Қаржы жүйесін басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4
1 ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... .
7
1.1 Қаржы жүйесінің жалпы сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
1.2. Мемлекеттік қаржыны басқарудың мәні және оны ұйымдастырудың ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
16
1.3 Шет мемлекеттерде қаржылық басқарудың ерекшеліктері ... ... ... ... ..
25
2 ҚАЗАҚСТАНДА ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .

36
2.1 Қаржылық басқарудың нысандары мен әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 36
2.2 Жалпы мемлекеттік қаржылар . қаржы жүйесінің негізгі буыны ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
46
2.3 Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын басқару ... ... ... ... ...
58
3 ҚАЗАҚСТАНДА ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

64
3.1 Қазақстан Республикасының қаржы жүйесін жетілдіру мәселелері ... ..
64
3.2 Қазақстан Республикасының қаржы жүйесін дамытудың алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
67
3.3 2012 . 2016 жылдарға арналған әлеуметтік.экономикалық даму болжамы мемлекеттік бюджетті жоспарлаудың негізі ретінде ... ... ... ... ... .


72
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
83
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
85
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Мемлекет экономикасында қаржы жүйесінің атқаратын қызметтері өте маңызды болып табылады. Қаржы жүйесінің жағдайына қарап экономиканың жағдайын болжауға болады. Қаржы жүйесінің қызметі экономикалық қатынастар жиынтығын туғызып, ақша қаражатын ұлғаймалы ұдайы өндірісте құру, пайдалануды жүзеге асырады және басқа да қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыруға жұмсалады.
Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына Жолдауында «Біз экономикамызға шетелдік инвестициялар, технологиялар мен инновацияларды кеңінен тартатын боламыз. Инвесторлар үшін жұмысқа қолайлы жағдайлар жасаймыз. Біз дамыған 30 елдің тобына кірудің осы маңызды тетігі арқылы экономикамыздың өңірлік, жаһандық экономикалық жүйемен терең ықпалдасуын айқын көріп отырмыз. Бұл, ең алдымен, Еуразиялық экономикалық одақ қалыптастыруға қатысуымызға, Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруімізге байланысты» деп атап айтқан болатын [1].
1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан жолы – 2050:Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ». Қазақстан Республикасының Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. 2014 жылғы 17 қаңтар
2. Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы, 2003ж.
3. Дробозина Л.А. Финансы. Учебник для вузов. – М.: ЮНИТИ, 2000. -527с.
4. Мырзалиев Б.С. Қаржылық дағдарыстан шығуда экономиканы мемлекеттік реттеудің кейбір теориялық мәселелері мен басымды бағыттары. «Өзбекәлі Жәнібек оқулары – 2010». Республикалық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. Түркістан, 2010, 192-199 бет
5. Баймуратов У., Сенбеков А. Денежно-финансовая система: системно-нелинейный взгляд// Қаржы-қаражат.-№4.-2005.-СС.6,7
6. Мырзабай Л.У. Бюджетаралық қатынас-бюджет процесін дамытудың бірден-бір қайнар көзі // АльПари, №4, 2004ж. 101б.
7. Обзор государственной системы финансового управления в Республике Казахстан. Алматы, 2009.
8. Алиева С. Качественное государственное управление и трансаренность в реализации бюджетной политики // Қаржы-қаражат.-№2.-2004.-СС.8,1
9. Алибеков М. Как оздоровить бюджетную систему. // АльПари, №1.26-28б.
10. Кунусова Н.А. О бюджетной политики. \\ Саясат.-№ 1.-С.53-56.
11. Елубаева Ж. Концепция и основные подходы к децентрализации функции и полномочий между уровнями бюджетной системы \\ Қаржы-қаражат,№3,2004 ж. 40-41б.
12. Оңалтаев Д. Мемлекеттік бюджет қаржысын ұтымды пайдалану \\Экономика и статистика (регион и отрасль; эффективное управление), №1, 2004 ж. 39-40 б.
13. Еркипов С. Планы финансирования бюджетных программ // Финансы Казахстана. - № 3. – 2002. – С. 32
14. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Бюджет балансы. Бюджет тапшылығы// Қаржы. 2005 жыл. 323б.
15. Загоскина З. Контроль эффективности как новая форма государственногофинансового контроля // Қаржы-қаражат,№3,2004 ж. 27б.
16. Демидова Л. Пути повышения эффективности государственного сектора (опыт стран Запада) //Проблемы теории и практики управления. - №4. -1998. - СС. 38, 40, 42
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ...............................................................|4 |
|.............................................. | |
|1 ... ... ... ... НЕГІЗДЕРІ..... |7 ... ... ... жалпы |7 ... | ... ... ... ... мәні және оны ұйымдастырудың | |
|ерекшеліктері.........................................................|16 |
|............................................. | ... Шет ... ... ... |25 ... | |
|2 ... ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ҚАЗІРГІ | ... ... | ... ... ... нысандары мен |36 ... | ... ... ... ... – қаржы жүйесінің негізгі буыны | |
|ретінде |46 ... ... | ... Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысын |58 ... | |
|3 ... ... ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ НЕГІЗГІ | ... |64 ... ... ... ... ... жетілдіру мәселелері |64 |
|...... | ... ... ... ... ... дамытудың алғышарттары | ... ... | ... 2012 – 2016 ... ... ... даму болжамы| |
|мемлекеттік бюджетті жоспарлаудың негізі ретінде .....................|72 |
| | ... ... | ... ... |85 ... | ... ... ... ... ... қаржы
жүйесінің  атқаратын қызметтері өте маңызды болып табылады. Қаржы жүйесінің
жағдайына қарап экономиканың жағдайын ... ... ... ... ... ... жиынтығын туғызып, ақша қаражатын ұлғаймалы
ұдайы өндірісте құру,  пайдалануды жүзеге асырады және басқа да ... ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан жолы
– 2050: Бір мақсат, бір ... бір ... атты ... халқына
Жолдауында «Біз экономикамызға шетелдік инвестициялар, технологиялар мен
инновацияларды кеңінен тартатын ... ... үшін ... қолайлы
жағдайлар жасаймыз. Біз дамыған 30 елдің тобына ... осы ... ... ... ... ... ... жүйемен терең
ықпалдасуын айқын көріп отырмыз. Бұл, ең алдымен, ... ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымына кіруімізге
байланысты» деп атап айтқан болатын [1].
Қазақстанда тәуелсіздіктің ... ... ... уақыт ішінде
мемлекетті экономикалық, соның ішінде ... ... ... толығымен
өзгерді. Осыған байланысты соңғы жылдары үкіметтің күш-жігері ең ... ... ... ... ... ... нақты меншік
иесін құру мен экономиканың дамуына инвестиция тартуды ынталандыру,
бюджетаралық ... ... және ... ішкі және ... ... тиімді механизмін қалыптастыру, мемлекеттік бағалы
қағаздар нарығы мен ... ... ... да ... ... ... бағытталды.
Бүгінде мемлекеттt қаржылардың қоғам мұқтаждықтары мен мемлекеттің
өзіне тән әр алуан ... ... ... ... ... ... нарықтық жағдайларға бейімдеу және инвестициялық
белсенділікті ынталандыру, сондай-ақ әлеуметтік ... ... ... және қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... рөлі мен ... күн ... ... ... ... ... ақша
қаражаттарын шоғырландыру және ақшалай қорларды қалыптастыру, сондай-ақ
қаржылық ресурстарды бөлу ... ... ... ... ... және ... экономикалық атрибуты болып
танылады.
Қаржы ... ... ... саяси функцияларын орындау
үшін оны қажетті ақша ... ... ... ... ... ... болып табылады және олар экономика мен әлеуметтік ... ... ... қамтитын мемлекеттік сектордың өндірістік ... ... ... ... ... ... ... қаржы жүйесінің тұрақтылығын
қамтамасыз етуге қол жеткізу жатады. ... ... ... ... ... ... буындарының кіріс базалары жоспарланған ... ... ... етіледі. Қаржылық реттеу мемлекеттің қаржы
жүйесінің тиісінше жұмыс істеуін, сондай-ақ оның құрылымдық ... ... ... ... ... ету мақсатында
қаржы жүйесіне ұйымдастыру сипатында және ... ... ... ... ету мемлекеттік қаржылық басқару болып табылады.
Үкімет экономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету және ел экономикасының
құлдырауын болғызбау, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... мәселелерін шешу сияқты ауқымды жұмыс атқарды.
Кез-келген мемлекетте мемлекеттік органдардың өздерінің функцияларының
орындауы үшін ... ... ... ... қаржы базасы болуы
қажет. Әр елде ... ... ... ... ... бірліктерді абаттандыруды, заң шығарушы билікті, басқару
аппаратын ұстауды және басқа шараларды қаржыландыру үшін ... ... ... ... ... ... ... желісі
құрылады.
Қазақтанда мемлекеттік бюджеттің сан қырлы маңызын ескере отырып, оны
тек экономикалық категория және мемлекеттің орталықтандырылған ақша ... ғана ... ... ... жоспары, әлеуметтік экономикалық
үрдістерді реттеу механизмінің жиынының ұғымы ... ... ... ... ... ... барлық экономикалық үрдістер
бейнелейтіндіктен, сондай-ақ барлық негізгі қаржы институттары – ... ... ... ... ... ... және ... өзінің шоғырланған көрінісін табатындықтан бюджет мемлекеттің негізгі
қаржы жоспары түрінде қарастырылады.
Сондықтан, қаржы ресурстарын ... ... ... ... ... басты тетіктерінің бірі. Ол ... ... ақша ... ... мен ... ... ... жиынтығы болып табылатын бюджеттік тетіктер арқылы дайындау
ғылыми және ... ... ... ... ... табылады.
Тақырыптың зерттелу дәрежесі. Қаржы жүйесін басқару мәселелері ғылым
мен тәжірибеде айтарлықтай жаңа тармақтардың бірі ... ... ... ... шетелдік және қазақстандық ғалымдар
А.Ш.Ашимбаев, И.Т.Балабанов, А.М,Бирман. К.Ш.Дүйсембаев, ... ... ... ... Б.С.Мырзалиев,
В.М.Родионова, О.С.Сабден, Е.С.Стоянова сияқты экономистердің еңбектерінде
қарастырылған.
Жұмыстың ... мен ... ... ... ... ... Қазақстанда қаржы жүйесін басқару мәселелерін ... ... ... ... жүйесін жетілдірудің экономикалық тетіктері мен
тиімді қызмет етуінің теориялық және тәжірибелік ... ... ... қойылған мақстатты жүзеге асыру үшін төмендегідей міндеттер қойылды:
- мемлекеттің ... ... ... ғылыми-
теориялық негіздерін зерттеу;
- Қазақстан ... ... ... ... ... ... басқаруда мемлекет тарапынан реттеу және бақылауды
жетілдірудің бағыттары негіздеу;
- қаржы ... ... ... ... басқарудың және
пайдаланудың тиімділігін бағалау.
Зерттеу пәні болып қаржы жүйесін басқарудың экономикалық ... ... ... ... ... туындайтын негізгі
бағыттарын анықтау болып табылады.
Зерттеу нысаны Қазақстанның қаржы ... ... ... теориялық және әдістемелік негіздері алдыңғы қатарлы шет ел
классик ғалымдарының және ... ... ... іргелі және
қолданбалы ғылыми еңбектерінің нәтижелері, мемлекеттік қаржылық басқару
бойынша ғылыми-тәжірибелік конференциялардың материалдары ... ... ... ... ҚР статистика Агенттігінің, Қаржы
Министрлігінің, Экономика және сауда Министрлігінің материалдары алынды.
Жұмыстың теориялық және ... ... ... ... ... және ... ұсыныстар Қазақстанда қаржы жүйесін
басқаруды жетілдіру бойынша ... ... алға ... ... ... ... ... жұмылдыру мен
шоғырландыру арқылы қаржы жүйесін басқаруда экономикалық ... ... осы ... ... ... ... ... мен қорытындылардың қолданылу мүмкіндігін айғақтайды.
Қаржы жүйесін басқару мәселелері жөніндегі ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қазіргі экономикасындағы
қаржы жүйесінің ерекшелігін ескере ... ... ... ... басқару жолымен ұйымдастыру арқылы еліміздің әлеуметтік-
экономикалық даму жағдайын қамтамасыз ету.
Жұмыстың ... ... ... ... үш ... және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ ... ... ... ... ... Қазақстан халқына жолдауларында ... ... кең ... ...... ... және саяси тұрақты
Қазақстанды  орнату үшін шекті ұзақ мерзімді басымдылықтарды  ... ... ... қауіпсіздік, ішкі саяси тұрақтылық және қоғамның үйлесімі,
шетелдік инвестициялар мен ішкі ... ... ... ... ... ... негізделген экономикалық өркендеу, ... ... ... мен әл — ... ... ... пен байланыс, кәсіби мемлекет. Осы ... іске ... ... зор ... ... ... мен тиімді қолдануды
талап етеді. Яғни қаржы экономиканың даму ... ... ... ... ... ... акша ... қорын құру және
пайдалану негізіндегі қатынастардың жиынтығын, сондай-ақ, осы қатынастарды
ұйымдастыратын органдарды қамтиды. ... бұл ұғым тар ... ... ... жиынтығы ретінде қолданылады.
Жоғарыда көрсетілген ұғымның ... ... ... ... қаржы жүйесінің сыныпталуының қағидалық моделі,
оның-қоғамдық-экономикалық  үрдістегі орны берілген. Осы ... ... ... үш ... тұрады:
1) қаржы қатынастарының жиынтығы;
2) ақша-қаражат қорларының жиынтығы;
3) басқарудың қаржылық аппараты.
Қаржыдағы функционалдық сыныптамаға сәйкес, салық, ... ... ... қаржыны жоспарлау, бақылау және ... ... деп ... ... ... ... функционалдық критерийден басқа ... ... ... ... мүмкіндік беретін қаржы субъектілерінің
нышаны ... ... ... ... ... ... халық қаржысы деп жіктеуге болады. Сыныпқа ... ... ... ... ... ... қорлары, басқару аппараты тәрізді
элементтерден тұрады. Қасиеттерін осылай жүйелендіру қаржы ... ... ... ... жекелеген құрамдас бөліктерінің орны мен рөлі әрқилы болып
келеді. Бастапқы элемент басқа элементтер жүйесінде жетекші орынға ие ... ... оның ролі ... мен ... ... басты орында
болып келеді. Бұл – ең алдымен, мемлекеттік бюджет түрінде ... ... ... ... саласындағы шаруашылық жүргізуші субъектілердің
қаржылары қаржының негізін құрайды және олар қаржылық ... ... ... ... ... ... өндірісте нақты өнім қоғаның
қаржы ресурсының негізгі көзін құрайды.
Өндірістік емес саладағы қржының ... ... орны мен ролі ... ... қолдануы мен бөлісіне байланысты анықталады. Бұл салада
қаржылық қатынастар оның бастапқы ... мен оның ... ... ... ... баға, несие, т.б. тәрізді басқа ... ... ... ... ... жүйесінің ерекше бір бөлігін көрсетеді. Халық
өзінің қаражаттарымен жалпы мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... ... өндіріс пен өндірістік емес салалардағы
шаруашылық жүргізуші субъектілермен қатынасқа түседі.
Мемлекеттік қаржылар – мемлекет пен ... ... ... ... ... құру және ... жұмыс
істеуі үшін қажетті қаржы ресурстарын пайдаланумен байланысты ұлттық
банктің бір ... мен ... өнім ... бөлу және ... ... ақша ... ... қаржылардың құрамына мемлекеттік
бюджет, бюджеттен тыс қорлар, мемлекеттік несие кіреді.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы - ... ... және ... емес ... саласында (МЕӨС) болып
бөлінеді.
МӨС:
1) алғашқы табыстардың құрылуымен, материалдық ... ... ішкі ... ... ... ... қолдау қорларын
құрумен және пайдалануымен байланысты. ... бірі ... ... ... ... ... айырбас жүргізбейтін, қайта бөлу сипатына ие шаруашылық жүргізуші
субъектілер арасында ... ... ... қаржы ресурстарының ағымы қордан
тыс түрде жүргізіледі (айыппүлтөлеу және алу, жарна төлеу, қаражаттарды
басқа ... ... ... ... ... ... ... субъектілер мен сақтандыру ұйымдарының
арасында сақтандыру қорларын құру және ... ... ... ... ... субъект және банк арасындағы ссуда алуға,
оларды өтеуге пайыз төлеуге, ... ... бос ақша ... ... ... ... қаржылар; 
5) орталықтандырылған қорларды құру және ... ... ... ... ... қатынасы;
6) шаруашылық жұргізуші субъект және басқарудың жоғарғы құрылымы
арасындағы қаржылар ... ... сала ... ... бөлу ... өзара байланыс»).
МЕӨС:
1) саланың немесе мекеменің бюджетпен арақатынасы. Осының негізінде
бюджет қаржылары есебінен денсаулық ... ... ... және ... ... ... ... салалық ұйымдары, ведомствоішілік және ұйымішілік
арасында. Олар шаруашылық ... ... ... ... ақша ... (еңбекақы төлеу, күрделі жөндеу және ... ... ... ұйым ... қаржы қатынастары еңбекақы
және экономикалық ынталандыру қорларын құрумен байланысты туындайды; арнайы
мақсатты ақша қаражаттарын қайта ... ... әр ... ... ... жүргізуші субъектілер арасында, оның
ішінде әлеуметтік ... ... және т.б. ... тыс ... және ... ... ақша ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің ... ... ... ақша қатынастары. Оның негізінде өндірістік емес
саладағы мекемелер мен ұйымдардың қаржы көздері құрылады.
Шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... экономикасының негізін құрайды, себебі мұнда материалдық және
материалдық емес игіліктер қалыптасады.
Шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржыларының шеңберінде ... және ... ... көп ... ... сол ... ұлғаймалы ұдайы өндіріс үдерісі қамтамасыз етіледі.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер қаржысының құрамына ... ... ... ... ... коммерциялық есеп негізінде жұмыс
жүргізетін материалдық өндірістің барлық кәсіпорындары және өндірістік емес
саладағы кәсіпорындардың бір бөлігі. ... есеп ... ... одан әрі жүргізуге жеткілікті, минималды ... ... алу ... мақсаты болып табылаты шаруашылық ... ... ... ... ... ... тәуелсіздікке ие;
- қаржылық қатынастар мемлекет тарапындағы ұсақ бекітулерден ... ... ... ... ... ... ... өз уақытында орындалуы үшін экономикалық жауапкершілікке ие;
- коммерциялық есеп жағдайында ... ... ... ... ұйымдарымен және мемлекетпен әр түрлі қатынаста
болады.
2) Коммерциялы емес ... ... ... емес қызмет
белгілі бір табыс алуды көздемейді. Қаржыландыруға төмендегідей ресурстар
пайдаланылады: бюджеттік ... тыс ... ... ... коммерциялық құрылымдардың ақшалай
аударымдары; келісім-шартқа сәйкес орындалған қызмет пен ... ... ... ... ... мәдени шараларға билеттерді
сатудан түскен табыс; мүлікті жалға беруден түскен ... ... ... ... ... т.б.) ... ... емес салаға, сондай-ақ, мыналар кіреді: қоғамдық қаржылар,
оның ... ... ... қаржылары; саяси және қоғамдық
қозғалыстар қаржылары; арнайы мақсатты қорлардың қаржылары; ... ... ...... ... ... ... бірігуі нәтижесінде құрылған бірлестіктер.
Қоғамдық ұйымдар қаржыларының экономикалық мазмұны ақшалай ... ... мен ... ие:
- әр түрлі жарналарды төлеу, материалдық көмек көрсетуге ... ... мен ... ... ... ақша ... ұйымдар қорларына жіберілетін ерікті жарналарға байланысты
қоғамдық ұйымдардың кәсіпорындар мен мекемелер арасындағы ақша қатынасы;
( мақсатты ақша ... құру және ... ... ... ... ... ... төменгі және жоғарғы құрылымдар арсындағы
ақшалай қатынастары;
( қоғамдық ұйымдар және ... ... ... ... ... емес ... қаржы шаруашылақ қызметі қаржылық
реурстарды пайдананудың үш тәсілін үйлестіреді: ... ... ... және ... есеп ... Республикасының қаржы қатынастары. Қазақстан Республикасында
макро- және микроэкономиканың қаржы жүйесін ... ... ... мен ақша ... жиынтығы және оларды жұмылдыруды, ұлттық
шаруашылықты қаржыландыру мен ... ... ... ... қаржы мекемелері құрайды.
Бүгін де Қазақстанның қаржы жүйесінің құрамы қаржы қатынастарының
біршама дербес мына ... ... ... ... жүйесі;
арнаулы бюджеттен тыс қорлар; мемлекеттік несие; ... ... ... ... ... халықтың қаржысы.
Қаржыны басқару - бұл қаржы қатынастарының бүкіл ... ... ... ... және мұның негізінде тиісті қаржы саясатын ... ету ... ... ... ... ... ... алғашқы екі бөлігі жалпымемлекеттік, яғни
орталық-тандырылған қаржыларға ... және ... ... ... ... ... үшін ... Шаруашылық жүргізуші
субъектілердің (корпаративтік) қаржылары ... ... және ... ... мен ... қатынастарды реттеу
мен көтермелеу үшін пайдаланылады. ... ... ... ... маңызды сферасы болып табылады. Жергілікті қаржылардың әлеуметтік
рөлі, олардың құрамы мен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің әкімшілік -
аумақтық құрылысымен және оның ... ... ... ... ... жүйесінің құрамы - бұл ... ... ... мен ... ... ... бұл процесінде түрлі ақша
қорлары құралып, ... ... ... мен ... ... ... ... құрайды. Басқарушы субъекті
қаржыны басқарудың мемлекеттік және қоғамдық аппаратының жүйесі-қаржы
аппараты ... ... бұл ... ... ... бөлігі болып табылады (1
сурет).
1 сурет - Қазақстанның қаржы жүйесінің құрылымы
Қаржы-несие жүйесі - нарықтық механизмдердің ... ... ... секторлардың бірі.Қаржы және ең алдымен бюджет жүйесі ішкі ... ... және оның ... бөлігі ұлттық ... ... ... фирмаларының және салаларының дамуына
және ... ... ... қалахуалына айтарлықтай ықпал жасайды.
Қаржы қатынастарының алғашқы үш бөлігі ... ... ... ... және макродеңгейдегі экономика мен
әлеуметтік қатынастарды ... үшін ... ... ... ... орталықтандырылмаған қаржыларға жатады және
микродеңгейдегі экономика мен ... ... және ... үшін
пайдаланылады.
Жергілікті қаржы мемлекеттің қаржы жүйесінің маңызды құрамы болып
табылады. Жергілікті қаржының ... ... оның ... мен құрылымы
бүтіндей жергілікті органдарға жүтелінген функциялардың сипатымен, ... ... ... ... және оның саяси экономикалық
бағыттылығымен анықталады.
Жалпы, қаржылардың бүкіл құрамы екі ... ... ... және ... қаржы;
- шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржысы.
Мемлекеттің қаржысы қаржы ресурстарының орталықтандырылған ... ... ... мен мемлекекттің негізгі қаржы жоспары ретінде
мемлекеттік бюджетте, қоғамдық құжаттарды ... ... ... ... ... тыс ... қорларда, мемлекеттік несиеде
көрінетін қаржы қатынастарын қамтиды.
Несие қатынастарының қаржы қатынастарынан ... ... ... ... ... қамтылады. Бірақ несиенің бұл түрі
мемлекеттің ... ... жабу ... ... ... ... қамтамасыз ететіндіктен, ол бойынша есеп айырысу
бюджет қаражаттары есебінен болатындықтан –  бұл буын қаржы жүйесіне ... ... ... де ... деп ... ... ... сфераларының әрқайсысының ішінде буындар бөлінеді,
оның ... ... ... топтастырып, мақсатты ақша қорларының құрамы
мен арналымына белгілі бір әсер ететін субъектк қызметінің сипатына қарай
жүргізіледі. Бұл ... ... мен ... ... сферасында
мынадай буындары бөлуге мүмкіндік береді:
- коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы;
- коммерциялық емес ұйымдардың ... ... әр ... өз ... ... ... байланысының ішкі құрылымына сәйкес) ... ... ... ... коммерциялық негізде жұмыс істейтін кәсіпорындар
(ұйымдар) қаржысының құармына өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, ... ... және т.б. ... қаржылары болып мүшеленеді. Мемлекет
қаржысының құрамында буындар ... ... ... ... ... деңгейіне (республикалық, жергілікті) сәйкес жүзеге
асырылады. ... ... ... ... ... ... (жалпы сақтандыру, өмірді сақтандыру) бөлінеді.
Мемлекеттердің көпшілігінде қаржы жүйесін ... ...... ... ... функциялық құрылысы мынадай негізгі қағидаттарды
қанағаттандыруды тиіс:
- біріншіден, қаржы жүйесінің жеке ... ... ... ... аса кең ... ... алады, бұл жалпы категория болып
табылатын «қаржыға» ғана тән қасиет;
- екіншіден, ... ... ... ... ... ... сәтте
объективті экономикалық категория ретінде қаржының ... ... және ... арналымына дәл сәйкес келуі тиіс.
Қаржы жүйесін құрудың ... мына ... ... ... ... ... мен ... үйлесуі.
Мемлекеттік қаржы органдары ... ... ... бір ... ... ... органдарына және шаруашылық
жүргізуші субъектілергі кең ... пен ... ... Бұл қағидат
жергілікті қаржы ограндарының тиісті жергілікті әкімшілікке және жоғарғы
қаржы органдарына екі жақты ... ... ... ала айқындайды.
Салалық қаржыларды басқарудағы дамократиялық негіз ... ... ... ... және ... ... ... оларға әр түрлі мақсатты арналымның ақша қорларын жасауға және
оларды ... ... ... ... Жоғары тұрған органдар өзінің
құзыры шегінде салалық қорлар мен ... ... бір ... ... бөлу туралы шешім ... ... ... ... ... ... ... дербестігі неғұрлым толық көрінеді: оның
қатысушылары мемлекеттің қаржы ... ... ... ... ... ... ... иемденеді.
Ұлттық және аймақтық мүдделерді сақтау. Аймақтарды дамытудың әлеуметтік
жағынан қабылдауға болатын деңгейі сиялқы бұл ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге шақырады. Қаржы жүйесін
құрыдағы оның көрінісі мемлекеттік қаржы органдары ... ... және ... ... сай ... ... ... және қалада қыржы органдардың тиісті аппараты бар. ... ... ... органдарының болмауы мүмкін, онда ... ... ... ... ... ... бар ... мемлекеттерде бұл қағидаттың маңызы аса артып отыр.
Қаржы жүйесінің қағидаттары. Қаржы жүйесі ... ... ... ... ... ... жүргізіп отырған бірыңғай мақсаттармен
алдын ала айқындалып отырады. Қаржылардың барлық буындарын басқару бірыңғай
негізгі заңнамалық және нормативтік ... ... ... ... ... ресурстарының басты көздерінің ортақтастығында (бірлігінде),
олардың қозғалысының  өзара байланыстығында, ... ... ... ... ... ... ... арасында қайта бөлуде болып отыр. Қаржы
жүйесі бірлігінің ... ... ... барлық деңгейлерінде
жасалатын қаржы жоспарлары мен байланыстардың өзара үйлесу жүйесінде өзінің
нақтылы көрінісін табады.
Қаржы жүйесінің жеке құрамды ... ... ... ... әр ... өз міндеттерін шешіп отыратындығынан көрінеді.
Оған айырықша қаржы аппараты ... ... ... ... ... ... жөніндегі жұмысты ұйымдастыруды республиканың
Қаржы министрлігі мен ... және ... ... ... ... тыс қорлардың (ресурстардың) мақсатты міндеттерін тиісті
аппараттар анықтайды және шешеді немесе белгілі бір ... ... ... ... ... басқарудың сатылас қағидаты жоғары органдар
(министрліктер, ведомстволар, холдингтер, ассоциациялар, ... де, ... ... ... ... және ... де қаржы аппаратының тиісті құрылымын байланыстырады (қамтамасыз
етеді). Бұдан басқа, қаржы аппаратын ұйымдастыруда ... ... ... сондай-ақ қоғамдық кәсіпорындар мен ... ... ... ... кезе қаржы жүйесі терең өзгерістерге ұшырап, қайта құрылуда.
Қаржы жүйесін қайта құрудың басты міндеті оның ... ... ... ... одан әрі ... ... ... күшейту,
ұлттық табыстың үздіксіз өсуін қамтамасыз ету, ... ... ... ... нығайту болып табылады.
Нарықтық қатынастарға көшу барысында қаржы жүйесінің ролі мен ... ... ... ... ... ... тиімді жұмыс істейтін
секторларының біріне айналыу тиіс.
Қаржы және ең алдымен бюджет жүйесі ... ішкі ... ... ... ... ...... табысқа, макро- және ... ... және ... ... және ... ... хал-ахуалына айтарлықтай ықпал жасайды.
Қоғамда істің жайы ... ... ... сондықтан тұрақтану мен
дамудың ... ... ... ... тиімділігін арттыру
жөніндегі жалпыэкономикалық шараларды іске асыруды қарастыруы тиіс.
Бұл шаралардың қатарыннда – ... ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың құрылымын
жаңғырту, ғылыми-техникалық прогресті тездету.
Сыртқы экономикалық қызметті жандандыру, ішкі өндіріс есебінен тұтыну
рыногын толықтыру ... шешу ... тұр. ... ... ... ... басқару аппаратын ... ... ... ... ... барлық деңгейінде үнемдеу режімін
қатаңдандыру қажет: экономиканың төменгі деңгеінде – ... ... ... ... ... ... барлық буындарында
қаржылық өзара қарым-қатынастарды индикативтік реттеу қажет.
Басқару адам қызметінің барлық аясына, соның ішінде қаржылық қызметке
де тән ... ... ... - бұл ... және ... ... ... оларды жетілдіру және дамыту мақсатымен ықпал жасау
үдерісі және қаржылық қатынастардың бүкіл жиынтығының тиімді ... ... және ... ... ... қаржылық саясатты жүргізуші қамтамасыз
ету жөніндегі мемлекет ... ... ... ... ... Бұл
ретте белгілі бір нәтижеге жету үшін субъектінің объектіге нысаналы ықпал
етуінің тәсілдері мен әдістері ... ... ... ... механизм арқылы оның әдістері, тұтқалары ... ... ... жүзеге асырылады. Сөйтіп, қаржыны басқару - ... ... ... ... ... ... механизм бұл мақсатқа
жетудің құралы; Қаржылық саясат қаржыны басқарудың ... ... ... нәтижесі.
Адамдардың саналы, мақсатты қызметі ретіндегі басқару экономикалық
заңдардың объективті ... мен ... ... ... ... ... ... сүйене отырып және оларды пайдаланудың
нысандары мен әдістерін ... ... ... ... және ... арқылы қоғам қаржыны, бағаны, кредитті және тағы басқаларын қоса
өндірістік ... ... ... ... басқарады. Қаржы жүйесінде
оны басқаруды арнаулы аппарат ерекше ... мен ... ... ішінде әр
түрлі ынталандырмалардың және санкциялардың көмегімен жүзеге ... ... ... ... ... бюджет
профицитінде, мемлекеттік борыштың азаюында, ұлттық валютаның беріктігінде,
ақырында, мемлекет пен ... ... ... ... ... ... қаржының тұрақтылығы мен қаржының
тәуелсіздігі болып ... ... ... ... мәні және оны ... ... мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік, саяси
функцияларын орындау үшін оны қажетті ақша ... ... ... жүйесінің маңызды сферасы болып табылады және олар экономика
мен әлеуметтік сан ... ... ... ... ... ... және ... қатынасындағы іс-қимылымен
байланысты.
Экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... қалыптастырып, алынған қаражаттарды
мемлекет пен ... ... ... ... ... қоғамдық өнімнің құны мен ұлттық байлықтың бір бөлігін бөлу ... ... ... болатын ақша қатынастарын білдіреді. Мемлекеттік
қаржылардың экономикалық мазмұны бірыңғай емес, олардың ... ... ... бөлінеді, олардың әрқайсысы ... ... ... ... республикалық және жергілікті деңгейлерде іс-
әрекет етеді және бюджетті, ... ... ... ... ... ... қамтиды. Аталған буындардың түрлі
функционалдық айналымының арқасында мемлекет экономикалық, әлеуметтік,
саяси процестерге, салалық және ... ... ... ... ... қаржылардың құрамында республикалық және жергілікті деңгейлерде
қалыптасатын бюджеттік өзара байланыстар маңызды рөл атқарады. Бюджеттік
қатынастар ... ... ... ... ... қайта бөлінетін ұлттық табыстың едәуір бөлігі жұмылдырылады.
Түрлі ... ...... ... ... өкімет пен басқарудың республикалық және жергілікті органдары
үшін тіршіліктің ... ... ... ... [6, ... – бірыңғай мемлекеттік бюджеті бар ... ... ... – республикалық және жергілікті бюджеттерді біріктіретін
жинақтаушы бюджет [7]. ҚР-сы аумағында ... ... ... ... бюджет қалыптастырылады. Оның ресурстары ... ... ... ... республикалық функцияларды
орындауға, сондай-ақ қарулы күштер мен ... ... ... ... ... ... етуге арналған. Республикалық
бюджет ҚР-ның Парламентімен ... және ... ... облыс, қала, ... ... ... және ... бекітіледі. Бюджеттер бюджеттік жоспарлау бойынша өкілетті
органдармен жасалады. Бюджеттік комиссия бюджет жобасын дер кезінде ... ... ... нақтылау мен орындау бойынша ұсыныстар жасау
мақсатында құрылады [8, ... ... ... жергілікті бюджеттерге маңызды орын
беріледі. Жергілікті бюджеттер ... ... ... ... ... ... күштерді орналастыруға ... ... ... ... ... ... ... аумақтық инфрақұрылымды жасауға, еңбек ресурстарының ұдайы өсуі
жөніндегі шығындарды ... ... ... ... ... жүзеге асыруда зор рөл атқарады [9, ... ... тыс ... ... ... ... ... арналады.
Олар арнайы аударымдар немесе басқа да көздерден қалыптасуы мүмкін. Арнайы
аударымдар ... ... ... ... де ... мүмкін.
Сонымен қатар олардың ресурс көздері ретінде жеке және заңды тұлғалардың
қаражаттары да болады. Бюджеттен тыс қорлар – бұл ... бір ... ... және белгілі бір бағытты қаржыландыратын қорлар. ... ... ... ... бөлігін қаржыландырмайды. Бюджеттік
қаражаттар мен қорлар әртүрлі бағытқа жұмсалса, бюджеттен тыс қорлардың
қаражаттары тек ... ... ала ... бағытқа ғана жұмсалады.
Аталған қорлар үкіметтің немесе жергілікті ... ... ... түрде басқара алады [10,11].
Мемлекеттік несиенің мазмұнын ... ... ... қаржылардың өзгеше бөлігі болып табылады. Мемлекеттік несие
қатынастары кәсіпорындардың, ұйымдар мен ... ... бос ... және ... ... шығындарды қаржыландыруды қамтамасыз
ету үшін билік органдарына ... ... ... ... ... [12,
39б.].
Заңды және жеке тұлғалардың уақытша бос ақшаларын мемлекеттің
жұмылдыруы қаржы ... ... ... ... ... бағалы қағаздардың басқа түрлерін сату арқылы жүзеге
асады. ... мен ... ... ... ... басты
нысандары болып табылады. Мемлекеттік несие ... ... ... қаржы жағынан сауықтыруда маңызды рөл атқарады [6, 102б.].
Мемлекеттік ... ... және ... ... ... Республикалық қазына мыналарды қамтиды:
- республикалық бюджет қаражаттары;
- мемлекеттің алтын валюта резервтері;
- мемлекеттік меншік құқығының мүлкі;
- коммуналдық меншікке жататын ... ... ... ... бюджеттің қаражаттары мен коммуналдық
меншікке жататын оқшауланбаған мүлікті қамтиды [13, 32б.].
Мемлекеттік қаржының құрылымында мемлекет иелігіндегі ... ... ... ... кәсіпорындардың табыстары мен шығындары
мемлекеттік бюджет немесе басқа да ... ... ... ... ... ... мен ... өзін-өзі қаржыландыру
қағидалары бойынша қызмет етеді [14].
Мемлекеттік қаржылық бақылауды жүзеге асыру, ... ... ... ... ... қорлардың түрлері мен
пайдалану бағыттарын ... ... ... ... мен ... және т.б. мемлекеттің қаржы жүйесі мен оның әрбір буынына олардың
тиісінше жұмыс істеулерін ... ету ... ... ... ... ... жүйе мемлекеттік қаржылық реттеу болып ... ... ... ... мақсатына мемлекеттің қаржы
жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз етуге қол ... ... ... ... реттеу барысында мемлекеттің қаржы жүйесінің барлық
буындарының кіріс базалары жоспарланған көлемдегі ақша ... ... [15, ... ... ... ... ... жүйесінің тиісінше
жұмыс істеуін, сондай-ақ оның құрылымдық бөліктерінің ... ... ... ... қамтамасыз ету ... ... ... ... және ... ... қаржылық-
экономикалық ықпал ету мемлекеттік қаржылық басқару болып табылады.
Мемлекеттік қаржылық ... ... ... ... ... бақылау органдарының жүйесін айқындайтын және
олардың ... ... ... ... ... ... қаржылық бақылаудың нысанын, қаржылық тексерудің түрлері мен
жүргізілу тәртібін белгілейтін арнайы ... және ... да ... ... бөлімінің институтын қалыптастырады. Мемлекеттік қаржылық
бақылау мемлекеттің қаржылық қызметіне қатысушылардың мемлекет ... ... ... ... тексеру жөніндегі
мамандандырылған арнайы және басқа уәкілетті ... ... ... орын ... [15, ... ... ... және жергілікті бюджеттің
орындалуына ішкі бақылау жүйесін жүргізудің аралас моделі ... ... ... ... ... ... ішкі ... секілді кейбір министрліктің бақылау-
тексеру қызметтері жүргізілетін орталықсыздандырылған ... ... ... [16, ... және ... ... орындалуын басқару және
бақылау келесі формаларда жүзеге асырылады:
- алдан ала бақылау – ... ... ... ... бекітілген республикалық және жергілікті бюджет ... ... ... ... сатысында жүргізіледі;
- ағымдық басқару және бақылау – мемлекеттік органдармен, ... ... ... ... және ... ... қолдану бойынша операцияларын жүзеге асыру ... ... ...... және ... ... ... және тиімді, уақытылы қолданудан, сонымен қатар есеп берулердің
растығынан, мемлекеттік органдармен, ... және ... және ... ... қаражаттарымен қаржы операцияларын
жүргізу нәтижесі бойынша жүзеге ... ... ... ... ... заңы және «Бюджеттік
тәртіп» мағынасы ... ... ... ... ... оның
орындалуын бақылау және оның орындалуы жөнінде есеп беруді бекіту бойынша
заңда реттелген мемлекеттік органдар мен ... ... ... ... ... ... ... мен қарастыру процесінде елеулі
табыстарға қол жеткізді. Бюджет кодексі басқарудың ... ... ... ... бірі ... ... ... құрылатын бюджеттік
комиссия бюджетті дайындау мен қайта қарау процесін басқарады. ... ... ... ... ... жасайды:
1. алдағы үш жылдық кезеңге орта мерзімді ... ... ... ... ... ... бюджет жобасының көрсеткіштерін анықтау;
3. бюджеттік бағдарламалардың тізімі мен оларды ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердің түсімдерінің қысқаруы
немесе шығындарының ұлғаюын қарастыратын нормативті құқықтық ... ... ... ... жылға бюджетті нақтылау және ... ... ... ... ... ... мен олар
бойынша ұсыныстар дайындау [18, ... және ... ... ... ... ... ... дамыту мәселелерін шешудің кешендік тәсілдемесі мен оны
халықаралық ережелерге ... ... ... түрлі деңгейдегі
мемлекеттік ... ... ... ала отырып, әлемдік тәжірибеге қарама-
қайшы келмейтін, оны байытатын әдістемелік шешімдер мен құралдарды сақтай
отырып, жинақталған ... ... ... ... ... және ... бюджеттің орындалуын бақылау жүйесін
дамыту – республикалық және жергілікті бюджет құралдарын тиімді, ... және де ... ... ... ... ... алдын ала, ағымдық және кейінгі бақылау жүргізуді одан ... мен ... да ... ... [20, 22б.].
Жалпы мемлекеттік қаржылар және мемлекеттік табыстар Министрліктерімен
басқарылады. Қаржы жүйесінің аппараты өзінің қызметін ҚР Конституциясына,
әрекет етуші ... ... ... ... жергілікті
әкімшілік шешімдеріне, қаржы Министрлігі мен салық органдарының ережелеріне
сәйкес жүргізеді. Экономикалық және ... ... ... ... анықтау, ескерту, тарту және тергеуді орталық Агенттігі мен
территориялық органдары бар құқық қорғау ... ... ... ... ... Жалпы олардың міндеті ҚР-ғы экономикалық қауіпсіздікті,
оның ішінде ... және ... да ... ... ... ... жалтару, заңсыз жолмен алынған ақша ... ... ... ... иемденумен байланысты заң бұзушылық іс-әрекеттерді тергеуден
тұрады [21].
Қаржы полициясының органдары экономикалық және қаржы ... ... ... жедел-іздестіруді жүзеге асыра отырып, мемлекетке
келтірілген залалды өтеу үшін ... ... ... ... қаржы министрлігінің кеден комитетінен,
облыстық кедендік басқару, кеден постарынан тұрады.
Кеден комитеті ... ісін ... ... ... ... ... кеден саясатын жасауға, ... ... ... ... ... ... байланыстарды дамытуға
ықпал етеді және осылайша ҚР-ның бірыңғай экономикалық саясатын ... ... ... ... елдің экономикалық мүддесі мен
қауіпсіздігін ... ... және ... ... ... сферасындағы
қылмыс, кеден ережелері мен салық заңдылықтарын бұзғаны үшін ... ...... ... мен ... ... тауарлар мен
көлік құралдарын тәркілеу болып табылады [22, 17б.].
Мемлекеттік қаржыны басқаруға ҚР-ның Ұлттық банкі өзінің ... ... бір ... қатысады. ҚР-ның Ұлттық банкі ақша-несие
саясатын жүргізуде ... және ... ... ... қатынастарына ықпал
етеді, ақша айналысын реттейді, несие ресурстарын басқарады, банк ... ... ... ... ... ... ... үшін ақша құралдарын сырттан
алуға қатысады. Сондықтан Ұлттық банктің ... ... ... ... ... саясатын жүргізуде мемлекеттік қаржылар
мен шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржы ... ... ... ... ... ... ... мен бақылауда салааралық жүйелеу, сондай-ақ мемлекеттік меншіктің
қолданылуын бақылауды басқаруды жүзеге асыратын ... ... ... ... табылады.
Министрліктің негізгі міндеттері мыналар болып табылады: салық және
ақша-несие ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруға қатысу; мемлекеттік салық ... ... мен ... ... ... ... пайдаланудың мониторинг жүйесін
құру және дамыту, мемлекеттік меншікті ... ... ... ... мемлекеттік емес займдары, мемлекет кепіл берген үкімет
займдары бойынша ... ... ... ету, мемлекеттік
және мемлекетпен кепілдендірілген қарызды басқару және ... және ... ... жоспарлау және орындау бойынша
әдістемелік басқару, мемлекеттік шығындарды функционалды талдау әдістемесі
мен ... ... ... ... ... ... бюджет қаржыларын мақсатты және ұтымды пайдаланылуын бақылауды
қамтамасыз ету, бухгалтерлік есепті ендіру мен ... ... ... орындалуы жөніндегі есеп беру тәртібін жасау, ... ... ... саясатын жүргізуді ұйымдастыру және т.б.
заңдылықпен бекітілген міндеттер [23].
Министрлік бекітілген ... ... ... негізгі қызметтерді жүзеге
асырады: мемлекеттік қаржы мен ... ... ... ... ... мен ... анықтауға қатысу, мемлекеттік және
басқа да бағдарламалар, стратегиялық және индикативтік ... ... ... ... ... республикалық және
жергілікті бюджеттерге түсетін түсімдерді болжау, ... мен ... ... ... қаржылық жылға мемлекеттік бюджет туралы ... ... ... ... ... ... ҚР-ның мемлекеттік
бюджеттің болжамдық көрсеткіштерін жасау, ... ... ... және ... ... ... ... қолдану тәжірибесін
талдау, оны жетілдіру бойынша ұсыныстар жасау, мемлекеттік қаржыны басқару
саласында ... ... ... ... ... жер қойнауын
пайдалануға келісімдердің салықтық ... ... ... ... ... ... бірге келісім шарттардың орындалу ... ... ... келісімдер мен келісім-шарттар жобаларын
дайындауға қатысу, республикалық бюджеттеу ... мен ... ... ... республикалық бюджеттің орындалуы туралы
жылдық есептерді ... ... ... ... ... бойынша
есептер құру, республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік ... ... ... және оны ... ... ... бюджет пен мемлекеттік меншіктегі ... да ... ... ... ... ұлттық банкінде қазыналық комитет
арқылы мемлекеттік мекемелердің валюталық операцияларын жүргізу және оның
есебі, ... ... ... ... бойынша тексеруді
ұйымдастыру, үкіметтік ... ... ... ... ... ... ... тартуды келісу, мемлекеттік емес займ
шарттарына ... ... ... ... ... ... өтеу және ... көрсету, мемлекеттік кепілдік ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет болып табылатындықтан ерекше
мәнді республикалық бюджет жобасын ... ... ... қамтамасыз ету, оның кассалық орындалуын бақылау бойынша ... ... ... министрлігінің орталық аппаратында міндеті мен ... ... ... бар, бұл ... ... мен ... ... мен міндеттерінің өзгерісін, аппарат функциясының
дамуын, ... ... ... ... ала ... тұрақты өзгеріп
отырады.
Департаменттер мен комитеттер басқармадан тұрады, ал соңғысы –
бөлімдерден, ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды.
Бюджеттік департамент республикалық және жергілікті бюджеттерді
жасауды ұйымдастырады, бюджеттік ... ... мен ... ... ... оның ... арттыру үшін
талдайды, бюджет бойынша есеп жүргізеді.
Фискалдық саясат пен болжамдар департаменті салық-бюджет және кеден
саясатын ... ... ... ... ... арқылы олардың
жүргізіліп отырған әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... саясат бағытын түзету бойынша ұсыныстар
енгізеді, табыстардың ... ... ... ... ... үйлестіреді, фискалдық жүйені жетілдіру бойынша ұсыныстар жасайды
[24, 100 б.].
Қазыналық комитеттің ... ... ... ... мен ... ... ... бойынша территориялық бөлімшелердің құрамында
Орталық аппараттан тұрады. ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, республикалық бюджеттің кассалық
орындалуын жүзеге асыру, жергілікті ... ... ... және ... ... орындалуын бақылау, казыналықтың
шотындағы ақша құралдарын басқару, ... және ... ... ... ... ... республикалық және жергілікті
бюджеттер ... ... мен ... да ... ... ... ету және ... әртүрлі деңгейдегі бюджеттерге есептеу,
мемлекеттік мекемелердің валюталық операцияларының есебі және оны ... ... ... мен жедел басқаруда олардың қолданылуы
туралы ... ... ... және ... ... ... ... ақша ағынын болжау, ... ... ие ... ... емес ... ... өтеу мен қызмет көрсетуде ақша аударымын
жүзеге асыру, қазыналық органдар жүйесінде ішкі аудит пен ... ... есеп пен есеп ... дамыту және жетілдіру, қазынашылықтың
құзырына қатысты мәселелер ... есеп ... ... ... ... және нұсқаулық құжаттарды жасау.
Қазынашылық қызметкерлеріне ... ... ... ... ... ... пен ... мемлекеттік
банктердің қаржы-бухгалтерлік қызметін тексеруге құқық берілген. Олар
қызметтік тұлғалардан бұзған қаржы заңдылықтарын жою үшін ... ... ... ... ... ақшаларының мақсатсыз қолданылуы
айқындалған жағдайда қазыналық төлем операцияларын орындалуын тоқтату
құқығы берілген.
Макроэкономика және ... ... ... ... басқару саласында мемлекеттік саясаттың мақсаты мен міндеттерін
жүйелеу үшін қаржы жүйесімен ... ... және ... ... ете ... ... ... макроэкономикалық және бюджеттік
көрсеткіштерді жасауға қатысады, бюджеттің орындалуы мен ... ... ... ... ... ... негізінде
қаржылық ақпараттарды жинайды, өңдейді және талдайды, мемлекетаралық
қаржылық ... ... мен ... ... ... халықаралық
келісімдердің жобаларын дайындайды.
Қаржылық бақылау комитеті бақылау сферасында ұйымдастыру-әдістемелік
және аналитикалық жұмыстарды жүзеге ... Оның ... ... ... салалары мен қызмет ... ... мен ... ... ... мен ... сфера
мекемелеріне, басқару органдарына, құқық қорғау және қорғаныс кәсіпорындары
мен ұйымдарына тексеру жүргізеді.
Жергілікті қаржылық органдар аппаратына ... ... ... ... мен ... кіреді. Олар қаржыны жедел басқару ... ... яғни ... ... ... ... ... орындау, ішкі шаруашылық резервтерді анықтау, шаруашылық кешен ... ... ... ... ... ... және
ішкі шаруашылық резервтерді анықтау бойынша ... ... ... ... және шаруашылық органдардың қаржы қызметін
бақылайды. Қаржы органдары жергілікті әкімшілікке бағынышты болады.
Облыстық, қалалық, қаржы басқармасы мен ... ... ... ... ... ... мен ... бөлімдері келесі
жұмыстарды атқарады: мемлекеттік бюджетке салықтар мен табыстардың жылдық
түсімін ... мен осы ... ... ... ету ... жүзеге
асырады, халық шаруашылығы бойынша салықтық және басқа да түсімдердің
бюджетке түсуін ... ... ... табыс бөлігінің
орындалуы туралы есептелікті құрады, ... ... ... ... ... ... ... қабылдайды, бюджет ресурстарын ұлғайту бойынша
ұсыныстар әзірлейді, мемлекеттік ... ... ... есеп ... жобасын қарастыру үшін қажетті материалдарды дайындайды [25].
Материалдық өндіріс пен өндірістік емес ... ... ... ... ұйым ... қаржыландыруды жүзеге асырады.
Жергілікті қаржы органдарының ... ... ... тәртібін
сақтауды бақылау кіреді. Осы ... олар ... ... ... жасалған қаржы жоспарлары мен сметалардың дұрыстығын,
объективтілігін тексереді, жергілікті әкімшілік бөлімшелерінің ... ... ... ... ... ... ҚР-ның Бюджет кодексіне сәйкес қаржылық бақылау
Комитеті қаржылық есеп беру мен ... ... мен ... ... және жергілікті бюджеттердің шығындарының
орындалу ... ... ... ... ... сатудан
түскен ақшаны қалыптастыру мен пайдаланылуын бақылау, республикалық және
жергілікті бюджеттерге ... емес ... ... және өз ... ... жүзеге асырады. Бұдан басқа кейбір министрліктерде ішкі
бақылау ... ... Олар ... ... мен ... ... ішкі ... жүзеге асырады. Ал сыртқы
бақылау ... ... ... ... Есеп ... [27]. ... бақылау түсінігі бюджеттің орындалуын бақылауды
жүзеге асыруға ... ... кең және тек ғана ... ... ... ... Үкіметтің қаржылық есеп беруін аттестациялау,
тиімділікті бақылау мен ішкі бақылау аудитін қосады. ... ... Есеп ... ... 1 ... ... өткен қаржылық жылға
республикалық бюджеттің орындалуы туралы есепті ұсынады. ... ... ... ... ... туралы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің есебі бойынша қорытынды болып табылады және ... ... ... ... ... ... Есеп комитеті
нақты жүргізілген ... ... ... жыл ... ... жүргізеді.
Сыртқы бақылауды күшейту тиімді ... ... ... мен Қазақстанда
жүргізілетін қаржылық жүйенің айқындылығы саласында ... ... қол ... ... ... ... ... табыстарын жұмылдыру бойынша маңызды қызметті салық қызметі
атқарады. Салық қызметі Қазақстан Республикасының қаржы министрлігінен және
облыстық, қалалық, аудандық ... ... ... ... ... ... бюджетке салықтар мен
басқа да міндетті төлемдердің толық және өз ... ... ... ... ... ... ... орган болып табылады. Салық
қызметінің негізгі міндеттері бюджетке салық және ... да ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз ету,
экономиканың дамуына салық салудың тиімділігі мен ... ... ... салық салу мәселелері бойынша салық төлеушілер арасында түсіндіру
жұмыстарын жүргізу.
Қаржы министрлігіне кеден комитеті, ... өнім ... ... ... бойынша комитет, кәсіпорындарды қайта құру бойынша
Агенттік кіреді. Облыстық, ... ... ... келесі негізгі
бөлімшелерден тұрады: жанама салықтар бөлімі, салықтық ... ... ... ... ... ... бөлімі, талдау және болжау бөлімі,
әкімшілік ... ... ... қамтамасыз ету бөлімі,
есептеу бөлімі.
Республикалық және жергілікті бюджеттің орындалуын ... ... ... және ішкі ... ... ... Сыртқы бақылау – Қазақстан
Республикасының үкіметімен республикалық бюджеттің орындалуын, ... ... ... ... ... ... жұмыстары
бұлардан тәуелсіз мемлекеттік органдармен ... ... Ішкі ... Қазақстан Республикасының үкіметі және жергілікті атқарушы органдармен
жүзеге ... ... және ... ... ... ... ... өкілетті мемлекетік органдар
жергілікті бюджеттің орындалуына ішкі бақылау жасауды ... ... ... ... жоспарлау процесін реформалау жүріп жатыр.
Қалыптасқан жүйе мемлекет жоспарлаудың ... ... ... ... мен ... жыл ... талқылау негізінде қаржы бөліп
отырған бұрыңғы модельге ... ... ... ... ... негізделген. Кіріс және шығыс бойынша есептік ... ... және ... ... министрлігі мен облыс әкімдерімен жыл
сайын бюджетті талқылау ... ... ... деңгейде
табыстарды есептеу жалпы экономикалық өсудің жоспарлы көрсеткіштерінің
негізінде жүретін. ... ... ... ... ұсыныстарының
ықпалы мен шығындардың негізгі факторларындағы (әсіресе мемлекеттік
секторда ... ... ... ... ... көрсетеді. Бұл
жүйе Үкіметпен анықталатын басымдықтарды енгізу үшін жеткілікті жақсы
негіз бола ... ... ... көлемділігін ескере отырып, республикалық
және жергілікті ... ... ... жүзеге асыратын
мемлекеттік органдардың жүргізілетін жұмыстарының тереңділігін, ... ... ... ... ... нақты талдаудан
бастап, сандық және сапалық нығаю мәселелерін орынды шешу қажет.
1.3 Шет мемлекеттерде қаржылық ... ... шет ... ... басқару жүйесі бұл мемлекеттің
қаржы ... ... ... ... ... және әлеуметтік
саясатты іске асыруға жұмсауды, қаржы ... ... ... ... ... ... парламентте шешіліп, мемлекеттік бюджет
және оның ... ... жаңа ... ... мен ... ... ... жүргізіліп отырылады. Кей елдерде,
мысалы, АҚШ-та мұны ... ... ... жыл ... ... ... басқару бөлек ұйымдарға бекітілген. ... ол ... және ... бюджет басқармасына берілген. ... ... ... ... және ... ... жасауға, қаржы
заңдылықтарының сақталуына бақылау жасау және үкіметтің қаржы ... ... ... ақша ... ... ... ... болып
табылады. Ол жеке табыс салығының ... ... ... ... ... және ... ... немесе федералдық
бюджетке түсетін салықтың 80% көлемін қамтып бақылап тұрады. Сонымен ... ... ... ... ... баға бере ... оның ... салық
төлеушілерді салықтан босату және тиісті нұсқаулар жасап, оны жүргізіп
отырады. Ішкі ... ... ... ... ... ... ұйымға бөлінеді: ұлттық, аймақтық және аумақтық.
АҚШ-та қаржы министрлігінде ішкі заем мен мемлекеттік қарызды басқару
қызметі маңызды рөл ... ... ... ... ... арқылы
уақытша бос ақшалар іске асырылады. Мысалы: облигацияларды сатуды ... сату ... ... ... ... ... көрсетіп, олар
аймақтық бөлімшелерге бағынады.
Мемлекеттік қарызды басқару бөлімі алымның ... ... ... ... жасайды. Министрлік құрамында ақша айналымына бақылау жасау
қызметі бар. Ол барлық халықтық банкіге бақылау жасайды. Бұл елде оның ... және жаңа ... ... ... беріп, штаттағы банкінің
деңгейін ұлттық банкіге дейін көтеріп, ... ... ... ... ... ... министрлігіне сонымен бірге АҚШ-тың шет
елдермен қаржы саясатын, сауда саясатын шет елдердегі ... ... ... сай ... отырады [28].
Ұлыбританияда қаржыны басқарумен әртүрлі ұйымдар ... ... ... ... ... бақылап отырады. Сонымен қатар салық
саясатын, қаржы экономикалық болжамдар жасап отырады. Мемлекеттік қаржы
басқармасында қаржы ведомстволары қатысып ... ... ... ... ... ... ... кеден және акциздік жиындарға
заңдылықтың орындалуын бақылап, кейбір тауарлардың шығуы мен кіруіне ... ... ... ... ... ... Ішкі табыс басқармасы
салықтың жиналуын реттеп заңның орындалуын бақылайды. Мемлекеттік қарызды
басқарумен Ұлыбританияда банк ... Ол заем ... ... ... ... ... оның айналымдарымен шұғылданады.
ГФР-де қаржы басқармасы федералдық қаржы министрлігіне ... ... ... ... валюта, несие саясаттарын ... іске ... ... ... ... ... жасайды және
бюджетке кассалық қызмет көрсетеді. Қаржы министрлігі жалпы ... ... ... ... ... ресурстарды бөледі.
Қаржыны басқарумен қатар басқа да ұйымдар шұғылданып, олар ... ... ... ... ... ... ... салықтарын тексеріп, шетел капиталдарынан салық жинауды екі
рет ... ... ... ... жетіспеуін қаржыландыру жұмыстарымен
айналысып отырады.
Францияда қаржы басқармасы, экономика, қаржы және
бюджет министрлігіне жүктелген. Қаржы жұмыстарымен бас басқарма ... ... ... бас ... және ... мен әр ... ... басқармасы бар.
Франция әлемдегі жоғары дамыған бес мемлекет қатарына кіреді. ... ... ... АҚШ, ... және ... ... ... орында.
Экономикада маңызды орынды ғылыми зерттеулер және ақпараттық қызмет
көрсетулер алады. Франция шетел ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттегі қаржы тұрақтылығын, ғылыми
зеттеулердің жоғары деңгейін, алдыңғы қатарлы ... ... ... ... ... ... бағалайды. Экспорт бойынша Франция
мына мемлекеттермен байланыста: ... ... 63% ( ... ... 10%, ... 9%, ... 9%, және АҚШ 8%). ... бойынша
байланыстағы елдер: Европа қауымдастығы 62% ( Германия 16%, Ұлыбритания ... 7%, ...... ... сипаты: кірістер – 210 млрд доллар, шығыстар – 240 ... ... – 325 млрд ... ... – 320 млрд ... ... ... Францияны айрықша ерекшелейтіні ЖІӨ-гі
салықтық түсімдердің жоғарғы үлесі мен әлеуметтік қор ... ... ... ... тән ...... салық
салудың төмен деңгейі мен жанама салықтардың жоғары деңгейі. ... ... ... ... 60% ... ... бұл ҚҚС-ғы (оның
үлесі 45%). Ал, тікелей салықтар ішінде басты рөлде жеке ... ... ... ие, оның үлесі жалпы түсімдердің 20% құрайды.
Қазіргі кезде ... ... ... саясатын өзгертуде, жұмыссыздық
деңгейін төмендетуде күрделі қадамдар жасауда.
Францияның қаржы жүйесі өзінің көп салалығымен ... ... ... ... шоттары, біріккен бюджеттер, арнайы қорлар,
жергілікті қаржылар және ... ... ... ... ... ... ел қаржыларының 47%, жергілікті бюджетке
9%, әлеуметтік сақтандыру ... 4%, ... ... ... ... ... бюджет – бұл мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік
саясаттарын сипаттайтын қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... бөлігінің бірі-біріккен бюджеттер.
Біріккен бюджет құрамында: ағымдағы іс ... ... мен ... ... ... мен оларды жабуға бөлінген
арнайы ресурстар. Біріккен бюджеттер сальдосы жалпы бюджетке көрсетіледі,
егер біріккен ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қаржылардың дамуы басқа елдердегідей бюджет
шығындарының өсіп ... ... ... ... шығындар үлесі жылдан жылға өсуде. Бүгінгі таңда бұл үлес ... 2001 – 2015 ... ... көзделген мақсаттары мен
жоспарлары. Кейінгі жылдардағы Францияның даму ерекшеліктері ... ... Бұл ... ... ... ... ... тікелей
байланысты. Макроэкономикалық өзгерістер жағымды факторлармен айқындалуда,
атап ... ... ... ... ... ... сәйкес, 2005
жылғы елдегі бюджет тапшылығы ... ... ... ... ... ... ... Бұл көрсеткіш 205 млрд франктен
асқан жоқ, 2004 жылдың ... 215 млрд ... ... болып қалуы мүмкін
деген болжамға ... 2005 ... ... ... ... үш ... ... Франция 2006 жылы салықтық төлемдерді жылына 40 млрд франкқа
қысқарту арқылы бюджет тапшылығынан ... ... ... Бұл ... 2006
жылы басталып кетті. Жуық арадағы 15 жыл бойы шаруашылық дамуы Батыс Еуропа
аймақтарының ... даму ... ... жүргізіледі
деген сенім бар. Осы кезең аралығында Францияның орташа жылдық өсу қарқыны
кем дегенде 2,4 – 2,6 % ... ... ... ... үшін жеке бизнес
саласын қолдап, әсіресе бәсеке қабілеттілігін ... ... ... ... арқылы жұмыссыздықты әлде қайда төмендетуге болатынын
Франция әлде қашан түсініп, оған қажетті шараларды іске ... ... ... ... ... ... Ол мемлекеттің
шығындары мен қаржыларға бақылау жасап ... ... ... бюджетті жоспарлап, қаржы ресурстарын реттейді. Ал жергілікті
қаржымен ішкі істер министрлігі айналысады. ... шет ... ... әр ... ұйымдар айналысады, оның түрліше сипатта екенін көруге
болады.
Шет мемлекеттерінде ... ... ... ... ... екі тармағы болатын, айталық мемлекеттік бюджет пен жергілікті
қаржы. Олар ақша қорларын жасауға жағдай жасап, сол арқылы ... ... және ... ... іске ... Монополистік капитал
жағдайында өндіргіш күштің өсуімен оның әсерінен шаруашылық байланысы
қиындап, ... ... ... ... ... ... ұшыраған.
Жаңа қаржы тармақтары өсіп, бөлініп, оның сепаратизмге өсті.
Қазіргі жағдайда шет мемлекеттердің қаржы құрылымы төрт ... ... ... ... қаржы; мемлекеттік кәсіпорынның
қаржысы; үкіметтің арнаулы қоры. Әрбір осы тармақтар ... ... ... ... ... тығыз байланыста, мемлекеттің қаржы
саясатын іске ... ... Осы ... ... ... және ... жағдайларды кең көлемде іске асыруға ұмтылады
және күннен күнге өсіп, қиын жағдайда оны ... ... ... оны ... ықпалын тигізеді [29].
Мемлекет қазіргі жаңа ... және ... ... қаржы
тармақтарын топтастырып, оны шешіп ... ... ... нарықтық
жағдайда пайда болған ... ... ... ... жағдайын қамтамасыз етеді.
Қаржы құрылымының басты тармағы мемлекеттік бюджет болып табылады. ... ... ірі ... ... ақша ... Оның
көмегімен үкімет халық табысының бір бөлігін өз қолына шоғырландырып, оны
қаржы әдісімен бөліп ... ... ... ... ... ... ... басты бағыты - нарықтық өндірістік қатынастардың ... ... ... ... ... бұл ... ірі табыстар шоғырланып, жалпы
мемлекеттік шығынның саяси және экономикалық негізін шешіп отырады. Яғни,
қаржы институтындағы ... ішкі ... ... ... міндеттерді шешіп, үстемдік топтардың мүддесін қорғайды және
монополистік капиталдың бағытын ... ... ... ... ... ... отырады.
Мемлекеттік бюджет, сонымен қатар экономикалық өмірге араласа отырып,
бюджеттің табысы және шығыны арқылы ... ... ... ... ... ... ынталандырып, қажетті тұтынудың деңгейін ұстап тұруға
және оны іске асыруға арналған.
Мемлекеттік бюджет өз жағдайында қаржының басқа ... ... ... Ол үйлестіру орталығы болып, нарықтық экономиканың
тұрақсыз жағдайында оған қажетті көмек ... ... Ол ... түрі
бюджеттік субсидия, несие, басқа қаржы тармақтарының азды-көпті өсуіне,
оған міндеттелген мақсаттарды шешуді кепілмен ... ... ... екінші маңызды бөлігі жергілікті қаржы болып табылады.
Өндіргіш күштің өсуі, ғылыми-техникалық прогрестің дамуы, ... ... ... ... ... жергілікті
басқару ұйымының рөлі мен ықпалы артады. Жергілікті шаруашылықтың ауқымы
өсіп, ол ірі капиталға тәуелді ... ... және ... ... ... қиындай түседі. Осының бәрі жергілікті қаржының
маңыздылығын ... ... ... оның рөлі мен үлес ... ... қаржы салық топтарын, жергілікті несиені, арнаулы қорларды
қамтиды. Осы тармақта негізгі орын ... ... ... ол, ... ... ... өз бетінше белгілі бір міндет атқарады [30].
Жергілікті қаржының құрылымдарын, ... ... ... ... ... жергілікті қаржының құрамына штаттың ... ... ... ... бекітілген шығындар мен
табыс көздері кіреді. ГФР-де жер ... ... ... ... ... АҚШ, ГФР, ... ... бюджеттің үлесінде
мемлекеттік қаржылық шығындарының 40-50% құрайды. Ал ... ... ... Италия) оның үлесі 30% көлемінде.
Жергілікті бюджет, негізінен, орталықтың әлеуметтік саясатын жүзеге асырып,
әлеуметтік ... ... ... ... ... шешіп,
қадағалап отырады [31].
Тәуелсіз қаржы тармағы ... ... ... ... экономикада мемлекеттік қаржы пайда болады. Ол екінші дүниежүзілік
соғыстан кейін кең ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік тарихи, саяси және экономикалық себептерін кең
көлемде дамуы Ұлыбританияда, Францияда, Италияда, ФРГ-де, Австрияда болып,
мемлекеттік - монополистік ... ... ... әсер ... ... ... - қаржы тармағының құрылымы больш, сол арқылы
мемлекеттің халықтық ... ... ... сол ... ... ... табысты өз қолына алып жүзеге асырды.
Мемлекеттік кәсіпорында өзіне бекітілген ... және ... ... Олар ... ... ... бюджеттің бір-бірімен қарым-
қатынасы заң ... ... ... ... қарай олардың
өндірістік және ... ... әр ... ... Мемлекеттік
кәсіпорынның қаржысы нарықтық экономикада қоғамдық капиталдың ұлғаюы мен
өсуіне бағытталып, оны ... ... Ол ... ... ... ... ... бөліктерін қамтып, жеке капиталдың дамуына ықпал
етеді. ... ... ... оны ... ... өсуіне кең пайдаланып,
оны бөлгенде ірі капиталдың ... ... жеке ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың болмауын
қамтамасыз етеді [32].
Ерекше қаржы тарамдары арнаулы ... қор ... ... ... емес болып, оларды орталықтан, кей ... ... ... Оған ... ... ... әр түрлі арнаулы қорлар, сонымен бірге мемлекеттік және жартылай
мемлекеттік ... ... Бұл ... ең бірінші мақсаты - жеке
арнаулы шараларды қаржыландыру.
Қазіргі кезде экономикалық және ... ... ... қор құрып, оны дамыту кең көлемде іске ... ... ... ... ... ... ... болған жағдайда, яғни
қаржы қиыншылықтарын реттеп, оны ... ... Оның ... ... ... құрылған қор парламенттің бақылауында сирек
болса, оны пайдалануды жеңілдетеді және оның ... ... ... Қаржы құрылымында барлық тармақтары олардың бөлінгеніне қарамай,
біркелкі әлеуметтік-экономикалық маңызды болып ... ... ... бөлгенде, әр түрлі топтарда ... ... ... ... ... ... ... құрылымы ірі капиталдың жиынтығы ретінде
өзінің бағытын бірінші кезекте буржуазиямен ірі капиталдардың ... ... ... ... ... көзі - ... табыс.
Мемлекеттік табыс халықтық табысты бөлу кезінде пайда ... ол ... ... ... ... іске асырылады. 1980 жылдардың екінші
жартысында алдыңғы қатарлы шет мемлекеттерде халықтық табыстың ... ... ... ... ... жағдай кезінде, негізінен қымбаттау және ұзаққа созылған
соғыс жағдайында қаражат жетпеген кезде, оның ... жабу үшін ... ... ... Бұл дегеніміз мемлекеттік меншіктің ... ... ... шет ел ... ... ... қорларын, мемлекеттік
кәсіпорынды, басқа да мүліктің түрлерін. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде
мұндай жағдайға Франция мемлекеті ... ... ... ... ... ... ... халықтық байлықтың есебінен өзінің
соғыс шығындарын Германия, Жапония, Ұлыбритания қаржыландырды. ... ... ... көзі ретінде пайдалану, мемлекетке тиесілі
материалдық ... ... ... шет ... ... оның азаюына әкеп соқтырды. Мұндағы табыс көзі ішкі және сыртқы
болып екі ... ... Ішкі ... жататындар: ұлттық табыс және ұлттық
байлық. Олар мемлекет ішінде құралып, мемлекет өзінің таптық мүддесін шешу
үшін пайдаланады. Сыртқы топқа - ... ... ... ... ... ... ... болса. Басқа елдің табыс көзі болып ұлттық байлықты
пайдалану саналады. Ол қаржылық ... ... ... да, ... валюта клиринг ақша белгілерін құнсыздандыру әдісімен
жүргізілді. Қаржыны тонау әдісін екінші ... ... ... Германия
өзі жаулап алған Батыс Еуропа ... ... ... ... көп
жағдайда әдісіне де байланысты болады.
Нарықтық экономика ... ... ... ... және ... табысты құрау үшін, мемлекеттің қолданатын әдісі салық, қарыз алу
және ақша эммисиясы. Бұл қаржы әдісінің ара-қатынастары әртүрлі. Ол ... ... - ... ... - ... байланысты.
Шет елдердің табыс құрамында маңызды орын алатын және ... ... ... ... ... ... пайдасына шешетіні - салық болып
табылады. Ол қаржы құрылымында табыстың негізгі ... ... ... ... ... 90%-ға ... ... Ал, жергілікті қаржыда
салықтың үлесі 50%-дан астамын құрайды. Мемлекеттік бюджеттен, салықтан
түскен ... оны ... ... ... ... ... ... Әрбір
салық түрі заңдастырылып тиісті үкіметке ... ... ... ... ірі ... ... ... корпорациядан табыс
салығы. Францияда, Ұлыбританияда, ... ... ... ... ... ... салықтар қалдырылады. Олар мемлекеттік бюджетке
түсіп, орталық үкіметке қойылған ... шешу және оның ... ... ... етеді. Ал, жергілікті үкіметке одан аздау ... Олар ... ... ... ... арнаулы қорлар құрады
(жол жөндеуге, көгалдандыруға). Осы салықтар халықтың табысынан түсіп,
олардың табыстарын ... [30,52 ... ... ... көзі ... ... Бұл ... капиталдық
шығындарды жабады. Көптеген елдерде бюджетті жасағанда оның ... ... ... жыл ... ... ... ... мөлшері
белгіленеді. Алымға жүгінудің себебі, қаржының басқа тармақтарының ... ... Ол ... ... ... ... пайызының
жоғарлауына, мемлекеттің экономикаға араласуына байланысты. Мұндай алым алу
мемлекеттік бюджетке пайдаланылады. Қазіргі ... ... шет ... ... ... ... ... Көптеген елдерде мұның
мөлшері ірі көлемде болып отыр. ... ... (кей ... федералдық
бюджет шығынының 20%-на дейін құрады, ал ... ... 10% ... құрады.
Мұндай алым алу соғыс кезінде, экономикалық күйзеліс кезінде, маңызды рөл
атқарды. Өйткені, салық жетіспей, ірі қаржы ресурстары іске ... сол ... ... рөл ... бастады, сол кезде оның үлес салмағы артып салықты
жауып отырған кездері де болған.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ... мына ... ... ... ... есебінен мемлекеттік бюджеттегі шығындардың 30%-дан
40%-ға дейінгі шығынын жауып отырды. Ал, бюджеттік шығынның қалған ... және ... ... эмиссиялаудан жабылды. Заем шығару мемлекеттік
қарыздарды тудырады. Мемлекеттердің бұл ... ... ... ол, ... ... қарызы болып табылады. Сонымен қатар жергілікті
қаржыда да оның маңызы артты, өйткені жергілікті қаржының ... ... жабу үшін ... арта түсті.
Жергілікті шаруашылықтың өсуі, жергілікті ... ... ... ... және жалпы халықтық міндеттерді шешу үшін
жергілікті табыстың ... ... ... оған жиі ... міндеттемеде эмиссия мөлшері тұрақты ұлғайып отырды.
Қорытындысында ... ... өсуі кей ... ... ... асып ... Сөйтіп, орталық үкіметтің қарызында ... ... үлес ... ... ... ал жергілікті несие
жергілікті қаржы құрамында ... рөл ... ... ... ... келетін болсақ, шет
елдердегі бақылау ... ... мен ... мақсатында 1953 жылы
үкіметтік емес ассоциация - ... ... ... ... ... ... құрылды. Ұйымның секретариаты ... ... ... оған жеті ... топтарға бөлінген 180 елдің
бақылау органдары кіреді. Қазақстан Республикасы INTOSAI атты Еуропалық
ұйым ... 1992 ... ... мүше ... INTOSAI бақылау органдарының
қызметі жайлы журнал шығарады. Бағдарламаға ... ... ... ... ... мен ... ... жүргізіледі. INTOSAI
құрамында Халықаралық бақылауды дамыту орталығы ... ... ... ... ...... ... мен қайта дайындау.
1977 жылы Лимада өткен ... INTOSAI ... ... Лима ... қабылдады. Бұл декларация бақылаудың
мазмұнын қоғамның қаржылық ресурстарын басқарушы міндетті элементі ретінде
анықтайды. ... ... ... ... ... материалдық пен қаржылық ресурстары жұмсаудағы ... ... мен ... ... ... ... қатар
айыптыларды жауапкершілікке тарту, кеткен шығындар үшін өтем алып,
келешекте ... ... ... ... ... ... мен алдын
алушылық шараларды қабылдау болып табылатын реттеушіліктің бөлінбес бөлігі.
Лима ... ... ала ... мен ... ... ... ... Сыртқы және ішкі бақылау ұйымдастыру, бақылау ... ... ... қызметкерлері, парламент, үкімет, территория
әкімшілігі мен ... ... ... ... ... ... қаржылық бақылаудың стандарттарын жасау мен бекітуде
INTOSAI-дың рөлі үлкен. Тәжірибеде көп ... ... 1992 ... 1995 жылы толықтырылған стандарттар болатын. Олар 1977 ... Лима ... ... ... Бұл ... ... мен бағалау қызметі саласындағы «Ұлы хартия ... INTOSAI ... ... ... мен ... ... жоғарғы бақылау органдарына жүктелген міндеттерді
атқаруына тиімді көмек ретінде қарауға ... Ол үшін БҰҰ ... ... ... түрлі деңгейде конгрестер мен семинарлар
өткізуде.
Жоғарғы ... ... (ЖБО) ... ... ... анықталып, шарттарға байланысты арнайы ... ЖБО ... ... ... ... ... үрдісінде салық
төлеу жөніндегі жеке құжаттама қарастырады. ... ... ... ... бюджетке енуінің дұрыстығы мен заңдылығына байланысты.
Сонымен қатар, ЖБО ... ... ... ... ... мен ... жобасын жасап, қажет жағдайда заңнамалық ... ... өз ... енгізуге міндетті.
Нарық экономикасы шарттарында қаржылық-шаруашылық бақылаудың рөлі арта
түскен. Дамыған ... ... ... ... ... жүйесі қалыптасып, ілгері дамуда. Мемлекеттің ... ... мен ... ... ... олар әр ... ... қарамастан, шет мемлекеттердегі бақылау-ревизиялық
қызметтердің жұмысы мен ... ... ... ... ... ... ... негізделгенін атап кетуге болады.
Мемлекеттік қаржының ... ... ... ... ... ... де өз қызметін атқарады. ... ... ... ... ... бас ... ... ревизордың басшылығындағы Ұлттық ревизиялық кеңес,
Канадада-Бас бақылаушы, Индияда-мемлекеттік есеп беру, ... ... ... ... ... ... жөніндегі
комиссиялар, Финляндияда - 5 мемлекеттік ревизорлар, ал ГФР, ... ...... ... ... ... бақылау институттарымен
қатар көптеген елдерде мемлекеттік, нақтырақ айтқанда үкіметтік ... ... ... ... АҚШ-та бұл үкіметтік мекемелерде
қаржылық асыра пайдаланумен күресу жөніндегі президенттік Кеңес, федералдық
ведомстволардағы ... ... ... ... ...... басқару, Индияда – Бас инспектор мен ревизордың
қызметтері (Индияның ревизия мен шот ... ... ... ... ... ... ... парламенттік пен үкіметтік ... ... және ... ... ... ... қызмет
жасайды, парламенттік жүйенің үкіметтікті басқаруы сөзсіз. Шет ... ... ... ... жұмсалуы мен мемлекеттік
мүліктің пайдалануын назар сала қадағалайды.
Осы міндеттердің шегінде олар министрліктердің, ведомствалар мен ... ... ... қызмет атқаруына, мемлекеттік ... ... ... шығындарды бақылап, мемлекеттік тапсырыстарды орындау
жөніндегі жеке меншік ... ... ... ... ... ... ... Франция, Канада, Австрия, Жапония,
Индия, Венгрия, Финляндия ... ... ... ... бақылау
органдары қызметінің мол ... ... ... ... ... ... қолайлы.
Әлемдік тәжірибе қөрсетіп отырғандай, дамыған елдерде экономикалық,
әлеуметтік, ... ... да ... ... асыру міндетті түрде
кішігірім бақылау жүйелерін қоса жүргізуді қажет етеді. Дамыған шет елдерде
қаржылық бақылаудың мұндай жолы ... ... ... ... ... жұмсалған 1 АҚШ долларының орнына бюджетке қосымша 5 доллар,
Ұлыбританияда болса, 1 фунд стерлингке 13 фунт ... ... ... шет ... ... баса ... аудару қажет.
Мемлекеттік бақылау деп парламенттің, конгресстің басқа мемлекет билігінің
жоғарғы органның қарамағындағы ... ... ... ... ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Қаржылық басқарудың нысандары мен ... ... ... ... жылдарда республика басшылығы мен
үкіметі мемлекеттік қаржыны реформалауға басты көңіл бөлді. Ондағы мақсат –
үкіметтің ... ... ... ... ... ... ... ұлттық валютаны нығайту және өндірісті өсіруге қажетті
қолайлы жағдайларды ... ... ... ... ... ... ... себебі сол қоғам өміріндегі ... ... ... ... мен ... ... және өнер мен ... қорғаныс жүйесі мен басқару органдары сияқты барлық салаларды
қамтитын елдің ... ... ... үшін де, мемлекеттің сыртқы
және ішкі қаржы ресурстарын дұрыс жұмылдыра білу және басқару үшін де нақты
шараларды ... ... 1994 жылы ... ... ... ... ... қаржыны басқару үрдісіндегі рөлін күшейту жөнінде
ерекше міндетті алға қойды. Осының нәтижесінде Қаржы министрлігі ... ... ... және ... ... есеп-кассалық
қызмет көрсету мақсатымен 1994 жылы Қазынашылық ашу ... ... ... ... ... ... Бір ... соң аймақтарда
және аудандарда оның аумақтық органдарын құру басталды. Кейін барлық
аймақтарда ... ... ... ... ... ... шығындарды қаржыландырудың бұрынғы тәртібі өзгерді және ... ... ... ... және ... ... берулер
жолымен шығыстарды қаржыландырудың жаңа жүйесі ... ... ... ... ... ... үлкен өзгертулер
енгізді. Яғни, қазынашылық органдары салықтар мен түсімдердің ... ... ... ... жылына арналған «Республикалық бюджет
туралы» Заңымен және мәслихаттардың ... ... ... ... ... бөліністерге сәйкес әр түрлі деңгейдегі
– республикалық және ... ... ... және ... ... бөліністерді дәл жүргізетін болды [35,36].
Бюджет қаржысының тиімді пайдаланылуын бақылаудың жаңа талаптарына
сәйкес қазынашылық органдары белгіленген ... ... ... ... жеке жоспарларымен бекітілген жылдық тағайындаулар шегінде
мемлекеттік мекемелердің азаматтық-құқықтық келісім-шарттарын да ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді
және кредиторлық берешектердің құралуына кедергі болады. Республикалық және
жергілікті бюджеттердің орындалуына сапалы қызмет көрсету және кірістер ... ... есеп ... ... қамтамасыз ету мақсатында
қазынашылықтың ақпараттық жүйесі әрдайым жаңартылуда және жетілдірілуде.
1 кесте - ... ... ... ... ... ... |Қаржы жүйесінің |Атқаратын функциялары мен қызмет |
|мен институттары|буындары ... ... ... |Мемлекеттік бюджет |Құру мен орындау |
| ... ... ... ... ... ... | ... борышты жабу |
| ... ... ... ... |
| ... ... мен халықаралық қаржы |
| ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... қызметте |
| | ... ... ... ... ... |Мемлекеттік бюджетті орындау: |
|қазына | ... ... |
| | ... ... ... бюджет |Бюджетті құру мен орындауды |
|қызметі | ... ... ... |
| | ... ... бақылау |
| ... ... ... ... ... |
| ... | ... ... ... салықтар мен салық |
|салықтық ... ... ... ... алу, ... ... |мақсаттағы қорлар ... ... ... ... ... ... бюджет |Макроэкономикалық жағдайды |
| | ... ... ... ... | |мен ... ... ... |
| | ... мен ... ... ... ... ... ... қаржыларды, мемлекеттік|
| | ... ... мен жабу |
| | ... бақылау |
| ... ... ... ... ... |
|Сақтандыру ... ... ... рұқсат беру,|
|қызметін бақылау| ... ... ... | ... ... ... |Сақтандыру |Сақтандыру операцияларын жүзеге |
|компаниялары | ... ... ... ... аудиторлық бақылау |
|палата ... ... ... ... ... тәуелсіз қаржылық |
|фирмалар ... ... ... ... беру |
| | ... ... ... банк – |Несиелік жүйе |Банктерді тіркеу, жеке ... ... ... | ... ... ... |
|сферасындағы ең| ... ... ақша ... ... | ... елдегі ақша айналымын |
|институты | ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... қызмет көрсетеді |
| ... ... ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... жүйе ... ... ... ... | | ... ... ... ... ... алу және ... ... | ... ... ... ... және ... |Құнды қағаздар ... ... ... ... нарығы |нарығы |тіркеу, қаржы делдалдарының ... | ... ... ... құнды |
|мемлекеттік | ... ... ... ... | ... ... ... |
| | ... ... ... |Құнды қағаздар ... ... және ... ... |
| ... |құнды қағаздар нарығын қамтамасыз|
| | |ету, ... ... ... ... ... |Эмитенттің құнды қағаздарды |
| ... ... ... ... ... | ... ... ... ... |
| | ... сұрақтарын шешу |
|Зейнет ақы қоры |Зейнетақымен |Қор қаржысын жұмылдыру, зейнетақы|
| ... ... |мен ... ... ... және |
| ... ... |төлеу |
| |қор | ... ... ... ... басқару сфералары мен буындары,
сондай-ақ қаржыны басқару институттары мен органдары қызметі 4-ші кестеде
айқындалған. ... ... ... ... ... институттарының берілген
атқаратын қызметтері мен бағыттары айқындалып көрсетілген.
Қазақстан Республикасында макро және микроэкономиканың ... ... ... ... қатынастары мен ақша ресурстарының жиынтығы ... ... ... ... ... мен ... ... жүзеге асыратын қаржы мекемелері құрайды. Қаржы жүйесі
анықтамасының бұл қағидалы үлгісіне сәйкес қаржы жүйесі ... үш ... ... ... ... ақша қорларының жиынтығы және
басқарудың қаржы аппараты. Қаржы қатынастары өзінің экономикалық табиғаты
жөнінен ... ... ... табылады, оның үстіне құнды бөлу ең
алдымен ... ... ... ... ... ... субъектілердің рөлі қаржы қатынастары жіктемесінің алғашқы
объективті белгісі ретінде көрінеді. ... ... ... ... тән ... ... ... орталықтандырылған және
орталықтандырылмаған ақша қорларының жиынтығы қаржы ... ... ... ... ... ... қаржының материалдық мазмұны
өзінің көрінісін қаржы ресурстарын қалыптастырып, пайдалануда табады, бұл
ресурстар бюджет ... ... қор, ... ... қоры,
тұтыну қоры, резерв қоры және басқа көптеген ақша қорларын қамтиды [37].
Мемлекет ... ... ... ... кез келген қоғамдық
жүйенің, соның ішінде қаржыны ... ... ... ... Экономиканы басқару әдетте екі нысанда - өзін-өзі басқару және
мемлекеттік басқару нысанында жүргізіледі. Біріншісі ... ... ... ... ... қалыптастырудың шаруашылық жүргізуші
субъектілердің өздері жасап, ... ... ... ... ... өндірістің даму үдерісіне мемлекеттің сан алуан экономикалық
тетіктері, соның ішінде қаржылық тұтқалар ... ... ... ... ... ... ... барлық сфералары мен
буындары қатысады, оның ... ... ... әр ... ... болады.
Экономиканы мемлекеттік қаржылық басқару бұл макроэкономикалық тепе-
теңдікке және экономиканың жұмыс істеуінің әрбір нақтылы кезеңінде ... ... әсер ету ... ... ... ... ... күнделікті үдерісін қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... ... мен әдістерін
мақсатты және дәйекті қолдану үдерісі ... ... ... ... мемлекет тарапынан қоғамдық өндірістің дамуын керек
бағытта түзетіп отыруды талап етеді. Мына бастапқы негіздемелер мемлекеттік
қаржылық басқаруды ... ... ... ... ... Қоғам дамуының объективті экономикалық заңдарының әрекетін есепке
алу. Қаржылық басқару үдерісі қаржылық ... ... ... ... және оны ... тәжірибеге асыру механизмі
бойынша өтетіндіктен, ... ... мен ... ... ... категорияларда бейнелеп көрсетілген ... ... ... ... толығырақ ескерілсе, бұл саясат пен
механизмнің шаралары соғұрлым шынайы әрі практика талаптарына жауап беретін
болады. Ал олай ... ... ... экономикалық өмірде қаржылық
механизмнің ... мен ... ... алу ... ... ... ... барлық мүшелерінің түпкі ... ... ... ... ... ... бағдарламасын әзірлеу. Бағдарлама
мемлекет пен оның төменгі құрылымдарының нормативтік актілерін қамтамасыз
ететін тұтас, ұзақ ... ... ... анықталады; ойда болмаған
жағдайларға байланысты тактикалық сипаттағы ... ... ... ... ... ... елде ... жолға қойылған заңнамалық, жүйенің
болуы. Сөздің кең мағынасында заңнамалық жүйе ... оның ... таза ... жауапкершілік шегінен шығып кететін нормалар, соның
ішінде шешімді атқару үшін ... ... ... ... «өнегелі климатты» қалыптастыруға мүмкіндік туғызуы ... ... ... ... және ... бүкіл иерархиялық құрылымындағы
тәртіп ұйғарылады. Бұл қағиданы 3 тармақтағы тұжырымдалған алғышарттың
әрекетінсіз ... ... ... ... Демек, мемлекеттік қаржылық
басқарудың нақтылы қорытындысына оны жүзеге асырудың белгілі бір ... ... қол ... ... екі ... ... ... жөн: біріншіден,
мемлекет қаржыны, оның нысандарын экономика мен ... - ... ... ... ... ретінде пайдаланады. Сөйтіп, қоғамдық
өндірістің бүкіл үрдісінде ықпал жасайды; ... ... ... ... ... ... ... қатынастарының нысандары, ақша
қорлары, қаржы аппараты, яғни қаржы мекемелерінің жүйесі басқарылады.
Қаржы ... ... ... мен ... ... ... ... мақсатты ықпал етудің өзіндік әдістері мен нысандарын
пайдаланады. Қаржылық басқару қаржы механизмдері арқылы жүзеге ... ... ... ... ... мен ... жиынтығын, қаржы
ресурстарын қалыптастыру мен қолданудың ерекше әдістерін айқындайды (2
кесте). ... ... ... ... элементтерді қамтиды:
қаржылық әдістері, қаржы иіндері, құқықтық қамтамасыз ету, нормативтік және
ақпараттық ... ... ... элементтердің іс-әрекеті әсіресе дамудың белгіленген
курстан едәуір ұнамсыз ауытқулары кезінде ... ... ... ... ... ... ... элементтер
бірыңғай экономикалық механизмде күрделі өзара байланыста іс-әрекет етеді;
сондықтан мемлекет қаржылық, ақшалай-кредиттік саясатты белгілей ... ... ... мен ... жай-күйін мұқият ескеруі және
экономикалық-әлеуметтік мүдделерге ықпал етудің ... бір ... және ... ... кезінде қоғамдық дамудың стратегиялық және
оперативтік мақсаттарын дұрыс анықтауы тиіс [38].
2 кесте - Қаржыны басқару механизмі
|Қаржы механизмдері ... ... ... иіндері |Құқықтық ... ... | ... ету ... |ық |
| | | |ету ... | | | |ыз ету ... |Пайда ... ... ... ... ... ... ... |
|Инвестициялау |Амортизациялық |Жарлықтары ... ... ... ... |Үкіметтің ... | ... ... ... ... |Басқа да | ... салу ... ... |нормативтік | ... ... ... ... мен ... | ... |Арендалық ... | | ... ... ... ... | | ... және |Дивиденттер |жарғысы | | ... ... ... | | ... ... ... | | ... |Мақсатты | | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... | | | ... |Инвестициялар | | | ... ... | | | ... беру ... ... | | ... |Есеп айырысу | | | ... ... | | | ... ... ... | | | ... өзара|Құнды қағаздар | | | ... ... | | | ... ... ... ... ... қаржы
ресурстарын жұмылдыру, қолдану мен ... бөлу ... ... ... оны ұйымдастыру тәртібін көрсетеді:
- әртүрлі формадағы бюджет шығындары, ... ... ... бөлу және ... бөлу ... (дотация, субвенция);
- мемлекеттік қаржыландыру, несиелендіру және өзін-өзі қаржыландыруда
ұдайы өндірісті қаржымен қаматамасыз етудің әр түрлі формалары.
Қаржы қатынастарын ... ... бұл ... ... ... жүзеге асыруда қаржы ресурстарын ... ... ... ... және ... емес ... меншікті қаржы
ресурстарын қалыптастыру;
- мерзімдік шартпен ақша құралдарын ұсынумен байланысты несиелеу әдісі;
- ... ... ... ... ету үшін ақша ... ... әдісі, бұл сақтандыру жарналардың есебінен қалыптасатын ақша
ресурстары.
Қаржылық басқарудың көмегімен мемлекет халықтың ... ... ... ... ... мен ... ... елдер
арасындағы тауарлар мен капиталдардың ... ... және ... ... ... етеді. Сонымен бірге қаржылық
тұтқалардың көмегімен мынадай негізгі мәселелер шешіледі:
- материалдық өндіріс сферасында жұмылдырылатын қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қызметті экономикалық шектеу
негізінде;
- кәсіпорындардың, ұйымдардың сыртқы ... ... ... құқықтық және келісімшарттық тәртібін қамтамасыз ету негізінде;
- кәсіпорындарда, ұйымдарда, фирмаларда өндірісті ... ... ... ... ... ... фирмалардың ақшалай ... ішкі ... ара ... ... және ... ел, өңір, сала, кәсіпорын, ұйым, фирма көлемінде инвестициялық және
инновациялық үдерістерді басқарып отыру. Сөйтіп, өндірісті қаржылық ... ... ... ... ... алғанда елдің экономикалық
дамуының үрдісіне қаржылық тұтқалардың көмегімен ықпал жасалады.
Әдетте басқару үдерісі объективті және ... ... ... ... шарттарының әр алуандығымен, әр түрлі
категорияларды, олардың ... ... ... Сондықтан
осы негіздемелер бойынша ... ... ... ... ... ... және әдістерге сыныптаудың маңызы зор.
Негізі экономиканы басқаруда мемлекеттік реттеудің екі ... бар: ... ... ... бағалық, кредиттік, валюталық, еңбекке ақы
төлеу бөліктерімен) және әкімшілік реттеу.
Қаржылық реттеу мен ... ... ... ... кедендік-тарифтік, валюталық-қаржылық, шаруашылық
ішіндегіні (фирма ішіндегі, кәсіпорын, ... ... ... ... ... ... және реттеу нысандары аталған түрлерде ағатын
қаржылық қосалқы категорияның тиісті түрі үшін сипатты, ... ... ... ... ... мысалы, бюджеттік түрде – қаржыландыру
(субвенциялар, субсидиялар, трансферттер), салықтар - тура және ... ... ... - сыртқы инвестициялау, сыртқы қарыздар, сыртқы
борыш. ... ... ... ... ... Мемлекеттік-кредиттік
түріндегі нысандар сан алуан. Ортақ нысан жоспарлау (болжау) болып
табылады.
Сыныптаудың ең көп ... ... ... ... табылады, олар
сондай-ақ жекелеген нысандар үшін (мысалы, салықтардағы мөлшерлемелер әдісі
қарыздардағы жаңғырту) айрықшалықты сияқты болуы, ... ... ... ... және ... ... субъектілердің қаржы
жоспарларында теңестіру, бұл нысандарда резервтер жасау әдісі, әр ... мен ... үшін ... әдісі және т.б.) қолданылуы мүмкін.
Әдістер дербес амалдарға, тәсілдерге ажыратылады және ... ... ... ... ... болып табылады. Мысалы, салық
салуда - салықтардың мөлшерлемелері, салық салу ... ... ... ... мүлікті, активтерді мағлұмдамалау, аванстық төлем
және басқалары; бюджеттен қаржыландыру кезінде - шығыстарды ... ... ... ... ... ... ... артығын пайдалану және т.б.
Мемлекеттік қаржылық басқару мәселесінің екінші жағы ... ... ... ... ... табылады. Валюталық,
қаржылық басқарудағы негізгі әдістер мыналар болып табылады: валюта бағамы,
ақшалай капиталға пайыздық мөлшерлемелер, халықаралық ... ... ... қағаздардың бағамдары, валюталық тәуекелдерді сақтандырудың сан
алуан әдістері.
Қаржылық басқару жүйесінің элементтері - түрлері, нысандары, ... ... ... ... ... дамуын қамтамасыз
етуге жәрдемдесуі тиіс. Нарық жағдайларында реттеудің жанама әдістеріне көп
көңіл бөлінеді. Мемлекет шаруашылық үдерістердің барлық ... ... ... ... ережелерін, қызметтің басым сфералары үшін
олардың жеңілдіктерін ... бұл ... ... мөлшерлемелері,
қаражаттар аударымдарының мөлшерлемелері, субвенциялар, жеңілдіктер,
тарифтер, тіркелген бағалар, ақша-кредиттік, ... ... ... ... нормативтері. Ықпал жасаудың осы негізгі
индикаторларының ... ... мен ... ... ... реттеудің қайталама, нарықтық-бағдарланған элементтері
қалыптасады: еркін бағалар, кредиттер үшін ... ... ... түрлі қорларды қалыптастырудың және ... ... ... пайдаланудың нормативтері.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің, Ұлттық Банкінің және Қаржы нарығы
мен қаржы ұйымдарын ... және ... ... ... ... ... ... жөніндегі 2009 – 2010 жылдарға арналған
бірлескен іс-қимыл жоспары барысын ... ... ... ... ... ... ... жылдары мемлекеттік бюджет түсімдерінің тұрақты
түсімі байқалуда. ... ... ... қуат ... және
шикізат тауарларына деген ... ... ... конъюнктурасына
негізделген экономиканың тұрақты өсу ... ... ... ... ... ... қатерінің күшейіп, экономиканың
жекелеген секторларындағы іскерлік белсенділіктің ... ... ... Өз ... бюджеттің берілген параметрлерінің қалыптасқан
орындалу деңгейі республиканың ... даму ... етті ... ... ... ... Банкінің және Қаржы нарығы
мен қаржы ұйымдарын реттеу және қадағалау ... ... ... жүйесін тұрақтандыру жөніндегі 2009 – 2010 жылдарға арналған
бірлескен іс-қимыл жоспары ... әрі – ... ... Республикасы
Президентінің тапсырмаларын орындау үшін ... және ... ... ... ... ... салдарын
жұмсартуға және болашақтағы сапалы экономикалық өсу үшін қажетті ... ... ... ... кешенін айқындайды.
2010 жылдан бастап бюджеттің атқарылуы Елбасы тапсырған ... ... ... ... даму ... ... жүзеге асырылып келеді.
Бюджет саясаты тек дағдарысқа қарсы шараларды қолдауға ғана емес, сонымен
қатар макроэкономикалық тұрақтылық пен ... ... ... ... де ... ... ... туындайтын еліміздің
азаматтарының өмір сүру деңгейін арттыру, жұмыссыздықтың өсуіне жол ... ... ... және орта ... ... кешенін дамыту жөніндегі іс-шараларды іске асыру үшін 2010
жылы бюджеттің кіріс бөлігін арттыру жөнінде шаралар кешені қабылданды.
Ұлттық ... ... ... және ... ... ... ... оған сәйкес Ұлттық қордан жыл сайынғы кепілдік
берілген трансферт 8 ... АҚШ ... ... 1,2 ... ... ... салуды ұйымдастыру салық қатынастары нысандарының ... ... ... ... ... ... ... қолданудың тәртібі
мен әдістерін, іс-қимылының ... ... ... ... және оның ... істеуіне болады.
Салық саясаты саласында Салық кодексіне бірқатар ставкаларды сақтау
жөнінде өзгерістер енгізілді, нақты ынталандыру шаралары ... ... ... аумақтарында қызметін жүзеге асыратын ... ... ... бойынша аванстық төлемдер есебін беру міндетінен
босату жолымен арнайы экономикалық аймақтардың аумақтарында салық рәсімдері
жеңілдетілді, салық режимі ... ... ... ... ... үшін көлік құралдарын жіктеу тәртібі нақтыланды.
Қаржы құралы ретінде алтынның инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін
жағдайлар жасау мақсатында инвестициялық алтынмен ... ... құн ... ... жөнінде түзетулер көзделді. Егер бюджеттің
негізгі атқарылу қорытындылары туралы айтар болсақ, олар ... (3 ... ... ... 4299,1 ... ... оның ... түсімдер 2 934,1 млрд.теңгені құрады.
3 кесте - Мемлекеттік бюджет (өлшем бірлігі: млрд.теңге)
|Атауы |2008 ж |2009 ж |2010 ж |2011 ж |2012 ж ... |2338,0 |2887,8 |4034,4 |3505,3 |4299,1 ... ... |2209,1 |2356,0 |2819,5 |2228,7 |2934,1 ... емес |54,7 |181,1 |85,5 |136,1 |104,4 ... | | | | | ... ... |74,1 |92,7 |56,9 |35,9 |60,7 ... ... түсім| | | | | ... |1,8 |258,0 |1072,4 |1104,6 |1200,0 ... | | | | | ... |2150,6 |2678,3 |3394,1 |3746,8 |4457,1 ... ... ... |8,1 |42,5 |27,5 |22,2 ... | | | | | ... ... |416,8 |931,1 | | ... ... |97,9 | | |223,7 |347,0 ... ... | | | | | ... ... |81,6 |-215,3 |-333,2 |-492,7 |-527,3 ... | | | | | ... ... |215,3 |333,2 |492,7 |527,2 ... | | | | | ... | | | | | ... | | | | | ... салық түрлері бойынша жылдық жоспар артығымен орындалды, оған
елдің оң даму ... ... ... ... ... ... баждарды
бөлу тетігін енгізу және алыс шет елден Ресей Федерациясына және ... ... ... саланың ерекшелігіне байланысты іс жүзінде
экспортталғанға қарағанда мұнай экспортының үлкен көлемі үшін ... ... ақы ... ... ... ... ... бажы түсімдерінің артуы, жоспарлыға қарағанда қосылған құн салығын
қайтару сомасының төмендеуі және ... ... ... ... кету ... ... салық кезеңі - жекеленген салықтар мен басқа да
міндетті төлемдерге қатысты ... ... ... - ... ... ... ол аяқталған соң салық базасы анықталады және бюджетке
төленуге ... ... мен ... да міндетті төлемдердің көлемі
есептеледі.
Салықтан басқа Қазақстан Респуликасында ... ... ... белгілі мөлшерде бюджетке төленетін басқа да ... ... ақша ... – алымдар, төлемақылар, төлемдер және т.б) ... ... және ... әдетте заңды және жеке ... ... ... ... қызметтері үшін төленетін
міндетті төлемдерін айтады. Бұл төлемдердің сомасы ... ... не ... ... ... мен ... ұйымдарға, не
арнаулы қызметтер көрсететін ұйымдардың, мекемелердің шығындарын ішінара
немесе толық өтеу, ... ... ... үшін ... ... ... келе, 2011 жылғы жағдай бойынша салықтар мен төлемдер
199,0 млрд. теңгені құрады (2 ... ... - 2011 ... ... және ... ... ... да міндетті
төлемдер
2010 жылмен салыстырғанда бересі 98,7 млрд.теңгеге, оның ... ... ... ... ... кәсіпорындар бойынша 89,5
млрд.теңгеге ұлғайды.
Жинақтаушы зейнетақы қорына ... ... ... бойынша бересі
2011 жылғы жағдай бойынша 3,4 ... ... Ол 2010 ... 30,0 ... ... 1,0 млрд.теңгеге азайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының активтері 2009 жылы 331078,3
млрд.теңгеге толықты. Бұл деген жыл ... ... ... ... ... ... көп түскен.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстары 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда
913,1 млрд.теңгеге ... және іс ... 4916,1 ... ... бюджет 4284 млрд.теңгеге немесе жоспардың 99,1 пайызға
орындалды. Игерілмеген қалдықтар үлесі ... ... ... ... немесе 37,5 млрд.теңгені құрады, бұл 2009 жылмен салыстырғанда 22,6
млрд.теңгеге кем. Бұл ретте 10,4 млрд. ... ... ... ... 2010 жылғы тіркелген міндеттемелердің төленбеген бөлігінде
Бюджет кодексіне сәйкес ағымдағы жылы төленетін болады.
2.2 Жалпы мемлекеттік қаржылар – қаржы ... ... ... ... ... қаржының сыртқы көрінісі қоғамдық өндірістегі әр
түрлі қатысушылар қаражаттарының қозғалысы ... ... ... ... бұл қозғалыс ақшалай соманы шаруашылық жүргізуші субъектілердің бір-
бірімен ... ... ... есеп айырысулары; табысты бөлу және
кәсіпорындарда, ... ішкі ... ... ... ... ... кірістеріне салық төлемдерін аудару;
қайырымдылық қорларына қаражаттар төлеу және тағы басқа ... ... ... ... ... ... есеп айырысу түрінде бір иеленушіден
басқа иеленушіге беруі болып табылады.
Мемлекеттік қаржылар ұлттық табысты қайта ... ... ... ... ... ... құрылымын қалыптастыруда,
өндіргіш күштерді жетілдіруде маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... ... ... аппараты мен
қорғанысқа, тәртіп сақтау күштерін ... ... ... атқаруға жұмсалады.
Шаруашылық  жүргізуші субъектілердің қаржысы ... ... емес ... жасалатын және елдің қаржы ресурстарының негізгі
бөлігі қалыптасатын қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... ... сәйкес бұл қаржылар ұлттық шаруашылықты
одан әрі дамытуға қажетті ақшалай табыстар мен ... бөлу ... үшін ... Ал ... қаржысы шаруашылық, еңбек
қызметтерінің (жалақы, акция дивиденті, банк салымының ... және ... ... ... және халықтық банктегі сақталған
қаржылардың, зейнеткерлік қорды мемлекеттің іске ... ... ... ... Бұл ... ... ... жиынтығын туғызып, ақша қаражатын ұлғаймалы ұдайы ... ... ... ... ... және басқа да қоғамдық
қажеттіліктерді қанағаттандыруға ... ... ... бюджет саясаты арқасында 2013 жылы
қаражат стратегиялық мақсаттарға қол ... және ... ... Бұл ... ... ... ... жасалған
қорытындылар ел азаматтарының өмір деңгейін ... ... ... ... даму, шағын және орта бизнесті
қолдау, агроөнеркәсіп кешенін дамыту бойынша Ел Басының ... ... ... ... міндеттер іске асырылған. Осыған
байланысты, қалған 27,1 ... бұл алға ... жаңа ... ... резерві ретінде қолданылды.
4 кесте - Қазақстан Республикасы Ұлттық қорының түсімдері және оны
пайдалану
| |Атауы |2009 ж |2010 ж |2011 ж |2012 ж |
|1 ... ... ... |1 080 01,0|1 85339,8 | | |
| ... басындағы | | | | |
| ... ... | | | | |
| | | | |2 ... |
|2 ... ... |77430,7 ... | ... |
| ... | | |5 51986,1| |
|3 ... барлығы: |91,9 |25931,7 |1 53399,6|110749,8 |
| |оның ... | | | | |
| | - ... ... |- |25800,0 | |84310,0 |
| ... | | | | |
| | - ... ... |0 | |26150,0 |
| | - ... ... мен ... |131,7 | |289,8 |
| ... ... ... | | | | |
| ... ... | | | | |
| ... жабу | | | | |
|4 ... ... кезеңнің |1 85339,8 |273335,1 | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | ... ... жылы әлеуметтік шығыстардың басымдылығы сақталғанын айту маңызды.
Білім беруге, денсаулық сақтауға және әлеуметтік қамтамасыз етуге арналған
мемлекеттік ... ... оң ... бар, ... бес ... олар ... ... көбейді. 2012 жылы олардың көлемі жалпы ішкі өнімнің ... ... 2012 жылы Ұлы Отан ... ... ... ... ... төлемдері жүргізілді, сондай-ақ ардагерлер мен соғыс
мүгедектеріне жеңілдікпен жол жүру ... ... Осы ... бюджеттен өткен жылы 4,2 млрд. теңге бөлінді.
Жеке өңірлерде тұратын ... ... ... қол жетімділікті
арттыру мақсатында телемедицинаның енгізілуі, жоғары білікті мамандардың
қашықтан консультация өткізуі ... ... ... ... ... ... және ... бригадаларымен
жасақталған жылжымалы медициналық кешендер сатып алынды.
«100 аурухана» жобасы шеңберінде 50 денсаулық ... ... ... ... жылы ... сомасы 79 млрд. теңге 33 объекті аяқталды.
«Балапан» бағдарламасы шеңберінде білім беру саласында республикалық
бюджеттен ... ... ... ... мектепке дейінгі
тәрбиесі үшін 90,0 мың орын енгізілді. Балалардың жалпы қамтылуы балалардың
жалпы санының 37 пайыздан 41,6 ... ... ... ... ... ... ... сомасы 104,3 млрд. теңге 103
мектептің құрылысы,оның ішінде 2010 жылы ... 6,4 ... ... ... ... ... ... беру жүйесінде «Назарбаев Университеті» ... даму үшін ... ... ... ... ... ... ретінде танылған жаңа бір серпін болды.
2012 жылы осы ... ... ... 16,1 ... теңге
бөлінді. Әлеуметтік шығыстармен қатар бюджет шығындарының жоғары деңгейі
инфрақұрылымдық және ... ... ... ... ... сұранысты қамтамасыз еткен ауыл шаруашылығын ... ... ... қамтуға келеді.
Экономиканы жеделдетіп әртараптандыру және Үдемелі индустриалдық-
инновациялық дамыту жөніндегі 2010 - 2014 ... ... ... ... іске ... үшін ... экономиканың бәсекеге
қабілеттігін арттыруға өткен жылы 921,5 ... ... ... 2012 жылы елдің индустриялық-инновациялық дамуы ... ... бар ... жылу ... станциясы, «Шар-Өскемен»,
«Хоргос-Жетіген» және «Өзен-Түркіменстанмен мемлекеттік шекарасы» темір
жолдар салу, ... ... газ ... салу ... ... және ... ... жобаларды іске ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы
нысаналы индикаторларына сәйкес елді шикізат ресурстарымен қамтамасыз ету
үшін геологиялық ... ... ... ... ... ... ... көмір, уран мұнай мен газ ... ... ... ... дамытуға 309,6 млрд. теңге бөлінді, осыған байланысты
ішкі нарықтың қажеттілігін толық ... ... ... ... ... ... ... Мал шаруашылығы
саласында да тұрақты өсу ... ... ... мал ... ... ... 2-3 ... өсті, мал шаруашылығы өнімін өндіру көлемі өсті.
Қайта өңдеу саласында өндіріс ... 13 ... ... ... жылы ... ... ... 2004 – 2010 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... Даму ... ... ... мекендердің саны 1548 бірлікке, оларда тұратын халықтың үлес салмағы
22-ден 52 пайызға дейін ... жылы ... ... су» салалық бағдарламасын іске ... 3417 ... елді ... ... ... ... Тасып
әкелінетін суды пайдаланатын ауыл тұрғындарының саны 445 мың адамнан 83 мың
адамға қысқарды.
2012 жылы 22 гидротехникалық құрылғыны реконструкциялау ... ... ... ... қамтамасыз етілді, төтенше жағдайлардың туындау
тәуекелі төмендеді.
2008-2010 ... ... ... үй ... ... ... ... аяқталды, оның шеңберінде 19,6 млн. ... ... үй ... ... ... оның 6,4 ... ... 2010 жылы
тапсырылды.
Жол картасы іске асырылды, оған республикалық ... 90,4 ... ... ... ... ... ... бірлесе қаржыландыру
46,4 млрд. теңгені құрады (3 сурет).
3 сурет – 2012 жылға өңірлік жұмыспен қамту және кадрларды қайта даярлау
стратегиясын (Жол ... іске ... ... ... ... ... жол ... – 2020» бағдарламасы 2011 және 2012 жылдардағы
жол карталарын іске асырудың қисынды жалғасы болып табылды, ол үшін ... ... ... ... Оны іске ... ... республикалық бюджет
өңірлеріне 13,8 млрд.теңге бөлінді, оның ... 9,0 ...... ... 4,8 ... – индустриалдық инфрақұрылымды
дамытуға.
2012 жылдан бастап «Бизнестің жол картасы 2020» ... ... ... алу рәсімдерін жеңілдету мақсатында ... ... мен ... енгізілді. Өзгерістерге сәйкес,
кәсіпкерлердің ... ... және ... ... ... ... ... экономикалық даму және сауда ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің жобалары бойынша соңғы
шешімді Өңірлік үйлестіру кеңесі ... ... ... ... тек қана несие бойынша емес, сондай-ақ лизингтік мәмілелер
бойынша да мемлекеттік субсидия алуларына ... ... және орта ... ... үшін үдемелі
индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын қолға алуы кәсібінен ... ... ... болды. Мемлекет басшысының бастамасымен
әзірленген «Бизнестің жол ... 2020» ... да ... ... ... тетігі болып келеді. Пайыздық мөлшерлеменің
бір бөлігін субсидиялау, несиелер бойынша ішінара кепілдік беру, өндірістік
инфрақұрылымды ... және ... ... ... ... ... жұмыс орындарын ашу секілді шаралар әлемнің ... ... ... ... ... орай, ағымдағы жылы әрекет ететін ... ... ... өте ... ... ... Бұл әсіресе,
несиелерді кепілдендіру құралдарына қатысты болып ... ...... ... ... 2010 ... ... жол
картасы - 2020» бағдарламасы шеңберінде республикалық бюджеттен бөлінген
нысаналы трансферттерді ... ... ... ... |РБ-дан |ЖАО төлеген |Атқармау |
| | ... ... ... |13,8 |13,8 |6,6 |-7,2 ... ... |  |  |  |  ... ... |2,1 |2,1 |1,1 |-1,0 ... | | | | ... ... |1,2 |1,2 |0,2 |-1,0 ... ... |0,9 |0,9 |0,1 |-0,8 ... ... ... |1,2 |1,2 |0,5 |-0,7 ... ... |1,2 |1,2 |0,6 |-0,6 ... ... |0,6 |0,6 |0,1 |-0,5 ... ... |0,7 |0,7 |0,2 |-0,5 ... ... |0,8 |0,8 |0,3 |-0,5 ... қазақстан облысы |0,5 |0,5 |0,1 |-0,4 ... ... |0,6 |0,6 |0,3 |-0,3 ... қаласы |0,6 |0,6 |0,3 |-0,3 ... ... |0,4 |0,4 |0,1 |-0,3 ... ... |0,6 |0,6 |0,3 |-0,3 ... | | | | ... облысы |1,5 |1,5 |1,5 |0,0 ... ... |0,6 |0,6 |0,6 |0,0 ... ... |0,3 |0,3 |0,3 |0,0 ... үшін жағымды жаңалықтардың бірі кәсіпкердің жобаға
қатысатын өз ... ... ... ... табылады. Егер бұрын
кәсіпкер жобаға 15 пайыз көлемінде өз қаражатымен немесе құны жобаның жалпы
құнының 25 пайызынан кем болмайтын ... ... ... ... енді ... ... 10 ... ал мүлікпен қатысқан жағдайда 20 пайызға
төмендетілген. Оқыту және ... ... ... бағдарламаларының да
механизмдері оңтайландырылған.
Мемлекеттік бағдарлама аясында қолдау көрсетілетін экономиканың басым
бағыттарының тізімі кеңейтілген. Атап айтқанда, бұл ... ... ... және көлік құралдарын жөндеу; пошта және курьерлік
қызметтер; компьютерлік бағдарламалар ... ... беру және өзге ... бухгалтерлік есеп және аудит саласындағы ... ... ... беру; сәулет, инженерлік барлау, техникалық сынау және талдау
саласындағы ... ... да ... ... және ... қызметтер;
кітапханалар, мұрағаттар, мұражайлар және тағы басқа мәдени қызмет көрсету
мекемелерінің қызметі; спорт саласындағы ... ... ... ... және ... ... ... кинофильмдер көрсету;
тоқыма бұйымдарын және теріден жасалған бұйымдарды жуу және химиялық жолмен
тазарту сияқты қызметтер түрі енгізілген.
Сонымен қатар, ... ... ... және ... ... алуға бағытталған жобалар, егер ... ... ... ... Бизнестің жол картасына қатысуға жіберілетін
болады.
Бизнестің жол картасына несиелер бойынша кепілдік берудің жаңа жүйесі
енгізілді. Ісін жаңа ... ... ... мақсатында оларға
несиенің 70 пайызына дейін экспресс-кепілдеме берілмек. Яғни ісін жаңа
бастаған кәсіпкерлер ... 30 ... кем емес ... өз ... ... ал қалған 70 пайызына «Даму» Қоры кепілдеме береді. Жұмыс
жасап тұрған кәсіпкерлер үшін ... жеке ... ... 50 пайыздан артық болмайды. ... ... ... ... 5 жұмыс күні ішінде қаралады, ал жеке кепілдемелер
бойынша жобаларды қарау мерзімі 15 жұмыс күнін құрайды.
Бағдарламаның ... да ... бірі ісін жаңа ... бизнес бастамаларын гранттық қаржыландыру болып табылады.
Гранттардың мөлшері – 1,5 млн. ... 3 млн. ... ... ... ... басшылығымен өткізілетін гранттар конкурсына тіркелу
уақыты бір жылдан аспаған және ... ... ... ... ... ... жоба ... қабілетті, ерекше және жүзеге асыруға дайын
болуы керек. Бағдарламаның ... ... ... ... ... ... кем емес ... жобаны бірлесіп қаржыландыруы қажет.
Оңтүстік Қазақстан облысында «Жол ... ... ... ... жатқан инвестициялық жобалар ... өзге ... ... деп айтуға болады. Облыста сонымен бірге аймақты
индустриялық-инновациялық дамытуға бағытталған арнайы бағдарлама әзірленіп,
бірінші кезектегі міндеттер анықталған. ... де ... ... ... ... тікелей әсер ететін бағдарламалар.
«Жол картасы» бойынша іске асыру жоспарланған 754 жобаны жүзеге асыруға
25,7 млрд ... ... ... ... іске асыруға қажетті
қаражаттың 17,3 млрд теңгесі республикалық, ал 8,4 млрд теңгесі облыстық
бюджеттен бөлінген. 2012 ... 1 ... ... ... ... 20,4
млрд теңгенің жұмысы орындалды. Осы уақыт аралығында 38 мың жұмыс ... 37664 адам ... ... Олардың айлық жалақысы - орта
есеппен адам басына шаққанда 25 мың теңгеден келіп тұр. ... ... ... басқа аймақтарымен салыстырғанда тамақ өнімдерінің
арзан екенін ескерсек, қазіргі жағдайда бұл ... ... ... атап өту ... қызмет, тұрғын үй салаларында 324 инвестициялық жоба іске
асырылуда. Соңғы 20 жылдың көлемінде бұл ... ... ... ... ... ... «Жол ... бағдарламасын пайдаланып,
сол мәселелерді шешіп алған жөн. Себебі коммуналдық қызмет пен тұрғын үй
мәселелерінің маңындағы проблемалар ... ... ... ... әсер ... Соның ішінде, әсіресе, ауыл адамдарының тыныс-
тіршілігіне ... ... ... ... ... ... ... мәселелерді шешу қажет.
«Жол картасы» бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ... жетіп келеді. Мысалы, 2012 жылдың басынан
бастап Ақтөбе ... ... ... ... ... бойынша жалпы құны 789,2 млн. ... ... 17 ... беру бойынша жалпы құны 19,2 млн. тенгені ... 2 ... ... көрсету бойынша құны 126,7 млн. тенгелік 4 ... ... ... қаралып, мақұлданған.
«Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасының іске асырылу уақыты ішінде
Ақтөбе ... ... ... ... ... ... бойынша жалпы құны 18,1 млрд. ... ... 99 ... оның ... құны 682,7 млн. ... 7 жоба бойынша
мемлекеттік кепілдеме ... ... 41 ... 1,8 млрд. тенге
көлемінде инфрақұрылымдық қолдау көрсетіліпті.
Қазақстанның Үкіметі 2012 -2014 жылдарға ... ... ... 3 ... ... бөлінген қаржылар өткен ... ... ... ... ... қамтамасыз
етуге, мемлекеттің халық алдындағы ... ... және ... Қазақстан халқына жолдауларында берген өзге міндеттері мен
тапсырмаларын орындауға бағытталған.
Бюджет елдің ... ... ... ... ... негізінде қалыптастырылған, ол түрлі жылдары жылына 6,5-тен
7,4% ... ... ішкі ... (ЖІӨ) нақты өсімін ұйғарады.
Экономиканы контрциклды реттеу пайымдамасына сүйене отырып, салық-
бюджет ... ... оған ... шығыстардың өсімі экономиканың
өсу кезеңінде ЖІӨ атаулы ... ... ... ... ... ... кезеңінде шығыстардың ұлғаюы жүзеге асырылады. Осыған
орай дағдарыс кезеңінде бизнес үшін жағдайларды ... ... 2009 жылы ... ... ... бұрын-соңды болып көрмеген
шараларға барды (корпоративтік ... ... (КТС) 30% - дан 20% - ға ... ... құн ... (ҚҚС) 13% - дан 12%-ға ... Бұл ... қаражатын бизнеске инвестициялауға, айналым капиталын ұлғайтуға
мүмкіндік ... және ... ... ... ... ... ... 2010 жылдан бастап бюджеттің кіріс бөлігінің өсімі ... ... ... бюджет саясатына сүйене отырып, бүгінгі таңда
қолайлы экономикалық байланысты бюджет тапшылығы тұрақты және ... ... ... отыр. Бұл ретте оны үш жылдық кезеңде одан әрі
2011 жылы ЖІӨ-ге шаққанда 3% - дан 2014 жылы ... ... 1,3% - ... қысқарту жоспарланған болатын. Экономикалық ахуал нашарлаған жағдайда
мемлекет шығыстарды және тиісінше бюджет тапшылығын ұлғайтатын болады.
Экономиканың берілген қарқынын есепке ала ... 2013 ... ... жан басына шаққанда ЖІӨ 13 мың АҚШ ... ... қол ... ... ... ... ... түсімдерінің өсуі
және бюджет тапшылығының тұрақты деңгейі таңдап алынған басымдықтарды іске
асыруды қамтамасыз ... ... ... бюджеттің тапшылығы - 527,3 млрд.теңгені, республикалық
бюджет бойынша - 554,8 млрд.теңгені немесе жалпы ішкі өнімнің 2,6 ... ... бұл ... 248,8 ... аз (4 ... ... – Бюджеттің тапшылығын қаржыландыру (профицитті пайдалану)
Негізінен макроэкономикалық көрсеткіштердің (ЖІӨ, сыртқы сауда-саттық
айналымы, минералдық шикізатқа ... ... ... өсу ... ... макроэкономикалық көрсеткіштердің 2011-2015 жылдарға
арналған болжамының өзгеруі 2011 жылға арналған ... ... ... үшін ... ... ... шығыс бөлігін 217,9 млрд. теңгеге ұлғайтуға мүмкіндік
берді. ... ... ... ... ... сала ... сақтау, әлеуметтік көмек); ауыл шаруашылығы; ... ... ... 2012 жылды жеңілдету ... ... даму ... шеңберінде іске асырылатын ірі
жобалар (Балқаш ЖЭС, ... газ ... ... ... ... және Қорғас-Жетіген темір жолын салу және т.б.) болып
табылады.
Одан бірқатар өңірлік мәселелерді шешу үшін ... ... ... ... ... ... кезеңіне дайындалуға, көлік инфрақұрылымын,
білім, энергиямен, жылумен, сумен жабдықтау объектілерін ... ... ... нығайту жұмыстарына бағытталған.
Қазақстанда Республикалық бюджет 2012 жылға мынадай көлемде бекiтiлген:
1) кiрiстер - 4626465541 мың ... оның ... ... ... - ... мың теңге;
салықтық емес түсiмдер бойынша - 58458993 мың теңге;
негiзгi капиталды сатудан түсетiн түсiмдер бойынша - 30230835 ... ... ... - ... мың ... ... - ... мың теңге;
3) таза бюджеттiк кредит беру - 55975074 мың теңге, оның iшiнде:
бюджеттiк кредиттер - 179973564 мың теңге;
бюджеттiк ... өтеу - ... мың ... ... ... жасалатын операциялар бойынша сальдо - 75607234
мың теңге, оның iшiнде:
қаржы активтерiн сатып алу - 76117234 мың ... ... ... ... ... ... - 510000 мың
теңге;
5) тапшылық - 758547 640 мың ... ... ... ... iшкi өнiмiнiң 2,6
пайызы;
6) бюджет тапшылығын қаржыландыру - 758547640 мың теңге.
2012 жылға ... ... ... ... бюджеттерден,
Алматы қаласының бюджетінен республикалық бюджетке бюджеттiк алып қоюлардың
көлемi 102114759 мың теңге сомасында көзделген, оның ... ... - 39467955 мың ... облысынан - 16076180 мың теңге;
Алматы қаласынан - 46570624 мың теңге.
2012 жылға арналған республикалық бюджетте Қазақстан Республикасының
Ұлттық қорынан ... ... ... ... мың теңге
сомасында көзделген.
2012 жылға арналған ... ... ... бюджеттен
облыстық бюджеттерге, Астана қаласының бюджетіне берiлетiн субвенциялар
көлемi 880 645 461 мың ... ... ... оның ... ... - 53579911 мың теңге;
Ақтөбе облысына - 31721533 мың теңге;
Алматы облысына - ... мың ... ... ... - 89595453 мың ... облысына - 85094218 мың теңге;
Батыс Қазақстан облысына - 17113055 мың ... ... - 61399259 мың ... облысына - 52272915 мың теңге;
Қызылорда облысына - 71593511 мың теңге;
Павлодар облысына - 28929362 мың теңге;
Солтүстiк ... ... - 50717343 мың ... ... ... - 216436264 мың теңге;
Астана қаласына - 18309850 мың теңге.
ҚР Қаржы министрлігінің мәліметтеріне қарағанда, 2013 жылы ... ... 5415,1 ... ... деп ... бұл 2012 ... 178,2 млрд. теңгеге артық, 2014 жылға болжанған – 5 707,1 млрд.
теңге 2013 жылғы бюджеттен 292 ... ... ... 2015 ... ...
6388,2 млрд. теңге 2014 жылғы болжамнан 681,1 ... ... ... ... ... 3828,4 ... ... құрап, 2012 жылғы жоспардан
212,6 млрд.теңге артатын болады. 2013 жылдың ... 6200,3 ... ... 2012 ... ... 183,5 млрд.теңге артады; 2014 жылдың шығындары
6466 млрд.теңгені құрап, 2013 жылғы шығындар жоспарынан 265,7 млрд. ... 2015 ... ... 7124 ... ... ... 2014 жылғы шығындар
жоспарынан 658 млрд.теңгеге артады.
Атап өту қажет, үш жылдық мерзімдегі әлеуметтік жаңғыртуға 6,7 ... ... ... мен ... ... 4583,5 млрд. теңге,
Жұмыспен қамту бағдарламасын жүзеге ... 293,6 ... ... ... ... ғылымға 1252,1 млрд.теңге, денсаулық ... 1644,2 ... ... пен ... ... шығындар 161,5 млрд.теңгені құрайды,
«Қолжетімді баспана -2020» ... 514,1 ... ТКШ ... млрд.теңге, «Ақбұлақ» бағдарламасына 214,3 млрд.теңге, АӨК дамытуға
629,2 млрд.теңге бөлінетін болады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... және ТЖ ... алуға 1287,6 млрд.теңге қарастырылса, құқық
қорғау және арнаулы мемлекеттік органдардың шығындары 1440 ... ... ... ... ... инновациялық дамуға жыл
сайын 5,4 млрд. теңге, қазақстандық тауарларды эскпортқа ... ... ... жыл ... 2,1 ... ... 1 млрд.теңге шамасында және «Бизнестің жол картасы-2020»
бағдарламасына 106,6 млрд.теңге бөлу қарастырылған
Бұдан басқа, ... ... ... ... ... 936,5
млрд.теңге бөлу жоспарлануда. Осы қаражат есебінен ... ... ... ... ... жобасы, республикалық
және жергілікті маңызы бар ... ... мен ... ... ... ішкі әуе ... өзен және су ... дамытуды субсидиялау
жалғасады.
Сонымен қатар, 22,4 млрд.теңге Қорғас-Жетіген теміржол құрылысын,
Бейнеу-Бозой-Ақбұлақ газ ... ... ... ... ... қайта жөндеуден өткізуді аяқтауға бағытталады.
«Өңірлерді дамыту» және «2012-2020 жылдары моноқалаларды ... ... ... 191,7 млрд.теңге қаржы бөлінеді, оның ішінде
2013 жылы өңірлерді дамытуға бөлінген 29,5 ... 80% ... ... 34,1 ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттердiң атқарылуы, есебiн
жүргiзу және атқарылуы ... есеп ... ... ... ... ... ... мемлекет кепiлдiк берген қарыздардың,
мемлекеттік мекемелердiң олардың иелігінде қалған тауарларды (жұмыстарды,
қызметтердi) сатудан ... ... ... ... ... бақылау объектiлерi қызметiнiң Қазақстан ... ... ... ... ... министрлігінің Қаржылық бақылау комитеті 2012 жылы 7284 бақылау
объектілерін ... бұл 2009 ... ... 15 ... аз ... ... – 2012 ... Қаржылық бақылау комитеті қызметінің негізгі
көрсеткіштері
|Тексерілген объектілердің саны |7 284 ... ... бұзу |230,0 ... ... - қаржылық бұзушылықтар |168,3 ... |
|- ... ... ... ... |
| |61,7 ... ... ... келтірілді және өтелді |66,4 ... ... бұза ... ... мемлекеттік | ... алу ... саны |18 610 ... |199,0 ... қорғау органдарына жіберілген бақылау | ... саны |1 610 ... |92,7 ... ... ... ... саны |241 ... ... ... ... |1 001 ... ... |152,3 млн. ... жауапкершілікке тартылған тұлғалардың саны |6 679 ... жою ... ... ... саны |7 820 ... ... ... қалпына келтірілген және орны ... ... (2009 ... 25,5 млн.теңге қарсы 66 млн.теңге)
ұлғайтуға қол ... ... - 5). 2010 жылы ... ... ... жандандырылды. Мәселен бюджет заңнамасын, мемлекеттік сатып ... ... ... ... ... және ... ... бұзғаны үшін 1001 (бір мың бір) адамға ... ... Бұл ... ... әкімшілік материалдардың санына 168-ге (2009 ж.
– 833) артық. Осыған ұқсас, 2009 жылмен ... ... ... және 90,3 ... құраған, салынған және құқық бұзушылардан
өндіріліп алынған айыппұлдар сомасының 2 ... ... қол ... ... ... қорытындылары бойынша жолданған ұйғарымдар
мен ұсынымдарды орындауының өсуіне қол жеткізілді. Мәселен, 2009 жылы бұл
көрсеткіш 95 ... ... ал 2010 жылы 97,5 ... ... (5 ... сурет-2012 жылғы бақылау іс-шараларының қорытындылары бойынша
қабылданған шаралар
2012 жылы нәтижесінде тәуекелді сатып алуларды тексеруге бастамашылық
етуге жүргізілетін мемлекеттік ... ... ... ... ... Бұл жұмыстың оңды тиімділігі мемлекеттік сатып алу саласындағы
бұзушылықтардың өсуінің ... ... ... ... 2011 ... ... алу ... анықталған бұзушылықтар сомасы 199 026,9 млн.
теңгені (2010 ж.- 208 386,4 млн. теңге) құрады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... беру және экономиканың жоғары бәсекеге қабілеттілігіне қол жеткізу
мақсатында, ... ... ... ... ... ... етеді.
Бюджеттің толық және уақтылы орындалуын қамтамасыз ету мақсатында
Қаржы министрлігі бюджетті жоспарлау мен орындау ... ... ... ... ... ... ... қазынашылық
қызмет көрсету, мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... сонымен қатар мемлекеттік бюджет қаржысын пайдаланған
кезде қаржылық бұрмалаушылықтарды ... ... ... ... ... ... субъектілердің қаржысын басқару
Шаруашылық жургізуші субъектілердің қаржысы — ... ... ... ... және ... ... ... табылады, оның
орталықтандырылмаған бөлігін құрайды, материалдық және материалдық емес
игіліктер жасалатын және ... ... ... ... ... ... өндірістің басты буынына қызмет көрсетеді. Шаруашылық
жүргізуші субъектілер қаржысы ... ... ... ... сан алуан
сфераларындағы өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс, ... ... ... ... ... геологиялық барлау, жобалау қызметін,
халыққа тұрмыстық қызмет көрсетуді, ... ... ... ... ... ... сақтық, ғылыми, білім, медицина, ақпарат,
маркетинг және басқа қызметті жүзеге асыратын кәсіпорындардың, ... ... ... ... ... ... ... органдардың, шаруашылықаралық, салааралық, кооперативтік
ұйымдардың, мекемелердің қаржыларын кіріктіреді.
Қаржылық ... бұл ... ... ... ... қаржылық
менеджмент деп аталады. Бұл шаруашылық субьектілердің кәсіпкерлік ... ... ... ... ... және ақша
ағымдарының қозғалысын басқаруды ... ... ... ... табылады және өнім өндіруден, қызмет көрсетуден, мүлікті пайдаланудан
пайда табуға болады.
Қаржылық ... ... ... ... ... ... ... және қозғалмайтын мүліктер, меншік құқығы, жұмыстар мен
қызметтер, ақпарат, интеллектуалдық қызметтің нәтижелері, ... ... ... адамдардың немесе ұжымдардың қажеттіліктеріне
сәйкес тәртібін анықтайтын мақсаттарға жету әрекеттерінің ... ... ... ... ... ... сапасын
ынталандыру процестерінде көрінеді.
Жалпы қаржы менеджменті қаржыны басқарудың ілгеріде баяндалған
қағидаттарына ... Ол ... ... ... — ақпаратты,
жоспарларды (болжауды), ұйымдастыруды, реттеуді ... ... ... ... ... ... ортаның болуы болып
табылады, бұл орта ... ... ... тауар мен қызметтердің
рыногымен ... ... ... өндіріс құрал-жабдықтары рыногының жұмыс
істеуі, кәсіпорындардың қызметін ... ... ... кезіндегі кәсіпкерлік қызметті коммерциялық есеп негіздерінде
жүргізуге мүмкіндік береді. Сөйтіп, кәсіпорындардың қаржы ... ... ... ... бұл оны жеке ... ... басқарылу объектілеріне ықпал жасауының
экономикалық  элементтері басым ... ... ... ... ... ... Кәсіпорындардың қаржы менеджментінің жүйесі аса
жылжымалы, өйткені бұл ... ... ... арсеналы
жалпымемлекеттік қаржылардағыға ... тым әр ... ... ... менеджменті әр түрлі нысандардағы есеп айырысу (төлем
тапсырмасы, төлем талабы ... әр ... ... есеп ... және т.б.), ... ... ... бағалы қағаздармен
және валютамен жасалатын операциялар бойынша көп таралған операциялардан
басқа хеджирлеу1, ... және ... ... ... және операция лизингі, франчайзинг, бағалы қағаздар
бойынша трансферттер сияқты ... мен ... ... ... ... ... операциялар бойынша, қауіптердің барлық
түрлерін сақтандыру бойынша қаржы құралдарының ... ... ... мына кезеңдердің дәйекті ауысымы ретінде елестетуге
болады:
1. ақша қаражаттарын ... ... ... қою ... ... ақша ... қозғалысын басқарудың қаржылық әдістерін,
тәсілдерін таңдау;
3. қабылданған шешім бойынша инвестициялау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын жасау;
4. жобаның орындалуын ұйымдастыру;
5. атқарылу барысына ... ... және ... ... ... ... ... мақсаттары үшін жоба нәтижелерін талдау және
бағалау;
Қаржы менеджментінің маңызды ... ... ... ... ... ... Бұл ... қаржы тұрақтылығын (рентабельділік,
төлем қабілетін, несиені өтеу қабілетін), оның рыноктағы жағдайын ... ... үшін ... ... қажетті ақпараттар бухгалтерлік
баланста қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижелері туралы есепте (пайда және
зияндар туралы есепте), ақша ... ... ... ... ... толығырақ ақпарат қолданылады.
Қаржы менджментінің жалпы мақсатты нұсқамасы – ... ... және ... ... ... алу ... кәсіпорынның тең қаржы
саясатын жүзеге асыру.
Кәсіпорын мен корпорацияларды басқарудың қаржылық механизмі – бұл оның
экономикалық және ... даму ... шешу ... ... ... ... мен тәсілдерінің жиынтығы. Мемлекеттің
басқарушы ісіне әсер етуі ... ... ... мен ... қабылдау процесі өте тығыз ... ... ... ... салықтық ауыртпалықтың төмендеуі, негізгі құралдардың
амортизациясын жеделдету жүйесін қолдану және т.б.
Кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... болып келесілер табылады: кешенділік, функционалдылық,
біркелкілілік және бейімделгіштілік.
Кешенділік – бұл бір-біріне қосымша болатын қызметті реттеуші қаржылық
тетіктерді ... ... ... ... өткізуден түскен түсімді
қалыптастыру мен пайдалану ... жүйе мен ... ... ... мен ... қаржыландыру төлемдерімен тығыз
байланысты.
Функционалдылық – қойылған мақсаттарға сәйкес ... ... ... қамтамасыз ету.
Бейімдену – қоршаған экономикалық ортаның өзгерісін есепке алу және
серіктестермен шаруашылық қатынастарды реттеу ... ... ... – реттеуші фактор ретінде қаржылық механизмнің бір
түрлілігі. Басқарудың барлық ... ... ... заңнама шегінде
және міндетті түрде әр кәсіпорын ... ... ... ... ала отырып ... ... ... мен міндеттері басқарудың функцияларының бейнесі
болып табылады.
Қаржыларды басқару ... ... ... ... ... қаражаттарының айналымын ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Шаруашылық және қаржылық қызмет процесінде кәсіпорын толық көлемде ... ... ... және ... ... ... ... Қаржыларды басқару процесінде ақшалай ағымдар ... ... даму және ... ... ... ... ... негізгі және айналым капитал құрамында, қаржылық нарықта ақшалай
қаражаттарды ... ... және ... ... ... ... ақшалай ресурстарын пайдалану және бөлу,
ақшалай ... ... ... Бұл ... ... ... ... немесе мүлкінің құнын, меншік иесінің табысын арттыру
немесе оны сақтау үшін қаражаттарды, есептер, төлемдер мен ... мен ... ... ... шаруашылық жүргізуші басқа
субъектілермен қатынастарды таңдауда кәсіпорында бар қаржылық ресурстарды
пайдаланудың рационализациясы сұрақтары ... ... ... ... ... ... ... түрлі әдістер мен тәсілдер арқылы нақты ... ... ... ... ... өзгерістерін
сандық бақылау қаржылық жағдайды, капитал мөлшерін, оның өтімділігі ... ... ... ... ... ... ... өсімін
нақты бағалауға мүмкіндік береді. Инвестициялау және қаржыландыру
процестерін ... ... ... ... ... ... мен оларды сақтау  және түрлі факторларды есепке ала отырып,
капитал құны мен оның құрылымын ... ... ... ... - ... ... ... қаржысы
|Материалдық өндіріс саласында |Материалдық емес өндіріс саласында |
|1) алғашқы табыстардың құрылуымен, |1) саланың ... ... ... өндірістің шаруашылық |бюджетпен арақатынасы. Осының |
|бөлімшерінде ішкі шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... |денсаулық сақтау, мәдениет, ағарту |
|қорларын құрумен және пайдалануымен|және т.б. салалық қаржылар ... ... бірі ... ... ... тұтынушылар | ... ... | ... | ... айырбас жүргізбейтін, қайта бөлу|2) басқарудың салалық ұйымдары, |
|сипатына ие шаруашылық жүргізуші |ведомствоішілік және ... ... ... ... ... ... Олар шаруашылық жүргізуші|
|мұнда қаржы ресурстарының ағымы |субъектілер иелігіндегі ... ... тыс ... жүргізіледі |мақсатты ақша қаражаттарын |
|(айыппүлтөлеу және алу, ... ... ... күрделі жөндеу |
|төлеу, қаражаттарды басқа ... т.б.) ... ... ... |сипатталады. Мекеме, ұйым ішінде ... ... т.б.); ... ... ... және |
| ... ... ... |
| ... байланысты туындайды; |
| ... ... ақша ... |
| ... ... ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілер|3) әр түрлі саладағы шаруашылық ... ... ... арасында|жүргізуші субъектілер арасында, |
|сақтандыру қорларын құру және |оның ішінде әлеуметтік ... ... ... туындайтын |зейнетақы және т.б. бюджеттен тыс |
|қаржы; ... құру және ... |
| ... ақша ... ... ... ... субъект |4) шаруашылық жүргізуші ... банк ... ... ... ... тұтынушылармен және |
|оларды өтеуге пайыз төлеуге, ... ... ақша ... ... бос ақша ... Оның ... ... беруге байланысты |өндірістік емес саладағы мекемелер ... ... ... |мен ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... пайдалануға байланысты | ... ... ... ... ... | ... ... жұргізуші субъект | ... ... ... ... | ... ... (қаржы | ... сала ... ... бөлу | ... ... ... | ... | ... ... ... ... ... ... саласы
ретінде қоғам экономикасының негізін құрайды, себебі мұнда материалдық және
материалдық емес игіліктер қалыптасады.
Шаруашылық ... ... ... ... еңбек және қаржылық ресурстарының көп бөлігі шоғырланады, сол
арқылы қоғамдағы ұлғаймалы ұдайы өндіріс үдерісі қамтамасыз етіледі.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... кіреді:
1) Нарықтық экономика жағдайында коммерциялық есеп негізінде ... ... ... ... кәсіпорындары және өндірістік емес
саладағы кәсіпорындардың бір бөлігі. Коммерциялық есеп рентабельді деңгейде
шаруашылықты одан әрі ... ... ... шығындардан
максималды табыс алу басты мақсаты болып табылаты шаруашылық ... ... ... ... ... субъектілер қаржылық тәуелсіздікке ие;
– қаржылық қатынастар мемлекет тарапындағы ұсақ бекітулерден
тәуелсіз;
– қаржы қатынастарының ... ... ... ... ... өз уақытында орындалуы үшін экономикалық
жауапкершілікке ие;
– коммерциялық есеп жағдайында шаруашылық ... ... ... ... және ... әр түрлі
қатынаста болады.
2) Коммерциялы емес салдағы қаржылар. Коммерциялық емес ... ... ... алуды көздемейді.
Қаржыландыруға төмендегідей ресурстар пайдаланылады:
– бюджеттік қаражаттар;
– бюджеттен тыс мемлекеттік қорлар;
– халықың қаражаттары;
– әр түрлі коммерциялық құрылымдардың ақшалай аударымдары;
... ... ... ... пен ... ... өнімді өткізуден түскен табыс, мәдени шараларға билеттерді
сатудан түскен ... ... ... беруден түскен табыс;
– мамандарды дайындаудан (қайта даярдаудан, біліктілігін
көтеруден, т.б.) түскен табыс.
Өндірістік емес салаға, ... ... ... қоғамдық қаржылар, оның ішінде кәсіподақ ұйымдарының қаржылары;
ә) саяси және қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... қорлардың қаржылары.
Қоғамдық бірлестіктер – мүдделерінің ортақтығы негізінде ... ... ... ... ... ... ... экономикалық ... ... ... ... мен ... ... әр ... жарналарды төлеу, материалдық көмек көрсетуге
байланысты қоғамдық ұйымдар мен олардың мүшелері арасындағы
ақша қатынастары;
– қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен мекемелер
арасындағы ақша қатынасы;
– мақсатты ақша қорларын құру және ... ... ... ... ... ... ұйымдардың төменгі және жоғарғы құрылымдар
арсындағы ақшалай ... ... ... және өндірістік шаруашылық ... ... ... емес мекемелердір қаржы шаруашылақ қызметі қаржылық
реурстарды пайдананудың үш ... ... ... ... сметалық
қаржыландыру және шаруашылық есеп әдісі.
Шаруашылық жүргізуші ... ... ... ... ... ... ... табысты немесе ... ... ... ... ... ... ... күрделі қаржылар, жаңа техниканы µндіру және басқа жоспарлы
шығындар жөніндегі тапсырмаларды ... ... ... ... ... банктер, жеткізушілер, жоғарғы ұйымдар алдындағы
қаржылық міндеттемелерді ... есеп ... ... ... ... мен күрделі жүмсалымды тиімді пайдалануга
жәрдемдесу;
- қаржы ресурстарын дұрыс пайдалануды ... ... ... мен ... ... ... ету ... оперативті басқаруға банк мекемелері қатысады. Екінші деңгей
банктері кәсіпорындар мен ұйымдарға есеп ... ... ... ... ... деген уақытша қажеттіліктерді несиелендіреді.
3 ҚАЗАҚСТАНДА ҚАРЖЫ ЖҮЙЕСІН БАСҚАРУДЫ ЖЕТІЛДІРУДІҢ ... ... ... ... ... ... ... мәселелері
Бүгінде Қазақстанның қаржы саясаты қаржы ресурстарының жұмылдырылуына,
олардың ұтымды бөлінуіне және мемлекет өз қызметін ... ... ... бағытталады. Қоғамның әлеуметтік және экономикалық дамуында
қаржылардың әсері қаржы саясаты арқылы ... ... Ал, ол ... ... ... ... ... табылады. Әр түрлі қоғамдарда
тек мемлекет қана ... ... ... ... және ... жетуге қаржы саясатын қолданады.
Қазіргі уақытта экономикалық және әлеуметтік салалардың дамуы терең
дағдарыс ... ... тұр. ... ... дамуы ғана
мемлекеттің негізделген қаржы саясатты жүргізу арқылы ғана ... шыға ... ... ... негізгі субъектісі мемлекет болып
табылады. Ол болашаққа қоғам дамуының ... ... ... ... және ... ... мақсаттарды және оларға жету
жолдары мен оның қаражаттарын ... ... ... негізгі
саласы ретінде қаржы саясаты тиісті нормативті актілерді ... ... ... ... министрлігі және Ұлттық банк күші бар заң ... ... ... және ... пайдалану туралы, ақша- несие
саясатының негізгі бағыттары, заңды және жеке ... ... ... мен ... мен нормативті құжаттар туралы нұсқау жасайды.
Мемлекетпен ... ... ... ... ... қаржы жүйесімен
шешілетін негізгі мәселелер мыналар:
1) объективті экономикалық заңдар қозғалысын ... ... ... ... ... және нарықтық
реформаның тездетілуіне қаржылық ... ... ... ресурстар жұмылдырудың қайнар көздерін, олардың құрамын,
қүрылымын көбейту резервтерінің мүмкінділігін анықтау;
3) қаржы ресурстарын пайдалану және ... ... ... ... ... және ... даму бағытында оңтайлы
салық жүйесін жасау көмегімен қаржы ресурстарының шоғырлануы;
1) қаржы және ақша несие ... ... ... мемлекеттік бюджет тапшылығын азайту және мемлекеттік құнды
қағаздар негізінде ... ... ... ... қызметті ырықтандыру;
9) мемлекеттің қаржы саясатын жүзеге асыруында қаржы механизмінің
тиісті нормативті актілер түрінде өткізілуі.
Мемлекеттің қаржы саясаты мемлекеттік қаржылық ресурстарды пайдалану,
республикалық және ... ... ... олардың кірістері мен
шығыстарын реттеу, экономиканы салықтық реттеу, ақша айналысын басқару,
ұлттық ... ... ... ету ... ... ... табуда.
Мемлекеттің қаржы саясатының осындай негізгі бағыттарында бюджеттік
саясат, ... ... ... ... валюталық саясат, инвестициялық
саясат, кедендік саясат, ішкі және сыртқы мемлекеттік қарыз алу ... ... ... ... ... ... асырылуда.
Негізі қаржы саясат қаржылық стратегия мен ... ... ... ... негізінде тактика құрылады, сонымен
тактиканы жүргізу арқылы ... ... ... ... ... ... – бұл ірі көлемдегі міндеттерді шешуге арналған ұзақ
мерзімді ... Атап ... ... ... – 2030 ... ... бірі ретінде «Экономикалық өсуге жету» екендігін
білеміз. Сонымен ... ... ... елу ... ... ену»
қаржылық стратегия ретінде тануға болады. Аталған ... ... әр жыл ... ... ... ... тарапынан тактиканы
анықтайды. Оған мысал ретіндегі жыл ... ... ... ... Қаржылық тактика қаржы байланыстарын ұйымдастыруды дер ... ... ... ... қайта топтастыру арқылы қоғамды дамытудың
нақтылы кезеңінің мәселелерін шешуге ... Ол ... ... шешуге, пайда болған үйлесімсіздіктерді жою, елдің, аумақтың,
саланың экономикасындағы ... ... ... ... ... ... саясатының мақсаты – қоғам дамуының аса
маңызды қажеттіліктерін қанағаттандыруға қажет қаржы ... ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметті жандандыра түсуге
қолайлы жағдайлар жасауға шақырады. Демек, ... ... ... алға ... ... ... қаржы ресурстарын тиімді
жинақтау және пайдалану; екіншіден, мемлекеттің ... ... және ... ... ... ... саясатын жүргізуді жетілдіру үшін
қоғам дамуында міндеттемелерге сәйкес экономикалық заңдардың ... ... ... қаржыны жоспарлы түрде ұйымдастыру және пайдалану керек. Осыған
қарай қоғам дамуындағы әр кезеңдегі қаржы ... өз ... ... ... ... мәдени өмірдің және ... ... ала ... ... ... ... саясаты мемлекеттің қорлары арқылы және мемлекеттік тұтқалары,
шаралары ... ... ... ... ... ... саясаты
екі бағыттан тұрады – фискалдық саясат және монетарлық саясат. ... ... ... ... ... ... болады: салық
саясаты, мемлекеттік шығындар саясаты; кеден саясаты.
Нарықтық экономика жағдайында ... ... ұзақ ... ... болатын, қаржылық реттеушінің негізделген жүйесіне сүйену
керек. Мұндай қаржы реттеуіштері ретінде салықтар пайдаланылады. ... ішкі ... ... ... және алуды, сонымен бірге мемлекеттің
ақшалай ресурсының орталықтандырылған қорларын ... ... ... ... орта ... кезеңде мемлекеттік
саясаттың әзірленген шараларын тиімді іске ... және ... ... ... етуге бағытталған. Экономиканың одан әрі өсуі
үшін ... ... және ... ... ... арқылы қамтамасыз
етіледі. Салық саясаты шеңберінде 2012 – 2014 жылдары ... ... бөлу ... мемлекеттің әділ құралы ретіндегі әлеуметтік
маңызды, ... және ... ... нығайтылмақшы. Осыған
байланысты, салық саясатының шаралары орта мерзімді кезеңде мыналарға
бағытталады: ЕЭК ... ... ... қолайлы салық режимін
қалыптастырудың маңыздылығы жоғары, бұл капитал қозғалысына шектеу болмаған
кезде ... одан әрі өсуі үшін ... ... ... мүмкіндік
береді. Бұдан басқа, негізгі қорларды, энергиямен жабдықтауды, ҒЗТКЖ-ны
жаңартуды ынталандыру өндіріс тиімділігін арттыру және ... ... ... үшін ... ... ... серпін береді. Бүгінде
Қазақстан Республикасы азаматтарының және ... ... бар ... мен ... ... ... көшу қарастырылған. Сондай-
ақ арнайы салық режимдерін реформалау көзделген.
Әлем экономикасындағы даму мен ... ... ... отырып, сондай-ақ экономиканың «қызып кетуін» болдырмау мақсатында
бюджет саясаты 2012 – 2014 ... ... ... ... ... Бұл экономикадағы белсенділік ... ... ... ... ... ... ... деңгейде тежейді, ал
экономикалық құлдырау кезеңінде ішкі сұранысты қолдау үшін ... ... пен ... ... теңгерімділігін қамтамасыз ету мақсатында
бюджет саясаты келешекте 2020 ... ... ... ... тиіс ... ... және Ұлттық қор қаражатын кейіннен тек бюджетті
дамытуды қаржыландыруға ғана көше ... ... ... ... ... ... Үкіметтің қарыз алу
саясаты Ұлттық қор қаражатын қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... қордағы жинақтың орнын
ауыстыруға жол бермеуге сүйене келе жүргізіледі. Атап ... ... ... ... қызмет көрсетуге арналған жыл ... орта ... он ... кезең ішінде Ұлттық қордың 4,5 ... жыл ... ... ... ... аспауы тиіс;
екіншіден, үкіметтік борышқа қызмет көрсетуге және өтеуге арналған шығыстар
он жылдық кезең ... ... ... ... трансферттерді қоса алғанда,
бюджетке түсетін түсімдердің 15 %-ынан аспауы қажет.
Бұл деген болашақ ұрпақ үшін ... ... ... ... ... ... кезеңінде бюджеттің мұнай кірісінен
тәуелділігін төмендетуге және сыртқы даму ... ... ... ... үшін ... құруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар,
өңірлерді қаржылық қолдау олардың бәсекеге қабілеттілігін ... ... ... ... ... ... ... Шығыстар
саясатында бюджет қаражатының бекітілген көлемін пайдалана отырып,
мемлекеттік ... ... ... ... ... қол жеткізу қажеттігіне сүйене отырып, бюджетті әзірлеу және
атқару жолымен ... ... ... мен ... ... Осы мақсатта ... пен ... ... ... қалыптастыру және атқару жүйесі,
сондай-ақ орталық мемлекеттік ... мен ... ... бар ... ... ... атқарушы органдарының
қызметтерінің тиімділігін жыл сайын бағалау жүйесі ... ... ... жетекшілік ететін салада өңірде стратегиялық мақсаттар мен міндеттерге
қол жеткізу, тікелей, түпкілікті нәтиже ... және ... қол ... ... айқындауға мүмкіндік береді. Әлемдік
және қазақстандық экономикаларда жағдай өзгерген ... ... ... ішінде бюджет параметрлерін түзету бойынша жедел және ... ... ... Қазақстан Республикасының қаржы жүйесін дамытудың алғышарттары
Дағдарыстан кейінгі кезеңнің айрықша белгілерінің бірі қаржы секторының
анықталған проблемаларын жою ... ... ... ... ... ... өсуді қамтамасыз ету болып табылады. ... ... ... ... жəне ... қабілетті қаржы жүйесін
құру жөніндегі жұмысты жалғастыруда. Өзінің əлеуетін жоғалтпай, қалыптасып
отырған нақты жағдайларды ескере отырып, ... мен ... ... ... ... ... 2006 жылғы 25 желтоқсандағы №1284
қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының қаржы секторын дамытудың
2007-2011 ... ... ... ... ... ... 2009 ... 30 қаңтардағы № 90 қаулысымен бекітілген
Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығын дамытудың 2015 ... ... іске ... ... ... тұрақтандыру мақсатында
төмендегілер арқылы дамыту болып ... ... ... ... ... ағымдағы қаржы-экономикалық ... ... ... тұрақсыздық факторларына жəне құбылыстарына жол бермеу
бойынша жағдайлар жасау;
3) дағдарыстан кейінгі кезеңде макроэкономикалық ... іске ... ... ... ... ... инвесторлар тарапынан, сол сияқты қаржылық қызмет көрсетулерді
тұтынушылар тарапынан ... ... ... сенімді нығайту.
Елбасының алға қойған ең басты мәселесі - ... ... ... және ... ... ... болды. «Бізге қаржылық
бақылаудың рөлін ... ... ... мәселелері бойынша
заңнаманы өзгерту, бюджет заңнамасының тиімділігін арттыру қажет. Бюджеттің
экономикалық дамудың маңызды көзі болғандығы маңызды. ... ... ... ... ... инновациялық өнеркәсіптік өсімге жұмыс
істеуі тиіс. Бұл оны бағалаудың басты критерийі болады», деп атап көрсетті
Президент. ... ... банк ... бүкіл коммерциялық,
қаржылық және валюталық тәуекелдерді рұқсат етілген шекте ... ... ... ... де атап ... ... ішкі ресурстардың өсімін
екпіндете алуы үшін ... ... ... ... ... ... Үкімет, ұлттық ... ... ... ... ... ... ... отандық қаржы нарығынан алатын
қаржыны барынша пайдалануы қажет», деді Елбасы.
Жалпы Қазақстанның қаржы ... ... ... еңсеруіне
жылдар бойы Ұлттық қорда жиналған қаржы көп көмектесті. Ашығын айтсақ, бұл
Қазақстанның экономикалық ... ең ... тұсы ... ... ... даму тәжірибесі ол біресе қарқындап, біресе құлдырап
отыратынын ... ... ... біз ... қайталануы ықтимал
дағдарысқа қазірден бастап дайын ... ... Ол үшін ... ... ... ... Сонымен бір мезгілде Ұлттық қорға
қажетті қаржыны жинап отыруымыз қажет. Сонымен ... ... «Біз ... ... ... сектордан түсетін кірістің үлкен бөлігін сақтау
маңызды. Енді 10 жылдан кейін Ұлттық қор ... ... ішкі ... кем дегенде 30 пайызын құрауы тиіс», деп атап көрсетті. Сондай-ақ
еліміздің жалпы сыртқы қарызын ... ... ... ... ... көшу ... қарастыру керек.  Бұл экономика өскен
кезде мемлекеттің шығындарын ... және ... ... оны ... ... ... ... мақсатында елдің Үкіметі және орталық
банктері ... ... ... ... қабылдайды. Бұл деген дағдарысты
таратудың ... ... ... белсенді мемлекеттер дүниежүзі
елдерінің көпшілігі тарапынан дағдарысқа қатысты ... ... ... ... және ... бағдарламаларды қабылдауға әкеледі.
Демек, дағдарысқа ... ... ... ... жүзеге асырылуы қажет:
- біріншіден, нарықтардың өтімділікпен толығуы;
- екіншіден, қаржы институттарын ... ... ... ... ұлғаюы;
- төртіншіден, қаржы жүйелеріне сенімділікті сақтау мақсатында ... ... ... бойынша тікелей және жасырын
кепілдіктерді жариялау.
Бұл ретте қабылданған ... ... ... ... болады,
себебі көптеген мемлекеттер дағдарыс ... ... ... ... ... ... (орташа алғанда 2-3 жыл бұрын) айқындайды.
Бұл ретте бастапқы кезеңде көптеген жағдайларда дағдарысқа қарсы шаралардың
елеулі санының ... ... ... ... Мемлекет осы шаралар
арқылы дағдарыстық ахуалды дамытуға ұшырау тәуекелін таратудың ықтимал
жасырын ауқымдары туралы ... (8 ... ... даму ... ... болсақ, 2011 жылдың
макроэкономикалық көрсеткіштері отандық экономиканың ... ... ... ... бұл ... жыл басында белгіленген болжамды
көрсеткіштерден де басым түскендігі ... ... ... ... 2011 жылы ... өсу деңгейі 7 пайыздық көрсеткішті құрады.
Бұл көптеген халықаралық сарапшылардың бағалауы бойынша, ... ... ... жоқ. Тіпті, 2013 жыл ішінде оның күшейген жаңа толқынмен бас
көтеретіндігі де айтылуда.
Мәселен, 2008 жылы ... ... ... туындайтынын алдын-ала
дәл айтып берген белгілі ... ... ... ... ... 2013 жылы ... жағдайдың тағы да қалыптасуы әбден мүмкін
екендігін ескертіп отыр. Оның айтуынша, бұл жолы бәрі де еуро ... ... ... ... ... берешектерін өтеу жөніндегі
күшті және әлсіз экономикалар арасындағы келісімсіздіктер мен ... ... ... түсу ... ... ... Осындай жағдайдың
ықпалымен өз ақшасына ... ... ... кейбір қатысушылар өз
берешектері бойынша дефолт жариялайтын болады. Бұл ... ... ... тап ... ... ... ... тежейді. Жапон
экономикасының дағдарысқа түсу қатері күшейеді. Бұл ... ... ... ... де ... отыр.
Алдымызда әлемдік дағдарыстың туындау қатері күшті екендігін кейбір
қазақстандық мамандар да айтып жүр. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... отыратын жұмыс
тобы құрылғандығын еске сала келе, қазіргі ... 2012 ... ... ... ... ... ... әбден мүмкін екендігін, өйткені әлем
елдері оның түбегейлі проблемаларын шеше ... ... ... кесте - Қаржыны басқаруда оның тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... өтімділігінің қысқаруы ... ... ... ... РЕПО операциялары |
|классикалық құралдары бойынша |(1 айға ... ... ... және | ... ... | |
| ... ... РЕПО операциялары |
| |(1 ... ... ... ... жаңа ... ... ... қайта |
|нысандары (құралдар, ... ... ... | |
| |АҚШ ... оның ... ... |
| ... |
| ... ... аукциондар |
| ... ... ... АҚШ |
| ... және өзге ... |
| ... СВОП ... туралы |
| ... |
| |АҚШ ... және ... ... |
| ... операциялары |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ретт |
| ... ОБ және ... депозиттері |
| ... ... ... өтімді |
| ... ... ... алу) |
| ... ... ... ... ... ... ету ... ... операциялары | ... ... ... | |
| ... ... ... ... ... ... ... |
| ... және ... ... |
| ... қарсы агент ұйымдарының |
| ... ... |
| ... ... алу нормативтерін |
| ... ... ... ... және|Басты пайыздық мөлшерлемелердің ... ... ... ... | ... ... ұсынудың |Орталық банктердегі депозиттер бойынша |
|өзге нысаны ... ... ... және |
| ... ... ... |
| ... ... |
| ... ... сенімнің төмендеуі ... ... ... ... ... ... ең|
|салымдары бойынша кепілдіктерді|көп өтеу сомасын арттыру ... | ... және өзге де ... ... міндеттемелерінің қазіргі түрлері|
|институттарының міндеттемелері |(банкаралық, сыртқы заемдар, |
|бойынша ... ... ... ... жаңа ... |
| ... ... немесе ОБ |
| ... |
| ... ... ... ... ... ... ... (акциялардың жаңа |
|әлуеттік тәуекелдер деңгейіне |немесе нақты көлемдерін сатып алу мен |
|дейін арттыру ... және ... ... ... ... мәжбүрлеп мемлекеттің иелігіне алу ... ... ... ... орталық банктер тарапынан|
| ... ... ... ... ... |
| ... ... беру ... ... ... ... активтерді сатып алу |
|Қорландыру, міндеттемелерге |Қаржы институттарын қолдау бойынша ... ... ... ... ... |
|алу, уақытша басқаруды жүзеге |құру ... ... ... | ... | |
| ... ... ... артуы ... ... ... ... нарық бойынша немесе бағалы |
|операцияларға шек қою ... ... ... бойынша |
| ... ... ... ... салу, |
| ... ... ... ... |
|Шетел валютасына сұранысты |ХВҚ ... ... ... ОБ | ... ... ... | ... баға ... ... валюта нарықтарындағы ... ... ... ... ... ... басымшылықтар ... ... ... ... даму деңгейі әзірге біз үшін
әлемдік рыноктағы ахуалдың оң әсер етіп отырғандығымен ... ... ... ... шараларын дер кезінде қабылдауымен байланысты болып
отыр. Міне, осының ... ... 2011 жыл ... ... деңгейі жасалынған болжамнан жоғары болады деген оптимистік пиғылды
күшейтіп, аталған ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін тудырып отыр. Ал экономика
табысты жұмыс істеген жағдайда ел халқының ... да ... ... ... ... ... Мұның өзі ақыр аяғында бюджет
кірістері мен шығыстарын қайтадан нақтыландыруға себепші болады.
Қазақстан үшін макроэкономикалық ... ... ... қалыптасуы, жоғарыда айтып кеткеніміздей, бюджеттік параметрлерді
қайтадан ... алып ... ... ... ... мемлекеттік бюджетке 270,2 миллиард теңгенің, ал республикалық
бюджетке 183,1 ... ... ... кірістері түсетіндігі айқындалып
отыр. Жаңа болжамдар негізінде 2011 жылға ... ... ... 4 ... 439,9 ... теңгені құрады. Бұл осы уақытқа дейін
қолданыста болып келген бюджетпен салыстырғанда 183,3 миллиард ... ... ... 2011 жылға арналған нақтыланған республикалық
бюджеттің кірістер ... ... ... есепке алмағанда) ағымдағы
жылдың бекітілген түсімдерінен (2 ... 844,8 ... ... ... ... ... орындалып, 3 триллион 035,5 ... ... ... ... ... ... сектордағы
корпоративтік табыс салығынан 69,7 миллиард теңге алынса, қосылған құн
салығы бойынша ... 38,3 ... ... ... ... ... ... және сыртқы операцияларға салынатын салықтар бойынша
түсетін кірістер жоспарға қарағанда 33,9 ... ... ... емес ... бойынша бір жолғы төлемдер мен есептеулерді нақтылау
есебінің өзінен 4,6 миллиард теңге қосымша кіріс алынбақ. Міне, осындай өсу
жағына қарай ... ... ... ... да ... ... аз
емес.
Әрине, бюджет кірісі артқан кезде оның ... да ... ... Халық үшін, сонымен қатар отандық ... ... ... ... осылайша жасалынады. Бұл дегеніңіз, халықтың тұрмысын одан
әрі жақсарту, олардың айналысып отырған кәсібін одан әрі ... түсу ... ... осы ... 2011 ... ... ... бюджеттің шығыстар
бөлігін қайта нақтылаған тұста айқын көрінді. Мәселен, ... ... ... 4 ... 952 ... ... енді 217,9 ... өсіріліп, 5 триллион 170,3 ... ... ... қайтадан
белгіленді. Соның ішінде әлеуметтік салаға бөлінетін шығындар 40,8 ... ... ... Бұл ... тегін медициналық көмектің кепілді
берілетін көлемін одан әрі ... ... және ... денсаулық сақтау ұйымдарының материалдық-техникалық базасын
нығайтуға, халықтың жекелеген топтарына ... ... ... ... ... ... ... бұрынғыға қарағанда көтере
түсуге, «Балапан» ... ... ... ... ... ... саласын нығайтуға жұмсалатын болды.
Сонымен қатар, бірқатар ... ... ... салаларын
одан әрі жақсарту үшін жұмсалмақ. Мәселен, ауыл шаруашылығын ... ... ... ... ... көзделінді. Мұның 22 миллиард теңгесі ата
кәсіп мал шаруашылығын дамытуға бағытталмақ. Сондай-ақ ... ... ... жылжыта түсу мақсатында 6,7 ... ... ... ... ... ... мәселелердің бірі тұрғын
үй-коммуналдық шаруашылық екені белгілі. Міне, осы іске 39,1 миллиард теңге
қаржы бөлу көзделінді. Ал ... көш» ... ... асыру үшін 1,6
миллиард теңге қарастырылды. ... ... ... да ... ... түсті. Қазіргі жағдай барысының өзі 2011 жылы ел Үкіметінің өзі
берген уәде ... ... ... ... еліміздің жағдайы жақсара
түсетіндігін көрсетіп отыр.
Стратегиялық, экономикалық және ... ... ... ... мақсатында, Қазақстан Республикасының стратегиялық даму
жоспары, ... ... және ... ... ескерiле
отырып, жыл сайын Оңтүстік Қазақстан облысында 5 ... ... ... даму болжамы әзірленді. 2010 жылдың қорытындысы бойынша,
Болжамда жоспарланған әлеуметтік-экономикалық индикаторларының ... ... қол ... Мұның барлығы мемлекет
қаражатын тиімді басқаруда және ... ... ... даму ... жоғары деңгейде екенін бағалауға
болады.
3.3 2012 – 2016 ... ... ... даму ... ... жоспарлаудың негізі ретінде
Әлеуметтік-экономикалық даму болжамы ... ... ... ... ... ... даму ... мен басымдықтарын, бес жылдық кезеңге арналған
экономикалық саясаттың негізгі бағыттарын, Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... Қазақстан
Республикасы Ұлттық қорының, Қазақстан Республикасының шоғырландырылған
бюджетінің болжамдарын ... даму ... ... ... бес ... кезеңге арналған Стратегиялық жоспарларын, үш жылдық
кезеңге арналған республикалық бюджетті әзірлеуге ... ... ... ... жылдары әлеуметтік-экономикалық дамуы
2020 жылға қарай Қазақстан Республикасының 2020 жылға ... даму ... ... ... ... ... қол жеткізуге мүмкіндік береді. Стратегиялық
жоспарды сәтті іске асыру Қазақстан ... ... ... ... ... қабілетті елу елдің қатарына кіруге мүмкіндік береді.
Қазақстан Республикасының кіріс деңгейі жоғары елдер ... ... ету ... ... ... ... деңгейін
көтеру және жан басына шаққандағы ЖІӨ-ні 2015 жылға дейін 15 мың ... ... ... қажет. Бұл үшін ЖІӨ-нің нақты жылдық өсу қарқынын
7%-дан кем емес ... ... ету ... Бұл ... ... ... шикізаттық емес саланың қарқынды дамуы есебінен қамтамасыз
етілуі тиіс.
Сондықтан ЖІӨ құрылымындағы ... ... ... ... ... ... кем емес деңгейде қамтамасыз ету
бойынша стратегиялық мақсатты орындау ... ... ... ... 2015 ... қарай – кем дегенде 1,5 есе, агроөнеркәсіп саласында
– кем дегенде 2,0 есе ұлғайту қажет.
Ұзақ мерзімді ... ... ... ... – 2016 ... жылдық инфляция деңгейін 6,0-8,0% дәлізінде
ұстап қалуға ықпал ететін болады.
Елдің негізгі бес ... ... ... ... ... дейінгі стратегиялық даму жоспарын тиімді жүзеге
асыруды қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... құжаттарына қосылған стратегиялық ... мен ... қол ... ... ... – 2016 ... арналған әлеуметтік-экономикалық даму
болжамы 2011 – 2015 ... ... 7% ... қамтамасыз ету
жөніндегі әлеуметтік-экономикалық саясаттың негізгі ... ... ... ... ... ... табыстары деңгейi жоғары елдердiң
тобына кiруі мақсатында және Қазақстан азаматтарының әл-ауқаттың деңгейiн
жоғарылату үшін 2016 жылы ЖІӨ ... жан ... ... 18 мың АҚШ ... ... ... өсудiң нысаналы параметрлерінің кірісі мемлекеттiк және
жеке секторлардың инвестициялық белсенділігімен және ... ... ... – 2016 жылдары инвестициялардың өсу қарқыны орта есеппен жылына
6,7 %-ды құрайды. Ол ... ... ... ... ... негізгі капиталды жинақтаудың өсуін қамтамасыз етеді.
6 сурет - 2016 жылға дейін жан басына ... ЖІӨ ... – 2016 ... ... өсуі орташа есеппен жылына 8,1 %
құрайды. Бұл ретте үй ... ... ... тұтынумен
салыстырғанда неғұрлым жоғары қарқында өсетін болады.
Үкімет жалпы алғанда ЖІӨ компонентері өсуінің мынадай параметрлерін
қамтамасыз етеді.
9 ... - 2012 – 2016 ... ... өсу параметрлері, алдыңғы
жылға қарағанда, %-бен
|Көрсеткіштер |2012 жыл |2013 ... ... жыл |2016 ... |109,6 |107,5 |108,3 |107,5 |107,8 ... ... жеке |110,2 |109,0 |108,6 |108,2 |108,5 ... |108,0 |101,5 |107,5 |105,0 |105,0 ... |106,1 |104,7 |109,2 |108,2 |105,1 ... мен ... |100,5 |102,9 |105,2 |106,6 |104,9 ... | | | | | ... мен ... |101,1 |101,5 |109,4 |107,4 |103,7 ... | | | | | ... жылы нақты ЖІӨ-ның өсуi көрcетiлген бастапқы параметрлерді ескере
отырып 6,9 %-ды, 2013 жылы – 6,2 %-ды, 2014 жылы – 7,1 %-ды, 2015 ... 2016 жылы - 6, 2%-ды ... – 2016 ... ауыл шаруашылығы жалпы өнімі көлемінің орташа
жылдық өсуі 4,8% құрайды, тамақ өнімдерін ... ... ... ... ... ... тиіс.
Қазақстан Республикасында 2010-2014 жылдарға арналған агроөнеркәсiп
кешенiн дамыту ... ... iске ... iшкi ... жабу және ... ... иелену үшiн сапалы бәсекеге
қабілетті ауыл шаруашылығы өнiмімен және азық-түлiк өндiрiсiмен қамтамасыз
етуге мүмкiндiк бередi.
2012–2014 жылдары ... ... ... ... ... ... 7,3 % ... Өнеркәсiп өндiрiсiнiң өсу қарқынының ұлғаюына тау-кен
өндiру (5,7%) және ... ... (10,2%) ... ... ... ететін
болады.
7 сурет - Өнеркәсіп өнімі нысаналы индикаторларының өсімі
Мұнай және газ министрлігінің болжамдары бойынша мұнай өндіру көлемін
кейіннен 2016 жылы 102,0 млн. ... ... ... ... жылы 83,0 млн. тоннаны құрады.
2015 жылдың соңына қарай мұнай және газ ... ... ... ... жоба жоспарланады, оның 9 салалық бағдарлама, 9 – ... ... іске ... ... ... ... жоспарланған
инвестициялардың жалпы көлемі 1 379,6 млрд. теңгені ... ... ... бойынша дамуының болжанатын сыртқы
шарттары мен экономика салаларын ... ... ... қарқынын ескере
отырып, 2012 – 2014 жылдары мемлекеттік бюджет кірістерінің (трансферттерді
есепке алмай) 2012 жылғы 4 309,2 млрд. ... 2014 жылы 5 220,9 ... ... өсуі ... – 2014 ... ... мемлекеттік бюджет кірістерінің болжамы
Салық және Кеден кодекстері мен басқа да ... ... ... ... ... ... ескере отырып, орта мерзімді ... ... ... ... ... ... ... одағында кедендік баждардың сомаларын ... ... және ... ... болжайды.
2 кесте - Мемлекеттік бюджет кірістерінің болжамы (трансферттерді есепке
алмай), млрд. ... |2012 жыл |2013 жыл |2014 жыл ... ... |4 309,2 ... |5 220,9 ... ... | | | ... ... |4 204,9 |4 566,0 |5 111,0 ... емес ... |64,7 |67,8 |73,7 ... ... ... |39,5 |30,3 |36,2 ... | | | ... ... өсуі ... ... түсімдерінің болжанатын
ұлғаюымен қамтамасыз етілетін болады, ол ... ... ... 97-98 %-ын ... ... ... ... болжанатын өсуі, тауарлар
импортының өсуі, салаларда өндірістің, оның ... ... ... ... іске ... шеңберінде жаңа өндірістердің
енгізілуін ескере отырып, ұлғаюы, сондай-ақ 2011 ... ... ... ... кедендік баждың тоннасына 40 долларға артуы ықпал
ететін болады.
Ұлттық қордан 1 200,0 млрд. ... ... ... ... ... ... ... бюджетке түсетін
түсімнің жалпы көлемі 2012 жылы 5 514,1 млрд. теңгеден өсе отырып, 2014
жылы 6 425,8 ... ... ... өсуі ... ... - Мемлекеттік бюджетке түсетін түсімдердің болжамы
Бюджет тапшылығын азайту саясатына сәйкес болжанатын ЖІӨ-ге қатысты
оны 2012 жылы 2,6% -дан 2014 жылы 1,3% -ға ... ... ... мәнде
758,5 млрд. теңгеден 460,2 ... ... ... тиісінше қысқарту
жоспарланып отыр.
Болжанатын түсімдер мен тапшылықтың жоспарланатын азаюын негізге ала
отырып, мемлекеттік ... ... 2012 жылы 6 272,6 ... 2014
жылы 6 886,0 млрд.теңгеге (ЖІӨ-нің 21,7-19,5%-ға) дейін ұлғайту болжанып
отыр.
8 сурет – Мемлекеттік бюджет көрсеткішьерінің болжамы
Мемлекеттік ... ... ... ... ... өсуі үшін ... ішкі ... пен мемлекеттік инвестициялар
есебінен негізгі капитал жинағын ұстап ... ... және бұл ... ЖІӨ-нің өсу қарқынынан аспайды, бұл фискалдық саясаттың контрлық
циклді қағидаттары шарттарының орындалуын ... ... ...... ... шығыстары мен ЖІӨ-нің алдыңғы жылға
қарағанда номиналдық өсімі
Мұнайдың ... ... Brent ... ... бағасы бойынша
болжамды өлшемдерін, АҚШ долларының есеп айырысатын айырбас бағамын, Ұлттық
қорға ... ... ... отырып, 2012 жылы 2 230,5 млрд. теңге, 2013
жылы – 1 849,0 млрд. теңге, 2014 жылы – 1 794,3 ... ... ... ... – 2013 ... ... мұнай бағасының елеусіз төмендеуінің
күтілуіне байланысты Ұлттық қорға мұнай түсімдерінің болжанатын ... ... ... ... ... ... және ... ұлғайтпау Қорда мұнай кірістерінің таза жинағына ықпал ... ...... қор ... болжамы
Бұдан басқа, мемлекеттік бюджет түсімдерінің жалпы көлемінде Ұлттық
қордан кепілдендірілген трансферт ... ... ... үлесін
азайту жоспарланып отыр.
11 сурет – Мемлекет бюджет түсімдерінің жалпы көлемінде Ұлттық қордан
кепілдік ... ... ... ... ... ... мұнай кірістерін ұлғайту аясында бюджет пен Ұлттық қордың
теңгерімділігі саясатына сәйкес кепілдендірілген трансферт көлемінде Ұлттық
қордың ... ... ... ... емес ... 2014 жылы ЖІӨ
қарағанда 4,7% -ына ... ... ... ... болады.
12 сурет – Шоғырландырылған бюджет пен мемлекеттік бюджеттің мұнай
емес тапшылығының теңгерімі
Осы фискалдық қағидаларды сақтау ... ... ... ... жиналуын және оның 2014 жылы болжам бойынша 72,5 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... ... ететін болады.
13 сурет – Ұлттық қордың жыл соңындағы қаражаты
Осылайша, Қордың тұрақтандыру және ... ... ... ... болады.
Ұлттық қор активтерінің көлемі 2015 жылға қарай 72,5 млрд. АҚШ доллары
немесе ЖІӨ –ге ... 30,4% ... ... ... ол Ұлттық қор
активтерінің мерзімінен бұрын 90 млрд. АҚШ долларына немесе ЖІӨ-ге 30%-ға
дейін ұлғаюын ... ... ... ... ... ... рейтингін арттыруға ықпал етеді.
Бұл өз кезегінде инвестицияларды ынталандыру үшін сыртқы қаржы ... ... және ... ... ... ... ... және қазақстандық экономикадағы жағдай өзгерген кезде ... ... оның ... бюджет параметрлерін нақтылау жолымен жедел
және икемді шаралар қабылданатын болады.
2012-2014 жылдарға арналған мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... 2012 – 2014 жылдардағы негізгі басымдақтары:
Халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуіне жол ... ... ... ... және ... мемлекеттік
функцияларды орындауын қамтамасыз ету;
өңірлердің экономикалық әлеуетін ... ... ... ету ... ... ... ... болып табылады.
2012-2014 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасына «Болашақтың
іргесін бірге қалайық» атты ... ... ... іске асыруға
бағытталған мемлекеттік бюджеттік және ... ... ... басымдықтарын ескере отырып басым бюджеттік инвестициялар
қамтылған:
Индустрияландыру бағдарламасы. ... 2020», ... ... 2020», Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялды-инновациялық
дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... және газ ... қамтамасыз етуді, арнайы
экономикалық аймақ құруды қоса алғанда оны іске асыруда қабылданған басқа
да ... ... ... ... ... Агроөнеркәсіп
кешенін қолдау жөніндегі іс ... ... ... назар
аударылатын болады.
Әлеуметтік саланы жаңғырту Бірінші кезектегі ... ... ... сақтауды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы ... ... ... ... ... және ... ... 2020
бағдарламаларын қаржыландыру жүзеге асырылатын болады.
Әлеуметтік инфрақұрылымдарды (балабақшалар, метептер, ауруханалар,
емханалар), Назарбаев зияткерлік ... ... ... ... ... ... кадрларды дайындау және қайта ... ... ... одан әрі ... ... Назарбаев
университетін салу жалғасатын болады.
Жұмыспен қамту 2020 бағдарламасын іске ... ... ... ... дайындау және қайта ... ... ... ... ... және азаматтарды төмен экономикалық әлеуеті бар елді
мекендерден экономикалық өсу орталықтарына ... ... іс ... ... ... ... жағдайларын жақсарту. Осы бағыт шеңберінде Қазақстан
Республикасында 2011 – 2020 ... ... ... ... ... 2010 – 2014 ... арналған «Жасыл даму», 2011 –
2020 ... ... «Ақ ... ... іске асыру, өңірлерді
дамыту басым болып табылады.
Өсу нүктелерін қалыптастыру (Астана мЕн Алмата қалалары және ... ... ... ... қаласын 2030 жылға дейін тұрақты
дамытудың ... ... ... ... ... ... ... іргелес жатқан елді мекендерді әлеуметтік экономикалық дамытудың
2011 – 2014 ... ... ... ... іске ... шеңберінде
инфрақұрылымдарды, әлеуметтік саланы дамыту, ТКШ жаңғырту арқылы өңірлердің
бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағытталған жобаларды іске ... ... ... және ... ... іске асыруды
арттыру. Осы бағытта халыққа қазмет көрсету орталықтарын, е-Үкімет, ... ... ... ... ... ұлттық қауіпсіздік,
құқықтық тәртіп шараларын және төтенше жағдайлардың алдын ала ескерту ... ... ... ... ... іске ... ... іс-
шараларды қаржыландыру көзделген.
Әр басым бағыт бойынша тиісті мемлекеттік және ... ... ... ... Парламент пен Үкімет
ұсыныстарын іске асыруды қамту ... – 2014 ... ... ... ... ... ... жобаларды қосу:
бюджеттік инвестициялық жобалар (бағдарламалар) мақсаттарының
әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі басымдықтарына сәйкестігін;
белгіленген тәртіпте ... ... ... ... негіздемесінің, сондай-ақ заңнамада көзделген
экономикалық және өзге сараптамалардың болуы;
бюджеттік заңнаманың ... ... ... ... ... және ол ... оң қорытындысының болуын
негізге ала отырып жүзеге асырылды.
2012 – 2014 жылдарға ... ... ... ... ... млрд. теңге, оның ішінде 2012 жылы сомасы 1 068,98 млрд. теңге
сомасына бюджеттік даму бағдарламаларын қаржыландыру көзделеген.
2010 – 2014 ... ... ... ... ... ... ... салалық, секторалдық бағдарламалар
бөліндісінде ) 2-қосымшада ұсынылған.
Жергілікті бюджет қаражатын жұмсаудың басым бағыттарына ... ... ... ... ... ету, газдандыру, табиғатты қорғау іс-
шаралары, ... үй ... ... ... ету ... және ... саласындағы жобалар жатқызылған.
Басым емес бағыттарына - 44,5 млн. теңгені немесе жергілікті бюджеттің
инвестициялық жобаларына ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдар объктілерін салу және өзге ... ... ... ... ... тиімді басқару үрдісі ... ... ... қорытындылар мен ұсыныстар ... ... ... ... ... ... ... тоқтала отырып,
оның тиімділігін арттыру мақсатында негіз болатын ... ... жаңа ... ... ... үшін ... экономикалық өсімін қамтамасыз ... ... ... даму стратегиясын құру міндетін шешу
керек. Бұл үшін ... ... ... стратегиялық
саясат жүргізу қажет. Соның ... ... ... одан әрі ... үш негізгі міндеттерге бөлуге болады: бюджетті елдің
нақты даму ... ... ... ... ... оңтайлы құру;
бюджет үрдісінің ашықтығына қол жеткізу.
3. Қазіргі бюджет ресурстарын ... ... мен ... келесі қағидаларға сүйене отырып, басқарылатын болса дұрыс болар
еді: шығындар бойынша ... ... ... билік органдар
арасында салықты тиімді бөлу және ... ... ... ... жүйесін тұрғызу.
4. Қаржы саласында мемлекеттік ... ... ...... ... актілерді дайындау мен ... ... ... ету ... мен ... ... талаптарды есепке ала ... ... ... ... орындалуын бақылау ... ... ... Қаржы саласында мемлекеттік бақылау
органдары ... ... мен ... ... бөлу ... Сонымен қатар бұл ... ... ... ... жүйесінен тыс қызмет атқаратын ... ... ... әрекет етуде нақты міндеттердің ... ... ... ... ... ... ... негізгі құралы – бюджет заңына сәйкес ... ақша қоры ... ... ... ... ... бағыттарын анықталды.
6. Қаржы ресурстарын басқаруда бақылау ... ... ... ... ... және ... ... орындалуын
бақылау жүйесінің нормативтік құқықтық базасын жетілдіру.
- халықаралық тәжірибеге сәйкес ... ... ... ... ... ету ... әзірлеу және енгізу.
- Ұлттық банк, қазынашылық, салық және ... ... мен ... ... ету және басқа ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің орындалуына жауапкершілік жасайтын мемлекеттік
органдардың біріккен ақпараттық-телекоммуникациялық ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуын қамтамасыз ету мақсатында
қазіргі ... ... ... ... ... ... басымдықтар мен
келешекте қаржы жүйесінің тұрақтылығын ... ... ... ... ... ... анықталды.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан жолы – 2050:Бір мақсат, бір мүдде, бір
болашақ». ... ... ... ... халқына
Жолдауы. 2014 жылғы 17 қаңтар
2. Ілиясов Қ.Қ. Құлпыбаев С. Қаржы: Оқулық.-Алматы, 2003ж.
  3. Дробозина Л.А. ... ... для ... – М.: ... 2000.
-527с.
4. Мырзалиев Б.С. ... ... ... ... ... ... ... мәселелері мен басымды бағыттары.
«Өзбекәлі ... ... – 2010». ... ... ... Түркістан, 2010, 192-199 бет
5. Баймуратов У., Сенбеков А. Денежно-финансовая система: системно-
нелинейный взгляд// Қаржы-қаражат.-№4.-2005.-СС.6,7
6. Мырзабай Л.У. ... ... ... ... ... көзі // ... №4, 2004ж. ... Обзор государственной системы финансового управления в Республике
Казахстан. Алматы, 2009.
8. Алиева С. ... ... ... и
трансаренность в реализации бюджетной политики // Қаржы-қаражат.-№2.-2004.-
СС.8,1
9. Алибеков М. Как оздоровить бюджетную систему. // ... ... ... Н.А. О ... политики. \\ Саясат.-№ 1.-С.53-56.
11. Елубаева Ж. ... и ... ... ... ... и ... ... уровнями бюджетной
системы \\ Қаржы-қаражат,№3,2004 ж. 40-41б.
12. Оңалтаев Д. ... ... ... ... ... и статистика (регион и отрасль; эффективное управление),
№1, 2004 ж. 39-40 б.
13. ... С. ... ... ... ... // ... - № 3. – 2002. – С. 32
14. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ... ... ... 2005 жыл. 323б.
15. Загоскина З. Контроль эффективности как ... ... ... // Қаржы-қаражат,№3,2004 ж. 27б.
16. Демидова Л. Пути ... ... ... ... ... ... ... теории и практики управления. - №4.
-1998. - СС. 38, 40, ... ... ... по ... ... эффективности
бюджетных программ на стадии исполнения бюджета. ... ... ... Республики Казахстан от 27 августа 2005 года № 325
18. О бюджетной ... ... ... ... от 1 ... 1999
года № 357-1 (с изменениями и дополнениями, внесенными Законом РК от ... 2001г. № ... ... ... ... от 24 ... 2004 года № 548
(Бюджетный кодекс) /Ведомости Парламента Республики Казахстан.- 2004. - № ... ... ... системы государственного управления: зарубежный
опыт и Казахстан. – Алматы: КИСИ при Президенте РК. – 2005. – СС. 9, ... 22, 25-27, 29, 39, ... ... ... ... уроки международного
опыта. 23 октября 2005г. Всемирный Банк.
22. ... Н. ... ... и ... системы. //
Транзитная экономика. – 2000 -№ 6. 17-37 бет.
23. Қазақстан ... ... ... – http ... Аттапханов К.А. Фисальная система государства: Роль и вопросы
совершенствования. Международная экономическая академия Евразии. – Алматы:
Ғылым, 1999.100б,
25. О ... ... и ... в ... ... Президента
Республики Казахстан (об утверждении численности госорганов, подотчетных
Президенту) / Указ Президента Республики ... № 1614 от 13 июля ... О ... ... ... между уровнями
государственного управления и ... ... ... ... ... ... от 10 февраля 2003 года ... ... ... Казахстан, 2003 г., N 7, ст.74
27. Положение о Счетном комитете по контролю за ... ... ... Указом Президента ... от 19 ... ... ... Н.М. ... ... США. Соединенные Штаты
Америки. Научный журнал, 2001, №10.
29. ... ... ... ... ред. В.И.
Голубовича. - Минск, 2003.
30. Ермекбаев Б.Ж., ... М.Ж. Шет ... ... ... ... Дробзина А.А. Финансы - денежное обращение. -М. 1997.
32. Қалиева Б. ... ... ... ... Романовский М.В, Белоглазова Г.Н. Финансы и ... ... ... ... Д.О. Қаржылық бақылау және басқарушылық аудит. Алматы,
«Экономика», 2007.
35. ... С. ... ... ... ... в реализации бюджетной политики. «Қаржы-қаражат», 2004,
№2, 8-11бет.
36. Мырзабай А.У. Мемлекеттік қаржы жүйесіндегі бюджеттік процедураның
орны мен ... ... 2004, ... Оңалтаев Д. Мемлекеттік бюджет ... ... ... и статистика (регион и отрасль: эффективное управление)», 2004,
№1, 39-40 ... ... 2030 ... дейінгі даму стратегиясы: проблемалары
және оларды шешудің жолдары. Алматы, «Қазақстан», 1998.
39. ... ... Н.А. О ... ... ... -2001.
- № 1. - C. 53-56.
40. Танкиева А. ... ... ... ... жолдары // Қаржы-қаражат. №3 2004 ж. 64-65 бет.
41. Ілиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. ... ... ... ... ... ... 323 ... Батырбаева Б.З. Бюджеттің қалыптасуындағы салықтардың рөлі ... ... ... и ... ... взглядов вХХІ
век. Межд.науч.конф. Шымкент, 2003 - ... ... ... ... ... емес ... ... кәсіпорындар мен мекемелердің қаржысы
Қоғамдық ұйымдардың қаржысы
Бюджет
жүйесі
Мемлекеттік
несие
Республика-лық бюджет
Жергілікті бюджет

Пән: Журналистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 100 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынды басқару жүйесіндегі қаржы стратегиясы5 бет
Банк және қаржы жүйесі8 бет
Бюджеттен тыс қорлар, олардың қаржы жүйесіндегі орны39 бет
Каржы жүйесі. Қазқстан Республикасының қаржы қатынастары10 бет
Кәсіпорынның экономикалық қаржының жағдайын талдаудың ақпаратты жүйесін жобалау8 бет
Нарықтық экономикадағы қаржы жүйесі32 бет
Сыртқы экономикалық байланыстар жүйесіндегі қаржы қатынастарының теориялық мәні22 бет
Қазақстан Республикасындағы қаржы жүйесінің субъектілері29 бет
Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің дамуы23 бет
Қаржы жоспарлары мен болжамдарының жүйесі34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь