі бір ережелер
бойынша ұйымдастырылған түрлі сипаттағы берілгендер жиынтығын құрайды. БҚ -
дағы ... ... ... ... ... артық емес;
• бүтін.
Берілгендер қорын басқару жүйелері (БҚБЖ) – ... ... ... ... ... және пайдалануға арналған тілдік және бағдарламалық
құралдар жиынтығы. ... ... ... БҚБЖ ... және көп
қолданушыларға арналған болып екіге бөлінеді.
Дербес БҚБЖ жеке компьютерде ... ... ... БҚ ... қамтамасыз етеді. Дербес БҚБЖ - не Paradox, dBase, ... және т.б. ... ... БҚБЖ ... ... істейтін ақпараттық жүйелерді құру мүмкіндігін береді. Оларға Oracle,
Informix, SyBase, Microsoft SQL Server, ... ... ... БҚБЖ – нің тілдік құралдар құрамына мыналар кіреді:
-берілгендердің логикалық құрылымын сипаттауға арналған берілгендерді
сипаттау тілі;
-берілгендермен орындалатын негізгі - ... ... және ... орындалуын қамтамасыз ететін берілгендермен манипуляциялау
тілі;
-БҚ құрылымымен басқаруды және ... ... ... ... қашықтықтағы БҚ қол ... ... ... ... ... сұраныстар тілі SQL( Structured Query
By Language);
-БҚ сұранысты визуальды құруды қамтамасыз ететін QBE, Query By Example
түрдегі сұраныстар ... ... БҚ ... ... ... қандайда бір қолданбалы ақпараттық жүйе ... өз ... ... Берілгендерді ұйымдастыру түріне қатысты БҚ
берілгендерді бейнелеудің мынадай модельдері бар:
• иерархиялық;
... ... ... модельде берілгендер ... ... ... ... ... ... ... ақпарат үшін
қолайлы, бірақ күрделі логикалық байланыста болған берілгендермен ... ... ... тым ... ... ... ... кез келген граф түрінде ұйымдастырылады.
Желілік модельдің ... ... ... мен оны жүзеге асыру
қиындығы. Сонымен қатар, иерархиялық және ... ... ... ... БҚ құру ... ... және ... қол
жеткізуді ұйымдастыруда өзгерту мүмкін болмайды.
Реляциялық модель ағылшынның relation (қатынас) сөзінен шыққан болып,
бұл терминді ХХ ... 70-ші ... IBM ... ... ... енгізген. Реляциялық БҚ қатынастармен байланысқан кестелер жиынтығын
құрайды. Реляциялық модельдің артықшылығы оның ... ... ... ... ... ыңғайлылығы, сондай-ақ теориялық
сипаттау мүмкіндігі. Дербес компьютерлерге арналған ... ... БҚ ... ... ... модельде берілгендер қорының жекеленген жазулары
обьекттер түрінде бейнеленеді. Берілгендер қорының ... мен ... ... арасында обьектілі-бағдарлы программалау тілдерінің
сәйкес құралдарына ұқсас механизмдер жәрдемінде өзара ... ... ... ... және реляциялық модельдердің
ерекшеліктерін ұштастырады және күрделі ... ... ... ... ... мен БҚ өзара орналасуына қатысты БҚ локаль және қашықтықтағы
болып екіге ... БҚ ... ... үшін ... ... , ал ... амалдар үшін клиент-серверлік ... деп ... ... және ... мына ... ... берілгендер қорын пайдаланатын қосымшалар бірдеңгейлі деп
аталады, себебі ... мен ... қоры ... ... ... ... қорын пайдаланатын қосымшалар екі деңгейлі
және көпдеңгейлі ... ... Екі ... ... клиенттік және
серверлік бөліктерден тұрады;
-көпдеңгейлі қосымшалар клиенттік және серверлік бөліктерден басқа
қосымша бөліктерден де тұрады. Мысалға, ... ... ... ... ... және ... ... сервері болады.
Delphi-дің бір және екі деңгейлі қосымшалары локаль және қашықтықтағы
БҚ берілгендеріне қол жеткізуді мына ... ... ... ... Database Engine - Borland ... ... ... берілгендер қорымен өзара іс -әрекет үшін ... ... ... (ActiveX Data Objects – ActiveX ... обьектілері)
информацияға қол жеткізуді OLE DB ( Object Linking and Embedding Data Base-
берілгендер ... ... ... және ... ... ... драйверлер жиынтығы ... ... ... тез қол ... ... ... ... берілгендер қорына тікелей қол жеткізуді жүзеге
асырады.
BDE
BDE - берілгендерге қол жеткізуді қамтамасыз ететін ... мен ... ... ... ... BDE процессоры БҚ
жұмыс жасайтын ... ... ... ... ... BDE ... қосымша берілгендер қорына сұранысты жібереді, ал одан
қажет берілгендерді алады.
ADO
Берілгендер қорының ... қол ... ... ADO ... ... ... табылады. ADO технологиясы қосымшадан бастапқы
берілгендер информациясына қол жеткізудің универсаль механизмін қамтамасыз
етеді. Бұл ... ... ... ... ... СОМ стандартты
интерфейстеріне негізделген. Бұл берілгендер қорының қосымшыларын жәрдемші
кітапханаларсыз-ақ ыңғайлы тарқатуға мүмкіндік береді.
dbExpress
dbExpress қол ... ... ... ... ... транзакциялар, сұраныстар, берілгендер
жиынтығы мен интерфейстер ... ... ... ... Соның
нәтижесінде осы механизмнің функцияларына универсаль қол ... ... ... ... бойынша берілгендер қорының серверлерімен
өзара іс-әрекетті қамтамасыз ету арнайы драйверлерді қолдануға негізделген.
Арнайы драйверлер берілгендерді алу үшін SQL ... ... ... ... ... ... ... тек бірбағытқа бағытталған
курсорлар қолданылады және берілгендер жиынтығын тікелей ... ... ... MS Access-те берілгендер қорын құру
Біздің берілгендер қорында оқырмандар және кітаптар жайлы екі ... Reader және ... ... құрылымын төмендегідей анықтаймыз:
Кесте 1. Reader кестесінің құрылымы
|Өріс атауы |Қызметі ... типі ... ... |
| | | ... ... |Номер ... ... ... ... ... ... |50 ... |Аты ... |50 ... ... ... |50 ... |Оқытушы ... ... ... |Класс ... |10 ... ... ... |50 ... |Телефон ... |20 ... ... ... |50 ... ... құрылымын төмендегідей анықтаймыз:
Кесте 2. Books кестесінің құрылымы
|Өріс атауы ... ... типі ... ... |
| | | ... ... ... номер |сандық |Ұзын бүтін ... ... ... ... |50 ... ... ... |50 ... ... |Текстік |50 ... ... жылы ... ... бүтін ... |Бет саны ... ... ... ... ... ... |Бүтін ... ... ... ... |50 ... ... |MEMO ... | ... ... ... ... ... ... ... ... құру үшін MS ... іске қосамыз, Файл мәзірінен
Создать командасын таңдап есептер облысында Новая база ... ... Файл ... базы ... ... құрылатын жаңа берілгендер
қоры сақталатын буманы таңдаймыз, ... ... Имя ... ... ... атау ... мысалға, School_ Library6 әрі
қарай Создать батырмасын шертеміз.
Оқырмандар ... Reader ... құру үшін ... ... сол жағындағы беттер тізімінен Таблица бетін таңдаймыз. Осыдан
кейін берілгендер қоры терезесінде кестені құру ... ... ... ... шебер режимінде және берілгендерді енгізу
режимінде. Екі рет «Кестені конструктор режимінде құру» қатарын ... ... ... ... ашамыз.
Кесте 1- де келтірілген өріс атауларын енгіземіз, берілгендер типтерін
анықтап, формат мәндерін меншіктейміз. Құрылған Reader ... ... ... ... ... ... ... 5. Reader кестесінің құрылымы
Дәл осындай іс-әрекеттерді орындай отырып Books кестесін құрамыз.
Books кестесінің ... ... ... ... ... ... ... 6. Books кестесінің құрылымы
2.3. Қосымшаның Бас формасынын ... ... іске ... жаңа жаңа ... құрамыз. Форманың Caption
қасиетіне «Жұмыс режимін таңдау» деп ... ... Standard ... Button, екі Label, бір Edit, бір RadioGroup, System бетінен бір Timer,
компоненттерін орнатамыз. Бір Label ... Caption ... ... ... автоматтандыру » деп жазамыз. Мұнда біз
программаға анимациялық сипат беру үшін ... жол ... ... Timer, ... белгілеп, оның Interval қасиетіне 200 мәнді
меншіктейміз. Компонентті екі рет ... ... ... ... ... ... ... жазамыз:
procedure TForm1.Timer1Timer(Sender: TObject);
var txt: string;
begin
txt:=Label2.Caption;
Label2.Caption:=Copy(txt,Length(txt)-1,1)+Copy(txt,1,Length(txt)-1);
end;
RadioGroup компонентін белгілейміз, оның Items қасиетін таңдаймыз, ... үш ... ... арқылы редактрлеу терезесін іске қосамыз (сурет
7).
Сурет 7. String List Editor ... ... ... ... ... ... шығамыз. Осы терезенің «ОК»
батырмасын шертеміз.
Сондай –ақ, формаға, орнатылған компоненттерге түс бердік, мәтін
шрифтерін, ... ... ... алдыннан дайындалған сурет
кірістірдік. Осы іс-әрекеттетерден соң бас ... ... ... ... ... 8. Бас ... көрінісі
Delphi ортасы генерациялап шығарған программалық код төменде
келтірілген.
unit Unit1;
interface
uses
Windows, Messages, ... ... Classes, ... ... ... ... ... = class(TForm)
Label1: TLabel;
Button1: TButton;
Edit1: TEdit;
Button2: TButton;
RadioGroup1: TRadioGroup;
Image1: TImage;
Label2: ... ... ... ... ... ... ... TObject);
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Timer1Timer(Sender: TObject);
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
uses Datamodule, Unit3, Unit4;
{$R *.dfm}
procedure TForm1.FormShow(Sender: TObject);
begin
Radiogroup1.ItemIndex:=-1;
Edit1.Visible:=false;
Label1.Visible:=false;
Edit1.Text:='';
end;
procedure TForm1.Button2Click(Sender: ... ... ... ... ... begin // ... ... парольді енгізу орісін корсету
Label1.Visible:=true;
Label1.Caption:='Пароль';
end;
1: begin // окырман режимі
Edit1.Visible:=false;
Label1.Visible:=false;
Edit1.Text:='';
end;
end;
end;
procedure TForm1.Button1Click(Sender: TObject);
var pass: string;
begin
if Radiogroup1.ItemIndex=-1 then ShowMessage(' Режимді танданыз!') else
if ... ... ... режимі тандалды
Edit1.Visible:=false;
Label1.Visible:=false;
Edit1.Text:='';
Form2.Show; //окырман ... ... ... ... тандалды
begin
Pass:='book'; // кітапханашы режимі ушін парольдін бастапкы мані
if Edit1.Text=Pass then
Form4.Show
else
ShowMessage (' Пароль ... ... ... бул ... жумыс iстеуге
болмайды');
end;
Ал енді MS Access базасына қол ... ... ... ... ... ... Ол үшін проектіміздің File
мәзірінде New-Form командасын таңдаймыз. ... ... ... Name ... ... ... ... ADO (ActiveX Data
Object) компоненттер палитрасынан формаға ADOConnection1, ... ... ... Library ... ... қол жетімділік жолын сипаттау үшін ... ... ... ... ... СonnectionStrig
қасиетінінің сол жағындағы үш нүктені шертеміз. Осыдан ... ... ... Use Connection String ... ... ... таңдаймыз және Build (Құру) батырмасын шертеміз (сурет
9).
Сурет 9. БҚ ... ... ... ... ... ... үш ... өрісті
шертеміз,берілгендер қорын таңдаймыз немесе оның атауын енгіземіз, онымен
берілгендер қорын таңдау терезесі шығады. ... MS ... ... Берілгендермен байланыс қасиеті терезесінде ОК батырмасын ... ... ... жолын қалыптастыруды аяқтаймыз.
ADOTable1 компонентін таңдап оның Name қасиетіне ... ... ... ... қорының «Books» кестеcімен байланысын
сипаттау үшін Сonnection қасиетіне ADOConnection1 ... ... ... ... оның Name қасиетіне TableReader мәнін
береміз. Қосымшаның берілгендер қорының «Reader» кестеcімен ... үшін ... ... ADOConnection1 мәнін береміз.
Data Access ... ... ... формасына
DataSource1, DataSource2 компонеттерін орнатамыз.
DataSource компоненті берілгендер жиынтығын берілгендерді бейнелейтін
компоненттермен қосылыстыру үшін қолданылды.
Берілгендер ... ... ... ... ... үшін DataSource1 компонентін таңдаймыз,
Обьекттер инспекторы терезесінде оның DataSet ... ... ... Дәл ... ете ... DataSource1 компонентінің DataSet
қасиетіне TableReader мәнін береміз.
Код ... ... ... код құрылады:
unit Datamodule;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DB, ADODB;
type
TDataModule1 = class(TForm)
ADOConnection1: ... ... ... ... TDataSource;
private
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
DataModule1: TDataModule1;
implementation
uses Unit4, Unit1, ... ... ... ... ... және ... құру
Мұнда біз Оқырман режимінде кітапті іздеу қосымшасын іске қосатын
форманы және осы ... ... ... ... батырмаларын шерткен
кездегі оқиғаларды өңдейтін процедураларды құрамыз.
File мәзірінде New-Form ... ... ... жаңа ... ... Caption ... ... режимі: кітап іздеу» деп
жазамыз. Standard компоненттер палитрасынан формаға Button, Edit, ... BitBtn, Label ... ... ... Caption ... сәйкесінше «Тазалау», «Табу», ал
BitBtn компонентінің Caption қасиетіне ... деп ... ... Text ... бос ... обьектінің Lines қасиетіне бос мән беру үшін оны екі рет ... ... String List Editor ... ... ... ... 10. Мемо обьектін тазалау
DBNavigator обьектін берілгендер қорының «Books» ... үшін оның ... ... ... ... Обьекттер инспекторы терезесінде DBNavigator обьекті үшін оның
VisibleButtons қасиетін шеріп DBNavigator-дың ... ... ... ... мына ... береміз: nbFirst (бірінші), ... ... – true, ал ...... ... форма көрінісі мынадай болады (сурет 11).
Сурет 11. Оқырман ... ... ... ... код ... ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ExtCtrls, DBCtrls, StdCtrls, Buttons;
type
TForm2 = class(TForm)
Button1: TButton;
Button2: TButton;
Edit1: TEdit;
Edit2: TEdit;
Edit3: TEdit;
Edit4: TEdit;
Edit5: ... ... ... TMemo;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Label1: TLabel;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
Label4: TLabel;
Label5: TLabel;
Label6: TLabel;
Label7: TLabel;
Label8: ... ... ... TObject);
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure DBNavigator1Click(Sender: TObject; ... ... ... ... TObject);
private
procedure ShowBooks;
{ Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form2: TForm2;
implementation
uses Unit1, ... ... ... TObject);
begin
Form1.Hide;
Edit1.Visible:=false;
Edit4.Visible:=false;
Edit5.Visible:=false;
Edit6.Visible:=false;
Edit7.Visible:=false;
Memo1.Visible:=false;
DBNavigator1.Visible:=false;
Edit2.Text:='Автор';
Edit3.Text:='кітаптын атауы';
{Edit4.Text:='Баспа'; }
end;
procedure TForm2.FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
begin
Form1.Show;
end;
procedure TForm2.Button1Click(Sender: TObject);
begin
Label3.Visible:=false;
Label4.Visible:=false;
Label5.Visible:=false;
Label6.Visible:=false;
Label7.Visible:=false;
Label8.Visible:=false;
Edit1.Visible:=false;
Edit4.Visible:=false;
Edit5.Visible:=false;
Edit6.Visible:=false;
Edit7.Visible:=false;
Memo1.Visible:=false;
DBNavigator1.Visible:=false;
Edit2.Text:='' {'Автор ... ... ... ... ... FIT,FIA {, FIP} : ... ... FIT:=false;
if (Edit2.Text '') and (Edit2.Text 'Автор ' ) then
FIA:=true;
if ... '') and ... ... атауы ' ) then
FIT:=true;
{if (Edit4.Text '') and (Edit4.Text ' Баспа' ) then
FIP:=true; }
if FIA or FIT {or FIP } then ... FIA then ... LIKE ... ... FIA then if ... '' then ... DataModule1. TableBook.Filter+' and Author LIKE
'''+
'*'+Edit2.Text+'*'''
else DataModule1.TableBook.Filter:=
'Author LIKE '''+'*' + Edit2.Text + '*''';
if FIT then if ... '' then ... ... ... and Name LIKE '''+
'*'+Edit3.Text+'*'''
else DataModule1.TableBook.Filter:=
'Name LIKE '''+'*' + Edit3.Text + '*''';
{if FIP then if DataModule1.TableBook.Filter '' then ... and ... ... Edit4.Text+'*'''
else DataModule1. TableBook.Filter:= 'Publishing
LIKE''' +
'*'+ Edit4.Text+'*'''; }
if DataModule1.TableBook.RecordCount=0 then ShowMessage
(' Кіпатханада ... ... ... кітап');
DataModule1.TableBook.First;
if DataModule1.TableBook.RecordCount>1 then
DBNavigator1.
Visible:=true;
Label3.Visible:=true;
Label4.Visible:=true;
Label5.Visible:=true;
Label6.Visible:=true;
Label7.Visible:=true;
Label8.Visible:=true;
Edit1.Visible:=true;
Edit4.Visible:=true;
Edit5.Visible:=true;
Edit6.Visible:=true;
Edit7.Visible:=true;
Memo1.Visible:=true;
ShowBooks; // кітап жайлы маліметті корсету
FIA:=false; FIT:=false; {FIP:=false;}
end;
end
else ... ... ... не ... атауын не /баспаны
енгізініз!');
end;
procedure TForm2.ShowBooks;
begin
Edit1.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Num'];
Edit2.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Author'];
Edit3.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Name'];
Edit4.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Publishing'];
Edit5.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Year'];
Edit6.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Pages'];
if DataModule1.TableBook.FieldValues['ReaderNo']=0 then
Edit7.Text:='Кітап кітапханада бар '+ DataModule1.
TableBook.FieldValues['Cupboard']
else Edit7.Text:=' Кітап окырман колында';
Memo1.Text:=DataModule1.TableBook.FieldValues['Comment'];
end;
procedure ... TObject; ... Button ... ... ... begin
DataModule1.TableBook.Next;
ShowBooks;
end;
nbLast: begin
DataModule1.TableBook.Last;
ShowBooks;
end;
end;
end;
procedure TForm2.BitBtn1Click(Sender: TObject);
begin
Form1.Show;
end;
procedure TForm2.Memo1Change(Sender: TObject);
begin
end;
end.
5. Кітапханашының графикалық ... ... ... біз ... ... ... графикалық интерфейсті
қамтамасыз ететін форманы құрамыз.
Жаңа форманы проектімізге қосу үшін File мәзірінен ... ... ... Caption ... ... ... және
оқырмандармен жұмыс» деп жазамыз. Құрылатын форма терезесі ... ... ... Win 32 ... ... ... ... Ол үшін Win 32 бетінен формаға PageControl
компонентін ... Бұл ... Font ... ... отырып
қажет шрифті анықтаймыз. Компоненттің Align қасиетіне alClient мәнін
береміз. PageControl ... жаңа бет ашу үшін ... ... жақ ... ... ... пайда болған мәзірден NewPage (жаңа бет)
командасын таңдаймыз. Құрылатын ... TabSheet ... ... болады.
Бұл панель болып, онда кез ... ... ... ... орнату мүмкін. Екі бет құрған соң ... ... Caption ... ... ... ... ... береміз.
«Кітаптар» белгісі бар бетте бірнеше бет құру үшін (бұл ... ... ... ... ... жасауы үшін қажет)
«Кітаптар» бетін ашып, оған PageControl2 компонентін ... және ... бет ... ... сәйкесінше «Кітап қосу», «Кітап ... ... жою» ... ... іс әрекеттер нәтижесінде құрылған формалар көріністері ... ... ... 12. Кітап қосу беті
Сурет 13. Кітап іздеу беті
Сурет 14. Инвентаризациялау беті
Сурет 15. Кітапті жою ... ... ... ... өңдеу
Мұнда біз кітапханашының оқырмандар жайлы мәліметтерді ... ... ... кітапханашының оқырмандар жайлы
мәліметтерін өңдеуді ұйымдастыру үшін ос бетті ашып оған ... ... осы ... төрт бет ... ... оқырманды қосу», «Іздеу/Жою/Кітапты алу», «Кітапты беру», «Оқырмандар
тізімі» жазуларын меншіктейміз. Берілгендер қорындағы «Reader» кестесіне
жаңа оқырманды ... қосу үшін ... ... ... қосу» бетінде
ашамыз. Осы бетке Edit, CheckBox, Buttonкомпонентерін орнатамыз. Орнатылған
компоненттердің қажетті қасиеттеріне керек мәндерді меншіктейміз. Нәтижеде
«Жаңа ... ... беті ... ... ... (сурет 16).
Сурет 16. Жаңа оқырманды қосу беті
Кітапханашының оқырманды іздеу, оқырманнан кітапты алу, оны ... ... үшін ... бетін «Іздеу/Жою/Кітапты алу» «Кітапты
қосу» бетінде ашамыз. Осы ... Edit, ... Button, ... ListBox ... ... Орнатылған компоненттердің
қажетті қасиеттеріне ... ... ... ... алу» беті төмендегідей көрініс алады (сурет 17).
Cурет 17. Іздеу/Жою/кітапты алу беті
Кітапты беруді ұйымдастыру үшін TabSheet7 ... ... ... ... Осы ... Edit, ... Button, ... ListBox компонентерін
орнатамыз. Орнатылған компоненттердің қажетті қасиеттеріне керек мәндерді
меншіктейміз. Нәтижеде «Кітапты ... беті ... ... ... ... 18. ... беру беті
Оқырмандар тізімін көріп шығу мен оны алуды ұйымдастыру үшін TabSheet8
бетін «оқырмандар тізімі» бетінде ашамыз. Осы ... Button, ... ... ... ... ... ... қасиеттеріне керек мәндерді меншіктейміз. Нәтижеде
«Оқырмандар тізімі» беті төмендегідей көрініс алады (сурет19).
Сурет 19. Оқырмандар тізімі беті
Программалық код ... ... ... ... ... Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, ExtCtrls, DBCtrls, ComCtrls, QuickRpt, QRCtrls,
WordXP, OleServer, Buttons;
procedure TForm4.Button18Click(Sender: TObject);
var MSWord: Variant;
i:integer;
begin
MSWord:=CreateOleObject('Word.Application');
MSWord.Visible:=true;
MSWord.Documents.Add;
MSWord.Selection.Font.Size:=12;
MSWord.Selection.Font.Name:='Microsoft Sans Serif';
MSWord.Selection.Font.Bold:=true;
MSWord.Selection.TypeText('Кітапханага карыз ... ' ... not ... do begin
if (DataModule1.TableReader.FieldValues['Books'] Null) and
(Length(DataModule1.TableReader.FieldValues['Books'])>0) then
begin
MSWord.Selection.TypeText(' Курметті окырман! ');
MSWord.Selection.TypeText(DataModule1.TableReader.Fields.
Fields[1].AsString+
' ' + DataModule1.TableReader.Fields.Fields[2].AsString+
' ' + DataModule1.TableReader.Fields.Fields[3].AsString);
MSWord.Selection.TypeText(#13);
if ... ... ' + ... + ' ... +
' ' ... ... мынадай кітаптар
тапсыруыныз керек:');
MSWord.Selection.TypeText(#13);
DataModule1.TableBook.Filter:='ReaderNo=' +
IntToStr(DataModule1.TableReader.FieldValues['Num']);
DataModule1.TableBook.First;
for i:=1 to ... ... ... ' +
DataModule1.TableBook.Fields.Fields[0].AsString);
MSWord.Selection.TypeText(#13);
MSWord.Selection.TypeText('Кітап атауы: ' +
DataModule1.TableBook.Fields.Fields[1].AsString);
MSWord.Selection.TypeText(#13);
MSWord.Selection.TypeText('Автор: ' +
DataModule1.TableBook.Fields.Fields[2].AsString);
MSWord.Selection.TypeText(#13);
MSWord.Selection.TypeText('Баспа: ' +
DataModule1.TableBook.Fields.Fields[3].AsString);
MSWord.Selection.TypeText(#13);
MSWord.Selection.TypeText('Жылы: ' ... ' ... ' ... ' + ' ' + ... ' + ' ... ... тапсыруыныз керек ');
MSWord.Selection.TypeText(#13);
MSWord.Selection.TypeText(' ' + DateToStr(Date)+ ' '+
'Кітапхана акімшілігі');
MSWord.Selection.TypeText(#13);
end;
DataModule1.TableReader.Next;
end;
MSWord.ActiveDocument.SaveAs('readers.doc'); ... "Мои ... ... ... ... процедурасын құру
Проектімізді ашып жаңа форма құрамыз. «Қарап шығу» ... екі ... оны ... ... ... ... ... шертеміз, оны ... ... ... ... ... Variant;
i,index:integer;
sum:real;
begin
Xls:=CreateOleObject('Excel.Application');
Xls.Visible:=true;
Xls.Workbooks.Add(-4167);
sum:=0;
Xls.Workbooks[1].WorkSheets[1].Name:='Инвентаризация';
Column:=Xls.Workbooks[1].WorkSheets['Инвентаризация'].
Columns;
Column.Columns[1].ColumnWidth:=6;
Column.Columns[2].ColumnWidth:=20;
Column.Columns[3].ColumnWidth:=20;
Column.Columns[4].ColumnWidth:=16;
Column.Columns[5].ColumnWidth:=7;
Column.Columns[6].ColumnWidth:=10;
Column:=Xls.Workbooks[1].WorkSheets['Инвентаризация'].Rows;
Column.Rows[1].Font.Bold:=true;
Column.Rows[1].Font.Color:=clBlue;
Column.Rows[1].Font.Size:=16;
Column.Rows[1].Font.Name:='Microsoft Sans Serif';
Sheet:=Xls.Workbooks[1].WorkSheets['Инвентаризация'];
Sheet.Cells[1,2]:='Инвентаризациялык ведомость';
Sheet.Cells[1,5].Font.Color:=clBlack;
Sheet.Cells[1,4].Font.Size:=12;
Sheet.Cells[1,4]:=DateToStr(Date);
Column.Rows[3].Font.Bold:=true;
Column.Rows[3].Font.Color:=clBlack;
Sheet.Cells[3,1]:='Номер';
Sheet.Cells[3,2]:='Кітап атауы';
Sheet.Cells[3,3]:='Автор';
Sheet.Cells[3,4]:='Баспа';
Sheet.Cells[3,5]:='Жылы';
Sheet.Cells[3,6]:='Багасы тн';
index:=4;
with DataModule1.TableBook do ... i:=0 to ... ... Sans Serif';
Column.Rows[index].Font.Color:=clGreen;
Column.Rows[index].Font.Size:=14;
Sheet.Cells[index,4]:='Сомасы';
Sheet.Cells[index,6]:=sum;
end;
end;
Осы жазылған программалық кодтың ... ... ... ... 20) ... 20. Инвентаризациялық ведомость
2.8. Оқырманға кітаптарды беру процедураларын құру
Проектіде «Оқырмандар» бетінде «Кітапты беру» бетіне өтеміз.Обьекттер
инспекторы ... TabSheet ... ... ... қажет
компоненттерді орнатамыз, олардың қасиеттеріне ... ... ... ... келтірілген (сурет 21).
Сурет 21. Кітапты беру бетінің көрінісі
Төменде сәйкес батырмаларды шерту нәтижесінде пайда ... ... ... коды ... TForm4.TabSheet9Enter(Sender: TObject);
begin
with DataModule1.TableReader do begin
if Filter '' then begin
Edit30.Text:=FieldValues['Fam'];
Edit31.Text:=FieldValues['Name'];
Edit32.Text:=FieldValues['MidName'];
Edit33.Text:=FieldValues['Adress'];
Edit34.Text:=FieldValues['Tel'];
if FieldValues['Teacher']=true then begin
CheckBox3.Checked:=true;
CheckBox3.Visible:=true;
Edit35.Visible:=false;
Label32.Visible:=false;
end
else
begin
CheckBox3.Visible:=false;
Edit35.Visible:=true;
Label32.Visible:=true;
Edit35.Text:=FieldValues['Class'];
end;
ShowReadersBooks2(FieldValues['Num']);
end
else
ShowMessage('Окырмандарды ... ... ... TObject);
var FlB:boolean;
i:integer;
FB:string;
begin
if Edit36.Text=''
then ShowMessage('Кітап номерін енгізініз!')
else
begin
with DataModule1.TableBook do ... ... then ... мундай номерлі кітап жок!');
Edit36.Text:='';
end
else begin
ShowMessage('Кітап табылды!');
Edit37.Text:=FieldValues['Name'];
Edit38.Text:=FieldValues['Author'];
Edit39.Text:=FieldValues['Publishing'];
Edit40.Text:=FieldValues['Year'];
if FieldValues['ReaderNo']>0 then begin
ShowMessage('Бул кітап колда');
Edit36.Text:='';
Edit37.Text:='';
Edit38.Text:='';
Edit39.Text:='';
Edit40.Text:='';
end
else begin
FlB:=true;
Fb:=FieldValues['Name']+' '+ FieldValues['Author'];
if ... '' then ... i:=1 to ... do ... ... ... кітап окырманнын колында бар!');
FlB:=false;
Filter:='';
Edit36.Text:=''; Edit37.Text:=''; ... FlB then ... беру ушін ... ... ... шерту керек
');
Button16.Visible:=true;
end;
end;
end;
Қорытынды
Казіргі күнде Delphi визуальды программалау ортасының көмегімен біз
көптеген Windows жүйесіне ... ... ... ... программалау ортасының қазіргі жетістіктеріне қарап алдағы ... ... Delphi ... код ... ... жоқ ... емес ... көрінеді. Компонент бетіндегі ... ... яғни ... тек қана ... ... ... жұмыс
жасауымызға тура келуіміз мүмкін. Менің бұл программалау ортасымен жұмыс
жасаған себебім, бұл ... ... көп және ... ... кез келген күрделі қосымшаларды ыңғайлы да ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу жұмыстың қаншалықты
компьютер көмегімен атқарылатындығына тікелей ... ... ... ... Сол ... басқару, қызмет көрсету, білім мен ғылым
және т.б. көптеген салаларда компьютерлерді тиімді қолдану ... ... ... Жұмыс тиімділігін компьютерлерді қолдану арқылы
көтеру жолдарының бірі білім беру ... оны ... ... ... ... Сол себептен, дипломдық жұмысымда мен
мектеп кітапханасы жұмысы қызметін Delphi визуальды программалау ортасының
мүмкіндіктерін ... ... ... әрекет жасадым.
Қорыта айтқанда, Delphi программалау ортасының мүмкіндіктерін қолдана
отырып жасалынған мектеп ... ... ... ... әрі қарай жетілдіруге болады, бұл бағдарлама орта мектептер
кітапханалары жұмысында қолданыс табу ... бар ... ... ... қол жұмыстарын жеңілдету үшін пайдалануға болады.
Сондай-ақ, бағдарлама қоятын талаптар да аз – ... ... ... ... ... болса болғаны.
Бұл бағдарламаның exe ... ... ... ... Яғни ... кітаптар, оқырмандар жайлы мәліметтерді өңдеу, жаңадан енгізу,
баспаға шығару, өшіру, сақтау мүмкіндіктері бар. ... ... ... ... ... ... ... алу, сұраныстар
арқылы қажет ... тез алу, ... ... алу және т.б
мүмкіндіктерге ие.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. А.Я.Архангельский Delphi. Учебник по классическим ... ... ... Бобровский С.М. Технология Delphi. Разработка приложений для
бизнеса: учеб.курс.- СПб.: Питер, 2006.
3. Камардинов О., ... Х. Delphi 5.- ... ... ... ... О.В. Delphi 2007. Алгоритмы и программы.- М.: NT
Press, 2008.
5. ... С.А. ... Delphi Win 32.-М.: НТ ... 2008.
6. Мельников С.В. Delphi и Turbo Pascal на занимательных примерах.-
СПб.: BHV- СПб, 2006.
7. ... В.П. ... ... и ... ... ... ... Фленов М. Библия Delphi. – СПб: БХВ,2004.
9. Сухарев М. Delphi. ... ... - ... ... ... ... ... Н., Рыбак К., Михайлова Е. Программирование в Delphi
для начинающих. – СПб.: БХВ-Петербург, 2007.
11. ... Н. ... ... в Turbo Delphi.- ... ... X. Firebird: руководство разработчика баз данных. Пер.
С англ.
Спб.: БХВ-Петербург, 2006. 1104 с.
13. Фленов М. Библия Delphi.- СПб.: БХВ, ... ... Дж. ... ... и ... ... в
Delphi. – ДиаСофт, 2003, 560 с.
15. О. Камардинов, Х.Жантелі. Delphi - 5,6. - ... ... ... З. Delphi. ... алгоритмы. – М.: ДМК Пресс, СПб.:
Питер, 2004, 384 с.
17. Фаронов В. Delphi. Программирование на языке высокого уровны.-
М:, ... 2003, 639 ... ... ... SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, StdCtrls, ExtCtrls, jpeg;
type
TForm1 = class(TForm)
Label1: TLabel;
Button1: TButton;
Edit1: TEdit;
Button2: ... ... ... ... TTimer;
procedure FormShow(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure RadioGroup1Click(Sender: TObject);
procedure ... ... ... ... Private ... ... Public declarations }
end;
var
Form1: TForm1;
implementation
uses Datamodule, Unit3, Unit4;
{$R *.dfm}
procedure ... ... ... ... ... Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, DB, ADODB;
type
TDataModule1 = class(TForm)
ADOConnection1: TADOConnection;
TableBook: TADOTable;
TableReader: TADOTable;
DataSource1: ... ... Private ... ... Public ... }
end;
var
DataModule1: TDataModule1;
implementation
uses Unit4, Unit1, Unit3;
{$R *.dfm}
end.
unit Unit3;
interface
uses
Windows, Messages, SysUtils, Variants, Classes, Graphics, Controls,
Forms,
Dialogs, ExtCtrls, DBCtrls, StdCtrls, Buttons;
type
TForm2 = class(TForm)
Button1: ... ... ... ... TEdit;
Edit4: TEdit;
Edit5: TEdit;
Edit6: TEdit;
Edit7: TEdit;
Memo1: TMemo;
DBNavigator1: TDBNavigator;
Label1: TLabel;
Label2: TLabel;
Label3: TLabel;
Label4: ... ... ... TLabel;
Label8: TLabel;
BitBtn1: TBitBtn;
procedure FormShow(Sender: TObject);
procedure FormClose(Sender: TObject; var Action: TCloseAction);
procedure Button1Click(Sender: TObject);
procedure Button2Click(Sender: TObject);
procedure DBNavigator1Click(Sender: TObject; ... ... ... ... Private declarations }
public
{ Public declarations }
end;
var
Form2: TForm2;
implementation
uses Unit1, Datamodule;
{$R *.dfm}
procedure TForm2.FormShow(Sender: TObject);
begin
Form1.Hide;
Edit1.Visible:=false;
Edit4.Visible:=false;
Edit5.Visible:=false;
Edit6.Visible:=false;
Edit7.Visible:=false;
Memo1.Visible:=false;
DBNavigator1.Visible:=false;
Edit2.Text:='Автор';
Edit3.Text:='кітаптын атауы';
{Edit4.Text:='Баспа'; }
end;
procedure TForm2.FormClose(Sender: TObject; var Action: ... ... ... {'Автор '};
Edit3.Text:='' {'Кітап атауы'};
{Edit4.Text:='Баспа';}
end;
procedure TForm2.Button2Click(Sender: TObject);
var FIT,FIA {, FIP} : ... ... ... ... '') and (Edit2.Text 'Автор ' ) then
FIA:=true;
if (Edit3.Text '') and (Edit3.Text ... ... ' ) ... ... '') and ... ' ... ) ... }
if FIA or FIT {or FIP } then begin
if FIA then DataModule1.TableBook.Filter:='Author LIKE '''+
'*'+ Edit2.Text+'*'+'''';
if FIA then if ... '' then ... ... ... and Author ... DataModule1.TableBook.Filter:=
'Author LIKE '''+'*' + Edit2.Text + '*''';

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Delphi ортасында құрылыс дүкенінің жұмысын автоматтандыру22 бет
Кітапханаларды автоматтандыру тарихы62 бет
Қазақстан Республикасының кітапхана ісін автоматтандыру14 бет
"Кітапхана" жұмысын автоматтандыру21 бет
Кітапхана жұмысын автоматтандыру14 бет
Кітапхананы автоматтандыру процессі38 бет
Кітапханашының жұмысын автоматтандыру14 бет
Қазақстан Республикасында ұлттық республикалық автоматтандырылған кітапханалық-ақпараттық жүйе (РАБИС) программасын құру және оны таратудың мәселелері34 бет
Автоматтандырылған ақпараттық жүйесіне арналған тесттер17 бет
Кітапхана қоры негізінде мәліметтерге BDE технологиясы арқылы қатынау40 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь