Қазақстан Республикасының депозит нарығы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1. Банк капиталының мазмұны және құралу көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ..7
1.1 ҚР екінші деңгейлі банктердің меншік капиталын құралу көздері ... ... ... .7
1.2 ҚР екінші деңгейлі банктердің тартылған қаражаттарының құралу көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
1.3 Банк капиталын жұмылдырудың шетел тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... .30

2.ҚР депозит нарығын және «Каspi bank» АҚ қаржылық қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37

2.1.Қазақстан Республикасының депозит нарығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ..37
2.2.«Каspi bank» АҚ активтерін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.3 «Каspi bank» АҚ қарыз қаражаттарын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...47
2.4 «Каspi bank» АҚ меншікті капиталын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54
2.5 «Каspi bank» АҚ кіріс пен шығындарын талдау ... ... ... ... ... ... ... ...56

3. ҚР коммерциялық банктердің капиталын жұмылдыру мәселелері және оны жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

3.1 ҚР екінші деңгейлі банктердің депозит операцияларын жетілдіру мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...58
3.2 Екінші деңгейлі банктердің капиталын басқаруды жетілдіру жолдары ... 62


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 70
Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 72
Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...73
Тақырыптың өзектілігі Коммерциялық банктер басқа да шаруашылық қатынастар субъектілері сияқты өзінің коммерциялық және шаруашылық қызметін қамтамасыз етуі үшін ақша қаражаттарының, яғни ресурстардың белгілі бір сомасына иелік етуі қажет. Экономика дамуының қазіргі жағдайларында ресурстарды қалыптастыру мәселесі бірінші дәрежелі мәнді болып табылады. Бұл экономикалық нарықтық моделіне көшумен, мемлекет – монополиясының банктік іске ауыстырылуы, банктік жүйенің екі деңгейлі жүйесін құрумен, «банктік капитал» ұғымының сипаты маңызды өзгерістерге ұшырауда.
1«Ақша, несие, банктер» Ғ.С. Сейітқасымов. Жалпы редак. Алматы. Экономика. 2004 ж.
2«Ақша айналысы және несие». С.Б. Мақыш. Алматы. 2004 ж.
3«Деньги, кредит, банки»/под. редак. Лаврушина О.И.-Москва. Финансы и статистика. 1999 г./
4«Коммерциялық банктердің операциялары» С.Б. Мақыш. Алматы. Қазақ университеті 2002 ж.
5. «Финансы. Денежное обращение. Кредит» / Под ред. Дробозиной Л.- Москва. Финансы. ЮНИТИ 1998г/
6. «Общая теория денег и кредита» /Под ред. Жукова Е.Ф.-Москва. Банки и биржи 1995 г.
7. «Экономикалық сөздік–анықтамалық». Р.Қ. Тоқсеитов Болашақ баспа. 1999ж .
8. «Ақша, несие, банктер» Б. Көшенова, Экономика 2000 ж.
9«Жалпы экономикалық теория». Оқулық. Ө.Қ. Шеденов, Е.Н. Сағындықов, Б.А. Жүнісов, Ү.С. Байжомартов, Б.И. Комягин. /Жалпы редакциясын басқарған Ө.К. Шеденов – Ақтөбе, «А - Полиграфия», 2004-455 бет.
10. «Банктегі бухгалтерлік есеп» С.Т. Міржақыпова. Оқулық - Алматы. Экономика, 2004 – 710 бет.
11 Банковское дело.- Справочное пособие под редакцией Бабичевой Ю.А.- М.Экономика 1994г.
12 Колесников С.Н. Банковское дело.- М.Экономика 1994г.
13Кокенова А.Т.Банкоское дело .- Алматы 2007г.
14Е.Л.Жарковская Банкоское дело.-курс лекций. М.2006г.
15 Е.Е. Ширинская. Операции коммерческих банков и зарубежный опыт. М.: Финансы и статистика. 2009.
16 Шайкенов А., Жарасбаев Б., Шимаров Р. Исламский банкинг: проблемы и перспективы развития в Казахстане. Юрист, №1, 2009. -С.45-50
17 www.nathional bank.kz,
18 «Kaspi bank» АҚ-ң 2012 жылғы жылдық есебі
19 «Экономический анализ» – Под редакцией проф. А.Д.Шеремета.- Москва.Финансы и статистика. 1999 г.
20 «Kaspi bank» АҚ-ң 2013 жылғы жылдық есебі
21 «Банк менеджменті» Б.Бекпенбетова,- Алматы. Экономика. 2005ж.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
..................................................5
1. Банк капиталының мазмұны және құралу
көздері...................................... ..7
1.1 ҚР екінші деңгейлі банктердің меншік капиталын құралу
көздері.............7
1.2 ҚР ... ... ... ... қаражаттарының құралу
көздері…………………………………………………………………………….19
1.3 Банк капиталын жұмылдырудың шетел
тәжірибесі.................................30
2.ҚР депозит нарығын және ... bank» АҚ ... ... ... ... ... bank» АҚ ... ... bank» АҚ ... ... «Каspi bank» АҚ меншікті капиталын
талдау...........................................54
2.5 «Каspi bank» АҚ кіріс пен ... ... ҚР ... ... капиталын жұмылдыру мәселелері және оны
жетілдіру жолдары………………………………………………………………58
3.1 ҚР екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... банктердің капиталын басқаруды жетілдіру
жолдары....62
Қорытынды...................................................................
.........................................70
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
......72
Қосымшалар..................................................................
.........................................73
Белгілеулер мен қысқартулар
АҚ – акционерлік қоғам
VIP – жоғары дәрежелі персона
ЖЗҚ- Жинақтаушы ... ... ... ... өнім
ҚР ҚБА – Қазақстан Республикасының қаржылық бақылау агенттігі
КИК- Казақстан ипотекалық компаниясы
ҚР – Қазақстан Республикасы
Млрд. тенге- миллиард тенге
СИК- салықтөлеушінің идентифицирленген коды
СТН – ... ... ... – Ұлттық банк
% - пайыз
ROA – активтер рентабельдігі
ROE - капитал ... ... ... ... басқа да шаруашылық
қатынастар субъектілері сияқты ... ... және ... ... етуі үшін ақша ... яғни ресурстардың белгілі бір
сомасына иелік етуі қажет. Экономика ... ... ... ... ... ... ... мәнді болып табылады.
Бұл экономикалық нарықтық моделіне ... ...... іске ауыстырылуы, банктік жүйенің екі деңгейлі жүйесін құрумен,
«банктік капитал» ұғымының сипаты маңызды ... ... ... - бұл банктің пассивтік ... ... және ... ... ... ... банк өтімділігін
қамтамасыз ету және пайда табу ... ... ... меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы.
Қазіргі кезеңде ... ... ... ... өзгерістер
болуда. Меншікті қаражаттар қатарына, біріншіден, коммерциялық банктің
акционерлік капиталы, резервтік қоры, сол ... ... ... кіреді.
Тартылған қаражаттарға: Ұлттық Банк тен және басқа да несиелік мекемелерден
алынған ... ... ... ... ... ... қаражаттары, облигацияларды сатудан түскен қаражаттар, лизингтік
операциялар нәтижесінде алынған тауарлы-материалдық құндылықтар жатады.
Банк капиталы нарығының ... ... ... ... қағаздар нарығы
қалыптасады. Сонымен бірге банктер жаңа ... ... ... ... ... ... және басқа операциялармен ... ... Бұл, яғни ... ... ... тек қана ақшалай қаражаттар
емес, сол сияқты тауарлы – ... ... және ... қағаздар
кіреді дегенді білдіреді.Ұлттық банк ... ... ... ... ... ... бір бөлігі сол
банктен алған ... да ... ... банктер ерекше бір кәсіпорын ретінде делдалдық
қызметке ... ... ... ... ... ... сатып
ала отырып, оны қажет ететін кәсіпорынға, ұйымға және ... ... ... ... ... ... 20 жыл ... даму үстінде. Ол – ТМД елдеріндегі ең жоғарғы ... ... бар ... ... ел ... ... Дегенімен,
бүгінгі таңда өте маңызды мәселелердің бірі – ... ... ... ... ... ... ... 2008 жылы басталған
әлемдік қаржылық дағдарыстың басты себебінің бірі болып банк ... ... ... Осы ... ... ... Базель
ІІІ келісімінің талаптарын өзгерту керектігін атады.
Тақырыптың зерттелу деңгейі Банк капиталын ... ... ... шетел және қазақстандық ғалымдардың, ... ... ... М.С. ... ... объектісі: ҚР екінші деңгейлі банктердің капиталы.
Диплом жұмысының ... – банк ... ... тәртібі мен
қазіргі таңдағы ... ... ... ... ... ... аталған мақсаттарға сәйкес келесі міндеттерді орындау қажет:
- «банк капиталы» ұғымының теориялық негіздерін зерттеу;
- банк капиталын қалыптастыру көздері соның ішінде ... ... ... ресурстарды талдау;
- банк капиталын жұмылдырудың шетелдік тәжірибесін зерттеу;
- ... bank» ... ... ... ... ;
- ... bank» АҚ-ның меншікті капиталын және қарыз қаражаттарын
талдау.
-зерттелген мәліметтер ... ... және ... ... ... жұмылдыруды дамыту үшін нақты ұсыныстар жасау.
Әдістемелік негіз ретінде: ҚР «Банк және банк ... ... ... ... ... мен ... ... қадағалау мен реттеу Агенттігінің және
ҚР Ұлттық банкінің шығарған нормативтері, ... мен ... ... ... және ... авторлардың еңбектері, бұқааралық ақпарат
көздерінен алынған мәліметтері, статистикалық ... ҚР ҰБ ... ... ... ... bank» АҚ ... ... аралығындағы
жылдық есептері негіз болды.
Диплом жұмысының ... ... ... кіріспеден, үш бөлімнен,
қорытындыдан және ... ... ... ... Банк капиталының мазмұны және құралу көздері
1.1 ҚР екінші деңгейлі банктердің меншікті капиталының қүралу ... ... - бұл ... ... ... негізінде
қалыптасқан және барлық активтік операциялар ... банк ... ету және ... табу ... ... ... меншікті және тартылған қаражаттарының жиынтығы.
Нарықтық қатынастарға өту барысында банк ... ... ... ... ... ... ... біріншіден,
коммерциялық банктің акционерлік капиталы, резервтік қоры, сол ... ... ... ... қаражаттардың жаңа түріне: Ұлттық Банктен
және басқа да несиелік мекемелерден алатын несиелер, ... ... ... депозиттік шоттардағы қаражаттары, облигацияларды
сатудан түскен қаражаттар, лизингтік операцияларды жүзеге асырғаны үшін
алынған ... ... ... ... капиталының құрылымы олардың мамандануы,
әмбебаптығы және қызметінің ерекшеліктеріне қарай ерекшеленеді [1].
Банк ресурстарының құрылымына ... ... ... ... ... ... тартылған қаражаттары.
Банк ресурстарының құрамындағы меншікті капитал үлесі тартылған
қаражаттарға қарағанда өте ... ... ... барлық қаражаттарға
деген қажеттілігінің 10% - ға жуық ... ... ал ... ... ... ... ... коммерциялық банктердің меншікті капиталы мынадай
баптар құрайды:
- ... ... ... ... ... ... Банк операциялары бойынша тәуекелді төмендету мақсатында құрылған
қорлар (резервтер);
- Бөлінбеген банк пайдасы.
Банктің меншікті ... ... ... ... ... ... ... байланыста болып, олармен бірге айналымға қатысады.
Банктің меншікті капиталы, банк үшін маңызы өте зор.
Қазақстан ... ... ... мен ... ... және ... ... қоятын пруденциялдық нормативтер туралы
ережесіне сәйкес, меншік капиталға деген ... ... бірі ... ... ... ... болып табылады. Оны 3 әдіспен
шешуге болады:
1. Әрбір кезең ... ... ... ... ... ... ... қысқарту;
3.Тәуекелділігі жоғары салымдардың көлемін қысқарту
Банк қызметін қадағалау ... ... есеп ... депозиттік
шоттардағы қалдықтар бойынша ... ... ... ... ... ... ... сақтаудың маңызы өте зор.
Банк капиталы ... ... ... ... пайда
болады әрі банктегі баланстың пассивінде көрсетіледі.
Банк капиталын банктердің өзіндік қаражаты, ... ... ... ... ... Банк ... ресурстарды пайда табу
мақсатында орналастырады [2].
Пассивті және ... ... ... тығыз байланысты.
Мәселен, пассивтердің құрылымы мен сипаты көп жағынан банктің ... ... ... ... ал ... ... ... өзгеруі ресурстардың сипатына елеулі әсерін тигізеді.
Банк капиталын қалыптастырудың негізгі көздеріне банк клиенттерінің
салымдары жатады. ... ... ... ... үшін банктердің меншік
капиталы болуы керек. Бұл қиын сәттерде несие ... ... ... ... ... ... ... және резервтік қорлары, сондай-ақ,
банк пайдасы есебінен қалыптасқан өзге де қорлар, ... ... ... ... ... жарғылық қоры – банк ісін ұйымдастырудың бастапқы нүктесі.
Оның формасына қарай ... ... ... ... ... ... формасына қарамастан оның жарғылық қоры толықтай
қатысушылардың – ... және жеке ... ... ... ... тек ... қаражатпен ғана, әрі-беріден соң банк қатысушыларының
өзіндік қаражатымен құрылады. ... ... ... ... ... ... ... капиталына акционерлер қаражаттарды салумен қатар жыл
сайын дивидендтер түрінде банк пайдасының бір бөлігін алып отырады.
Аударылатын ... ... ... ... мен тәртібі
акциялардың түрлерімен және шығарылатын ... ... ... ... ... ... ... артықшылығы бар акция
бойынша дивиденттерді есептеу резервтік ... ... ... ... ... қоры ... ... болған
залалдың орнын толтыруға арналған, банк облигациясы бойынша төлем көзі
ретінде әрі алынған ... ... ... ... ... бар
акция бойынша дивидендтердің көзі ретінде қызмет етеді. Резервтік қор
түскен пайдадан жыл ... ... ... есебінен қалыптасады.
Оның шекті мөлшері банктің жарғысында жарғылық қор шамасының ... ... ... ... ... ... ... қор, жарғылық қорға аударылады және оны ... ... ... ... ... ... банктің таза пайда
есебінен арнайы қорлар құрылады. Олардың қалыптасуы мен ... ... есеп ... ... ... реттеледі.
Банктегі өзіндік қаражаттың айрықша құрамдас бөлігіне банктің нақты
операцияларды орындау арқылы қалыптастыратын сақтандыру ... ... ... – банк ... ... ... ... нарықтық
құнының нақты төмендеуіне және берілген ссуданың қайтарылмауына байланысты
орын алатын ... ... жою үшін ... Бұл ... ... сипаты бар [3].
Банктегі өзіндік қаражаттың маңызды функциясы – банктің өз салымшылары
алдындағы міндеттемесін қамтамасыз ... Ол шама ... ... оның ... банк өз ... ... ... кепілдік
береді. Банк іс-тәжиірбесінде өзіндік қаражат ресурстардың ысырапқа ұшырауы
салдарынан залалдың орын алатынына қарамастан ... ... ... ... беретін резерв ретінде саналады, өйткені, өзіндік
қаражат акционерлерге міндетті түрдегі қайтарымға ... ... ... оның ... ... ... ... Әдетте, Ұлттық банк
экономикалық нормативтерді банктердің материалдық базасын дамытудың ... ... ... ... ... ... ... Оның
есебінен банк өзіне ... ... ... құрал-жабдықты,
есептеуші техниканы және тағы басқа керек жарақтарды сатып алады. ... ... ... ... пайданың есебінен қалыптасатын,
банктегі өндірістік және әлеуметтік жағынан қор жатады.
Өзіндік қаражаттың мөлшерін коммерциялық ... ... ... ... анықтайды. Оның ішінде ол:
1) банктегі активтік операциялардың шекті мөлшерін ... өз ... ... ерекшеліктеріне тәуелді;
3) өзінің актив операцияларының сипатына тәуелді,
4)Ұлттық банктің жүргізіп отырған несие саясатына және ... ... даму ... ... ... ... жағдайында несие
саясатын ырықтандыратын болсақ, коммерциялық банктер несие ресурстарына
оңай қол ... әрі ... ... өзіндік қаражаттың деңгейін кемітеді.
Қаржы нарығының жеткіліксіз дамуына қарай ұштастыра отырып несие саясатын
күшейтетін ... ... ... тұрақты түрде өсіріп отыруға ... ... ... ... ... мөлшерін жинақтау түрінде
арттырудың екі әдісі пайдаланылуы мүмкін:
- банктегі өзіндік ... ... ... ... шығарылатын акциялардың санын (банк пайшыларының
санын) арттыру.
Пайданы жинақтау банктің резервтік және өзге де қорларын ... ... ... ... ... формасында жүзеге асырылады. Жылдың соңында
пайданың бір бөлігін жарғылық қорға тікелей қосу арқылы да жүзеге асырылуы
мүмкін. Бұл әдіс ең ... әдіс ... ... ... ... ... етпейді. Алайда, пайданы жинақтау өз кезегінде ... ... ... әкеп ... мынадай жағдайға жол беруі
мүмкін: пайданы жинақтау ағымдағы жылдың ішінде акционерлерге ... ... ... коммерциялық банктер әбден қалыптасқан нарықта өз орнын
тұрақты, сенімді, берік ету үшін ... ... ... оларды
көбінесе пайданы ұзақ мерзімді келешекте өсіруден гөрі ағымдағы дивидендтер
проблемасы қинайды. Сол себепті де олар ... ... ... ... шығарудың есебінен қалыптасады. Банк қаражатының құрамы әртүрлі.
Оның ... ... ... өз ... ... ... процесінде тартқан
қаражаттар және өзге несие мекемелерінен қарызға алынған қаражаттар
жатады
Коммерциялық банктердің меншікті ... рөлі мен ... ... ... ... және ... қарағанда өзіндік
ерекшеліктерге ие.
Банктің меншікті капиталы ... ... ... ... ... бастапқы құрылуы барысында меншікті капитал көмегімен банк
қызметіне байланысты ... ... жер, ... ... ... және тағы ... ... жабылады. Себебі, меншікті капиталсыз
банктің қызметін бастау мүмкін емес. Осы меншікті капитал есебінен банкте
қажетті ... ... ... ... ... ... капиталы ұзақ
мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты көзі.
Меншікті және тартылған коммерциялық банк ... ... ... корреспонденттік шотта көрсетіледі. Бұл активтік шот, сондықтан да
дебеті бойынша ресурстар, ал кредиті бойынша несиелік ... ... ... ... ... ... бос ... мөлшерін көрсетеді.
Банктің бос резервінің мөлшерін көрсетеді. Банктің бос ... ... ... жұмсалмаған оның ресурстарының шамасын білдіреді.
Осы бос резервтер сомасы қаншалықты жоғары болса, ... ... ... ... ... ... ... Керісінше, егер бос жатқан
қаражаттарының шамасы аз болса, онда тұрақтылығы ... ... ... ... да, ... ... банк өзінің корреспонденттік
шоттағы қалдығын үнемі ықшамдауға ұмтылады.
Банктің меншікті капиталы - ... ... ... және ... ... ... ету үшін ... банктің
әртүрлі қорлары мен сол сияқты ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... меншікті капиталы пассив операцияларына жатады және ол келесі
баптардан тұрады:
... ... – жай ... ... ... бағалы қағаздар),
ерекшелігі бар акциялар (дауыс беруге құқығы жоқ бағалы қағаздар);
• Банктік резервтер – яғни, алдағы ... әр ... ... дивиденттер төлеуге, қайтарылмаған қарыздардың орнын
жабуға арналады;
• Қосымша төленген ... – жай және ... бар ... ... мен ... курсы арасындағы айырмадан құрылады;
• Қосымша төленбеген капитал – активтерді қайта ... ... ... таза ... – банк ... қалатын, жылдан жылға
жинақталатын кіріс сомасы;
1-сызба. Меншікті капиталдың құрылымы.
Ескерту: [4] пайдаланылған әдебиеттер негізінде кұрастырылған
Банктің ... ... ... капитал акционерлердің диведенді
формасындағы құнға ие. Бұл ресурстың көбеюі екі әдіспен жүруі мүмкін:
1. Жарғылық капиталды көбейту;
2. Таза кірісті ... ... ... ... ... мен оған
теңестірілген баптар, банктің тұрақтылығы мен оның ... ... ... өте үлкен роль атқарады.
Мемлекеттік қадағалау органдарымен қойылатын пруденциялдық нормативтер
негізінде банктің ... ... ... ... ... ... ... классификация негізінде реттеуштік функцияға банк
капиталын несиелік пен ... ... ... ... ... ... ... аналитиктердің айтуы бойынша, капиталдың басты мақсаты болып
тәуекелділікті төмендету ... ... ... ... ... көңіл аударады:
• Капитал, барктің шығындарын жаба алатын, сондай ақ оның ... ... ... ... ретінде қолданылуы;
• Банктің төлем қабілетімен байланысты проблемалардан сақтап, қаржылық
ресурстар нарығына жол ашуға мумкіндік береді;
• Тәекелділікті төмендетіп, оның ... жол ... ... ... ... ... буфер ретінде қызмет
етуінде маңызы өте зор. Оның маңыздылығын келесі мысалмен келтіруге ... банк ... ... ... ... өз мінднттемелерін орындауды
тоқтатса,лезде пайыздар мен негізгі төлемдер бойынша ақша қаражаттарының
түсімі азаяды. Ақша шығымы ... ... ... шығым сомасынан артық
болып тұрған ... ... банк ... ... ... да ... өзінің буферлік қызметін атқарады,себебі ол
міндетті шығымдарды азайтып отырады. Банк төлем ... ... ... дивиденттердің төлем мерзімін ұзарта алады.Ал банк ... ... ... ... ... ... бар ... қосымша
акциялар мен міндеттемелер шығарады, себебі аз түсімнен келген шығындардың
орнын жаңа ... жабу және ... ұту ... ... банк
капиталы жоғары болса, соғұрлым банк төлем қабілетсіз болғанға дейін,
активтердің көп бөлігі төленуі ... және ... ... ... болады.
Капитал дәстүрлі көздерден кәдімгі жай пайыздық ставка бойынша банкке
қарыз ... ... ... ... көмегімен қаржыланатын активтердің тәуекелдігінің
өсуін азайтады және шектейді. Бұл қызметтер ... ... ... ... ... тығыз байланысты. Егер банк қарыз
мөлшерін көбейтуді немесе басқа активтерді сатып луды жоспарласа, онда олар
жарғылық ... ... ... ... ... ... отыруы
керек.
Сонымен, аталған банк капиталының аталған ... ... ...... ... ... негізі. Ол банктің
тәуелсіздігіне жәе оның қаржылық тұрақтылығына кепіл болады, банктің түрлі
қауіпті-қатерлі тәуекелділіктерді ... көзі бола ... ... ... ... ... капиталының үлес салмағы маңызды
екені ... Ол ... ... ... шығару жолымен
қалыптастырылады және сондықтан кеңінен оны ... ... деп ... ... ... шамасы акционер-қатысушылардың акция
ұстаушылардың жарнасынан ... ... ... ... ... меншікті акцияларды шығару мен орналастыру арқылы ... ... ... ... тиіс, проспект эмиссиясы жарияланады,
одан кейін теңгеге және шетел валютаға өткізіледі ... ... ... ... да меншікті қаражаттарының капитализациясы жасалуы
мумкін, ол бұрын шығарылған конвертацияланатын ... ... ... де іске ... ... ... қағаздарды толық
орналастырған соң, банк талдау жасап, шығарылған бағалы қағаздар туралы
қорытынды есеп ... Ол ... ... ... ... ... банк ... валютасындағы капиталдың күшін заңды ... және оны ... ... ... ... ... ... негізгі
проблема – курс, себебі онымен айырбас жүргізіледі, айырбас түрінен түскен
табыстар мен ... ... ... Кез ... табысты дивидент
ретінде акционерлерге үйлестіруге болмайды. Ең басты ... ... есеп ... қолданылса да, бінші деңгейлі капиталға әсер
етпейтінін ... ... ... ретінде – ақша шығару кезінде тарихи ... ... Бұл ... ... ... түріндегі жаңа акцияның теңгедегі
бірнеше номеналды шамасын алуға алып келеді, сол себепті ... ... ... кейбір қиындықтар туындайды.
Ұлттық банк белгілеген айырбастау өтетін күнінің датасын көрсету балама
нұсқа болуы мүмкін және онда осы ... ... курс ... ... ... ... болған шығын немесе табысты есептеу де оңай.
Конвертацияланған акциялары мен ... ... ... ... ... ... ... бөлінбеген резервге жатқызылуы тиіс, яғни
акциялар бойынша премиялар шотына. Егер де бір ... ... ... жою және ... ... алып келсе, онда оны акциялар бойынша
премиялар есебіндегі қандай да бір ... ... ... ... ... ... сомасы жеткіліксіз болса, онда шығынды ағымдағы жылдың
табыстары мен шығындары шотына жатқызу ... [5] ... ... ... ... ... ... себебі, оларға әсер
ететін әртүрлі факторларға, атап ... ... ... ... пайдаланылуына, капиталдың бағасын нығайту мақсатына және банк
саясатына байланысты жыл бойына өзгеріп отырады.
• жарғылық капитал;
... ... ... капиталдар;
•банк операциялары бойынша тәуекелдерді төмендету мақсатында құрылған
қорлар (резервтер);
• бөлінбеген пайдасы.
Банктің жарғылық капиталы банктің ... ... ... ... ... және өмір сүруінің экономикалық негізін құрайды.
Банктің жарғылық капиталы банктің заңды тұлға ретінде міндетті ... және өмір ... ... ... ... ... төменгі мөлшері Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... оның
құрылтайшыларының қосқан жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады.
Қазақстанда екінші деңгейлі ... ... екі ... ... ... акционерлік банк нысанында;
• пай қосу арқылы, яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік нысанында;
Пай қосу арқылы құрылған ... ... ... құрылтайшылық
құжатта мөлшері анықталған пайшыларының жарнасынан құралып, олар қосқан
жарналары көлемінде жауапты болып ... ... ... жарғылық
капиталын ұлғайту, тек қана пай ... ... өсуі ... ... Алайда, акционерлік банктер өздерінің жарғылық капиталын
ұлғайту үшін қосымша акцияларын эмиссиялайды, сол ... ... ... ... ... капиталдың құрамдас бөлігі — акционерлік капитал. Бағалы
қағаз шығару есебінен ... ... ... ... ... ... деп атайды. Акционерлік капитал көлемі акцияны
ұстаушылар – акционерлер қосқан жарналардан құралады. ... ...... жарғылық капиталына үлес қосқандығын куәландыратын және
дивиденд алуға және банкті басқару ... ... ... ... ... капиталдың құрылымы әр банктерде әртүрлі келеді.
Акционерлік ... ... ... бөлінеді:
а) меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және артықшылығы бар
акцияларды сатудан түскен қаражаттардан, ... ... және ... ... банктік резервтер, яғни алдағы уақыттағы әртүрлі шығындарды жабуға,
дивиденттер ... ... ... ... ... арналады;
в) банктің ұзақ мерзімді міндеттемесі (ұзақ ... ... ... банктің акциясы қолдан-қолға басқа да акционерлердің
келісімінсіз өтеді. Жабық типтегі банктің акциясы ... ... ... бойынша немесе құрылтайшыларының арасында бөлінеді.
Банктің жай акциясын ... ... таза ... ... ... оның ... ... тиісті мүлкіне ие болуға және
акционерлердің ... ... ... ... ... ... қатар, банктер қаражат ... ... ... ... ... капиталының құралуы төмендегідей
кезеңдерден тұрады:
1) ... ... ... ... ... және ... өткізу;
2) бағалы қағаздарды эмиссиялауды тіркеу;
3) эмитент - банктің бағалы қағаздарын тіркеу;
4) шығарылатын және орналастырылатын бағалы қағаздардың нәтижелерін
тіркеу.
Акционерлік ... ... ... ... ... банктегі акционерлік нысанда құру;
- банктің жарғылық қорын ұлғайту үшін қосымша ... ... ... ... ... резервтік қор жатады.
Резервтік қор - банк қызметінде пайда болуы ... ... ... ... құрылған қаражат қоры.
Сондай-ақ, резервтік қор банктің тұрақты қызмет ... ... ... ... ... ... түрде жарғылық капиталға белгілі ... ... ... 25% мөлшерінде құрылатын болса, оның мөлшерінде
құрылатын болса, оның мөлшері ... ... ... ... жарғылық
капиталға толығымен аударылады. Резервтік қордың құралуының негізгі ... ... ... ... ... ... ... жағдайда резервтік қор
есебінен банктің артықшылығы бар акциялары бойынша пайыздар төленеді.
Қосымша капиталдар - негізгі құралдардың тозуына ... ... ... ... ... ... ... бөлу нәтижесінде
құрылатын қаражаттар.
Арнайы қорлар – негізгі қорларды қайта бағалау ... ... ... ... ... яғни ұлттық валюта мен шетел ... ... ... ... Валюталық қаражаттарды қайта
бағалау қоры шетел валютасында жарғылық капиталды ... ... ... ... ... операциялар бойынша тәуекелді төмендету
мақсатында құрылатын арнайы резервтер жатады.
Бөлінбеген пайда – акциялар бойынша дивидентті төлегеннен кейін ... ... ... ... ... ... ... меншікті капиталын ұлғайту жолдарына мыналар жатады:
- банк пайдасы;
- акциялар шығару;
- құрылтайшылар және пай қосушылар санын арттыру;
- ... ... ... ... ... ... ... ете отырып, оның қаржылық
тұрақтылығына кепіл болады және ... ... ... ... ... ретке келтіретін басты көз болып табылады.
Банктің меншікті капиталы келесі қызметтерді атқарады:
- қорғаныс қызметі;
- шұғыл қызметі;
- реттегіштік қызметі;
- айналым ... ... ... меншікті капиталының қорғаныс қызметі, оның капиталының
шамасының ... ... ... және ... тікелей
байланыстылығын сипаттайды. Банктің ... ... ... ... ... банк өтімді болып саналады. Банк ... ... ... оның акционерлерінен басқа ешкім зиян шекпейді.
Банк капиталының қорғаныс қызметі – банктің салым иелеріне жәрдемақы
төлеу мүмкіндігін ғана емес, сол ... ... ... ... ... ... қызмет етуін сипаттайды. Сондықтан да, оның азаюы банктің
банкротқа ұшырауына жол береді. Қорғаныс қызметі – меншікті капиталдың ... ... ... ... ... қызметі қорғаныс қызметіне қарағанда екінші
дәрежелік маңызға ие болып ... ... ... жер, ... ... ... ... қаражаттарды жұмылдыруды, сондай-ақ
көзге көрінбейтін зияндар жағдайына байланысты резервтер құруды сипаттайды.
Бұл қаржы ресурстар ... ... ... қызметтің басталуы үшін
маңызды. Кейінннен бұл қаражаттардың бір бөлігі ұзақ мерзімді активтерге
және ... ... ... ... және ... иелерінің мүдделерін қамтамасыз етуден ... ... ... реттегіш қызметті атқарады. Бұл қызмет
қоғамның мүдделерімен, сол сияқты банк ... ... ... жасайтын заңдар және ережелерге тікелей ... ... ... ... ... ... банк
қызметтеріне баға беріп, оған бақылауды жүзеге асырады.
Банктің меншікті ... ... ... оның ең ... ... ... активтерге байланысты шектелуін және басқа
банктен активтер сатып алу ... ... ... Ұлттық Банкі бекіткен
пруденциялық нормативтерде ... ... ... ... ... қптар, реттегіштік қызметке ссудалық және ... ... ... мақсатында капиталды пайдаланады.
Айналым қызметі. Кез келген банк ... ... ... не
болмаса зияндардың орнын жабу үшін құрылмайды.
Олардың басты ... ... ... ... ... табылады.
Мұндай қызметтер тәуекелмен байланысты болғандықтан, банк капиталының
мұндағы қызметі тәуекел ... ... ... активтік айналымды
авансылаумен сипатталады. Сондықтан да, бұл ... ... ... ... деп ... Бұл ... атқара отырып, өзінің айналым
капиталын кассалық ақшалар, ... ... және ... және ... да ... қорларға жұмсай отырып, банктер ... ... ... ... [7].
Резервтік қызметі. Тәуекелдер тек активтік операцияларға ғана ... ... ... да ... болып келеді. Пассивтік
операциялардан туындайтын тәуекелдерді болдырмау үшін банктер тартылатын
қаражаттар есебінен ... ... ... ... ... ... төлем ресурстарының мүмкін болар тапшылығына ... ... ... сияқты, активтік ... ... ... ... үшін арнайы меншікті капитал резервін құруға
мәжбүр болады. ... ... банк ... ... қызметіне
жатпайтындықтан, оларды басқа қызметі – резервтік қызмет арқылы ғана қолдап
отырады.
Банктің капиталының резервтік қызметі ... ... ... банк ... тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік қадағалау органдарымен қойылатын пруденциялдық ... ... ... капиталының көлемімен байланысты болады. Осы
қарастырылып отырған классификация негізінде реттеуіштік ... ... ... пен ... операцияларын шектеу мақсатында
қолданылатын құрал ретінде жатқызады.
Басқа аналитиктердің айтуы бойынша, ... ... ... ... төмендету ретінде басшылыққа алып, капиталдың ... ... ... ... ... ... жаба ... сондай-ақ оның төлем
қабілетін сақтай алатын буфер ретінде ... ... ... ... байланысты проблемалардан сақтап, қаржылық
ресурстар нарығына жол ашуға мүмкіндік береді;
• Тәуекелділікті төмендетіп, оның өсуіне жол бермейді.
Капиталдың несиелерге қатысты шығындарға қарсы ... ... ... ... зор. Оның маңыздылығын келесі мысалмен келтіруге болады:
егер банк клиенттері алған несиелер ... өз ... ... ... ... мен ... төлемдер бойынша ақша қаражаттарының
түсімі азаяды. Ақша шығымы өзгермейді. Түсім сомасы шығым ... ... ... ... ... банк ... ... қабілеттілігін сақтайды.
Мұнда да капитал өзінің буферлік қызметін атқарады, ... ол ... ... ... Банк төлем қабілетсіз болғандықтан, акциялар
бойынша дивиденттердің төлем мерзімін ұзарта алады. Ал банк ... ... ... ... ... ... бар ... қосымша акциялар
мен міндеттемелер шығарады, себебі аз түсімнен келген шығындардың орнын
жаңа қаражаттармен жабу және ... ұту ... ... банк ... ... соғұрлым банктің тәуекелділігі төмен болады.
Капитал дәстүрлі көздерден кәдімгі жай пайыздық ... ... ... ... мүмкіндік береді [8].
Капитал қарыздың көмегімен қаржыланатын активтердің тәуекелдігінің
өсуін азайтады және шектейді. Бұл ... ... ... ... органдардың нормативтерімен тығыз байланысты. Егер
банк қарыз мөлшерін көбейтуді немесе басқа ... ... ... онда олар ... капиталды қосымша қаржыландыру көмегімен
өсімді ұстап ... ... ... банк капиталының аталған қызметтері көрсеткендей,
меншікті капитал – банктің коммерциялық ... ... Ол ... және оның қаржылық тұрақтылығына кепіл болады, банктің түрлі
қауіп-қатерлі тәуекелділіктерді реттеу көзі бола алады. Меншікті ... ... ... ... үлес ... маңызды екені белгілі.
Ол меншікті бағалы қағаздарды ... ... ... ... кеңінен оны акционерлік капитал деп ... ... ... ... ... ... ... жарнасынан
жинақталады. Жарғылық капиталды қалыптастыру және көбейту ... ... мен ... арқылы жүргізіледі. Бағалы қағаздардың
шығарылуы ... ... ... ... ... одан ... ... шетел валютасына өткізіледі немесе материалдық құндылықтармен
төленеді.
Банктің басқа да ... ... ... ... ол ... ... конвертацияланатын облигацияларды акцияға
ауыстыру жолымен де іске ... ... ... ... ... соң, банк талдау жасап, шығарылған ... ... ... есеп жасаланады. Ол Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкімен
бекітіледі. Ұлттық банк ... ... ... ... заңды түрде
жоюды және оны ұлттық теңгемен қайта шығаруды ұсынды. ... ... ... ... ... ... айырбас жүргізіледі, айырбас түріне
түскен табыстар мен ... ... ... Кез ... табысты дивидент
ретінде акционерлерге үйлестіруге болмайды. Ең басты мақсат қандай
бухгалтерлік есеп ... ... да, ... ... ... ... ... ету.
Конвертацияланатын курсы ретінде – ақша шығару кезінде тарихи ... ... Бұл ... ... ... түріндегі жаңа акцияның теңгедегі
бірнеше номиналды шамасын алып келеді, сол себепті тарихи курсты ... ... ... ... банк ... ... өтетін күнінің мерзімін көрсету
туралы балама нұсқа болуы мүмкін және онда осы ... ... ... Бұл ... артықшылығы айырбас операциялары арқылы болған
шығын немесе табысты есептеу де оңай.
Конвертацияланған акциялары мен ... ... ... ... ... ... айырмашылық, бөлінбеген резервке жатқызылуы тиіс. Егер ... ... ... ... ... алып ... онда ... бойынша премиялар есебіндегі қандай да бір ... ... ... ... ... ... заңды күшін жою бойынша және теңгедегі
капиталын шығару бойынша бухгалтерлік өткізбелерді ... ... ... ... ... Бұл үшін ... теңгені сататын және валюталық
позицияны сатып алатын сатып алушы болуы керек. ... ... үшін ... ... ... ... алушы болуы мүмкін.
Қазақстан Республикасында банктің жарғылық капиталын қалыптастыру
процессі төмендегі ... мен ... ... ... ... ... кодексі, заң күші бар «Қазақстан
Республикасындағы ... және банк ... ... ... «Акцияларды
шығаруды рәсімдеу, заңды күшін жою тәртібі туралы ереже және ... ... ... мен ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтарының 1996
жылғы 29 қарашадағы №141 Қазақстан Республикасы бағалы ... ... ... ... ... ... ... жекелеген
банк операцияларын іске асыратын банктер мен ұйымдар шығаратын акциялар мен
облигацияларды эмиссия проспектілерінің ... ... ... ... өту ... ... 1995 ... 15 мамырдағы №251
уақытша нұсқау, «Бағалы қағаздар нарығы туралы» Қазақстан Республикасының
Заңы.
Акциялардың ... ... ... ... ... Ұлттық банкінде сараптаудан өтуі тиіс. Ол ... ... ... ... ... инвесторлар саны және
орналастыру тәсіліне қарамастан және ... мен ... ... ... жүзеге асырылады.
Бағалы қағаздарды өткізгенде шығарушы банк оның ... ... ... ... есеп ... ... банк ... төрағасы, бас
бухгалтер қол қояды, банктің мөрімен бекітіледі және ... ... ... қағаздарды өкілетті органда тіркеу үшін ұсынғанға дейін
оларды нақты орналастыру нәтижелері ... есеп ... ... ... ... тиіс.
Бағалы қағаздардың эмиссия проспектісі ... ... ... бас ... туралы Ұлттық банктің мәліметі банкке жазбаша түрде
беріледі.
Бағалы қағаздарды шығару және шығарушы банк ... ... ... құны ... туралы есепті тіркеуден өткізген соң өкілетті
орган төлемге түскен акциялар ... ... ... алып ... ... ... ... жарғылық капиталына кірістеуге рұқсат
береді.
Сонымен жоғарыда ... ... ... ... ... қызметтері негізінен бұл осы аталған қызметтерді жүргізгенде ғана ... ... әрі ұзақ ... бірі ... ... ҚР ... деңгейлі банктердің тартылған қаражаттарының қүралу
көздері
Банк капиталының құрылымында ... ... ... ... ... өте жоғары, олардың есебінен банктің активтік
операцияларының басым бөлігі жүзеге асырылады.
Банктік тәжиірбеде тартылатын ... ... ... ... екі топқа бөледі:
- депозиттік қаражаттар;
- депозиттік емес тартылған қаражаттар.
Тартылған қаражаттар ішінде ең көп ... ... ... банк үшін ... - бір арзан ресурс көзі болып табылады.
Депозит – бұл жеке және заңды тұлғалардың келісім шарт ... бір ... ... ... ... ... қаражаттары.
Депозиттік емес тартылған қаражаттар – бұл банктің алған қарыздары
түрінде ... ... ... ... ... сату ... тарататын
қаражаттары. (2 сызба)
2-сызба ... ... ... қаражаттары
Ескерту: [10] пайдаланылған әдебиеттер негізінде кұрастырылған
Депозиттік емес банктік ресурс ... мен ... ... Біріншіден, олар персоналдық емес, яғни банктің ... ... ... ... мұндай қаражаттарды тарту
бастамасы банктің өзінен ... емес ... ... ... ірі ... банктер
айналысады. Өйткені, депозиттік емес қаражаттар ірі сомада ... да, ... ... ... ... ... ... Депозиттік операциялар активті және пассивті болып бөлінеді.
Активті депозиттік операциялар – банктің уақытша бос ақша қаражаттарын
Орталық банкте және өзге ... ... ... ... Олар банктің өтімді активтері ретінде, яғни жалпы
активтердің өте аз бөлігін ... ... ... ... өтімді
қаражаттарына жатады.
Пассивті депозиттік операциялар – бұл клиенттердің ... бос ... ... ... және ... ... ... тартумен байланысты
операциялар. Бұл операциялар көмегімен тартылған депозиттер пассив ... ... ... және ... ресурстарын қалыптастырудың негізгі көзі.
Қазіргі банктік тәжиірбеде салымдардың, депозиттердің және депозиттік
емес ресурстардың шоттарының әр түрлері кездеседі. Бұл ... ... ... банк ... ... ... топтарының сұранысын
қанағаттандыруға және олардың қаражаттары мен уақытша бос ... ... ... ұмтылуына жағдай жасайды [10].
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға ... ... ... ... мерзімді депозиттер;
- жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар түріндегі (депозиттік және жинақ ... ... ... ... байланысты жіктеуге болады:
- мерзімдеріне қарай;
- салым иелерінің категорияларына қарай;
- қаражаттарды салу және қайтарып алу шартына қарай;
- пайыз төлеу тәсіліне ... ... ... операциялары бойынша жеңілдіктер алуына қарай;
- басқа.
Салым иелерінің категорияларына байланысты депозиттік шоттар мынадай
түрлерге бөлінеді:
- жеке ... ... ... және ... ... ... ... билік ұйымдарының шоттарына;
- шетелдік азаматтарының шоттарына.
Талап етілетін депозиттер – бұл салым иелерінің бастапқы талап ... ... ... ... ... ... ... алатын әртүрлі
шоттардағы қаражаттар
Отандық банктік тәжиірбеде талап етілетін депозиттерге мыналар жатады:
- мемлекеттік, акционерлік кәсіпорындардың, сондай-ақ әр ... ... ... ... ... ... қаражаттары;
- әртүрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- жергілікті бюджеттер ... және ... ... ... ... ... ... қаражат қалдықтары.
Талап етілетін депозиттік шоттардың артықшылығы олардың иелері ... ... ... ... Талап етілетін депозиттік
шоттарға қаражаттар,шаруашылық және басқа да операциялардың ... ... ... және ... ... - бұл шот ... ... мүлде төленбейді немесе біршама
төменгі мөлшерде төленеді. Міне осыдан келіп талап ... ... ... ... ... ... ақша салу және оны алу кез келген ... ... да ... асырылады;
- шот иесі банктен осы шотты пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып отырады.
- банктер ... ... ... ... ... ... ... төменгі деңгейде пайыз төлейді, кейде төлемеуі де мүмкін;
- талап етілетін депозиттер бойынша, коммерциялық банк Орталық ... ... ... ... мөлшерде аударымдар жасайды.
Қазақстандық көптеген коммерциялық банктерде талап ... ... ... ... құрылымында өте жоғары болып
келеді. Бұл өте арзан ресурс болғанымен банктерде оларды ұзақ ... ... ... ... ... банктік
тәжірибеде оларды ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... ... ... көрсеткіштер банк кызметкерлеріне қандай да бір күнге немесе
мерзімге қатысты ... ... ... ... ... және ... ... қоржынның сапасы туралы қорытынды жасауға және оны
ықшамдау бағыттарын аныктауға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, депозиттік қоржынның ... ... ... ... ... пайдалану қажет. Оның формуласы мынадай [11]:
О = Жд / ... О – ... ... мөлшері;
Жд – депозиттің жалпы сомасы;
К – жасалған депозиттік ... ... ... - бұл ... ... бір мерзімге және пайыз төлеу
шартында орналастырылған клиенттердің уақытша бос ақша қаражаттары.
Бұл депозит түрі алдын ала хабарлаудан кейін ... ... ... ... ... ... ... көмегімен пайдаланылмайды, бірақ
қолма-қол ақша түрінде еркін аударылады немесе ағымдағы шотқа аударылады.
Егер ... ... бұл ... алатын болса, онда шот иесі айыппұл ... ... ... - ... ... дейінгі депозитке қарағанда,
оларға міндетті резервтердің төменгі мөлшері белгіленеді.
Депозиттің бұл түрін алдын ала хабарлау негізінде немесе уақыты жеткен
кезде салым иесі ала ... ... ... ... ... ... ... депозиттерді баска шоттарға аударуға болады.
Мерзімді депозиттер мынадай түрлерге бөлінеді:
- меншікті-мерзімді депозиттер;
- алдын ала алуы ... ... ... ... сақталу мерзіміне қарай жіктеледі:
- 30 күнге дейінгі;
- 30-90 күнге дейінгі;
- 90-180 күнге дейінгі;
- 180 күннен 360 күнге дейінгі;
- 360 ... ... ... ... ... ... алдын ала хабарлау депозиті
бойынша міндетті түрде өтінішін талап етеді. Өтініш беру уақыты алдын ала
келісіледі және депозит бойынша, ... ... ... ... ... ала ... ... мерзімі жеті күннен жоғары болып келеді.
Мерзімді депозиттердің мынадай ерекшеліктері болады: есеп айырысу үшін
пайдаланылмайды, әрі мұндай шоттарға ... да есеп ... ... ... ... баяу айналады; тұрақты пайыз төленеді; пайыз
мөлшерінің ең жоғарғы деңгейі ... ... ... ... ... алуы ... салым иесінің алдын ала хабардар етуі талап етіледі; бұл
шоттағы қаражаттар бойынша ең төменгі мөлшерде резервтер белгіленеді.
Тағы бір ... ... ... түрі - жинақ ... ... ... жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді,
салымның жоғарғы шегі ... ... салу және алу ... ... ... қажет.
Банктер үшін мұндай шоттар қосымша жұмыстарды талап етеді: операцияны
рәсімдеу қиынырақ, кітапшаны жоғалту жөне ұрлатып алу ... сай ... ... ... ... және тағы ... ... көмегімен жасалған
жеке бет шоты туралы көшірмесі негізінде жинақ ... ... ... ... ... ... және ... салымдары депозиттік ресурстардың
біршама тұрақты бөлігін білдіреді.
Жинақ салымдарының тұрақты мерзімі болмайды. Бұл салым-дардың түрі
бойынша, ... ... ... ... ... ... ... салымдары жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ салымдарының томендегідей ерекшеліктері болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражатты алдын ала алу ... ... да ... талап
етілмейді;
- ақшаны шотқа саларда немесе шоттан аларда міндетті ... ... ... ... ... ... болуы талап етіледі.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдары
салым операцияларының мерзіміне және мазмұнына қарай төмендегідей ... ... ... ... ... жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай-заттай ұтыс салымдары
- мақсатты және ағымдық салымдар;
- алдын ала алуын хабарлайтын ... ... ... ... ... ... ... белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. Мерзімді жинақ ... ... ... ... ... ... пайыз теленеді.
Қосымша жарна қосатын салымдар - бұл шоттағы қаражатқа ... ... уәде ... ... ақшалай соманы қосып отыруға болатын
салымды білдіреді. Бұл шотта ... ... ... бір ... ... салым, бойжеткен кезде және тағы сондай сондай) толық төленеді.
Ағымдық жинақ салымдар негізінен жалақы, ... ... ... үшін ... және ... ... ... салымдар бойынша өте төменгі пайыз төленеді.
Мерзімді депозиттер мен жинақ салымдарының бір түріне ... ... ... ... ... сертификат - занды тұлғаның ... ... ... және оған салым мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның
филиалдарынан салған салым сомасы мен ... ... ... ... бағалы қағаз.
Жинақ сертификаты - жеке тұлғаның ... ... ... және оған салым мерзімінің өтуіне қарай банктен немесе оның
филиалдарынан салған ... ... мен ... ... алуға кұқық
беретін бағалы қағаз.
Депозиттік және жинақ сертификаттары иемденуіне қарай екі түрлі ... ... ... ... ... ... және жинақ сертификаттары бұл салым иелерінің ... ... Ал, ... ... салым иесінің аты-жөні
көрсетілмейді, яғни оны кім иеленсе, сол қаражаттың иесі ... ... және ... ... ... ... ... қызметтер үшін төлеуге болатын төлем құралы немесе есеп айырысу
қызметін атқара алады. Депозиттік ... ... ірі ... да, ... занды тұлғалар сатып алады.
Әлемдік банктік тәжірибеде ... ... ... ... ... аударылатын;
- аударылмайтын.
Аударылмайтын депозиттік сертификаттар салым иелерінің қолдарында
болып, уақыты жеткен соң ... ... ... ... ... бір ... екінші
нарықта сатып алу-сату арқылы өтеді.
Жинақ сертификаты жеке тұлғаларға ... ... ... мерзімі 1 жылдан 3 жылға дейінгі мерзім аралығын құрайды.
Жинақ сертификаты тек жеке ... ғана ... ... және ... ... ... бұрын төлеуге
ұсынылуы мүмкін. Мұндай жағдайда банк сертификатты сатып алады, бірақ
төменгі мөлшерде ... ... ... ... үшін бұл ... ... жинақтау
тиімділігімен, яғни ірі соманың белгілі бір мерзімге түсуін сипаттайды.
Осындай ... ... ... ... ... ... көзі ... пайдаланылатын тартылған қаражаттарды
жинактауда, коммерциялық банктерден депозиттік саясатты белсенді түрде
жүргізе отырып, депозиттік ... ... ... ... операцияларды ұйымдастыру барысында коммерциялық банктер
баланс өтімділігін сақтай отырып, мынадай талаптарды ескеруі тиіс:
- депозиттік ресурстардың ... ... ... мен ... сәйкес келуі;
- депозиттік операциялар банк пайдасын ұлғайтуға немесе ... алу үшін ... ... ... ... ... ... процесінде мерзімді депозиттер
мен мерзімді салымдардың көбірек тартылуына көңіл бөлу;
- салым иелерінің ... ... ... ... ... ұлғайтып, қосымша қызмет көрсетіп, жеңілдіктер жасауға тиіс.
Сонымен қатар, депозиттік банктер ақша қаражатын, ... ... ... ... ... қаржы нарқының ауқымын ... ... рөл ... ... ... шетел валюталарын сату, оларды сатып алу ... ...... ... көп іс ... ... ... депозиттік операциялары қазіргі таңда даму үстінде өзімізге
белгілі депозит банктердің негізгі ресурс көзі ... ... ... ... басқару банктің депозиттік саясатының
жасалуын көздейді.
Коммерциялык ... ... ... салым иелерінің ақшалай
қаржаттарын депозитке тарту және тартылған қаражаттарды тиімді басқарумен
байланысты банктік ... ... ... ... ... тартумен байланысты стратегиясы
мен тактикасын қамтиды. Коммерциялық банктердің депозиттік саясатының басты
мақсаты – Қазақстан Республикасы заңына сәйкес депозиттік ... ... бар ... ... жөне ... қажетті
деңгейіне қолдау көрсету. Депозиттік саясат ... ... ... тиіс.
Сондықтан банк өзінің депозитгік саясатын жасау ... ... ... яғни жеке салымшыларды немесе салымшылар ретінде
занды ... ... ... ... қажет.
Банктік ортадағы жоғары бәсекелестік жағдайында банктер агрессивтік
депозиттік саясат жүргізуді тандайды. ... ... ... ... ... пайыз саясатын колданғаны дұрыс. Ол үшін банк депозиттік
саясат шегінде өзінің тактикасын жасауы қажет ... ... ... банктер мынадай принциптерді
басшылыққа алады:
- депозиттік базаны қалыптастыру барысында ... және ... ... ... ... ... банктің пайда табуына ықпал етуге тиіс;
- тартылған депозиттік ресурстар банктің өтімділігін қамтамасыз етуге
тиіс;
- депозиттік ... ... ... және ... ... ... ... депозитгік саясаты депозиттік операцияларға байланысты
туындайтын тәуекелдерді басқаруға аса мән береді.
Депозиттік ... ... банк ... өтімділігін сақтау; ең
төменгі шығынды ресурстар тарту; барынша ұзақ ... ... ... ... ... ету; ... уақыттарда банкте тұрақты
ресурстардың шоғырлануын қамтамасыз ету.
Депозиттік ... ... ... ... саясаттың ортақ
ыкшамдылық критерийлерінің болуын талап етеді.
Банк депозиттік емес ресурстары банктің қысқа мерзімді ... ... ... ... банк-аралық несиелер, Ұлттық банктің
несиелері, банктердің меншікті бағалы қағаздарын ... ... ... ... ... және ... ... да қаржы
нарығынан сатып алынған ... ... ... - бұл ... ... ... ... Банкаралық несие бұл басқа ресурстармен салыстырғанда өте қымбат
ресурс болып табылады. Банкаралық ... ... ... ... ... ... — бұл ... ... ... ... ... ... калыптаскан каржы-экономикальқ жагдайында,
банкаралық несие нарығын - ең «арзан» және ... ... ... ... ... ... банкаральқ несиенің бірі банктің баска банкке
жеделдік, қайтарымдыльқ, акылы шартпен ... ... ... ... Банкаралық несие коммерцияльқ банктердің қалыптасу кезеңінде несие
ресурстарының негізі кезі болды. Бос ... ... ... ... саясатын жургізетін банктерде болады.
Банкаралық несие нарығы несие ресурстары банкаралық несие және
банкаралық депозиттер түрінде ... және ... ... ... ... ірі ... жатады. Несие ресурстарының нарығы каржы нарығыньң
басқа сегменттерінен коммерцияльқ ... ... ... ерекшеленеді, ейткені әр турлі банк операцияларымен
байланысты банкаральқ катынастарды сипаттайды. ... ... ол ... ... ... ... мен ... шотты
толықтыруға және қаржы нарығының басқа да тиімдірек сегменттерінде белсенді
әрекет ету үшін ... ең ... ... көзі ... ... ... каржы нарығыньң 1 -ден 7 кунге дейінгі ... ... ... ... секілді нарықтар да байланысты. Осылай бір
кундік несиелер (пайдалану мерзімі «бір күннен ... ... ... ... ... «бір ... одан бір күнге», ... ... ... ... ... атқаратын болды. Сонымен бірге, апталық
(«бір күннен бір ... екі, үш, төрт ... ... де ... қоса ... елде он жыл, 2 және 3 ... берілет біріккен несиелер
пайдаланып жатыр.
Бұл несиелердің тартымдылығы олардың үзақ ... бойы ... ... ... болғандығымен тусіндіріледі. «Несиелік ақшалар» сатып
алушыларға да, ... ... ... ... қалыптық сипаттамасын қарастырғанда, оның жеке
жағдайына, яғни камтамасыз етуіне назар ... Бул ... ... берілетін, кепіл затпен қамтамасыз етілетін және
тағайындалуы бойынша жүмсалатын банкаральқ ... ... ... 30 күнге дейін беріледі. Егер қарыз берілсе, немесе банк
қарызды мерзімнен бүрын қайтарып алғысы немесе қайтарғысы ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.Екінші
деңгейдегі банктерде осындай несиені қамтамасыз ету үшін ... ... ... бағалы кағаздар секілді қаржылық институттар
пайдаланылады.
Банкаралық несиелеу кезіндегі ... ... ... ескермегенде, банктердің өз ... ... ... ... prise credit - ... ... ... үғым пайдаланылады. Мүны банкаралық несие нарығындағы
несиенің пайыздық мөлшері деп ... ... ... ... ... Улттық банкісі болып табылады. Коммерцияльқ
банктер басқа коммерциялық ... ... ... немесе несие беруші
ретінде болады. Әдетте, қаражаттарды қарызға беру бір реттік несие ... ... ... ... ... депозит орналастыру түрінде
жүргізіледі
Банкаральқ ақша нарығы банктерді капиталдандыруды күшейтеді, Ұлттық
банктің несие беру ... ... және ... ... ... ... реттейтін ережелерді бекіту - банкаралық
ақша нарығында операциялардың көбею мен белсенділік танытуына әкеледі. ... орта ... ... ... Бүл ... орта мерзімді
бағдарламаны жүзеге асыруда Ұлттық банктің негізгі мәселесінің бірі сол
нарықтың әрі ... ... ... ... ... болып табылады. Банкаралық
ақша нарығының дамуы банктердің уақытша бос ресурстарын сатудағы ... ... ... үйымдасқан түрде есептеуге мүмкіндік береді.
Қазакстан Республикасының Ұлттық Банкі өз операциялары бойынша ... ... ... ... ... ... ставкасы;
* кері РЕПО операциялары бойынша сыйақы ставкасы;
* «овернайт» займдары бойынша ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің ақша-несие
және валютальқ саясаты бойынша комитетінің үсынысын есепке ... ... ... ... ... ... сыйақы ставкасы ақша нарығының жалпы жағдайына,
заемдар бойынша сүраныс пен үсыныс ... ... ... мен
инфляцияльқ болжамға байланысты болып келеді. Ұлттық ... заң ... ... ... ... негізінде немесе ҚРҰБ
Баскармасының жеке қаулылары бойынша жүргізетін заем операциялары ... РЕПО ... ... ... ... - жылдың пайыздық
ставкалары, ҚРҰБ-ің ресми қайта қаржыландыру ... ... және ... ... ... ... ... заемдары бойынша сыйақы ставкасы Ұлттық Банктің
екінші деңгейдегі банктерге, ... ҚРҰБ ... ... ... айырысуы дебет сальдосымен аяқталған ... бір ... ... ... ... ... ... кезеңінде нақты
берілген сомаларының орташа өлшемді ставкасы ретінде есептеледі «ЕДБ-дің
тартылған депозиттері мен сыйақы ставкалары» ... ... және ... үлттық валютада, еркін айырбасталмалыы валютасында (ЕАВ),
валютаның басқа түрлерінде (БВТ) депозиттерге тартылған каражаттар ... ... ... ... ... емес қаражаттардың бір түріне Ұлттық банктің коммерциялық
банктерге қысқа мерзімді несиелерін ... ... ... ... отырған
мынадай несиелерін жатқызуға болады: овернайт (бір түндік) және ...... ... ... ... шотында
дебеттік қалдықтың пайда ... ... бір ... берілетін
несие.Мысалы, оны бүгін кешке алған жағдайда, ертеңіне кешке ... ... Кей ... бұл ... алу ... ... соңғы күні немесе
жұма күнге түссе, онда несие келесі аптаның ... күні ... ... ... ... ҚР ... банкі сыйақы мөлшерлемесін белгілейді.
"Овернайт" заемдары бойынша сыйақы мөлшерлемесі - ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... банкіндегі корреспонденттік
шоттары бойынша есеп айырысуды дебеттік қалдықпен аяқтауы ... ... ... ... ... ... — банктік жұмыс күні ішінде банктердің Ұлттық банкте ашқан
корреспондентік ... ... ... жоқтығына немесе жетіспеуіне
байланысты ақшалай аударымдар мен төлемдер жасау мақсатында берілетін несие
[14].
Овердрафт зайымдары ... ҚР ... ... ... ... ... ... мерзімді. Ұлттық банк екінші деңгейлегі
банктерге бүгінгі күні орта және ұзақ мерзімде несиелерді ... ... ... ... алу ... сату келісімі (РЕПО
операциясы) - қазыналық міндеттемелермен қамтамасыз етілетін қысқа мерзімді
зайымның түрін ... ... ... ... яғни ол ... күні ... ала белгіленген бағада, өзінің сатқан бағалы қағазын қайта ... ... ... ... ... ... РЕПО және ... операциялары бойынша сыйақы мөлшерлемелерін ҚР Ұлттық банкі
белгілейді.
ҚР ... ... ... ... ... алу және ... беру ... қосымша қаражатқа деген қажеттілікке байланысты коммерциялық ... ... ... ... ... бере ... ... тәсілі. ҚР Ұлттық банкі вексельдерді қайта есепке алуда ресми есептік
мөлшерлемені белгілейді.
Банктер тек қарапайым вексельдерді ғана шығарады. Банк ... ... ... ... мен ... қызметтер үшін есеп ... ... ... алу ... ... ретінде жүреді;
3) вексельді жеке және заңды тұлғалар қолдана алады;
4) вексельдердін өтімділігі ... ... ... ... мөлшерлемесі жоғары;
6) вексельдің заңды немесе жеке тұлғаға өту барысында ... ... ... ... әр ... ... банктер өздерінің меншікті капиталы мен банктік ресурстар
көлемін ұлғайту мақсатында облигациялар арқылы қосымша қаражат ... ... ... көбіне ірі коммерциялық банктер шығарып
отыр. Мұндай қарыздық міндеттемелер түрлерін шығару бір ... ... ... жағынан, оның ресурстарын ұлғайтуға мүмкіндік береді. ... ... ... ... - ... өтімділігін жақсарту.
1.3 Банк капиталын жұмылдырудың шетел тәжірибесі
Депозиттерді қорғау жүйесі ... ... ... ... ... ... ... Соңғы жылдары Европа елдерінде
лицензиялау мемлекеттік - жеке ... мен ... ... ... банктерді депозиттерді бұқаралық қайтарып алу
тәуекелінен қорғау ... ... ... егер депозиттер сақтандырылса
салымшылардың өз ақша қаражаттарын ... алу ... ... Банк
банкроттыққа ұшыраған жағдайда да ... ... ... ... немесе клиенттердің салымдарын ... ... ... ... келіседі.
Осылайша депозиттерді бұқаралық қайтарып алудан сақтап қалуға болады,
және проблема туындаған жағдайда да үрей туындамайды. Бұл ... ... ... ... ... белгілеген мөлшерде сақтандыру
бойынша төлемдер жүргізіп тұру кіреді. Шығындарды жабу үшін ... ... ... ... да ... ... қаражаттары
қолданылады. Салымшыларға банкке орналастырылған депозиттерін қайтару
кепілдігі банктік ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Банктерге орналастырылған депозиттер мен салымдардың сақталуы біздің
елдегі ғана экономикалық мәселе емес. Әр ... ... бұл ... ... ... ... 19 ғасырдың және 20 ғасырдың бірінші
жартысына тән ... ... ... барлық дамыған елдерде
қабылданған «дисконттық терезе» ... ... ... ... ... ... ... бірақ бүгінгі таңда барлық елдер
үшін депозиттерді сақтандырудың біртұтас ... ... жоқ, ... ... ... ... қарамастан банктік жүйелер
типіндегі ұлттық айырмашылықтар ... [15] ... ... ... жүйе ... оны ... және ... қызмет тәртібіне, мемлекеттің өзінің коммерциялық банктеріне
қарым-қатынасына ... ... ... ... ... ... түрде кепілдендірілген жүйе және кепілдендірілгендігі көрсетілмеген
жүйе деп бөлуге болады. ... ... ... ... ... ... мен формасына байланысты депозиттерді кепілдендіру түрі,
қордың ұйымдық құрылымы бойынша (меншік типі, басқару тәртібі бойынша) және
қордың ... ету ... оның ... ... өзара қарым-
қатынасына салымдарды төлеу, коммерциялық банктерді қадағалау және қолдау,
біріктіруді жүргізу, және банктер санациясына байланысты жіктеледі.
Тікелей ... ... ... ... ... ... міндеті өткен тәжірибеге негізделгенде қолданылады. Жағымды
көрсетілген кепілдік ... - ... ... процедурасы
мемлекеттік, арнайы банктік және қаржылық ... ... ... ... әрекет етеді.
Тікелей көрсетілмеген кепілдік жүйесінің сипаттамалары:
• Банкке ... ... ... ... ... міндеттеме
түріндегі арнайы заңның болмауы, салымшыларға көрсетілетін мүмкін
көмек субьективті факторлар бойынша бағаланады;
... ... және өтем ақы ... реттейтін ережелердің
болмауы;
• Толық өтемақы қорларының болмауы.
Тікелей көрсетілмеген кепілдік схемасы банктік жүйенің ... ... ... шығындарды өтеуге байланысты туындайтын
сұрақтар дискриминациялық сипатта және мемлекет өз қарауынша ... ... ... ... ... банктік тоқырауды
басынан кешпеген дамушы елдерге тән. Жағымды көрсетілген кепілдік ... ... ... ... ... ... «ұлы депрессияға»,
Ұлыбританияда 70 жылдардың ... ... ... «Банко-
Амброзиянының» банкротқа ұшырауына байланысты. Бірақ мұндай ... етуі ел ... ... ... ... ... ... жағымды көрсетілген кепілдік ... ... ... ... жол ... ... түсіндіріледі,
оларда банктердің көпшілігі мемлекет меншігінде, сирек жағдайда бұл
банктердің ... ... ... ... Ганада) салымшыларға
мемлекеттік ресурстар есебінен ... ... және Жаңа ... ... ... сақтандырудан
бас тартуға тырысқан, егер Жаңа ... ... ... өзгертіліп, ақпаратты ашудың қатаң талаптарымен ауыстырылған,
Аргентинада депозиттерді кепілдендірудің жағымды көрсетілген схемасы ... және ... ... өз ... үшін ... ... ... ауыстырылған. Бірақ Мексикалық тоқыраудан
кейін Аргентиналық банктерден салымдарды ... ... алу ... ... ... үшін 2,5 млрд долларлық қор құру ... ... ... 1995 ... ... ... қайтадан депозиттердің жағымды
көрсетілген кепілдігін енгізуге мәжбүр етті.
Өз кезегінде ... ... ... ... банктік тоқырау
туындаған жағдайда барлық шығындар осы мақсат үшін ... ... ... бөлінеді дегенді білдіреді. Дамыған елдердің
тәжірибесінде бұл ... әр ... ... және ... ... ... негізін қашанда депозиттерді сақтандыру қоры ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік меншік және мемлекеттік басқаруда болуы;
• Мемлекет басқаратын және ... ... ... ... және ... ... басқарылатын, банктермен
қаржыландырылатын;
• Депозиттік институттар ... ... ... кепілдіктер жүйесі сақтандырылған депозиттерді ... ... ... ... банкаралық депозиттер, жергілікті
және шетелдік банктердің шетелдік валютадағы депозиттері), төлеудің ... ... ... ... мүмкін. Жоғарыда айтылған сақтандырудың
тікелей ... ... ... негізгі айырмашылығы оларды
ұлттық заңдарда көрсету тәртібіне байланысты (конституция, банктер туралы
заң және басқа да ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың даму бағыттарына және
банктік жүйенің ... ... ... ... ... ... жүйесі әлеуметтік маңызды несие мекемелерін
енгізуі мүмкін немесе белгілі бір ... ... ... ... тастайды. Банктік жүйелердің және депозиттерді сақтандыру ... ... ... ... ... көрініс алады.
Көптеген дамыған елдерде депозиттерге – ... ... және ... ... ... ... депозиттер, жинақ депозиттері, мерзімді
депозиттер және ... ... ... Мұндай депозиттердің
иелері жеке тұлғалар немесе заңды ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі сақтандырылудан
шығарылып тасталуы мүмкін. Австрияда, Чехияда, Нидерландта, ... тек жеке ... ... ғана сақтандырылады. Көптеген
елдер өздерінің жүйесінің банкаралық депозиттерді шығарып тастайды өйткені
банктер өз коллегаларының қаржылық жағдайын ... ... ... ... Кейбір банктік жүйелер депозиттерді сақтандыру схемасынан жергілікті
банктердегі шетелдік валютадағы депозиттерді шығарып ... ... ... ... бұл ... ... өзгеруіне байланысты
лимиттерді анықтау қиындықтарымен және бұл депозиттер төлем жүйесіне
шектеулі ... етіп ... ... аса ... емес үлесін
құрайтындығына байланысты. Бірқатар елдер (Жапония, ... ... бұл ... ... депозиттермен бірге сақтандыру
схемасынан ... ... ... ... ... ... ... шетелдік банктердің филиалында орналастырылған депозиттерді
шығарып тастайды (Жапония), бұл ұлттық банктік жүйелердің ... ... үшін ... алғысы келмеуіне байланысты.
Шетелдік тәжірибеде төлеу лимиттері әрбір шотқа ... ... ... ... ... ... заңды тұлға) бекітіледі. «Депозитке»
есептеу схемасы ... ... ... шоттарды бір банкте немесе
бірнеше банктерде бірнеше түрлері бойынша бөлшектеу мүмкіндігінде жатыр,
шоттардың саны ... ... ... ... ... өсуі ... ... схемасын қолданған жағдайда бір банкте бірнеше шот ашылсада
(талап етілгенге дейінгі және ... ... ... ... және ... ... ... қолданылады. «Салымшыға» жүйесі елдегі
нақты жағдайларға байланысты өзгеріп тұрады. Мысалы, Перуде егер салымшыда
бірнеше банкротқа ұшыраған ... ... ... ... ... бір ... ғана жүргізіледі. Сонымен қатар, әрекет етуші сақтандыру жүйелері
төлеудің әртүрлі ... ... ... ... ... ... 100% төлеу 200 млн лирға дейін ... ал ... ... ... тек 80 % ... ... ... банк
депозиттердің табыстылық деңгейіне байланысты төлеу ставкаларын өзгерту
мүмкіндігіне ие. Сақтандыру төлемінен ... ... ... ... асатын депозиттер шығарылып тасталады. Кепілдендіруші өзіне алған
міндеттемелерді жүзеге асыру үшін сәйкес ресурстарға, қорларға және талапты
қамтамасыз ететін қор ... ие ... ... ... және ... ... көмегімен тәуекел
мөлшерін анықтап сәйкес сыйақы белгіленетін қарапайым сақтандырумен
салыстырғанда банктік ... ... ... жаппай банкроттыққа ұшыраған
жағдайда сыйақыны есептеу өте күрделі болып табылады. Тек АҚШ-та ғана 1993
ж енгізілген тәуекелге негізделген ... ... бар. Бұл жүйе ... ... ... ... ... негізінде және
басқа қажет қаржылық ақпарат негізінде жүргізіледі. Бұл жүйеге сай ... ... ... ... қор үшін қызығушылық туғызатын
институттар төлейді. Тәуекелді бағалауды дайындау ... ... ... тәуекелдің тоғыз категориясының біріне жатады. Бағалаудың
қоссатылы процесі қолданылады – ... ... ... да іске қатысты ақпараттар негізінде. Венгриялық кепілдендіру
жүйесінде қорға нақты банктерді, егер ... ... ... ... ... болса, онда оларды қосымша сыйақылауға ... ... ... ... ... сыйақының мөлшері орталық банк бекіткен
тәуекел көрсеткіштеріне байланысты жоғарлатылуы мүмкін. ... ... ... және ... ... шетелдік филиалдары
неғұрлым жоғары сыйақы төлейді. Егер ... ... ... ... ... төлем қабілетті емес банктерді жабуды ... ... ... ... (өйткені қарама қайшы жағдайда қор төлем ... ... ... ... қалдырулар соңында қорға немесе үкіметке
одан да қымбатқа ... ... ... ... өте ... ... ... кері ықпал етуі, ал егер кепілдендіруші үкімет
болса бұл неғұрлым жоғары салық ... ... ... ... екі түрі бар: ... ... схемада банктер сыйақыны немесе арнайы жарналарды
құрылған қорға төлейді, ал қаржыландырылмайтын ... қор ... ... ... үкімет немесе орталық банк талап етілген кезде салымшыларға
төлем төлеуге міндетті. Италияда, ... және ... ... ... жарналардың мөлшері бекітіледі, ... ... ... ... оны ... 1994 жылы 30 мамырда Европалық Одақтың қабылдаған директивасы
бойынша осы ... ... ... ... әрбір ел өз территориясында
депозиттер бойынша кепілдендірудің бір немесе ... ... ... ЕО-тың депозиттерді қорғау жүйесінің кеңдігі біртұтас банктік
нарықтың маңызды элементі ... ... ол ... және олардың
басқа мемлекеттердегі филиалдарының төлем қабілеттілігі үшін жауапкершілігі
көрсетілген «Европалық паспортқа» ... ... ... ... ... ... ... берілмейді. Банкаралық
депозиттер және ... ... ... ... ... ... ... – мүше елдерде орналасқан филиалдары өз елінің
депозиттер бойынша кепілдік схемасына сәйкес сақтандырылады. ... ... ... ... ... және ел арқылы жергілікті ... ... ... ... ... мүмкіндігіне ие болады. Несие
институттары өз салымшыларын депозиттер ... ... ... ... және оның ... ... ... туралы хабарландырулары
керек.
Барлық Скандинавия елдерінде депозиттерді сақтандырудың ... ... ... ... ... жеке ... институт
формасындағы банктік жарналар есебінен қаржыландырылатын жүйе бар.
Депозиттердің көпшілігі ... ... 250 мың 41100 АҚШ ... ... асады. Қордың минималды мөлшері 3 млрд Даниялық крона деңгейінде
бекітілген. Банкердің жарнасы ... ... ... қол ... ... ... сомасының 0,15 % мөлшерінде бекітілген. ... ... ... ... жағдайда жоғарлатылуы мүмкін, бірақ ол
жиынтық депозиттер сомасының 0,2 % аспауы керек. Жарналар жартылай кепілдік
формасында да ... ... ... Қор өз капиталының 25% қолма-қол
ақша түрінде ... ... ... ... схемасы ұлттық
коммерциялық, жинақтаушы, кооперативтік банктерді және шетелдік банктердің
филиалдарын қамтиды.
Финляндияда 1998 жылы ... ... жаңа ... Енді ... ... ... кепілденді Қоры
қорғайды, оған міндетті тәртіпте ... ... ... барлық
банктер қатысады. Бұрынғы жүйемен салыстырғанда әрбір жеке ... ... ... салымды кепілдендірудің жоғарғы шегі бекітілген.
Банк төлем қабілетті болмаған жағдайда әрбір салымшы қордан 150 мың ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа банктердің депозиттеріне тарамайды. Банкроттық
процедурасы басталғаннан кейін немесе банкті ... ... ... ... ... кейін 3 айдан соң өтемақы төленеді. Схема сатып
алушылардың шотына әлі ... ... ... да ... ... да жаңа тәртіп салымды толық төлеуді де қарастырады,
мысалы, бұл ақша салымшы өз үйін ... жаңа үй ... ... ... ... онда ... ... төленеді. өтемақының жоғарғы шегін бекіту арқылы
заң ірі салымшыларды банктердің қаржылық жағдайын мұқият зерттеуге ... сол ... ... ... ... бағалай алмайтын
салымшыларды 100% қорғайды. Қордың ресурстары банктердің капиталдық базасын
нығайтуға бағытталуы мүмкін емес, яғни ... ... қор ... ... ... банктер жыл сайын қорға кепілдікке жататын
депозиттер көлемінің 0,05% ... ... ... ... міндетті.
Сонымен қатар банктер мөлшері төлем қабілеттілік ... ... ... ... банктердің капиталдық базасы неғұрлым мықты
болса жарна соғұрлым төмен ... Бұл ... ... жоғарғы шегі
кепілдендіруге жататын депозиттер көлемінің 0,25% жетуі ... ... ... бекітілген минималды деңгейден 2% - ке кепілдендірілген банктік
депозиттерден асса жарналар 3 есеге ... Қор бұл ... ... ... ... деп ... банктік депозиттерді сақтандыру жүйесі 1961 жылы құрылған.
Осы жүйе шеңберінде екі жеке қор әрекет етеді: коммерциялық және ... ... ... лимиті депозиттер сомасының 100 %, сақтандыру сыйақысы
активтердің жиынтық сомасының 0,015% құрайды. Бірақ 1991 ... ... ... ... екі ... төлем қабілетті болмай қалды. 1992
жылы сәуірде Үкімет банктерді арнайы жаңа ... ... және екі ... беру арқылы, қолдау мақсатында мемлекеттік кепілдендіру Қорын құрды.
Сонымен қатар 1992 жылы қазанда банктік инвестициялардың ... ... 3 жеке қор ... ... ... банктер, жинақтаушы
банктер және несие кооперативтері үшін, оларға мүшелікке өту еркін сипатта.
Коммерциялық банктер үшін қорды қаржыландыру мүше – ... жыл ... ... ... және ... ... 50% ... жарнасы
есебінен жүзеге асады. Басқа қорлар бойынша жарналар мөлшері ...... ... 0,10%, Испания банкі банктер жарнасы
сомасының 100%. Қорлар жарнасы ... ... 4 ... өсуі ... ... ... қарыз ала алады. Сақтандыру талап етілгенге
дейінгі ... ... ... және ... ... ... банкаралық депозиттер сақтандырылмайды. Бір
салымшыға есептегендегі төлеу лимиті 1,5 млн песет (11400 АҚШ ... ... ... кепілдендіру жүйесі 1980 жылы франциялық
банктер ... ... және жеке ... жүйе ... Ол банктер арасындағы зиянды жабудағы үлестік қатысу ... ... ... жыл ... жарнасы 00 млн франктен
аспайды. Төлеу лимиті 400 мың франк (75000 АҚШ ... ... ... ... ... ... ... және ірі
депозиттерге тарамайды. Салымшылардың мүддесін қорғау 1984 ... ... 52 ... ... ... ол франция банкінің
басқарушысына проблемалы банктің негізгі акционерлеріне оның ... ... ... ... қоюға мүмкіндік береді. Таяу Шығыста
депозиттер бойынша кепілдендіру Қоры тек ... бар. ... ... ... ... бюджет қаражаттары есебінен мемлекеттік
кепілдік ... ... ... ... ... Иорданияда, Оманда және БАИ қолданылады.
Ислам банктерінің дәстүрлі банктерден айыратын ең басты ... ... ... ... алу ... жат келіп, харам болып табылады.
Шариғатқа сай келетін, яғни құдайдың рұқсаты бар ...... ... жат ... ... ... ... харам. Исламда ақшадан ақша
жасау харам болып саналады. Ал, дәстүрлі банктер ... ... ... несиелерді пайызға береді.
Ислам қаржысының ең маңызды негіздерінің бірі пайыздық ... ... ... пен ... ... ... тең ... салымдарды нағыз актиытермен толтыру. ... ... ... ... ... егер ... депозитке ақша салатын болса,
қаражатының қандай жобаға жұмсалатынын ... ... яғни ... ... ... жүзеге асырылады. Жобадан түскен табыс пен
шығынды ислам банкі мен ... ... ... ... ... ... банкингі дамыған көптеген мемлекеттерде ислам ... ... ... асып келе ... Дәстүрлі кепілдендіру жүйесін
ислам банктеріне енгізу көп жылдарға дейін қиынға ... ... ... ... кепілдендіру аясында жетістікке жетіп отыр.
Көп жылдар бойы ислам банктерінің ... алыс ... ... ... да, ... ... ... маңызды болып саналмады.
Алайда, 90-шы жылдардың аяғында бірнеше ... оның ... ... ... ... ... ... ислам депозиттерін
сақтандыру маңыздылығы туды. Түркияда ислам банктері депозиттерді өздері
сақтандырудан өткізді. ... ... ... депозиттердің шығының
жабуға жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... жөн ... исламмен құпталған депозитті сақтандыру негіздері құрыла
бастады. Кассаға түскен ислам банктерінің сақтандыру салымдары ... ... ... тек ... ... ... ... енгізіледі. Бірақ, екі касса бір сақтандыру корпорациясының
аясында қызмет атқарады. Малайзияда кепілдендірілген қайтарылатын қаражаты
барлық салымшылар үшін бірдей, ал ... ... ... ... ... ... болып келеді.
2.ҚР депозит нарығын және «Каspi bank» АҚ қаржылық қызметін ... ... ... ... ... талдау
Қазақстандық банктердің қазіргі таңда кезіктіріп отырған ең басты
мәселесі ... ... ... ... ... ... Өзекті
мәселердің бірі коммерциялық ... ... ... ... ... ... ... табысын ұлғайту мақсатында жасалатын
өзгерістерді енгізу ... ... ... несие саясатының аясында қызмет
жасап жатқан коммерциялық банктердің несие көлемі ... қана ... ... ... ... анық. Осындай мәселелердің
төңірегінде бірнеше сұрақтар туындап ... ... ... ... болу ... депозиттік саясатты құру барысында қандай факторларды
ескеру ... ... ... қандай дәрежеде мобильді болу керек және
т.б.
Сондай-ақ, мемлекеттік саясаттың ... ... ... ... туындаған мәселелерді терең зерттеуден өткізу керек. Мемлекеттік
саясат депозиттің ... ... ... етіп қана ... ... ... бұрыңғы кеңес одағы аумағында өтіп ... ... ... ... ... тұруға септігін
тигізеді. Егер де, Белоруссия Республикасы ... ... ... нарықты дамытып тұратын болса блоруссия банкінің ... ... ... ... ... ... ... тұра
алатын болады. Нақтырақ айтқанда, ірі салымшылар белоруссиялық коммерциялық
банктерде депозиттік салымдарды жасауға асығатын болады.
Қазақстанда тиімді ... ... ... ең ... бірі ... ... ... саясат ғылыми зерттеудің
негізінде құрылу қажет, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... сенімі мен қаржылай сауаттылығын ойдан
шығармаған жөн.
Қазақстан ... ... ... қаржы секторының ең
ауыспалы сегменті болып танылды. Тиімді стратегияның көмегімен депозиттік
нарықты дамыту арқылы мемлекеттің ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банкі жыл сайын ақша-несие
саясатының ... ... ... ... ҰБ-нің ең басты
мақсаттарының бірі Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ... бұл ... іске ... үшін кезекті тапсырмаларды
орындау қажет:
- Мемлекеттің ақшы-несие саясатын құру және іске асыру;
- Төлем жүйесін ретке келтіру;
- Валюта реттеуі мен ... ... ... ... ... ... ... үлес қосу;
- Қаржы нарығы және қаржы мекемелерін реттеу мен ... ... ... нарығы тұтынушыларының мүддесі мен құқығын қорғау және заңды
қызығушылығын іске асыру үшін жағдай жасау;
- Ақша-несие ... ... ішкі және ... ... ... келтіру;
Жоғарыда атап өтілген ҰБ-нің мақсаттары ҚР-ның депозиттік нарығының
дамуына ықпал етеді. Бірінші суретке ... ... ҚР ҰБ ... жүзеге асырып келе жатқанын байқауға болады.
 
 
3 сызба — Депозиттік ұйымдардағы депозиттің динамикасы,
млрд. теңге
Ескерту: ҚР ... ... ... ... ... нарық Қазақстан Республикасының ... ... ... зор орын ... Қазақстанда депозиттердің динмикасы
бірінші сызбада көрсетілген. ... 2005 ... бері ... ... ... ... яғни 1654 ... теңгеден 2012 жылы 8 994 ... ... ... Соңғы сегіз жылда орта өсім 125%-ды құрады. ... ... ... ... ... ... ... болатын. 2009
жылы — 121,5% (6574 млрд. теңге), 2010 жылы — 111,3 (7334 млрд. ... жылы — 114,3% (8387 ... ... 2012 жылы — 107,2% (8994 ... ... ... ... Республикасының депозиттік нарығы
мемлекеттік қаржы ... ... ... тұрақтылығымен ерекшелене
білді. Қаржы секторының ... ... ... дағдарыс кезінде
тұрақсызданды.
Депозиттік мекемелердің ... ... ... ... қаржыландыру үрдісінде және қаржы секторының ... ету мен ... ... ... ... 2012 ... айында АҚ «Қазақстандық салымшылардың депозиттерін ... ... ... 13,31 млрд.теңгеден 146,4 млрд. теңгеге көбейту
туралы шешім қабылданды. ... АҚ ... ... ... ... ... кейін қоғамның дағылық қоры 146
есеге өсті.
Төртінші сызбадағы ... ... ... мемлекеттік ЖҰӨ-не
қатынасын көрсетеді.
4 сызба– Депозиттік мекемелердің депозит жиынтығының ҚР-ның ЖҰӨ-не
қатынасы, ... ҚР ... ... ... ... ... сызбада 2009 жылы депозиттік жиынтықтың ЖҰӨ-ға қатысы 38,7% құрады.
2012 жылы дәл осы көрсеткіш 29,8% тең ... 2009 жыл ... ... уақытында депозиттік нарықтың ең басты қаржы ресурсы болғанын
дәлелдеп тұр.
Депозиттік нарық пен оның ... ... ... макроэкономикалық
факторларға ықпал етеді.
2005-2012 жылдар аралығында жеке тұлғалардың ... ... ... ... байқаймыз. 2005 жылы — 35,5%, 2006 жылы —
33,1%, 2007 жылы 36,8% ... 2008 және 2009 ... ... ... ... ... ... 27,2% мен 28,8% құрады. 2010 жылдан бастап
жеке тұлғалардың салым ... ... 2011 жылы ... ... Осы ... болсақ, 2012 жылы қазақстандықтардың банк жүйесіне, әсіресе,
депозиттік ... ... ... жыл ... ... ... ... кезеңінде жеке тұлғалардың емес, керісінше ... ... ... ... ... ... салымдардың құрылымын 2005-2012 жылдар
валюта салымдары бойынша ... ... ... деген сенімнің
қандай дәрежеде екенін төртінші сызбадан ... ... ... ... ... 2005 және 2009 жылдар аралығында
ұлттық валютаға ... ... ... ... 2005 жылы ... ... 41,9% ... 2009 жылы бұл көрсеткіш 43,7% тең ... ... ... ... 2012 жылы аса ... ... ... шетел валютасы
салымы 29,8% дейін түсті. 2012 жылы депозиттік салымдардың 70,2% ұлттық
валютада ... бұл ... ҚР ... ... ... ... реттеудегі жетістігін дәлелдеді.
 
5 Сызба –Депозиттік салымның валюта ... ... ... ... жж., ... ҚР ... Банкінің сайты ... ... ... ... ... ... ... болады. Дағдарыс
кезінде тұтынушылар ұлттық емес шетел валютасына көбірек сенім артады. ... ... ... ... шетел валютасы ұлттық ... ... ... келеді. Біздің көзқарасамыз бойынша, халықтың
арасында шетел валютасының ... ... ... ... ... ... ... қажет. Еуропа мемлкеттерінің тәжірибесіне
сүйенетін болсақ, ұлттық ... ... ең ... ... көз ... ... ... үшін, ең алдымен, жағымсыз ақпратқа
сезімтал болып келетін салымшылардың тобын көздеу ... ... ... ... салымдардың тенденциясын бесінші
сызбадан көруге болады.
6 сызба – Депозиттік салымдардың валюта салымы және заңды формадағы
салымшылар саны ... ... ... жж., ... ҚР ... Банкінің сайты www.nationalbank.kz негізінде
кұрастырылған
1. ЖТ – жеке ... БЗТ – ... емес ... ... сипаттамаларына қарсы жеке тұлғалардың өте сезімтал болып
келетіндігін байқауға болады. 2009 жылы жеке ... ... ... 12,7% ... 2007 ... ... ... бұл көрсеткіш, 2012 жылға
қарай 22,9%-ға қайтадан көтерілді.
Банктік емес мекемелердің көрсеткіштері салыстырмалы түрде тұрақты
болып келеді. 2009 жылы ... ... ... 43,6% ... 2005 және ... 42,5% жоғары болғанын аңғаруға болады. 2012 жылы банктік емес
мекемелердің теңгедегі салымдарының үлесі 47,3%-ға тең болды.
Осылайша, Қазақстан ... ... ... ең ... ... шыққан болдық. Менің ойымша, мемлекеттің депозиттік
нарығының ... ... ... ... тұр. Бұл халықтың ұлттық
валютаға болмаса да, ... ... ... ... мол екендігін, яғни
жиналған қаражаттың қауіпсіздігіне деген сенімді көрсетеді.
Жеке тұлғалардың депозиттік салымының ұлғаюына ықпал еткен ... бірі ... ... банк жүйесінде болған ипотека
дағдарысының нәтижесінде пайда болған құрылыс секторында орын ... ... ... 2008 жылы жылжымайтын мүліктің құрылысына қаржы
салып, жылжымайтын мүлікті алу немесе сату тиімді болғаны мен, 2009 ... ... ... ... күрт ... ... кейін халық
жылжымайтын мүлікпен айналысудан аяғын тартты.
Депозиттік нарықты зерттеудің келесі бөлімінде халықтың Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... бойынша қарастырамыз. ҚР ҰБ-нің басты сайтындағы ... ... ... ... көз ... ... — ҚР екінші деңгейлі банктердегі депозиттер
млн. тг.
|Жылда|Барлығы |Талап етуге дейінгі |Шартты депозит ... ... ... | ... | | |
| | ... ... ... ... ... ... |
| | | ... |валютасы| ... |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 ... |1 500 005 |163 411 |35 323 |2 629 |871 |705 891 |591 881 ... ... |183 728 |112 512 | 2 159 |1 025 |655 132 |981 757 ... |2 249 814 |249 255 |47 396 |4 117 |976 |996 248 |951 821 ... |3 409 478 |398 225 |59 207 |11 542 |6 017 |1 662 ... 744 ... : ҚР ... ... ... ... негізінде
кұрастырылған
Бірінші кестеде ұлттық валюта салымдары 2009 жылы 163 411 ... 2012 жылы 398 225 млн. ... ... ... ... ... ... жүйесіне деген сенімнің артқандығын шетел валютасына
деген сұраныстың төмендеуінен аңғаруға болады. ... ... ... жылы 112 512 млн. ... ... 2012 жылы 59 207 млн. ... ... валюта шартты салымдары 2009 жылы 2629 млн.теңгеге, ал 2012
жылы 11 542 млн.теңгеге теңелді. ... ... ... салымдары 2009 жылы
871 млн.теңгені, ал 2012 жылы 6 017 млн.теңгені ... Бұл ... ... ... болады, экономика тұрақты болған жағдайда
салымшылар ұлттық валютаны таңдап, салымдарды теңгемен ... ... ... да ... ... ... 2010 жылы 705 891 млн. ... 2009 жылы 655 132 млн. теңгеге
дейін ... 2011 жылы 996 248 млн. ... 2012 жылы ... ... өскен болатын. Сондықтан да, халық салымдарды қандай
валютада ... ... ... мен ... валютаның тұрақтылығына
қарап таңдау жасайды.
Банктік депозиттер нарығының құрылымын аймақтар бойынша қарастыру
үшін банктік ... ... ... ... екінші
кестеге назар аудару қажет.
2Кесте — Қазақстан Республикасының аймақтар бойынша жасалған банктік
депозиттер нарығының құрылымы, %
|Аудан |2005 жыл |2006 жыл |2007 жыл |
| |CKB |KZT |CKB |KZT |CKB |KZT |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 |7 ... |6,5 |8,2 |7,2 |4,9 |6,2 |6,3 ... | | | | | | ... | | | | | | ... етуге |0,4 |1,1 |0 |0 |0,2 |0 ... | | | | | | ... |0 |1,1 |8 |2,8 |4,9 |5,9 ... |11,3 |9,3 |10 |6,7 |6,8 |8,8 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | |
|1 айға ... |6,7 |0,3 |1,4 |1,7 |0,1 |
|1 ... 3 ... |1,8 |7,6 |3 |3,7 |5,8 ... | | | | | | |
|3 ... 1 |8,7 |6,9 |10,1 |7,2 |5,4 |8,8 ... ... | | | | | | |
|1 ... 3 |- |- |- |- |- |- ... ... | | | | | | |
|1 ... 5 |12,2 |10,1 |11,5 |8,9 |7,5 |10,2 ... ... | | | | | | |
|3 ... |- |- |- |- |- |- ... | | | | | | |
|5 ... |5,7 |6,3 |3,2 |7,4 |8,6 |3,1 ... | | | | | | ... ҚР ... Банкінің сайты www.nationalbank.kz ... ... ... ... орта есеппен алғандағы ставкалары
төмендей бастады. Шетел валютасында 2010 жылы 6,5%-дан 2012 жылы ... ... ... 2010 жылы ... 2012 жылы 6,3%-ға түсті. Жоғары
ставкалар бір жылдан бес жылға дейінгі депозиттерде ... ... ... ... дейінгі депозиттер мен мерзімді депозиттерге сыйақы беруден бас
тартты. Ал, бес ... ... ... валютасындағы депозиттер 2011-2012
жылдары 2010 жылмен салыстырғанда төмен ... ... ... ... нарығын талдау нәтижесінде нарықтық экономикалық
жағдайға байланысты болды. Депозиттер құрылымында үлес ... ... ... ... ... ... валюталық бағамының
өзгерістері депозиттердің валюта бойынша үлесіне ... әсер ... ... bank» АҚ активтерін талдау
Дүниежүзілік экономикалық дағдарыстың негативті теріс тұстары 2009
жылы ... ... ... өз ... тигізуді жалғастырған:
жылдың басында қаржы институты мен барлық елдің рейтингтері төмендейді;
елдегі үш банк ... ... ... жариялайды, ұлттық
валютаны девальвациялау жүргізіледі. Дегенмен, 2009 жылдың да өзіндік баға
жетпес жетістіктері ... деп ... және осы жылы ... ... үшін ... ... ... Қазақстандық банктер
дағдарыстан сапалы жаңа институттар ретінде шыға ... ... ... ... ... ... ... Айта кететін жайт,
үкіметтің экономика секторларын қолдау бойынша қабылданған күштері компания
мен жеке ... және банк пен ... ... ... ... «Каspi bank» АҚ үкімет ұсынған барлық бағдарламаларға
тікелей ... ... ... ... ... ... мен жеке тұлғалардың ипотекалық қарыздарын
қаржыландырудан бастап құрылыс секторын ... ... банк ... ішкі және ... ... ... ... басымдылық өзгертіледі. Кейбір қазақстандық банктер өз уақытында
өздерінің сыртқы міндеттерін атқара алмаған, басқалары – ... ... ... қабылдай алмаған. «Каspi bank» АҚ осы жағдайда және
анықталмаған ... ... ... ... өзгерістер енгізе
отырып, тұрақтылықты сақтай алды. Банк бұл жылды ... ... ... ... ... ... ... .
4 кесте «Каspi bank» АҚ активтерінің құрылымы
|Бап атауы |2013ж. ... |2012 ... ... |Өсу |
| ... |сал |(млн. |сал |тік |қар |
| ... ... ... ... |ауытқу |қыны |
| | |(%) | |(%) |(+;- ) |(%) ... ... және ... |105,028 |13 | |14 |+26,1 |25 ... | | |78,965 | | | ... резервтер |9,388 |1 | |1,3 |+1,98 |21 ... ... |6,244 |0.8 |7,406 |0,1 |+6,237 |9,9 ... ... ... |641,908 |78 |583 |77 |+207,1 |32 ... үшін қолда бар |27,402 |3.3 |434,833|2,4 |24,2 |88 ... |22,827 |2.8 |13,255 |3,4 |+3,6 |16 ... ... пен және | | |19,242 | | | ... емес ... |2,358 |0.3 | |0,1 |2,05 |87 ... ... негізгі талаптар|3,821 |0.5 |0,310 |0,3 |1,95 |51 ... ... | | |1,869 | | | ... жиынтығы |823,983 |100 |561,459|100 |262,5 |32 ... Каspi bank АҚ ... ... ... ... bank» АҚ ... 2012 жылы 2013 жылмен ... ... яғни өсу ... 32 % ... отыр. 2013 жылы активтің өсуі
клиенттерге берілген несиелердің 32 пайызға өсуі және сату үшін ... ... ... өсуі себеп болды. [18]
Банктің ақша қаражаты 2013 жылы 105,028 млн. ... ... ... 78,965 млн. ... құрап отыр. Яғни ақша қаражаты бұл кассадағы және
банк шоттарындағы қолма-қол ақшалар. Өткен жылмен салыстырғанда өсу қарқыны
–25 % -ға ... ... 2013 жылы 9,388 млн ... ... 2012 ... млн. теңгені құрап отыр. Өткен жылмен салыстырғанда өсу қарқыны 21 %
-ға өсіп ... ҚР ... ... ... банк Ұлттық банкте пайызсыз
депозиттер түрінде белгілі – бір ақша резервін ұстап тұруы керек.
Сату үшін қолда бар ... ... ... ... өсу
қарқыны 88 % -ға артқан. Яғни 2013 жылы 27,402 млн. ... ... ... 13,205 млн. ... ... ... ... қаражаттар 2013 жылы 6,244 млн. теңгені құраса,
2012 жылы 583 млн. ... ... ... Яғни өсу ... 99 % -ға артқан.
Яғни банктерге берілген қаржылардың өтелу мерзімі келуіне байланысты қаржы
ресурстарының ... ... ... ... ... 2012 жылы 433,833 млн. теңгені құраса,
2013 жылы 641,908 млн. теңгені құрап отыр.Яғни бос ... ... ... ... ... ... ұсынылды. Содан өсу қарқыны
32-ға артқан.
Негізгі қаржы және материалдық емес активтер 2013 жылы 22,827 ... ... 2012 жылы 19,242 млн. ... ... ... ... жыл ... өсу қарқыны 16-ға өскен.
Құнсыздануға резервтерді шегеріп тастағанда басқа активтер өткен жыл
мен салыстырғанда 51 –ға өскен.
«Каspi bank» АҚ ... ... да ... шаруашылық субъектілер, олардың қандай салада
қызмет атқаратынына қарамастан барлығының да ... ... ... банктер банктен тыс мекемелерден, шет елдерден
қарыз несие алып өздерінің жұмысын жалғастырып жатыр.
Банк міндеттемелері -бұл банкке ... ... ... ... активі
операцияларының қайнар көзі ретінде банк қорларының айналымында жүретін
қаражаттар.
5 кесте «Каspi bank» АҚ ... ... ... атауы |2013 |2012 жыл ... |Өсу |
| |жыл (млн. ... |тік ... ... |
| ... |теңге) |(+;-) |ны (%) ... ... |55,120 |38,996 |+16,12 |29 ... ... |586,966 |418,401 |+168,6 |28,7 ... ... ... |60,553 |12,207 |+48,35 |80 ... | | | | ... ... |13,906 |7,149 |+6,76 |49 ... ... |27,871 |20,815 |+7,1 |15 ... ... |745,303 |497,641 |+ 247,7 |33 ... Каspi bank АҚ ... есебінің мәліметтері негізінде
кұрастырылған
«Каspi bank» АҚ қарыз капиталын ... ... ... келетін болсақ, банктің барлық міндеттемелері 2013 жылы
745,303 млн. теңгені құраса, 2012 жылы 497,641 млн. ... ... ... ... өсу ... 33 %-ға ... ... қаржысы мен займдары 2013 жылы 55,120 ... ... 2012 жылы 38,996 млн. ... ... отыр. Бұл көрсеткіштің
2012 жылмен салыстырғанда өсу қарқыны 29 % құрады.
6 кесте Несиелік мекемелердің ... ... |2013 |2012 ... ... ... |46,077 |25,013 |+21,064 ... | | | ... және |1,150 |3,373 |-2,223 ... ... | | | ... ... | | | ... |- |- |- ... | | | ... ... | | | ... ... |7,893 |10,611 |-2,718 ... |55,12 |38,996 |+22,872 ... bank АҚ ... есебінің мәліметтері негізінде
кұрастырылған
Банк пассивті операцияларды ... ... ... жылы банк ... бойынша сыйақыларды салымшыларға өтеді. 2012 жылы бұл
көрсеткіш 471 млн.теңгені ... 2013 жылы ... ... 260 ... құрады, яғни пайыздық шығындар 35 % төмендегенін білдіреді
7 Кесте «РЕПО» операциялары
млн.теңге
|Бап аталуы |2013 |2012 ... ... ... |7,893 |10,575 |-2,682 ... | | | ... даму банкісі» |- |0,35 |-0,35 ... ... | | | ... |7,893 |10,611 |-2,718 ... bank АҚ ... есебінің мәліметтері негізінде
кұрастырылған
Шығарылған борыштық бағалы қағаздарға келетін болсақ:
оның ішінде субардинарлық ... ... ... 2012 ... -67226 мың ... кеміген, бағалы қағаздың бұл түрі өткен
жылмен салыстырғанда өте жақсы қолданбауда. Бұл жерде айта ... ... ... деп ... ... ... 5 ... болып келетін меншікті капиталға жататын қарыз. Ал ... ... ... ... ... ... өсу ... 432,2 %-ға
өскен.
8 кесте Шығарылған борыштық бағалы қағаздар
|Бап аталуы ... | 2013 | 2012 |
| ... | | |
| ... | |
| | |Млн. ... ... |
| | ... |ық ... |дық |
| | | ... ... |
| | | ... | |мөлше |
| | | |рі | |рі ... ... ... |8,217 |8,5 |8,137 |8,5 |
|( 2 шығарылым ) |2015 | | | | ... ... ... |110,35| 8,0 |44,069| 8,0 ... ) |2016 |2 | | | ... ... |Ақпан |110,27| 8,0 | | ... ) |2018 |7 | | | ... ... ... |131,00| 8,0 | | ... ) |2016 |2 | | | ... бойынша |Қантар |- | | | ... ) |2012 | | | | ... | |660,55| | | |
| | |3 | |112,20| |
| | | | |7 | ... bank АҚ ... ... мәліметтері негізінде
кұрастырылған
Борышты реттеуге арналған резервтер 2013 жылы 27,871 млн. ... 2012 жылы 20,815 млн. ... ... ... жылмен салыстырғанда өсу
қарқыны 15 %-ға артқан.
Және де басқа міндеттемелер 2012 жылы 7,149 млн. ... ... ... 13,906 млн. теңгені құрап отыр. ... ... ... ... 15 %-ға ... ... Басқа міндеттемелер
мың.теңге
|Бап аталуы |2013 |2012 ... ... ... |542,816 |365,676 |177,14 ... | | | ... ... |459,885 |470,528 |-10,643 ... ... |217,614 |20,244 |197,174 ... ... | | | ... есеп ... |115,570 |216,992 |-101,42 ... ... | | | ... | | | ... ... |6,642 |3,829 |2,813 ... ... ... |5,273,121 |5,408,113 |
|Төленетін салықтар ... |332,178 ... ... аванстар |63,244 |28,193 |35,051 ... ... |22,810 |55,426 |32,616 ... | | | ... ... қызметтің |16,664 |28,562 |-11,898 ... | | | ... |299,452 |421,565 ... ... ... |7,180,314 |6,637,007 |
Ескерту: Каspi bank АҚ жылдық ... ... ... бұл ... ... де, өсуі де ... ... сенімді түрде жоғарлауына және банкаралық займдардың көлемінің
ұлғаюына үлкен мүмкіндік ... жылы ... ... ... негізгі қызметінің артықшылық
санына қосылған.
Тартылған қаражаттардың негізгі көздері клиенттердің қаражаттары,
яғни салымдары болып табылады. Яғни 2013 жылы 586,966 млн. ... ... жылы 418,401 млн. ... ... өткен жылмен салыстырғанда өсу
қарқыны 28,7%-ға өскен.Клиенттердің ... ... ... ... ... ... ... қаржы құралдары бойынша өткен жылы ... ... ... кеңейген. Енді клиенттер банктегі әр түрлі салымдарды
қолдана алады. Яғни, олардың әрқайсысы өзінің кірісін қолайлы етіп шешумен
ғана емес, ... ... ... ... ... да ... ... жасай алу
ыңғайын қарастырады.
Клиенттердің қаражаттарын әр қашанда сақтау және көбейту бұл банктің
негізгі ... ... және ... да. ... ... білдіретін банк
клиенттері – бұл маркетингтік стратегияның үлкен нәтижесі емес, сонымен
қатар бірінші ... оның ... ... ... ... ... ... абыройының қалыптасуын дәлелдейді. Яғни, ... ... ... ... ... Клиенттердің қаражаттары
Млн.теңге
|Бап аталуы |2013 |2012 ... ... ... |179,274 |95,989 |83,285 ... ... |149,464 |64,408 |85,056 ... ... |29,809 |30,981 |-1,172 ... | | | ... ... |403,548 |321,936 |81,612 ... ... |388,992 |310,490 |78,502 ... ... |14,556 |11,446 |3,11 ... | | | ... |582,823 |417,324 |165,499 ... bank АҚ ... ... ... ... ... депозиттер 2012 жылға қарағанда 2013 жылы 322,203 ... ... ... ... Оның ... ... етілгенге дейінгі
депозиттер 2012 жылға ... 2013 жылы 14,63 млн. ... ... Ал, мерзімді депозиттер 2013 жылы өсімі 187,167 млн.теңгеге
өскен. Яғни бұның ... жеке ... ... 33,39% (343,2 ... және ... ... салымдары 61,45%-ды құрады.
Көптеген салымшыларды тартуға байланысты бөлшек ... ... ... ... ... және ... жасалынды.
2012 жылдың аяғында «Каspi bank» АҚ тартылған пассивтердің көлемі
бойынша ІІ ... ... ... 8 ... ... ... ... салымшылардың қаражаттары 11 кестеде
көрсетілген
11 кесте Экономиканың салалары бойынша салымшылардың қаражаттары
млн.тнге
|Бап ... |2013 |2014 ... ... ... |403,548 |321,935 |81,613 ... сектор |94,618 |49,801 |44,82 ... |57,451 |28,234 |29,22 ... және ... |10,551 |0,278 |10,273 ... |6,659 |6,609 |0,05 ... |3,182 |2,424 |0,76 ... және ... газ ... |2,841 |1,127 |1,714 ... |2,224 |4,456 |-2,232 ... шаруашылығы |0,926 |0,782 |0,14 ... |0,821 |1,677 |-0,856 ... |582,823 |417,324 |165,499 ... Каspi bank АҚ ... ... ... ... жылғы мәліметтер бойынша клиенттердің қаржысының 32,9% 20
клиенттің қаражатыболып табылды. 2012 жылы бұл көрсеткіш 30,5 % тең ... ... ... ... ... ... жоғарлатады.
Себебі, егерде осы 20 ірі салымшы қаражаттарын ... ... ... ... ... үш жыл ... негізгі қаржылық көрсеткіштердің өзгеруі бұл
Банктің даму деңгейін және бағыттарын көрсетеді. Яғни, ... ... ... ... болып отыр. Сондықтан, талдаудың келесі кезеңінде
коммерциялық банктің ресурстарының негізгі қайнар көзін, яғни ... ... ... = ... ресурстар / несие ... ... ... ... капиталдың несиелік салымдардың бір теңгесіне
келетін көлемін анықтауға мүмкіндік береді. Егер оның мәні 75%-ға ... онда ... ... ... ... ... ... мәні 100 пайыздан көп болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... несиелік портфельдің ... ... [19]. Бұл факт ... ... тек ... ғана ... басқа да активті опреацияларды жүргізуге
қолданатынын көрсетеді. Басқаша ... ... ... беру көлемінен
көбірек жұмылдырады.
Бұл көрсеткішті «Каspi банк» АҚ-ның мәліметтері бойынша есептейік.
Т (2012) = 418,401 / 434,832 = 0,92 (92 ... (2013) = 586,966 / 641,908 = 0,91 (91 ... ... ... ... банк өз ... есепті жылдары
тиімді пайдаланғанын көрсетеді. Оның мәні ... ... яғни ол ... ... ... ... ... қолданылады. Банктің
несиелерінің 2012 жылы 92 ... ал 2013 жылы 91 ... ... ... ... ... жалпы сомасын талдауда жұмылдырылған және
қарыз қаражаттың жалпы валюта балансындағы үлесі де ... ... ие. ... ... ... анықталады.
Д= (міндеттемелердің жиыны / баланс валютасы) х 100 % ... ... банк ... ... ... ... (2012)= (497,641 / 561,459) х 100 % = ... міндет (2013)= (745,303 / 823,982) х 100% = 90%
Бұл мәліметтер бойынша есептелген көрсеткіштің мәні ... ... ... ... ... сай ... ... Себебі көбінесе
банктердегі қарыз капиталының 85-90 пайызы міндеттемелердің ... ... ... өз ... ... ... қажет.
Банктің міндеттемелерінің пайдалану тиімділігі келесі ... = ... / ... ... ... несие салымдарының бір теңгесіне міндеттемелердің қанша
бөлігі келетіндігін көрсетеді. Бұл ... мәні 1-ден асып ... ... өз міндеттемелерін тиімсіз пайдаланады. Өйткені банк несиелік ... ... ... жүргізбейді.
«Каspi банк» АҚ мәліметтері бойынша осы көрсеткішті есептеп көрейік.
Тмінд. (2012) = 497,641 / 434,832 = ... (2013) = 745,303 / 641,908 = ... ... ... ... банк өз міндеттемелерін несие
операцияларына толық ... деп ... ... ... ... тағы ... ... роль атқарады.
К = банк міндеттемелері/ тәуекелді ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді
активтердің үлесіне келетіндігін көрсетеді.
К(2012) = 497,641 / 434,832+13,255 = 1,11
К(2013) = 745,303 / 641,908+27,402 = ... ... мәні банк ... міндеттемелерінің 2012 жылы 1,11
пайызын жоғары тәуекелді активтерден бөлек басқа активтерге орналастырған,
яғни міндеттемелерінің 98,96 пайызын ... ... ... Ал 2013
жылы бұл көрсеткіш 1,11 пайыз құраған. Яғни тәуекел деңгейі ... ... ... ... ... ... қағаздарға, несиеге,
лизингке, факторингке, форфейтингке табыстылығы да, тәуекелділігі де ... ... ... ... ресурстарын пайдаланудың тиімділігін
анықтау көрсеткіштері
|№ |Көрсеткіштер |2012 |2013 |
|1 ... ... ... | | |
| ... көрсеткіші (Т) |92 |91 |
|2 ... ... | | |
| ... үлесі |89 |90% |
|3 ... ... | | |
| ... ... |1,1 |1,2 |
|4 ... ... | | |
| ... пайдалану көрсеткіші| | |
| | |1,11 |1,11 ... bank АҚ ... ... ... ... қорытындысы ретінде 12 кестеде анықталған көрсеткіштерге сүйене
өтырып келесі қорытынды жасауға ... ... ... банк ... ... ... ... тиімді пайдалан.
2.3 «Каspi bank» АҚ меншікті капиталын талдау
Банктің меншікті капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде маңызды
рөл атқарады. Банктің ... ... ... ... ... көмегімен
банк қызметіне байланысты алғашқы шығындар: жер, ғимарат, құрал-жабдық,
жалақыға жұмсалатын және тағы басқа ... ... ... ... ... қызметін бастау мүмкін емес. Осы ... ... ... қажетті резервтер құрылады. Сонымен қатар, банктің меншікті
капиталы ұзақ мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты ... ... ... – банктің қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық
және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... әр ... мен сол ... ... қызметінің нәтижесіне байланысты және өткен
жылдардағы бөлінбеген ... ... ... ... ... емес, себебі, оларға әсер
ететін әр түрлі ... атап ... ... ... меншікті
пайданың пайдалануына, капиталдың бағасын нығайту мақсатында және ... ... жыл ... ... ... қазіргі коммерциялық банктердің меншікті капиталы мынадай
баптар құрайды:
• Жарғылық капитал;
• Резервтік ... ... ... Бак ... ... ... ... мақсатында
құрылған қорлар (резервтер);
• Бөлінбеген банк пайдасы;
меншікті капиталының динамикасын және құрылымын бағалайық
| |
13 кесте «Каspi bank» АҚ ... ... ... ... |2013ж ... |2012ж. |Үлес |Абсолют |Өсу |
| ... |сал ... |сал |тік |қар |
| ... ... ... |мағы |ауытқу |қы |
| | |(%) | | |(+;- ) |ны |
| | | | |(%) | |(%) ... ... |17,266 |22 |17,266 |2,7 |0 |0 ... ... |0,713 |0,9 |0,713 |1,1 |0 |0 ... үшін ... бар |576,795 |7,3 ... |99,4 |17 |
|инвестицияларды қайта бағалау | | | | | | ... |1,866 |0,1 |7,906 |0,1 |-6,0 |75 |
| |59,411 |75,0 |44,646 |70 |14,765 |25 ... ... ... ... | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... жиынтығы |78,679 |100 |63,818 |100 |14,86 |19 ... Каspi bank АҚ ... ... ... ... ... келетін болсақ, меншікті капитал 2013 жылы 78,679 млн.
теңгені құрады, яғни базистік жыл мен ... +14,86 млн. ... Оның ... ... ... есепті жылдары 17,266 млн. теңгені
құрап отыр.
14 кесте Жарғылық капитал
Млн.теңге
|Бап аталуы |2013 |2012 ... |
| Жәй ... |15,810 | 15,810 | |
| ... бар ... |240 | |
| ... |427 |427 | ... | |17,266 | |
| |17,266 | | ... Каspi bank АҚ жылдық есебінің мәліметтері негізінде
кұрастырылған
Сату үшін қолда бар инвестицияларды ... ... ... ... 17 пайызға ұлғайған
Негізгі қаражатты қайта бағалау қоры 2012 жылы 7,906 млн.теңгені
құраса, 2013 жылы 1,866 млн. ... ... ... ... ... ... ... –75% - ға кеміген.
Бөлінбеген таза пайда 2012 жылы 44,646 млн.тенгені ... ... ... 25 ... ... 59,411 ... меншікті капиталдардың ұлғаюы бұл банктің пассив ... және ... ... ... ... bank» АҚ 2013 жылы ... нормативтері орындау туралы
мәлімет келесі кестеде көрсетілген[20].
15 кесте ... bank» АҚ 2013 жылы ... ... туралы мәлімет
| ... ... | ... ... |
| ... | ... қор ... ... |17 |
| | ... ... ... ... К 1 |>8% |17, 3% ... ... ... ... |>4 % |13,1% ... ... ... ... мөлшері к3 |10% | ... ... ... k5 |>=0,5 |10,54 ... ... ... мөлшері |0,5 |0,109 ... | | ... ... ... ... |=0,025 |0,025 ... | | ... ... ... | Ашық ... |
| ... | |
| ... | ... Каspi bank АҚ жылдық есебінің мәліметтері ... ... ... 2013 жылы ... ... ... ... негізінде «Каspi bank» АҚ
қызметіне жоғары баға беруге болады.
2.4 «Каspi bank» АҚ кірістері мен ... ...... ... ... яғни бұл ... есеп
беру кезіндегі активтердің ұлғаюы немесе кредиторлық қарыздың төмендеуі.
Яғни, ... табу ... ... капиталдың өзгеруі.
Шығындар – бұл есеп беру кезіндегі экономикалық пайданың төмендеуі,
яғни капиталдың ... алып ... ... ... және ... ... кесте «Каspi bank» АҚ кірістері мен шығындарын талдау
Млн. ... ... |2013 ж. |2012 ж. ... |өсу қарқыны |
| ... ... ... теңге)|қуы |(%) |
| | | |(+;-) | |
| |89,378 |60,050 |29,3 |32 ... ... | | | | ... ... |45,809 |34,738 |11,1 |24 ... ... ... |43,568 |25,311 |18,3 |42 |
| | | |27,7 |37 ... ... емес |75,407 |47,673 | | ... | | | | ... ... |118,975 |72,984 |45,99 |39 ... ... |36,497 |26,343 |10,2 |28 ... ... |82,478 |46,640 |35,8 |43 ... ... | | | | ... ... ... |35,254 |20,139 |15,1 |43 ... | | | | ... ... |29,742 |17,380 |12,4 |42 ... Каspi bank АҚ ... есебінің мәліметтері негізінде
кұрастырылған
Банктің кірісінің құрамында алғашқы орынды пайыздық табыс алады, ол
2012-2013 жыл аралығында 29,3 млн. ... ... яғни өсім ... 32 ... ... жақсы динамикасын айқындайтын фактор – ресурстық
базаның өсімі арқасында мүмкін ... ... ... өсуі болды.
Одан кейін операциялық кірістер 2013 жылы 118,975 млн. теңгені құрады,
яғни 2012 ... ... 72,984 млн. ... ... ... емес ... ... табыстың 2012 жылмен салыстырғанда
27,7 млн. теңгеге ... ... ... ... ... аясының
кеңеюінен, клиент базасының ... және ... ... ... қол ... ... шығыстардың 24 млн.теңгеге өскен.
Айта кету керек, банктің қызметінің масштабының кеңеюі жағдайында
операциялық ... 2013 жылы – 36,497 млн. ... ... Бұл ... салыстырғанда 26,343 млн. теңгеге өскен. Яғни, таза пайда 2012
жылмен салыстырғанда 12,4 млн. теңгеге ... ҚР ... ... ... ... мәселелері және оны
жетілдіру жолдары
3.1 ҚР екінші деңгейлі банктердің ... ... ... ... ... ... елеулі орын алып отырған
депозиттік ... ... ... ішінде даму, құлдырау және тұрақтылық
кезеңдерінен өтіп ... ... ... ... болуына ең басты
себепкер әлемдік қаржылық дағдарыс ... ... ... ... шешу ... жаңа әдіспен жасалған шараларды қарастыру керек.
Депозиттік нарықты ... үшін ... ... ... ... пен банк ... субьектілері бірігіп ұйымдастырған ... ... ... саналады. Бұл бағыт депозиттік нарықтың
тұрақтандыруын қамтамасыз ... жаңа ... ... ... ... ... ықпал ете алатын қаржылық
және қаржылық емес ... ... ... ... ... дағдарыстан кейін
депозиттердің көлемі азайған емес. Бұл жағдай депозиттік ... ... еді. ... да, ... ... ... ... өзгермегендігін анықтау үшін зерттемелер мен талдау жасалу керек.
Әсіресе, депозит көлемінің бір ... ... ... ... ... ... ... қазақстандық депозиттік нарықтың дамып ұлғайтуына
қолдануға ... ... аз ... ... ... түрде, ал инвестицияларын жылжымайтын мүлік түрінде сақтауды
қалайды. Көлеңкелі ... де ... ... ... ... ... ... аз жасайтындығын көрсетіп тұр.
Несие мен инвестиция нарықтарының басты мәселелерімен ... ... ... ... ... ... ... туындаған сұрақтарды зерттеу қажет. Қазақстандық банктердің қазіргі
таңда кезіктіріп отырған ең басты ... ... ... ... ... табылады. Ең негізгі тақырыптардың арасында ... ... ... ... факторларды ескере отырып, банктің
табысын ... ... ... өзгерістерді енгізу екен. Қатал несие
саясатының аясында қызмет жасап жатқан коммерциялық банктердің несие көлемі
азайып қана ... ... ... табысты төмендететіні анық.
Осындай мәселелердің төңірегінде бірнеше сұрақтар туындап отыр, банктің
депозиттік ... ... болу ... ... ... құру ... ... ескеру қажет; депозиттік саясат қандай дәрежеде мобильді
болу керек және ... ... ... ... депозиттік нарықты дамыту
жолында туындаған мәселелерді терең зерттеуден өткізу ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай,
қазақстандық ... ... ... ... одағы аумағында өтіп жатқан
интеграциялық үрдісі барысында ... ... ... ... Егер де, Белоруссия Республикасы протекционистік саясаты бойынша
депозиттік нарықты дамытып тұратын болса ... ... ... ... депозиттік нарықпен салыстырғанда бәсекеге қарсы тұра
алатын болады. Нақтырақ ... ірі ... ... ... депозиттік салымдарды жасауға асығатын болады.
Қазақстанда тиімді депозиттік саясаттың ... ең ... бірі ... ... ... саясат ғылыми зерттеудің
негізінде құрылу қажет, әсіресе ұлттық ерекшеліктерді ... ... ... ... ... сенімі мен қаржылай сауаттылығын ... ... ... ... нарығы қаржы секторының ең
ауыспалы сегменті болып танылды. Тиімді стратегияның көмегімен ... ... ... мемлекеттің қаржы ресурстарын ұлғайтуға болады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық банкі жыл сайын ... ... ... ... ... ҰБ-нің ең ... бірі ... ... бағалардың тұрақтылығын сақтау
болып саналады. ҰБ-нің бұл мақсатын іске асыру үшін кезекті ... ... ... ... саясатын құру және іске асыру;
- Төлем жүйесін ретке келтіру;
- Валюта реттеуі мен ... ... ... ... ... ... бірден-бір үлес қосу;
- Қаржы нарығы және қаржы мекемелерін реттеу мен ... ... ... нарығы тұтынушыларының мүддесі мен құқығын қорғау және заңды
қызығушылығын іске асыру үшін жағдай жасау;
- Ақша-несие статистика ... ішкі және ... ... ... ... атап ... ҰБ-нің мақсаттары ҚР-ның депозиттік нарығының дамуына
ықпал етеді.
Депозиттік нарықтың жоғары даму ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің ақша-қаржы саясатында іске-
асырған ... ... ... ... 2009 жылы ... ... девальвацияға ұшырауы.
Девальвация маңызды болды: Ресейде басталған девальвацияның салдары
қазақстандық теңгенің девальвацияңа ... ... ... 2009 ... ... ... ... орындарында қолмақол АҚШ доллары мен евро
нетто-сатылымы 2 миллиард долларға жетті. Бұл көрсеткіш ... бір айда ... ... ... ... тең ... тұр. Ал Ресейде ең көп дегенде 12
млрд. доллар сатылды. ... бір айда 2 ... ... ... Қазақстан
үшін өте көп. Теңгеден долларға 3,8 ... ... жеке және ... ... ... болатын. Бұл көлем барлық депозиттік
жиынтықтың 10%-ын құрады. Теңгені долларға ауыстыру ... ... орын алса да, ... айында депозиттік салымды долларға ... ... ҚР ҰБ ... жаңа ... ... 1 долларды 150
теңгеге (±5 теңге) теңестірді;
- екінші деңгейлі банктер үшін ... ... ... ... ... қолдану тиімділігін төмендетті. ҚР ҰБ-
нің ... ... ... ... ... ... банктердің активтерінің
үлес салмағы өтімді актив түрінде болуы қажет. Бұл өтімді активтердің бір
бөлшегі мемлекеттік нот ... ... ... ... ... ҰБ екінші деңгейлі банктерден тартылған депозиттерінің көлемі 2013
жылдың ақпан айында сол жылдың ... ... ... ... ... ... тең ... Бұл көлем ҚР-ның депозиттік ... ... 5%-ын ... ... ... ... 35%-ын қазақстандық банктердің депозитіне
салу ... ... ... Бұл ... халықаралық талаптарға сай
келмегендігінен көптеген шетел компаниялары қазақстандық ... ... ... ... ... ... нарыққа жағымсыз әсер
берері анық.
2. Халықтың қаржылық сауаттылығының төмендігі ... ... ... ... ... ... салымшылары, әсіресе жеке тұлғалар, кез-келген
жағымсыз ақпаратқа қарсы өте сезімтал болып ... Тек ... ... шауып қана қоймай, ұлттық ... ... ... ... ... ... ... депозит шотын жабуды жөн
көріп ... ... ... ... ... ... бойынша
жасалған талдауға сүйенсек, салымшылардың көбісі қаражатты ... ... ... ... ... ... қалайды. Салымшылардың
кішкентай үлесі ғана қаражатты бекітілген мерзімге ... ... ... жеке тұлғаларды салым жасауға шақыру ... ... ... ... банк жүйесіне деген сенімін жоғалтып ... ... АҚ ... ... ... кепілдендірілген қаражаттың көбею
себебі, халықтың ... ... ... ... ... жоғары нарықтардың пайда болуы қаражаттың тұрақты әрі
сенімді ... ... ... ... ... ... мүлік нарығының дамуы. ... ... ... ... түрі бар. ... ... пәтерге немесе жылжымайтын
мүлікке айырбастау, немесе қосымша табыс көзі ретінде ... ... ... ... ... бұл ... күш пен уақытты талап
етпейтін қосымша табыстың қайнар көзі болып саналады. Жылжымайтын мүлік көп
уақытқа дейін қолданылмайтын ... да, ... ... ... ... ... өсіп ... 2012 жылы Қазақстанның жылжыматын мүлік нарығында
бағалардың өсімі байқалды. Орта есеппен Қазақстанның әр ... ... ... 13,1%-ға дейін көтерілді. Екінші денгейлі
нарықтағы тұрғын ... ... ... ... ... ... ... мен дағдарыстың басталуы депозиттер қайту қарқынын
баяулатқан болатын. Не дегенмен, дағдарыстың екінші толқынының ... өсу ... ... әсерін тигізді.
- «Халықтық IPO» бағдарламасының жүзеге асуы. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... IPO» бағдарламасының бірінші акционерлері қомақты дивидендтерді
алатын болса, бұл бағдарлама депозиттік нарыққа жақсы бәсеке құрып, ... ... ... ... зақым тигізуі мүмкін.
4. Кедендік одақ пен Еуразия Экономикалық Қауымдастықтың мүшелерінің
депозиттік нарықтарының ... ... ... ... ... ... ... «Сбербанк» АҚ бірнеше жылдың ішінде банктік
қызметтердің алдыңғы қатарлы орындарын иеленіп ... ... ... ену
үшін ресейлік банк демпингтік саясатын жүзеге асырды: ең тиімді несиелер
және депозиттік ... ... ең ... ... ... ... да өз ... бар: алғашқы жылдары банктің шығындары
пайдасынан артық болады, кейіннен ... ... ... ... ... көтеріліп, алғашқы жылдардағы шығынның орнын
толтырады. ... ... ... ... үлкен,
сондықтан демпингтік саясат ресейде көп жылға ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының несие нарығында туындаған мәселелер депозиттік
нарыққа кері әсерін тигізеді. Егер ... банк ... ... пайдалана алмайтын жағдайда салымшыларға ... ... ... ... ... беру сияқты қолайлы шарттарды
қамтамасыз ете алмайтыны анық. Қазіргі таңда, ... ... ... болып саналады. Сондықтан да, халық депозиттерді капиталды
көбейту инструменті емес тек ... ... ... ... ... ... ... жүйесіне ислам банкингі негіздері
бойынша жұмыс істейтін банктерді қоспау.
Осылайша, депозиттік ... ... ... ... ... ... Бұл мәселелерді терең зерттеуден өткізіп, шешім жолдарын
қарастырып, депозиттік тәуекелділікті түсіру шараларын анықтау ... ... ... ... ... ... қалу мақсатында
және жаңа клиенттердің қызығушылықтарын тудырып, салымдарды тарту үшін ... ... ... ... ... ... талаптарға сай
құрастырылған. Сонымен қатар депозиттік нарықтағы жеке ... ... ... ... ... ... ... стратегиясын,
депозиттік саясатын құрастырған. Банктің депозиттік саясаты ҚР заңнамасында
белгіленген шарттарға сай келеді. Ол салымдарды ... ... ... мақсаттарын және мәселелерін қарастырады. Банк ұзақ мерзімді
салымдар ... ... және ... ... ... ... ... тырысады. Осылардың жүзеге асыру мақсатында мынадай іс-
әрекеттер жүзеге асырылады:
• Жеке тұлғалардың депозиттері нарығындағы банк ... ... ... бар ... ... ... көрсетудің сапасын арттыру;
• Табысы орташа клиенттер үшін жаңа депозиттер ... ... ... ... операцияларын шығару және сервистік қамтамасыз ... ... ... ... ... ... мен ... өнімдер ұсыну негізінде банк клиенттерін
көбейту;
• Ірі шаруашылық субъектілер ... ... ... негізінде
олармен ұзақ қарым ... ... ... ... ... ... отыруын қамтамасыз етеді.
17 кесте Қазақстандағы депозиттер нарығын жетілдірудің жағымды және
жағымсыз жақтары
|Жағымды жақтары (басымдылықтары) |Жағымсыз жақтары ... |
|- ... ... ... |- Әр ... банктер мен «қаржылық |
|дамуы, республиканың коммерциялық |пирамидалардың» күйреуі тұрғындардың|
|банктерінде заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай өсіміне | ... | |
|- ... ... ... |- ... көптеген ірі жинақ |
|мен артуы салымшыларға ... ... ... ... ... ... ... |индексациялауға байланысты тиімді ... ... ... ... ... механизмдердің болмауы |
|мүмкіндік береді. ... ... ... ... |
|- ... ... сақтауға |- Салымдарды кепілдеу жүйесінің |
|байланысты неғұрлым тиімді және ... ... ... толық |
|сенімді ... ... ... ... ... ... салуда |
| ... ... ... ... ... ... ... деңгейлі банктердің капиталын басқаруды жетілдіру жолдары
Банк тұрақтылығы мен оның ... ... үшін банк ... зор. Банктің капиталы бірінші деңгейдегі және екінші деңгейдегі
капиталдар сомасынан, ... ... ... мен ... алып ... ... анықталынады. [21] ... ... ... ... ... ... ... бойынша төленген жарғылық капитал
- қосымша капитал
- өткен жылғы пайданың және өткен жылдардағы бөлінбеген пайданың негізінде
қалыптасқан қорлар, резервтер;
- минус;
- материалдық емес ... ... ... ... ... жылдың шығыстарының ағымдағы жылдың кірістерінен асқан бөлігі.
Екінші деңгейдегі капиталға жататындар:
- ағымдағы жыл кірісінің ағымдағы жыл шығысынан асқан ... ... ... және ... ... ... бағалау;
- тәуекелді есепке ала таразыланған, активтер сомасының 1,25%-нен аспай-
тын, жалпы резервтер сомасы ;
- ... ... ... ... 50%-нен аспайтын субордина-цияланған
мерзімді борыш .
Субординацияланған борыш – бұл, ... ... ... ... міндеттемесі, ол банктің жазбаша ресімделген шарттары бойынша
оның жоюлу кезінде ең соңғы кезекте (акционерлер арасында қалған ... ... ... ... ... құрамына кіретін субординацияланған мерзімді
борыштың алғашқы өтелу мерзімі 5 жылдан кем ... бұл ... ... ... әр ... меншікті капитал есебінен ... ... ... 20% ... ... операцияларды қаржыландыруда меншікті капиталдың үлесі көп
емес, бұл ... ол ... ... ... ... ... ... өзінің оперативті функциясын орындайды. Меншікті
капиталдың ... ... ... тағы ... және ... атап ... ... капиталының қорғаныс функциясы ағымдағы шығындарды жабу арқылы іске
аса, ... мен ... ... ... функциясы қоғамның банк жұмысының ұтымды жүруіне мүдделі болуымен
және Ұлттық банктің мемлекеттік орган ... ... ... ... қызметіне бақылау жүргізуіне мүмкіндік беретін, ... ... ... жүзеге асырылады.
Аталған функцияларды банк капиталы өзінің көлемі жеткілікті ... ғана ... ... ... жеткілікті көлемі – біріншіден, ірі салымшыларға
сенімділік ... ... ... ... – оның ... ... ... маңызды көрсеткіш.лрешегініңздыңу және банк қарыз
Меншікті капиталды жеткілікті болу позициясынан басқару, ... ... ... банк көлеміне;
- тәуекеллі активтер көлеміне;
- өлмелі(шиелініскен) және құнсыз активтердің көлеміне;
- банк жоспарына, мақсаттарына, ... ... ... ... ... ... сипаттау (жергілікті, аймақты) барысында төменде нұсқалған
жұмыстардың жүргізілуін қадағалау қажет:
- алғашқы (негізгі) капитал коэффициентін, оның ең ... ... ... ... түсу ... ... анықтау;
- қарастырылып жатқан банк көрсеткіштерін басқа теңдес банктердің ... ... ... ... ... ... ... жағдайларды
ескерген жөн:
- тәуекеллі активтердің пайда болу себебін анықтау;
- олардың ... ... ... ... ... деңгейін және банк несиесі бойынша мумкін болар
шығындарды жабуға құрылған резервтердің дәлдігін бағалау.
Шиелініскен (өлмелі) және құнсыз активтер ... ... ... коэффициенті мен тәуекел коэффициенті ... ... ...... ... топтары сомасының тәуекел
коэффициентіне көбейтіндісі ретінде ... ... ... ... есептеу және кредиттік операциялар бойынша мүмкін болар шығындар
резервтерін құру негізін ... ... ... ... ... ... және сапасыз топтарына қажетті резервтер көлемін ... ... ... ... бойынша құрылған резервтер – жиынтық
капиталға тең немесе, одан жоғары болса, ... ... ... ... ... өсу жоспарлары мен қызметінің кеңею перспективалары, оның
меншікті капитал шамасының ... ... ... ... ... активті операциялары тиімді даму үшін капиталдың
жеткілікті деңгейін анықтау мақсатында, активтер мен капитал жиынтығының
өсү қарқыны ... ... ... ... өсу ...... ... ұлғаю қарқынынан аспауы шарт, кері ... ... ... ... ... орындалмай қалу тәуекелі
туындайды.
Меншік капиталды басқару ...... ... ... ... және ... ... (ұзақ мерзімді вексельдер,
облигациялар) акционерлік капиталға ... (knр

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 76 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банктердің депозиттік операциялары, Қазақстанда депозит нарығын дамыту33 бет
Депозит нарығы11 бет
Депозит нарығы туралы6 бет
Депозит нарығының мәні, депозит нарығың мағынасы мен рөлі18 бет
Қазақстан Республикасындағы депозит нарығындағы ақ банк центр кредиттің рольі мен мәні28 бет
Қазақстан Республикасындағы коммерциялық банктердің депозиттік нарығын талдау49 бет
Қазақстан Республикасының депозиттер нарығы37 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Акция нарығының ағымдық жағдайы8 бет
АӨҚО инфрақұрылымы9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь