Мектеп оқушыларына кәсіптік білім беруде инновациялық әдістерді қолдану

Нормативтік сілтемелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
Анықтамалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4
Белгілеулер мен қысқартулар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1 Мектеп оқушыларына кәсіптік білім беруде инновациялық әдістерді қолданудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... . 10
1.1 Мектеп оқушыларын кәсіпке баулудың психологиялық .педагогикалық ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 10
1.2
Технология пәнін оқытуда инновациялық әдістерді оқу үрдісінде қолданудың маңыздылығы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 15

2 7 .сынып оқушыларына белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге үйрету әдістемесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 21
2.1 Белшалғыны конструкциялау мазмұнына шолу ... ... ... ... ... ... ... 21
2.2
2.3
Белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге үйретудің әдістері
Оқу шеберханасын жабдықтауға қойылатын эргономикалық талаптар 23

33
2.4 Педагогикалық тапсырма «Белшалғыны құрастыру» ... ... ... .. 39

3 Әйел киімдерін модельдеудің негіздері ... ... . 45
3.1 Мата таңдау, сәннің сырт көрінісін анықтау ... ... ... ... ... ... ... . 45
3.2 Киімнің атқаратын қызметі және оны топтастыру ... ... ... ... ... . 47
3.3

3.4
3.5 Киімнің пішімі және адам тұлғасының құрылымы, өлшемді алу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Түрік халқының әйел көйлегін тігу технологиясы ... ... ... ... ... ... ...
Бұйымның өзіндік құны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

48
57
60

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 62
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Қосымшалар
Түрік халқының киім үлгілері (1.қосымша)
Түрік халқының киім үлгілерінің сызбасы (2. қосымша)
63
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының "Білім туралы" Заңында "Білім беру жүйесінің басты міндеті — ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді акпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу" деп, білім беру жүйесін одағы әрі дамыту міндеттері көзделеді. Бұл міндеттерді шешу үшін мектеп ұжымдарының, әр мұғалімнің күндслікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа тәжірибеге, жаңа қарым-катынасқа өту қажеттігі туындайды.
1 Қаланова Ш. Қазақстан жоғары оқу орындарының бас рейтенгі / Ш. Қаланова // Егемен Қазақстан, 2011,N 16 . - 10 б.
2 akimbaev-karaevtexnologi.doc
3 Таубаева Ш . // Этнопедагогика в системе образования. - 2006. - №2. - С.61-64.
4 Қабдықайыров Қ. Инновациялық технологияларды диагностикалау. – А , 2004.
5 www.yandex.ru. http://Imk.Iis-edu.kz.
6 Жанпейісова М.М. Модульдік оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы ретінде. - Алматы 2006.
7 Жунисбек А. Введение в сингармоническую фонетику. – Алматы: Арыс, 2009. -108 с.
8 Нағымжанова Қ. Инновациялық технологияның құрылымы. – А.: Өркен, 2007.
9 www.etudes.ru
10 Елбасымыз Н.Назарбаевтың "Қазақстан—2030" Қазақстан халқына арнаған Жолдауында
11 Раджерс Э. Инновация туралы түсінік. – //Қазақстан мектебі. 1990. №3. - 67-70 б.б.
12 Мынбаева А.К., Садвокасова З.М.. Инновационные методы обучения, или как интересно преподавать: учебное пособие. – 4-ші баспа, қосымша. – Алматы . 2010. – 344 б.
13 Шумпетер Йозеф / Козлова К. Б. // Большая советская энциклопедия : в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров. 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1998. — Т. 29 : Чаган — Экс-ле-Бен. — 640 —с.
14 Сомов А. И. Максимов, Василий Максимович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
15 Қоянбаев. Ж.Б., Қоянбаев Р.М. Педагогика. Астана, 2000.
16 Педагогтың кәсіби деңгейін өсіруде әдістемелік жұмысты ұйымдастыру жолдары. // Ғылыми-практикалық жинақ. –Алматы. 2008.
17 Искакова Р., Ерназарова З. Жаңа технологияны пайдалану әдістері. -Қызылорда, 2004.
18 Апатова Н.В. Стратегия иннавационного развития:Манография/ Н.В.Апатова.Таврический нац.ун-тим. В.И.Вернадского. – Симферополь: ДИАЙПМ, 2010. - 294 c. (18, 35 др. Арк. )
19 Паташник М. М. Инновационные школи Россия: становленне и развите. Опыт программно-целевого упровления. Пособие для руководителей общеобразовательных учреждений / Вступит. С.т. В.С Лазарева. – М.: Новая школа, 1996. – 320 с.
20 Сластенин В. А., Подымова Л.С. Педагагика: Инновациочная деятельность. – М.: Магистр, 1997. – 224 с.
        
        Мазмұны
| |Нормативтік сілтемелер……………………………………………… |3 |
| ... |4 |
| ... мен ... |5 |
| | | |
| ... |6 |
|1 ... ... ... ... беруде инновациялық әдістерді|10 |
| |қолданудың теориялық негіздері……………………. | ... ... ... ... ... психологиялық -педагогикалық|10 |
| |ерекшеліктері ......................………………………. | ... ... ... ... ... ... оқу ... |15 |
| |қолданудың маңыздылығы …………………………………………. | |
| | | |
|2 |7 ... ... ... ... мен ... |21 |
| |үйрету әдістемесі...........................…………………. | ... ... ... ... шолу..........…………….. |21 |
|2.2 |Белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге үйретудің әдістері |23 ... |Оқу ... ... ... ... ... | |
| | |33 ... ... ... ... ... |39 |
| | | |
|3 ... ... модельдеудің негіздері……… |45 ... ... ... сәннің сырт көрінісін анықтау ……………………..... |45 ... ... ... ... және оны ... ... |47 ... |Киімнің пішімі және адам тұлғасының құрылымы, өлшемді | |
| ... ... ... |57 ... ... халқының әйел көйлегін тігу |60 |
| ... | |
| ... ... | |
| ... |
| ... | |
| | | |
| ... |62 |
| ... ... ... |63 |
| ... | |
| ... ... киім ... (1-қосымша) | |
| ... ... киім ... сызбасы (2- қосымша) | ... ... ... ... ... ... ... жасалған:
- Қазақстан Республикасы 2007 жылғы 27 шілдедегі ... ... ... Оқу ... ... ... ... 2012 жылғы 23
тамыздағы № 1080 ... ... Орта ... ... (бастауыш,
негізгі орта, жалпы орта ... ... ... жалпыға міндетті
стандарты;
Университеттің ішкі нормативтік ережесі:
- УЕ-ХҚТУ-015-2014 Дипломдық жұмысты (жобаны) әзірлеу мен ... ... ... ... Қорытынды аттестаттауды ұйымдастыру мен өткізу
ережесі.
АНЫҚТАМАЛАР
Дипломдық жұмыс (жоба) – тиісті саланың нақты ... ... ... өз ... ... нәтижелерін жинақтауы болып
табылатын бітіру ... ... ... - ... орта ... ... ... меншік
нысанына, типі мен түріне қарамастан, ... ... орта ... ... ... оқуды жалғастыруға жеткілікті болатын білім
мазмұнының құрамы мен көлемі;
Білім беру - бұл ... ... ... ... ... жоғары деңгейін және кәсіби біліктілігін ... ... ... беру мен ... ... үдерісі.
Міндетті оқу бағдарламасы – үлгілік оқу жоспарының инварианттық
компонентіне енетін әрбір оқу пәні ... ... ... және ... мен көлемін анықтайтын құжат.
Білім алушының дайындық деңгейі – ... ... ... ... ... ... алушылардың орта білім мазмұнын
меңгеру деңгейі.
Білім мазмұнын меңгерудің базалық деңгейі – ... ... ... және ... ... көлемін меңгеру деңгейі.
Білім мазмұнын меңгерудің жетік деңгейі – ... ... ... және дағдының кеңейтілген және тереңдетілген көлемін меңгеру
деңгейі.
Оқу үдерісі – оқытудың арнайы ұйымдастырылған түріндегі жеке ... ... мен ... ... беру ... айқындайтын біртұтас
педагогикалық үдерістің нақты көрінісі.
Инновация (ағылшынның іnnovatіon – жаңалық енгізу, жаңару) – бұл жүйе
ішіндегі ... ... – бұл ... ... ... ... ... инновация – бұрын ... ... ... жаңа құрастыру.
Радикалдық инновация - білімге мемлекеттік стандарттарды енгізу жатады.
Педагогикалық ...... қою, оқу ... мен ... үнемі жақсартып отырудың, ... ... МЕН ...... оқу пәні ... – Қ.А.Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік
университеті;
Технология мұғалімі – ... ... ... ... ... - ... технологиясы.
Кіріспе
Зерттеудің көкейкестілігі. Қазақстан Республикасының "Білім туралы"
Заңында "Білім беру жүйесінің басты міндеті — ... және ... ... ... мен ... ... негізінде жеке адамды
қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға ... ... алу үшін ... ... ... жаңа технологияларын енгізу, білім беруді
акпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу" ... беру ... ... әрі ... ... ... Бұл ... үшін мектеп ұжымдарының, әр ... ... ... ... ... мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ... ... жаңа ... өту ... ... Республикасының алдында тұрған әлеуметтік-экономикалық
міндеттерінің аса күрделілігіне қарамастан, оның егеменді мемлекет ретінде
қалыптасуының ... ... ... адамгершілік көзқарасы жастар
арасындағы тәрбиеге байланысты. Ал ... ...... өтіп ... мен ғылыми-техникалық прогрестің алғы шарттарының бірі.
Бүкіл дүниежүзілік білім беру ... кіру ... ... кезде
Қазақстанда білімнің жаңа жүйесі құрылуда. Бұл үрдіс педагогика теориясы
мен оқу-тәрбие үрдісіне нақты өзгерістер ... ... ... ... ... бағыттағы білім беру қызметіне жаңаша қарауды, қол ... сын ... ... ... ... жастардың шығармашылық
әлеуетін дамытуды, мүғалім іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды талап
етеді.
Келер ұрпаққа ... ... сай ... мен ... ... мұғалімдердің
инновациялық іс-әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі ... ... ... ... Қазақстанда Ш.Қаланованың, Ж.Қараевтың, Ш.Таубаеваның,
Қ.Қабдықайыровтың, С.Лактионованың, М.Жанпсйісованың, Ә.Жүнісбек ... ... т.б. ... ... жаңа ... жан-жақты қарастырылады [1-9].
Елбасымыз Н.Назарбаевтың "Қазақстан—2030" Қазақстан халқына арнаған
Жолдауында "Біздің жас ... ... ... ... біздің
балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді. Олар өз ұрпағының
жауапты да жігерлі, ... ... ... денсаулықтары мықты өкілдері болады.
Олар бабаларының игі дәстүрлерін сақтай отырып, қазіргі ... ... ... ... ... ... Олар қазақ, орыс, ағылшын тілдерін
еркін меңгереді, олар бейбіт, абат, жылдам өркендету үстіндегі, күллі
әлемге ... әрі ... өз ... ... ... деп ... келер күннің бүгінгіден гөрі нұрлы болуына ықпал етіп, адамзат
қоғамын алға апаратын құдіретті күш — ... тән. Жас ... ~ ... мектеп оқушылары. Оларға бірдeй талап қойып, ... ... ... ... анықтап, соған негіздсп оқыту —
бүгінгі күннің өзекті мәселесі [10].
Сондықтан да оқушылардың ой-өрісін, ұлттық мәдениетін, ұлттық рух ... ... ... ... қалыптастыруда тәрбие жүйесіндегі
инновациялық іс-әрекеттердің ендірілуі үлкен жетістіктерге ... ... ... ... тікелей жалғастырушы өкілі ғана емес,
еліміздің ... ... ... ... ... табалдырығын аттаған жас
өркеннің ертең қандай адам болып ... ... мен ... ... ... ... ... болып қалып отырғандығы да сондықтан.
Бұл білім мен ... егіз ұғым ... ... Сол себепті де білім
беру жүйесінде жалпы азаматтық және ұлттық негізде жеке ... ... ... үшін ... жағдайлар жасалуда.
Бүгінгі мақсат — әрбір оқушыларға түбегейлі ... мен ... беру және ... ... дамуына қолайлы жағдай жасау.
"Инновация" ұғымын анықтайтын нақтылы анықтама әлі де ... ... Біз Ш. ... мен ... ... ... ... жөн
көрдік, яғни "инновация" — бұл нақты қойылған мақсатқа жетуде ойға алынған
жаңа нәтиже. Нақты ... ... не? ... ... ... әдіс-
тәсілдердің көмегімен жетуге болады? Оқу ... ... ... ... ... пайдалана отырып, педагог өз еңбектерінің
нәтижесі туралы ақпарат алуға мүмкіндік алады. Демек, мақсат пен ... ... бет ... ... ... шет ... ғалымдардың көбі оған әр түрлі
анықтамалар ... ... ... ... былайша түсіндіреді:
"Инновация нақтылы бір адамға жаңа болып табылатын идея". Майлс "Инновация
- арнайы жаңа ... Біз одан ... ... ... ... ... дейді [11].
Инновациялық үрдістің негізі — жаңалықтарды қалыптастыру, қолдану,
жүзеге асырудың ... ... Кез ... жаңа әдіс жекелік, сондай-ақ
уақытша жоспарға жатады. Бұл яғни, бір мұғалім үшін ... жаңа ... ... ... үшін ... ... ... мәселелерімен айналысып жүрген бірқатар ғалымдардың
еңбектерін, жазған анықтамаларын ... ... келе біз бұл ... белгілі уақыт арасында жаңашыл идеяны қайта қарау, жаңалау деп
айтқанды жөн көрдік. Сәл ертерек ... ... ... қолданылып жүрген
идеялар жаңа бағытта ұсынылса, мұның өзі инновациялы деп аталған. Осыларды
негізге ала отырьш, ... ... ... әдіс", "өзгеріс",
"әдістеме", "жаңашылдық", ал инновациялық ... ... ... ... ... боламыз.
Инновация білім деңгейінің көтерілуіне жағдай туғызады. Кейінгі ... өз ... ... ... ... ... ... қарастырады.
Мемлекеттік білім стандарты деңгейіңде оқыту үрдісін ұйымдастыру жаңа
педагогикалық технологияны ендіруді міндеттейді. Ал жаңа ... ... ... ... одан ... ділгір мәселелер
бүгінгі таңда әлі нақтыланып белгілі бір жүйеге түспеген дүние.
Қазіргі оқу орындары мен ... ... ... отырған
көпнұсқалыққа байланысты өздерінің қалауына сәйкес кез келген үлгі бойынша
қызмет етуіне ... ... Бұл ... ... ... әр ... нұсқадағы
мазмұны, құрылымы, ғылымға және тәжірибеге негізделген жаңа идеялар, жаңа
технологиялар бар. Сондықтан әр түрлі ... ... оқу ... ... жас және психологиялық ерекшеліктеріне орай тандап, тәжірибеде
сынап қараудың маңызы зор. Қазіргі білім беру саласындағы ... ... ... ... ... ... болу мүмкін емес.
Жаңа технологияны меңгеру мұғалімнің ... ... ... ... және басқа да көптеген адами келбетінің
қалыптасуына игі ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруына көмектеседі.
XXI ғасыр табалдырығын білім мен ғылымды ... ... ... ... ... ... үміттің басты нышаны болып
табылады. Ұрпағы білімді халықтың болашағы бұлыңғыр болмайды. Жас ұрпаққа
сапалы, ... ... мен ... беру бүгінгі күннің басты талабы.
XXІ ғасыр деңгейінде білім беру мен кәсіптік ... ... ... оқу ... ... - ... ... деңгейінде
білім беру, ал жетекші оқу орындарының дипломдары күллі әлемге танылуы
тиіс. Осы міндеттерді жүзеге ... үшін ... мен ... қазіргі
қоғам үрдісіне сай инновациялық технологияларымен ... беру ... ... дей келе біз ... ... ... «Мектеп
оқушыларын инновациялық әдістермен белшалғыны ... ... ... ... ... ... киім ... деп алуды
жөн көрдік.
Оқу-тәрбие үрдісінде қолданып, айтарлықтай нәтиже ... ... ... ... ... ... отырып оқыту әдістемесі
(Л.Занков, Д.Эльконин, В.Давыдов, ... ... оза ... оқыту
(С.Лысенкова); іс-әрекетті бағалау (Ш.Амонашвили, И.Волков); тірек және
тірек конспектілері арқылы ... ... ... ... ... ... ... деңгейлік тапсырмалар арқылы дамыта оқыту; жобалап
оқыту технологиясы.
Зерттеу мақсаты: Оқушыларды белшалғыны конструкциялау мен ... ... ... ... ... анықтау.
Зерттеу нысаны: Оқушыларды белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге
үйрету барысы.
Зерттеу пәні: Технология сабақтарында инновациялық әдістерді пайдалану.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
- ... ... ... ... ... ... ... теориялық негіздерін тұжырымдау;
- Оқушыларды белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге ... ... ... пәні бойынша оқушыларды белшалғыны конструкциялау мен
модельдеуге баулу мазмұнына шолу;
- Оқушыларды ... ... мен ... ... әдістері мен формалар тиімділігін анықтау;
- Тігін шеберханасын ... және ... ... ... қарастыру;
- Бұйымның бағасы мен өзіндік құнын есептеу.
Зерттеу әдістері: психологиялық, педагогикалық, әдістемелік, арнайы
әдебиеттерді, мектеп ... оқып ... және ... ... ... ... және ... әңгімелесу.
1 Мектеп оқушыларына кәсіптік білім беруде ... ... ... ... ... ... ... баулудың педагогикалық-психологиялық
ерекшеліктері
Қазақстан Республикасының алдында тұрған әлеуметтік-экономикалық
міндеттерінің аса күрделілігіне қарамастан, оның егеменді мемлекет ... ... ... ... адамгершілік көзқарасы жастар
арасындағы тәрбиеге байланысты. Ал ұрпақ ...... өтіп ... мен ... прогрестің алғы шарттарының бірі. Білім
беру саласындағы кейбір жағымсыз әрекеттердің орын алуы, мектептердің оқу-
тәрбие ... ... ... да ТМД ... қатысты халықтың ежелгі
даму жолын анықтауда қазақ, мемлекетінің білім беру жәнс тәрбие ... ...... ... мен ... ғылыми жүйесін
түзу. Бұл ретте халықтың этнопедагогикалық мұрасын ... ... мәні зор. ... ... ... ... адамгершілік сипат пен мінез-құлықты жастар арасында жаңартудың
басты қағидалары: жеке тұлғалар арқылы қоғамды дамыту, ... ... ... беру ... кіру ... ... Қазақстанда білімнің жаңа жүйесі құрылуда. Бұл ... ... мен ... ... ... ... енгізумен қатар елімізде
болып жатқан түрлі бағыттағы білім беру ... ... ... ... табыстарды сын көзбсн бағалай отырып ... ... ... ... ... ... ... тұрғыда
ұйымдастыруды талап етеді.
Келер ұрпаққа қоғам талабына сай тәрбие мен білім беруде ... ... ... негіздерін меңгеруі —
маңызды мәселердің бірі.
Бүгінгі танда Қазақстанда Ш.Қаланованың, Ж.Қараевтың, ... ... ... Ә.Жүнісбек пен
Қ.Нағымжанованың, С.Көшімбетованың, т.б. ғалымдардың зерттеулерінде
оқытудың жаңа ... ... ... ... ... ... ... арнаған
Жолдауында "Біздің жас мемлекетіміз өсіп, жетіліп, кемелденеді, біздің
балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ер ... Олар өз ... да ... ... ... ... денсаулықтары мықты өкілдері болады.
Олар бабаларының игі дәстүрлерін сақтай отырып, қазіргі заманғы нарықтық
экономика ... ... ... ... Олар қазақ, орыс, ағылшын тілдерін
еркін меңгереді, олар бейбіт, жылдам өркендету ... ... ... әрі ... өз елінің патриоттары болады" деп көрсетілгендей, ертеңгі
келер ... ... гөрі ... ... ... ... ... қоғамын алға
апаратын құдіретті күш — білімге тән. Жас ... ... ... ... ... ... талап қойып, олардың табиғи қабілеттерін,
нақты мүмкіндіктерін анықтап, соған негіздеп оқыту — бүгінгі күннің өзекті
мәселесі.
Сондықтан да оқушылардың ... ... ... ... рух пен
сана-сезімін дамытып, алғыр тұлғаны қалыптастыруда тәрбие жүйесіндегі
инновациялық іс-әрекеттердің ендірілуі ... ... ... ... ... ... тікелей жалғастырушы өкілі ғана емес,
еліміздің тірегі, мызғымас болашағы. Бүгін мектеп табалдырығын ... ... ... ... адам ... ... ... мен ұстаздар қауымының
арасында мәңгілік таусылмас тақырып болып қалып отырғандығы да ... ... мен ... егіз ұғым екенін көрсетеді. Сол себепті де ... ... ... ... және ұлттық негізде жеке түлғаны дамыту және
калыптастыру үшін қажетті жағдайлар жасалуда.
Бүгінгі мақсат — әрбір оқушыларға түбегейлі білім мен ... беру және ... ... ... ... ... жасау.
"Инновация" ұғымын анықтайтын нақтылы анықтама әлі де жасала қойған
жоқ. Біз өз зерттеу жұмысымызда Ш. ... мен ... ... ... жөн ... яғни "инновация" — бұл нақты қойылған
мақсатқа жетуде ойға алынған жаңа нәтиже. ... ... ... не? ... ... әдіс-тәсілдердің көмегімен жетуге болады? Оқу мақсатының
жүйесінде берілген мақсаттың негізгі категорияларын ... ... өз ... ... ... ... ... мүмкіндік алады.
Демек, мақсат пен нәтиже — жаңалыққа бет бұрудың кілті.
Инновациялық үрдістің негізі — ... ... ... ... ... ... Кез келген жаңа әдіс жекелік, сондай-ақ
уақытша жоспарға жатады. Бұл ... бір ... үшін ... жаңа ... ... мұғалім үшін өтілген материал тәрізді.
Инновация мәселелерімен айналысып ... ... ... ... анықтамаларын қарастырып, талдай келе біз бұл ұғымның
түп-төркінін белгілі ... ... ... ... қайта қарау, жаңалау деп
айтқанды жөн көрдік. Сәл ертерек кездің өзінде белгілі қолданылып жүрген
идеялар жаңа ... ... ... өзі инновациялы деп аталған. Осыларды
негізге ала ... ... ... "жаңа әдіс", "өзгеріс",
"әдістеме", "жаңашылдық", ал инновациялық үрдісті "жаңа әдістеме құралы"
деп ұғатын ... ... ... көтерілуіне жағдай туғызады. Кейінгі
кезеңде ғалымдар өз зерттеулерінде оқу-тәрбие ісіне жаңалықтарды ... ... ... ... білім стандарты деңгейіңде оқыту үрдісін ұйымдастыру жаңа
педагогикалық технологияны ендіруді ... Ал жаңа ... ... ... ерекшслігі, одан туындайтын ділгір мәселелер
бүгінгі таңда әлі нақтыланып белгілі бір жүйеге түспеген дүние.
Қазіргі оқу орындары мен ... ... ... ... көп
нұсқалыққа байланысты өздерінің қалауына сәйкес кез келген үлгі бойынша
қызмет етуіне мүмкіндік алды. Бұл ... ... ... әр ... нұсқадағы
мазмұны, құрылымы, ғылымға және тәжірибеге негізделген жаңа ... ... бар. ... әр ... оқыту технологияларын оқу мазмұны мен
оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктеріне орай тандап, тәжірибеде
сынап қараудың маңызы зор. ... ... беру ... оқытудың озық
технологияларын меңгермейінше сауатты, жан-жақты маман болу мүмкін емес.
Жаңа ... ... ... ... ... ... ... және басқа да көптеген адами ... игі ... ... ... ... оқу-тәрбие үрдісін
тиімді ұйымдастыруына көмектеседі.
XXI ғасыр табалдырығын білім мен ғылымды инновациялық технология
бағытымен ... ... ... ... үміттің басты нышаны ... ... ... ... ... ... ... Жас ұрпаққа
сапалы, өнегелі тәрбие мен білім беру бүгінгі күннің басты талабы.
Тәуелсіз ... ... ... ... ... өзінің
білімі мен іскерлігі жан-жақты қолдана ... ... ... ... ...... дайындайтын жоғары оқу орындарының алдында
тұрған негізгі мәселелер. ... ... ... беру ... ... ... пәнді оқытудың жоғары деңгеймен ... ... отыр ... міндеттерді жүзеге асыру адамзаттың айға аяқ басып, жерді жеті
айналуы арасында жеткен мол ... ... ақыл ... ... ... ... ... деген ұшқыр ойымен ұштасып, енді бірде
өскелең ұрпақ өмірін қоғам талабына сай ... ... ... ... ... ... ниетімен бірігіп жатыр. Қалай десек
те, ізденіспен жаңалык дөңгеленген дүние тіршілігінің ... ... тең. Қан ... ... ... ... ... те суалмақ.
Әлемдік білім кеңістігіне толығымен кірігу ... беру ... ... ... ... ... ... Білім беру сапасы
негізінен 10 тарауды ... Яғни ... ... ... бастап
тәрбиелейтін орталарының қазіргі қоғам талабына сай ... ... ... ... ... ... және ... біліктілігі жоғары
дамыған шебер ... ... т.б. ... ... ... деңгейінде білім беру мен кәсіптік даярлау бағытында
Қазақстан жоғары оқу орындарының міндеті - ... ... ... ... ал жетекші оқу орындарының дипломдары күллі әлемге танылуы
тиіс. Осы ... ... ... үшін ... мен ... ... үрдісіне сай инновациялық технологияларымен білім беру негізінде
меңгерту ... ... ... ... аударғанда "жаңалық енгізу',
"жаңашылдық ұғымды білдірген. Ал ... ... ... ... ... тілінің
”жаңару”, “өзгеру” сөздерімен баламаланы, “бұдан бұрын болмаған жаңалық”,
“қоғамдық кажеттіліктерді канағаттандырудың жаңа ... ... ... Ол ең алғаш рет XIX ғасырда мәдениеттанушылардың зерттеулерінде
пайда ... (Бір ... ... ... өту ... Одан кейін инновациялық процестің толық түсінігі XX ... ... ... ... ... экономикалық жүйенің дамуындағы
өзгерудің "жаңа комбинациясын" талдады. 30-шы жылдары ... ... ... ... ... ... жаңа технологияның және
заттың, ғылыми тұтас жаңалығын ашты. Осы кезден ... ... ... ... ... терминдері жалпы
ғылымдардың терминологиялық ... ... ... ... ... жүйе кызметінің тұтастай өзгеруін анықтайды. Ол жүйе элеметтерінің
және әртүрлі сфералардың сапалық пен сандық өзгеруі ... күні ... беру ... ... және практикалық
жұмыстарда әртүрлі ... ... ... нұсқаулары
қолдануда. Ауқымды инновациялық технология нақтылы жүйе мен жіктелуді керек
етеді. Осы мәселемен А.Я.Савельев. ... ... ... ... өзінің зерттеулері бойынша келесі ... ... ... ... интеграциялық технология (әртүрлі
пәндік білімдердің бір-бірімен байланысы), ойындар технологиясы, тренингтік
технология, ақпараттық технология, ... ... ... ... кезде кең қолданылуда.Себебі білім берудің
негізгі жолы –оқыту. Оқыту-ұстаз бен оқушы белгілі бір мақсатты ... ... ... ... Ал белгілі бір мақсатты толық
жүзеге асыру оқытуды тиімді ұйымдастырумен сипатталады. Оқытудың білім ... ... ... ... қолдану қажет.
Әрбір педагогикалық технология жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... жағдай жасауға
қажетті обьективті әдістемелік мүмкіндіктерді қамтиды.
Жаңа технологиямен жұмыс істеу үшін төмендегідей алғы ... ... ... ... қолға алу;
-оқушылардың сабақтастылығын болдырмау шараларын кешенді
түрде қарастыру. Оның ... ... ... үнемі талдау жасап, назарда ұстау:
-жаңа буын оқулықтарының мазмұнын зерттеп білу, ... ... жеке ... білімді деңгейлеп беру технологиясын игеру арқылы
окушыларға білімді мемлекеттік стандарт деңгейінде игеруге қол ... ... ... мен ... ... ... .
Әрбір ұстаз осындай шарттарды игеріп, ескеріп ... ... ... ... ... ... педагогика ғылымы жаңа технологияны
тиімді пайдалануымен ерекшеленеді [14].
Педагогика ғылымында баланы оқыту мен тәрбиелеу, жаңа ... ... ... ... ... ... табылады. Жаңа технология
оқытуды ізгілендіру, яғни оқу құралдарын оқушылардың өздігінен танымдық іс-
әрекетінде пайдалануға көмектеседі.
Гуманитарлық ... ... ... ... ... ... ... шарттарына: инновациялық ізденіс
қажеттілігі, инновациялық әдіс-тәсілдер жайлы білім, ... ... ... ... ... инновациялық әдістерді меңгеру,
инновациялық әдіс-тәсілдерді пайдалану және ... ... ... ... әдіс-тәсілдердің нәтижесінің болуы, инновациялық
әдіс-тәсілдердің озық тәжірибелерін бекіту жатады.
Жаңаша оқытудың негізгі түрлері оқытудың ... және ... ... табылады. Бұл жерде алға қойылған басты ... - ... ... оның өз ... жауап беру мүмкіндігіне сүйеніп беделі мен қадыр-
қасиетін дамыту. Ол үшін инновациялық оқытудың ... ... ... ғана ... ... болмақ [15].
XVIII ғасырдың аяғында өмір сүрген шведтік педагог Иоган Генрих
Песталоцци "оқыту кезінде бас, жүрек, қол ... ... ... ... ... Сол үшін білімгерлер баспен ойлап, ... ... ... ... Бұл үшін әр ұстаз төменгі қағидаларды ... ... ... қызығушылығын жойып алмай, оның
үнемі алға жылжуға деген ... ... ... ... ... шығармашылығын жетілдіру;
Соңғы жылдары «компьютерлік технологиялар» деген ұғым «ақпараттық
технологиялар» терминімен алмастырылуда. ... ... ... ... ... Қазіргі күннің қажеттілігі - қарқынды
күшейте (интенсивті) оқытудың ашық ... ... және ... ... ... ... ... оқыту технологиясын таңдап алуына және жеке
даму бағдарламасын ... ... ... ... ... ... ашық ... синтездеуді іске асыру төмендегідей шарттарды
орындағанда ғана мүмкін болады:
- ... ... ... ... сипаттарын жан-жақты есепке
алу: педагогикалық ... ... ... студенттердің білім, білік,
дағдыларымен, танымдық және ... ... ... және ... ... ... жәнс ... анықталады;
- Оқыту үрдісінің студент жеке тұлғасына ... ... ... бұл ... ... ... ... игеруінің
тармақталған бағдарламасын жасау арқылы іске асады (пәннің ішкі жәнс ... ... ... ... ... және ... ... қысқаша түрде,
базалық білімдер берілген пәннің «логикалық конструкциясын» жобалау арқылы
жеке ... ... ... жалпылама логикалық конструкциясын жобалау алгоритмі
төмендегідей процедуралардан тұрады:
1.Мазмұнды бөлек элементтер жүйесі түрінде ... ... ... ... ... үшін элементтердің өзара
байланысының матрицасын жобалау;
3. ... ... ... ... т.б. ... ... неғұрлым жалпы ұғымдар мен олардың арасындағы
жүйелік байланыстарды анықтау үшін қайта жасақтау;
5.Ғылыми ... ... ... тән ... ... жалпы
құрылымын калыптастыру;
6.Жалпы әдіс-құралдармен шешілетін жеке тапсырмалар жүйесін жасау.
Іс жүзінде кез-келген ақпарат түрін тез және оңай ... ... ... ... ... ... ең тиімді
технология ретінде қарастыруға болады.
1.2. Технология ... ... ... ... оқу ... ... деп көбінесе жаңа технологияларды, әдістер мен құралдарды
жасау және ... ... ... ... ондағы идеяларды, процестерді
бірлікте жетілдірудің де жүйесі. Сондықтан, оқыту мен ... ... ... ... ... енгізу, жаңарту нысанасы болып
табылады.
Дегенмен де, шынайы инновациялық деп адамзат дамуы процесіндегі жаңа
білімдерді және ... ... ... ... ... ... практикалық тұрғыда жоғары технологиялық нәтижеге қол ... ... ... ... ... ... атап ... жөн болмақ.
Оқыту технологиясы- белгіленген мақсатқа нәтижелі қол ... ... ... ... әдістері мен құралдарын ашып көрсететін,
оқу бағдарламасында белгіленген оқытудың мазмұнын жүзеге асыру тәсілі.
Оқыту технологиясы- жүйелі категория. Оның ... ... ... ... ... ... берудің мазмұны,
- педагогикалық өзара әрекеттестіктің құралы (оқыту және мотивация),
оқыту процесін ұйымдастыру,
- ... ... ... ... ... ... кәсіптік даярлықтың деңгейі).
Былайша айтқанда, оқыту технологиясы- оқыту процесін ұйымдастыру,
басқару және ... деп ... ... Әрі ... ... ... ... келеді және бір-біріне ықпал етеді.
Бүгінде білім беруде нәтижелі ... ... ... ... ... ... ... шаралар қолдану болып табылады.
Сондықтан, Қазақстан Республикасында гуманитарлық білім беру тұжырымдамасы
өз ойын ... және ... ... ... ... бар ... ... Сол себепті бүгінгі еліміздегі ... ... ... таным белсенділігін дамытатын оқытудың дәстүрлі ... ... ... мен ... көптеп енгізуді қажет етуде.
Кім атқарған жұмысының нәтижесін көргісі келмейді дейсіз, соған ... ... ... ... жасаған бұйымына риза болады, ... ... риза ... т.б. Ал ... өткізген сабағына көңілі толса,
сол – оның пайдасы. Бұл қара тер, бағаланбайтын еңбекпен ... ... ... ... дұрыс нәтижесіне жету үшін жаңа ... ... қана ... ... Жаңа ... технологияны насихаттайтын нұсқаулар мен іс-
тәжірибелер, кітаптар, әдістемелер, ақпараттарды жинақтап, ... оқып ... ... ... ... қоя ... ... құру,
картотека жасау.
2. Ғылыми сөзбен жазылған бірнеше анкеталарды толтырып, жаңа технологияны
қабылдау деңгейін анықтап алу керек те, іске асыру ... ... өз ... шеше ... ... ... бағдарлама жасағанда жаңа инновациялық инновациялық
технологияны қолдануға болатын тақырыптарды, ... ... ... Жаңа инновациялық технологияның сабақта, оқушының іс-әрекетін
ұйымдастыруда, қажетті элементтерін ... ... ... ... үш ... ... ... Белсендігін арттыру.
ІІІ. Дамыту.
Қазіргі кезде білімнің интергациялануын қамтамасыз ету, оның ... ... ... ... ... ... ... тән
дағдыларды қалыптастыру міндеті күн тәртібіне қойылып отыр.
Осы орайда, ... ... ... ... ... ... ... бір арнаға тоғысуы, адамның
интеллектуалдық ақыл-ойын байытумен бірге, ... ... ... де ... ... ақиқат дүниенің біртұтас жүйе екендігі ... ... ... ... ... ... ... пәнаралық байланысты жүзеге ... ... ... ... отырғаны белгілі. Атап айтқанда,
оқыту процесін тиімді ... жеке ... ... ... ... ... өзара байланыстылыққа қарастыру, ... ... ... іс-әрекеттерін дамыту, алған білімдерін
жинақтау, тәжірибеде қолдана білуге үйрету тағы ... ... ... ... талап етеді[16].
Қазіргі мектептің ... ... ... ... ... ... ... сәйкес және
ондаған жылдар ішінде жүргізілген жұмыстың нәтижесіне ... ... ... ... ... байланысы, өндіріспен
қоғамдық дамудың жаңару процесіне тікелей ықпал жасайды. Сондықтан қазіргі
таңда мектептегі ... ... ... ... ... ... орын алып отыр және ... педагогикалық маңызға ие болуда.
Мектеп тәжірибесінде еңбек ... ... ... ... ... өткізу барысында «шығармашылық жоба жұмыстары барысында
киімді ... ... ... ... ... ... ... және
технологиясы», «еңбек туралы мақал-мәтелдер», киімді пішу, тігу жолдары»,
«киімнің формасын, ... ... ... ... сай ... ... т.б тақырыптарды ұсынуы арқылы оқушылардың білім байлығын,
шығармашылық қабілетін, дағдыларын шебер қолданылуын, ... ... ... ... ... ... беру саласын реформаландырудың ... ... бірі ... ... ... ... ... дегеніміз - жаңа мазмұнды, яғни инновациялық процесті
дамытуды, жаңаны ұйымдастыруды, ... ... ал ... ... ... оны ... ... мен технологиясын қамтитын
құбылысты атайды.
Демек, көптеген ғылыми-педагогикалық еңбектерде инновация ұғымын
білім беру ... ... ... ... игеру, қолдану және тарату
іс-әрекеті деп сипаттайды екен. Сондықтан, ғалымдар ... ... ... беру ... ... жаңа ... кіргізетін жүйенің бір
жағдайдан екінші жағдайға көшуіне апаратын жаңалық, жаңадан ... деп ... ... ... ойлау мен әрекет етудің ерекше бір түрі
ретінде білім беру саласында ... ... ... - ... ... ... ... құрылым, оның құрылысы көп арналы
деп, автор инновациялық құрылымының мынадай түрлерін береді: - ... ... ... ... - ... - субъективті құрылымы; - деңгейлік құрылым; -
мазмұндық құрылым; -өмірлік циклдік құрылымы ... ... ... өсу, ... меңгеру; - басқару құрылымы -жоспарлау-ұйымдастыру-
басқару-бақылау; - ұйымдастыру ... - ... ... ... практикалық, жалпылама енгізу жұмыстары жатады
[19].
Зерттеушілердің айтуы бойынша, барлық педагогикалық инновациялар
алдыңғы қатарлы озат ... ... ... педагог-
экспериментаторлардың қоғам талабына сай тәжірибе енгізуге тырысқан жаңа
тұжырымдамалармен байланысты болады.
Қазір республикада оқу ... ... ... ұсынылып
отырған көп нұсқалыққа байланысты, өздерінің қалауына ... ... ... іс-әрекет етуіне мүмкіндік алды. Бұл бағытта ... ... ... ... ... ... және ... негізделген
жаңа идеялары, жаңа ақпараттық технологиялары бар.
Қазіргі ... ... ... және ... әдістемелерін
сабақ барысында пайдалана отырып сабақтың сапалы әрі қызықты өтуіне ықпалын
тигізуде. Сабақтың қызықты өтуі ... ... ... ... әдіс-
тәсілдерді қолдану, оқыту әдістемесін жаңартып отыруына байланысты.
Қазіргі кезде білім беру саласында болып жатқан ауқымды өзгерістер
түрлі ынталы бастамалар мен ... ... жол ... Осы ... ... ... айналысатын әлеуметтік-педагогикалық қызметтің
тиімділігін арттыру, оны жаңа сапада ұйымдастыру қажеттігі ... ... ... ... ... ... ... мақсат етіледі. Ал жаңа технологияны пайдалану міндетті
деңгейдегі ... ... ... ... ... жеткізеді.
Сондықтан мұғалімнің біліктілігін көтеру мен ... ... ... ... педагогикалық технологияларды меңгерудің
маңызы зор.
"Инновация" ұғымын қарастырсақ, ... көбі оған әр ... ... Мысалы. Э.Роджерс инновацияны былайша түсіндіреді:
"Инновация нақтылы бір адамға жаңа болып ... ... ... ... ... жаңа ... Біз одан жүйелі міндеттеріміздің жүзеге асуын,
шешімдерін күтеміз" дейді.
Ендеше "инновация" ұғымы - ... ... ... ... ... Ол кейбір ғалымдардың еңбектерінде "жаңа", "жаңалық ... ... ... оны ... деген терминмен анықтайды.
Инновация термині қазірде білім берудің теориясы мен ... ... жүр. ... ... бұл ... нақтылы анықтамасы
белгілі бір категория ретінде берілмеген. Берілетін ... бұл ... ... ... таныта алмайды. Инновацияны "білім беру
жүйесіндегі жаңалық енгізу" деп ... оның ... ... ... ... ең ... XIX ғасырда мәдениеттанушылардың
зерттеуінен пайда болды, яғни, бір мәдениет түрлерін екінші ел мәдениетіне
енгізу ... ... және бұл ұғым ... әлі ... ... латыншадан аударғанда жаңа, жаңалық, жаңарту дегенді
білдіреді екен. Яғни, ... ... ... ... бірінші рет
шыққан, жасалған, жуық арада пайда болған, бұрынғының орнын басатын, алғаш
ашылған, ... ... емес ... ... болып шығады.
"Инновация" ұғымын әр елде әр түрлі түсінген, кейбір мемлекеттерде
(АҚШ, Нидерланды) бұл ... кең ... ал ... ... ... ... мүмкін емес. Сондықтан әр елде бұл құбылысқа қандай
көзқарас қалыптасқанын анықтау мақсатымен ғылыми-педагогикалық, техникалық,
саяси ... мен ... ... ... ... ... шетелдерде, ТМД
елдерінде, Қазақстанда "инновация" ұғымына көптеген ... ... ... ... өте күдікпен қарағаны мәлім. Мәселен,
ХІХ-ХХ ғасыр басындағы бірде-бір білім ... бұл ... ... реформа жүзеге асқан, яғни, инновациялық үрдіс
өткен, бірақ "инновация" ... еш ... ... ... ... Биль және ... ... инновацияны
"құрамына материалдық өзгеруіне ғана емес, сол ... ... ... ... ... үлкен өзгеріс" деп түсінеді.
Найхоз инновацияны үрдіс деп есептейді де, "инновация қандай ... ... ... ... әсерін, тұтынушылардың не қолдауы,
не бас тартуымен аяқталатын үрдіс" дейді.
"Инновация" сөзі - ... ... ... ... ... салаларында өте жиі қолданылып жүрген термин. Қазір бұл сөз "жаңа,
өзгеру, жаңаша" деген мағынаны білдіреді және дәл қазіргі жаңа ... ... ... өзгерудің" мазмұны терең және анық екендігі белгілі. Бұл
әдістеменің негізінде ... ... ... ... оқыту материалдарын өзінше пайдалану арқылы танымдық
белсенділігін ... алға ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін дамыту;
-оқыту мен үйретудің өзара үйлесімділігін қалыптастыру;
-мұнда ... ... ... ... ... көмек беру;
-үйренушінің танымдық ... ... ... ... ... ... пайдалану арқылы сезіміне қабылдау
эмоциясына әсер ету.
Инновациялық әдіс-тәсілдерді қолдануда ... ... ... ... ... өзі ... ... негіздерін өз бетінше
игеріп, ғылыми зерттеуді көздейді, ал мұғалімнің негізгі міндетіне оқушының
іс-әрекетін ... ... ... ... зерттеуінде оқу-тәрбие үрдісінде
оқытудың инновациялық әдіс-тәсідерін қолданудың мынадай ерекшелік-терін
атап көрсетеді:
-ізгілендіру технологиясында педагогика ... ... ... жаңалықтарды тәжірибеде "бала - субъект", "бала - объект" түрғысынан
енгізіле бастайды да, ал ғылыми білімдер оның тұрмысының әлеуметтік ... ... ... нәтижесінің бірлігінде қарастырады;
- ақпараттық бағдарламалап оқыту - оқытудың мазмұнын ... ... ... мен ... ... кіріктіру негізінде меңгеруі;
- адамның іс-әрекеті тұрғысынан техника жаңалықтарын енгізу;
-иллюстрациялы түсіндірмелі ... ... ... дүниетанымында жүйелі саналы мәдениет қалыптасады;
-саралап деңгейлеп оқыту технологиясында оқытудың ... ... ... ... ... жасау негізінде ... ... ... ... ... ... ізденіс негізінде өмірге ... ... ... ... ... ... ғылымның
негіздерін игерту үшін ізгілік адамгершілік қасиеттерді қалыптастыра
отырып, жеке ... ... ... ... оқыту технологиясы оқу-тәрбие үрдісінде сабақты ... ... - ... - ... тұрғысынан қарастырып, оқушыны ұдайы
шығармашылық ізденіске бағыттайды.
Оқу-тәрбие үрдісінде ... ... ... ... ... субъект тұрғысынан қарастыратын болса, оқытудың ... және ең ... ... ... ... ... өз бетінше жұмыс істеу ынтасы, ... ... ... ... ... ... жаңашыл педагог оқу үрдісінде
түрлі инновациялық және интерактивтік әдістемесін пайдалана білсе, сабақ
сапасының жақсара ... ... ... 7 ... ... ... конструкциялау мен модельдеуге
үйретудің әдістемелік ерекшеліктері
2.1 «Технология» бойынша 7-сынып оқушыларын белшалғыны конструкциялау
мен модельдеуді үйретудің мазмұны
Технология бағдарламасының мата өңдеу ... ... ... ... оқып ... ... оқушылар көкірекшелі алжапқысы
мен бас орамалын, төсек көйлек, юбкалар, көйлек пен ... ... ... 1:4 және 1:1 ... сызбалар орындайды. Мұғалім оларды
графикалық икемі мен дағдысына назар аударады, ... ... ... ... ... алу ... мен жазылу реті, бойына,
дене бітіміне ... ... ... типологиялық негіздер
бұйымның сызбасын тұрғызудағы есептелетін қосымшалар, тұрғызу реттілігі ... ... және оны ... жұмыстарына мағлұмат алады. Оқушыларға
киімдерді конструкциялау системасы туралы ... ... ... әдіс ... тұлғасынсыз және макетінсіз әзірленетін бұйымдар),
графикалық - есептеу, адам ... ... ... қосу, формуламен есептеу
әдісі [21].
Жеке тапсырыс жұмыстарында көбіне есептеу өлшеу әдісі қолданылады.
Мектеп бағдарламасына ... ... ... сызу ... ... ... құрал-саймандар, масштабты сызғыш көмегімен орындайды.
Бұл арада сызумен ажырамайтын деп есептеу емес. Себебі: 5 ... сызу ... ... көкірекшелі алжапқыш сызбасын тұрғызады.
Сызба жұмыстарын сызып үйрету алжапқыштың ... ... ... ... бауларын) дайындау кезінде басталады. Мұғалім сызбаның
көлемін ... ... ... ... ... ... ... сызба сызықтарының белгілеріне аударады. Оны мектепте
немесе фигурада салыстырып көрсетеді.
Алтыншы сыныпта фасоны тіке ... ... ... ... ... меңгереді. Мұғалім белдікті киімдерге қажетті өлшемдердің өлшемін
алу жолы және оны ... ... ... Жетінші сыныпта
қарапайым үлгідегі төсек көйлегінің өлшемдерін алу жолы мен ... ... ... беріледі.
Оқушыларға сызбаны тұрғызудың нұсқау картасы үлестіріліп беріледі.
Мұнда, төсек ... ... ... ... ... ... ... атаптары, бақылау нүктелері, сызба атаулары, алдыңғы және
арқа бойларының ... ... ... ... ... ... танысып, карандашпен нүктелердің атауларын қойып шығады. Мұғалім
тақтаға бірнеше оқушыны шақырып әр нүктелердің ... ... ... ... Қалғандары оның дұрыс немесе дұрыс емес екендігін ... ... ... Оқушылар алдымен 1:4, одан кейін 1:1
масштабтарда сызба тұрғызады.
Сегізінші, тоғызыншы ... ... ... тобы ... қыз бала
көйлегінің сызбасын тұрғызады. Мұнда оқушылардың киім өлшеміне ... ... ... мен ... арта ... Олар өз ... жұмысқа
кірісіп сызба тұрғызудың есебін есептеп, көйлектің торын құрайды. Кейінгі
кезекте көйлектің арқа ... ... ... ... ... ... Қиын тұстары мұғалімнің көмегімен іске асырылады. Сызба 1:4
және 1:1 масштабта орындалады. ... ... ... ... фасондарында кесіп - пішу жұмыстарына кіріседі. Сонымен қатар жаға
мен жең сызбаларын тұрғызу істерін үйренеді. Оларды модельдеу ... ... ... ... - ... ... ... мен шығармашылық фантазиясын
арнайы білімді талап ететін өте күрделі процесс. Модельдеу жұмыстарын оқып
үйрену барысында оқушылар ... даму ... ... мэлімет алады.
Киімдерді жыл маусымдарына сай ... ... ... мата ... ... мынадай принциптер негізінде жүзеге асады:
1. Киімнің адамның сыртқы және ішкі бет ... ... ... орналасуына сәйкес келуі.
3. Матаның киімнің фасонына сәйкес келуі.
Мұғалім оқушыларға ... ... ... бөлшектерді енгізе отырып
модельдеу тапсырмасын береді. Қарындашпен, акварельмен бастырмалау жұмысын
орындауға оқытып үйретеді. Киімдегі көру иллюзия ... ... ... ... ... кеңейтуді, әрі қысқартады, бойлық сызықтар биік
әрі ұзын етеді, параллель бойлық сызықтар әсемдік ... ... ... икемі мен дағдысын ... үшін ... ... ... ... көркемдеп — сәндеу негіздері.
Оқушылар киімді өңдеу барысында оны әсем ... ... ... ... ... ... көркемдеп – сәндеп сұлулау заңдылықтарын киімде түгелдей немесе
бірғана бөлікте орындалу барысында костюм құрушы процесс.
Костюм - адамның сырт пішіміне ... ... ... киім , бас ... киім, сәндіктер. Негізгі рольді киім алады.
Стиль (грекше - stylus - балауызға өрнек ... ... ... ... ... жайындағы ұғым, сұлулық туралы түсінік және қоршаған ортаға
қатынас.
Мода - талғамға сай белгілі қоғамдық ортаға тән жалғасын таба ... ... ... сыртында, киім, костюмде пайда болады. Әрбір тарихи
кезеңінің өзіне тән стилі болған.
Композиция - жан-жақты ... ... ... сөзі ... ... - ... ... адамның сыртқы сұлбасы, көлеңкесі (француз
сөзі).
Пропорция - костюм бөлшектерінің өзара және адам ... ара ... 3:5; 5:8; 8:13; 13:21; тең қима ... ... - ауыр ... ... секілді болып көрінеді. Киімде
сызықтар, қосымша бөліктер, әшекейлер көп болған ... ауыр ... ... ... жоқ ... туысынан ауыр тұлғасының өзі еркін, ... ... ... сәнді элементтері жеңіл көйлек элементтерін механикалық
модельдеу. Өндірісті тігін машиналарының құрылысы 97 А кл. 03ЛМ. ... ... ... жағасын, жең ұшын, қадамышын, қалтасын, арқа және алдыңғы
бой ... ... ... ... ... ... сол қосетек,
бүрме, қатпар, майда қатпар, кокилье секілді ... ... ... ... ... ... ... сайын жеңіл киімдерді пішіп
тігу, көркемдеп – сәндеу түрлерімен танысады [23].
2.2 Белшалғыны конструкциялау мен ... ... ... оқу ... ... өткізудің кейбір ерекшеліктері
болғанымен, сабақтың жоғары ғылыми дәрежесі, жүйелілік, түсініктілік пен
көрнекілік, ... ... ... ... ... ... ... ету
сияқты оқытудың негізгі дидактикалық принциптері мұнда да сақталуы тиіс.
Оку шеберханасындағы сабақтарда мыналар ... ... ... ... ... ... осыларды ұштастыр
түрінде ауызша баяндау;
1. Көрсету-демонстрация;
2. Практикалық ... ... ... оқушылардың
өздігінен жұмыс істеуі;
3. ... ... ... ... ... сапасын бақылау және сызбаларды оқи білу сияқты жұмыстары;
4. Өндіріс орнына экскурсия жасау;
5. Оқушылардың жаңа ... ... ... ... ... ... түсіндірме, нұсқау беру ... ... ... ... ... ... орындаған кезде қажет
болатын мәліметтерді оқушыларға ... ... ... ... ... қолданылатын және өлшеуіш ... ... ... ... ... ету ... ... белгілі бір
жұмыс операцияларының құрылысымен т. б. таныстыру үшін қолданылады.
Түсіндіру, әңгіме және нұсқау беру ... ... ... мен ... ... ... жасаудың және оқудың әдіс-
тәсілдері айтылады.
Әңгіме кезінде практикалық сабақтьң жетекшісі технологиялық процестерді
түсіну үшін қажетті теориялық ... ... ... ... ... ... мен механизмдердің құрылысының
физикалық негіздерін кысқаша хабарлауы тиіс.
Сонымен қатар практикалық сабақтың ... ... ... ... орындауы үшін қажет бір қатар мәліметтер (физикадан, ... ... ... ... ... берілетінін естен шығармауы керек,
өйткені ... ... ... басқа пәндердің соған сәйкес
теориялық материалын оқудан бұрын өткізіледі. Сондықтан оқушылар ... ... ... ... ... ... ... оларға
жұмысты дұрыс орындаудың қарапайым әдіс-тәсілдерін ғана айтып береді; ал
құрал-саймандар мен механизмдердің т.б. ... ету ... ... жоғарғы сыныптарда бағдарламаның тиісті материалдарын өткен кезде
тереңірек түсіндіріледі.
Мысалы, бесінші класта алжапқыны өңдеу сабағында берілген өлшемдері
бойынша ... ... ... ... ... Бұл ... ... әлі таныс емес екендігіне қарамастан, мұғалім оқушыларға
беретін кіріспе нұсқауды сызу ... ... ... ... ... беруі, алжапқыны өңдеудің жүйесін сызу бойынша жоспарлап, жұмыстың
барысын сызу бойынша тексеруі тиіс, дайын ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Түсіндіру, әңгіме кезінде мұғалім оқушылардың ғылымдар негізін оқығанда
игерген дағдылары мен іскерліктерін, ... ... ... Сонда оқушылардың білімдері одан әрі тереңдей түсіп, дағдылары ... ... ... оқу ... ... сынып оқушыларына белдемшені өңдеу
жұмыстары: өлшем алу, ... ... ... пішу ... және ... да ... ... кіріспе түсінік
бергенде мұғалім ... ... ... ... ... ... тиіс.
Бұл жағдайда оқушының жұмысы біркелкі болмайды, өйткені ол матаны
көлденең немесе енінен ... ... ... да өлшемі түрліше.
Өтпес қайшымен матаны қию барысында мата талшықтары сетінеп кетеді.
Сонымен, ... ... ... ... оқу
оқушылардың жалпы білім беретін пәндерден (атап айтқанда, математикадан)
алған білімдерінің ... ... мен ... құрастыру
проблемаларына көшу, оқушылардың білімін ... ... түсу ... кең ... ... ... шеберханадағы практикалық сабақта нұсқау берудің негізгі формасы —
оқушылар жұмысының барлық ... ... ... ... оқушыларға
түсінік беруі.
Негізгі түсініктердің көпшілігі жетекші бұйымды жасау ... ... ... Бұл ... ... ... түсіндіріліп, оны өңдеудің әдіс-
тәсілдері көрсетіледі; мұнда оқушылар графикалық қүжаттарды оқи білуге,
бұйымды жасауды ... т.б. ... ... ... ... үшін әдетте ең кемі бір жаңа әдіс-тәсіл
қолданылатындықтан және оқушылар өздеріне бұрыннан ... ... ... ... оның ... ... байланысты өте жиі
қолданатын болғандықтан ... ... ... ... ... ... ішінде біркелкі беріп отырады. Соныман қатар бұл ... ... ... кезде түсіндіреді.
Кезекті жұмыста қолданылатын әдіс-тәсілдері сабақты ең жақсы үлгіретін
оқушылар берілген тапсырманы орындап, әлі ... жаңа ... ... ... ... ... ... Бұл әдетте сабақтың
басында жасалады.
Оқушылар ... рет ... ... ... ... ... ол бөлшектерді
қалай біріктіру керектігін сабақтың басында барлық оқушыларға айтып беріп,
жұмыс ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Мұғалім (оқушылардың жұмысына басшылық жасай отырып, оқушыларға ... дер ... ... ... ... ... үшін қажетті
жағдайлар жасауға әрдайым назар ... ... Оқу ... ... ... ... ... кеңінен қолданылуы тиіс.
Көрнекі түрінде көрсету мен ... ... ... ... ... ... ... қабылдауына мүмкіндік
беріп, мұғалімнің түсіндіргендерін көрнекі түрінде дәлелдейтін ... ... ... ... ... құрал-саймандарды,
приборларды, жеке бөлшектер мен тұтас бұйымдарды көрсетудің маңызы зор.
Оқушыларға құрал-саймандарды (өлшеу саймандары мен ... ... ... ... беру ... Бұл олармен оқушылардың дұрысырақ
танысуына мүмкіндік ... ... және ... ... ... ... олардың
схемалық суреттерін сынып тақтасына салып, толық түсінік берілуі тиіс.
Жұмыстың әдіс-тәсілдерін көрсету де демонстрациялауға ... ... ... ... үшін ... ... ... ұштасатынын оқушылар берік игеріп алуы тиіс.
Окушыларды жұмыстың әдіс-тәсілдеріне үйреткенде оларға алғашында ... ... ... ... ... кейін әдіс-тәсілдердің элементтері - қимылдың конструкциясы,
қарқыны, құрал-саймандарды ... ... ... ... Бұл ... ... элементтері бір-біріне
байланыссыз көрсетілмей, соңғысы ... ... ... ... қажетті әдіс-тәсілдерін түсіндіріп, іс жүзінде жасап
көрсеткеннен ... ... ... ... ... ... ... қалай жұмыс істегенін қалған оқушылар қадағалап тұрады. Содан кейін
оқушылардың бәрі өз орындарына ... ... ... ... ... ... ... керсеткен әдіс-тәсілдерін қалай ұғынып, мұғалім
мен алғашқы екі-үш ... ... ... ... ... тұрғанын
анықтау үшін жетекші оларға бірнеше минут жұмыс істетеді де, өзі ... ... ... ... ... оқушылардың тұруында, қолының
қимылында т.б. орын алған қателіктерді байқап, оларды түзейді. ... ... ... ... ... нұсқаулар береді. Кеткен қатенің мәні
неде екенін айқын көрсету ... ... ... тән ... бір оқушының жұмысын мысалға келтіріп көрсетеді [25].
Жұмысты ... және жеке ... ... ... ұштастыра
отырып, оқытушы оқушылардың қажетті жұмыс қимылдарын берік меңгеруіне
жағдай жасайды.
Оқушылардың өз ... ... ... ұзақ ... ... ... олар жұмысты дұрыс орындамауға әдеттеніп кетеді де, ол
кемшілікті түзеу аса қиынға соғады.
Оқытушы ... ... және әр ... жұмыс қарқынын күшейту
жөнінде жаттығулар жүргізеді. Оқушылар жұмыс істеген кезде ... ... үш деп ... ... ... ... бір ... қолданып балаларды жұмысты
тез істеуге ынталандырады.
Оқушылар жұмысының қарқыны күшейе бастаған сайын ... ... ұзақ ... ... ... ал ... мүлдем қолданбаған жөн.
Алайда окушылардың жұмыс істеу қарқыны нашарлай ... ... ... ... бір әдіс ... ... Оқушылар
тиісті қарқынмен жұмыс істеуге міне осылайша дағдыландырылады.
Оқытушы бұдан кейін оқушылардың назарын ... ... ... ... ... ... ... қолдар бір-
бірімен үйлесімді қозғалыс жасауы тиіс екенін ... ... ... ... ... ... жұмсауға дағдылану қажеттігін ескертіп
отырады.
Оқушылар құрал-саймандарды ... ... ... қара күшті біркелкі ... ... ... ... ... ... ... орындатуға көшуге болады.
Практикалық жұмыстарды оқушылардың ... ... ... ... ... бір ... әрекеттерін орындай отырып,
оларды қайталап пысықтайды, сөйтіп матаны өңдеуді алғашында қолмен, содан
кейін механикалық ... ... ... ... ... ... ... дағдыланады.
Жұмыс істеудің әдіс-тәсілдерін көрсеткеннен кейіи іскерліктерді ... бұл ... ... ... барған сайын жетіле
түседі. Жаттығулар тиісті нәтиже беру үшін оларды белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... оларды жасағанда түрлі
жұлыс операдияларын ... ... ... алу ... ... қию, оны ... өңдеу сияқты жұмыстар ұштастыра қолданылатындарын
алу қажет.
Бір текті жаттығуларды ұзақ уақыт қайталау оқушыларды ... ... ... ... ... ... шығармау керек. Жұмысты жаңа
бастаған оқушылар ... бір ... ... ... ірі-ірі
қателіктер жіберіп, күтпеген теріс әрекеттер жасаулары мүмкін; сондықтан
шеберханадағы ... ... ... ... ... орындап жатқанын мұқият қадағалап, оларға дер кезінде
кеңес беруі, үлгірмеушілерге көмек көрсетуі тиіс [26].
Оқушылардың көпшілігі ... ... ... тоқтатылып, жұмыстың әдіс-
тәсілі қайта көрсетіліп түсіндіріледі ... сол ... ... ... ... әрекеттері кайта жаңғыртылады.
Оқу шеберханадағы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Мектептің оку шеберханада оқушыларды матаны ... ... ... мен ... ... таныстыру үшін бұл жұмысты
жоспарлаудан бастау керек.
Оқушыларды кез келген бұйымның технологиялық ... ... ... үйрету керек.
Технологиялық карта жасау әрбір жұмыс объектісін жасау процесін
жоспарлаудың ең жақсы формасы ... ... ... ... оқу ... ... ... технологиялық
карталар беріледі. Оларды оқушылар оқи ... ... ... үйренеді. Технологиялық картаның басқаша жасалмай, не себепті дәл
осылай жасалғандығы оқу ... ... ... Ал ... ... ... әзірлеген материал бойынша және оның басшылығымен ұжым
болып ... ... ... мүмкіндіктер туады. Ұжым ... ... ... ... жұмыс тәсілдерін қолдануды талап
ететін бұйымды жоспарлау ... ... ... ... 7 сыныпта технологиялық процесті жоспарлауды ... түрі - ... ... ... ... жасауына көшуге
болады.
Барлық оқушылар болып мұғалімнің басшылығымен жобаларды талқылайды.
Оқушылар ... ... ... ... ... де,
оқытушы бекіткеннен кейін жоспар бұйымдарды ... ... ... ... ... жасаған жоспарларын тексеріп
шығумен ғана шектеледі.
Технологиялық карталардың формасы түрліше болуы мүмкін, ... ... ... мына ... ... ... тиіс:
1. Бұйымның атын;
2. Жұмыс операциясының мазмұны мен ... ... (бұл ... ... ... барлық операциясы жүйелі түрде
бірінен соң бірі көрсетіледі);
3. Жұмысқа керекті материалдар;
4. ... ... ... орындау үшін қолданылатын жабдықтар мен
құрал-саймандар;
5. Бұйымның сызбасы немесе техникалық суреті.
Бұл карталар әрбір оқушыға арналып, ... ... ... ... түсіру немесе көшірмесін түсіру жолымен көбейтуге
болады.
Картаның ... 203X288 ... ... арналған оқушы
дәптерінің бір бетінен) үлкен болмауы тиіс.
Карталар былғанып қалмау үшін оларды тақтаға бекітіп орнатады. ... және ... ... ... үшін оларды қатырмақағазға
жапсырады.
Оқу шеберханадағы практикалық сабақтардың бағдарламасында матадан немес
т.б. материалдардан бұйымдар құрастыру жөнінде ... ... ... ... ... ... ... бөлшектерін өңдеумен
үштастырыла жүргізілетін және оқушыларға бұрыннан таныс құрал-саймандар мен
жұмыс операциялары қолданылатын бұйымдар мен модельдер ... ... ... ... ... ... ... өздері
жасаса, бұл жұмыстардың құндылығы ерекше арта түспек.
Оқыту ... ... ... қабілетін
дамытуға қажетті жағдайлар ... ... ... ... жасай алатынын тәжірибе көрсетіп жүр. Бұйымдардың конструкциясын
жасауға үйрету дидактикалық талаптар сақтала отырып, әрдайым жүйелі ... ... кез ... ... ... сияқты оқушылар конструкция
жасауға да үйретілуі тиіс.
Оқушылар еңбек етуге үйретілген алғашқы күннен бастап-ақ олар ... ... ... ... ... ... бастаулары тиіс. Бұл үшін оқушылардың ... ... ... ... маңызы бар: олар формасы мен мөлшері бойынша бұйым
жасауға жарайтын материалдарды жинауы, өндіріс ... ... ... ... жатқан геометриялық формалармен танысуы, материалдарды
үнемдеудің мүмкіндіктерін іздестіргенде геометриялық формалардың зор маңызы
болатынын ... ... ... ... ... ... көлемді
бұйымдардың дайындамасын жасауы, ... мен ... оқи ... ... мен ... ... ... арасындағы
тәуелділікті түсінуі қажет.
Қонструкторлық жұмыстардың қиындығы түрліше болуы және олар түрліше
жалпы білімдік және ... ... ... асырылуы
мүмкін.
Конструкция жасауды үйретудің алғашқы ... ... ... ... ... ең қарапайым есеп беріледі.
Оқушыларға бұймның конструкциясы тек принципті схема түрінде ғана емес,
оның барлық басты ... де ... ... ... ... ... берілмейді. Одардың жобасын ... ... ... ... бар ... ... ... мұғалім алжапқы
моделін анықтауды ұсынады. Алжапқының ... ... мен ... ... ... анықтауы тиіс. Орамалды әзірлеу ... табу ... ... ... жасауды үйретудің келесі кезеңінде ... ... бір ... ... ету ... ... ... берілуі мүмкін. Оқушы бұл тапсырманы орындағанда өзіне таныс
белгілі бір ... ... ету ... ... бір ... жағдайға
көшіреді.
Мысалы, VI сыныптың оқушыларына тік немесе қиықты ... ... ... ... ... ... оның моделін және
барлық бөлшектерін өздігінше жобалап шығуы тиіс.
Жоба жасауды үйретудің үшінші кезеңіне қойылатын міндет ... ... ... ... ... толтыру.
Мысалы, халат тігіледі (VII сынып). Оқушыларға халаттың моделін және
оның сәндік элементтерінің (желбезек, желбіршек, тор, бау, ... ... ... ... беріледі. Ол сәндік бөлшектерді оқушылардың
өздері ... ... ... ... ... ... кезеңінде оларға
схема түрінде берілген конструкцияның жобасын жасау тапсырылады.
Оқушыға құрал-сайманның, прибордың, аппараттың, механизмнің, ... ... ... ... ... ... ... ғана берілген идеяны
конструкторлық және жобалау жағынан жасалатын барлық қалған ... өзі ... ... ол ... ... ... оның ... тиіс. Конструкция жасаудың бұл түрі конструктор жұмысының барлық
элементтерін ең қарапайым түрде болса да қамтиды.
Кейіннен бұйымның ... ... ... ... ... мүмкін,
өйткені заттың конструкциясын жасағанда оқушыға оны жасаудың тек идеясы мен
техникалық талаптары ғана беріледі, бірақ заттың ... ... ... ... ... ... Бұл жерде оның жұмысында ... де ... Бұл ... берілетін бұйымдардың құрылысы күрделі
болмай, оқушылардың ой-өрісінің дәрежесіне, ... ... ... ... ... ... ... тиіс [27].
Оқушыларға конструкция жасауды үйретудің ... ... - ... ... ... ... табуы.
Алайда конструкцяя жасаудың бұл түрін оқушылардың шығармашылық еңбекке
тәрбиелеудің бірден-бір жолы деп ... ... ... ... ... бәрі де оқушыларды шығармашылық еңбекке үйретеді,
тәрбиелейді.
Оқушылардың жалпы ... ... мен ... ... ... ... берілетін конструкторлық жұмыстардың қиындығы да арта түсуі тиіс.
Оқушыларға оқу шеберханадағы еңбек тәрбиесін ... ... ... ... бұйымның сапасын анықтай білуге дағдыландырады.
Балаларға еңбек тәрбиесін бергенде жұмыстың сапасына бақылау жасау -
негізінен алғанда ... ... ... өлшей білуге үйрету.
Оқушылар детальдардың ... ... ... ... детальдың
формасын, жазықтығы мен бұрыштарын бақылауға үйренеді. Бұйымның мөлшерімен
формасы бір мезгілде қатар ... ... ... мен ... келмесе, онда оқушылар бұйымды тағы да өңдеу қажет екенін ... ... ... ... ... ... ... бағдарлауы, екіншіден, өлшеу саймандарының принципін
білуі зор роль атқарады.
Өңделген бұйымдағы ... жас ... ... өте қиын ... ... ... бұйымды өлшеу сызғышының, бұрыштықтың және көз
мөлшерінің көмегімен ... ... ... ... ... ... пішімін бөлшектің үстіне қойып, бөлшек пен сызғыштың ... ... ... ... ... ... ... де, соның негізінде
детальды өңдеуде кеткен кемшілік қаншалықты екенін ... ... әрі ... ... керек пе, әлде жоқ па, ал керек болса, қаншалықты
өңдеу керектігін біледі.
Оқушыларды жұмыстың сапасын анықтай ... ... үшін ... ... мен ... ... ... принципін түсіндірудің
маңызы ерекше зор.
Өлшеу ... ... ... ... ... үшін
масштабтық, пішуші сызғышын қолданған дұрыс болатынын көптеген мектептердің
іс тәжірибесі көрсетіп жүр. Бұл модельдер шын ... ... ... ... ... ... ... әдіс-тәсілдерін көрсету үшін
пайдаланылады.
Құрал-сайманмен жұмыс істеудің әдіс-тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... детальдарды өлшеуге
жаттықтырылады.
Оқушылар өлшеу құрал-саймандарын қателеспей пайдалану техникасын
меңгергенін мұғалім ... ... ғана ... ... ... көшуге болады.
Мектеп оқушыларына еңбек ... ... ... ... ... ... ... ерекше назар аударуы тиіс.
Оқушыларға графикалық жұмыстарды үйретудің бірінгиі кезеңі оларды
материалға ... сала ... ... ... табылады, Мұғалім алғашында
оқушыларға бұл ... ... ... - ... ... ... ... пайдалану, материалдың бетінде нүктелер мен сызықтарды
жүргізу ... - баса ... ... ... бұл қарапайым
жұмыс тәсілдерінің техникасын меңгергеннен кейін ... ... ... ... ... ... ... жазық бетіне белгі салу арқылы жүзеге асырылады
және жұмыстың қарапайым түрлерінен басталады. Мұғалім детальда осьтік сызық
жүргізеді де, оны ... ... ... ... суреті сынып тақтасына ірі етіп салынады
немесе оның алдына ірі етіп ... және ... ... ... ... ... Осыдан кейін оқушылар өз детальдарында осьтік сызықтар
жүргізеді, ал ... бұл ... ... ... ... ... ... салу жұмысының бәрі бастан аяқ осы тәртіппен жүргізіледі. Әрбір
жеке жұмыс ... ... және ... ... ... оны
оқушылардың өздері орындап көреді, содан кейін оны оқытушы тексереді. ... ... ... алғашқы әдіс-тәсілдерін оқушылар үйрене бастаған
сайын, бөлшектердің барлық белгілерін бастанаяқ ... ... ... ... тапсырма беріледі.
Оқушыларға белгі салуды үйретудің бұл кезеңінде олар жұмысты жаппай
орындамайды: алғашқы жұмысты бітірген оқушы келесі жұмысты ... ... ... ... және параллель түзу сызықты жазықтықтармен
және контурлармен шектелетін ... ... ... ... ... оларға қисық, сызықты контурлармен шектелетін
бұйымдардың ... ... ... салу ... ... беріледі.
Белгі салуға үйретудің келесі кезеңінде белгі салудың жазықтық сипаты
сақтала отырып сантиметрлік таспаны ... ... ... ... ... көлеімді бұйымдардың жайма кескіні бойынша белгі
салу жүргізіледі.
Көлемді бұйымдардың үш өлшемді белгілерін салу, егер олар ... бұл ... ... ... ... ... ... әзірлеу жұмыстарының қай-қайсысында болмасын оқушылар эскиздер
мен сызбаларды оқу, әртүрлі ... ... ... да, ... ... жұмыстарымен кездеседі.
Оқушыларға графикалық жұмыстарды үйрету бұйымдар әзірлеген ... ... ... ... барысында жүргізілуі тиіс.
Егер бұйымның үлгісін керсетсе және ол ... ... ... ... мен ... көрсетумен қатар жүргізілсе, оқушылар бұйымның
құрылысын оңай түсініп алады. Бұйымның үлгісін оның ... ... ... ... ... ... затты графикалық жолмен
кескіндеуді түсінуге үйренеді. Оқудың алғашқы кезеңінде (бесінші сыныптың
алғашқы ... ... ... ... ... ... ... ғана
түсінеді, өйткені оларға затты сызбада кескіндеудің ережелері және сондай-
ақ, сызбаны оқу ... де ... Олар ... ... ... жұмыстарға үйретудің екінші кезңіне көшу 5-6-сыныптарда
оқушыларға сызбаны оқудың тәсілдерін түсіндіруден басталады. ... ... ... және олардың сызбада ... ... ... түсінік
беріледі. Сызбадағы әртүрлі сызықтардың және шартты белгілердің маңызы
түсіндіріледі. Бұл түсіндірмелер ... ... өзі, оның ... ... ... отырады.
Заттың құрылысын түсіндіруді мұғалім бұдан кейін заттың өзін көрсетпей,
оның сызба бойынша ғана ... пен ... ... ... ... олар ... ... өзі
туралы айқын түсінік алады.
Оқушылар мұнымен қатар сызықтық ... ... ... ... дөңгелек радиустарының мөлшерін оқуға жаттығады;
олар өлшемдік сызық түрлерінің - тұтас, пунктир және штрих-пунктир
сызықтардың маңызын ... ... ... ... ... графикалық жұмыстарға үйретудің
үшінші сызбаны суреттің көмегінсіз оқу болып ... ... ... ... ... ... ... кескіні бойынша оның түрін әрбір
оқушыға ойша және өздігінше жасаттырады. Содан кейін ... ... ... ... ... алатынын тексереді.
Бұл үшін оқушыдан затты ... ... ... оның ... ... жайындағы сұрақтарға жауап беру талап етіліп, ол басқа заттардың
қайсысына ұқсас екені анықталады. Затты ... үшін ... ... және ол материалдар қалай өңделетіндігі оқушылардан сұралады.
Оқушылардың графикалық ... ... ... ... ... ... оның детальдарының ең қарапайым эскиздерін
жасауды үйрету міндеті ... ... бұл ... ... ... ... болады).
Мұғалім оқытудың бұл кезеңінде оқушыларға заттың немесе оның деталінің
суретін де, сызбасын да бермейді. ... ... ... ... ... оның эскизін сызады. Мұғалім эскиз сызудың ... ... ... операцияларын біртіндеп өзі тақтаға сызып шығады. Оқушылар
оны өз дәптерлеріне көшіріп алады.
Оқушылардың графикалык сауаттылығын арттырудың бұдан ... ... ... ... ... мен ... ... көрсетпей,
олардың тек техникалық суреті бойынша ғана эскизін сызу ... ... ... ... ... көрсетілмеген бөлшектерін
оқушылар ойша толықтырулары тиіс.
Егер оқушылар затты дәл елестетуге үйренсе, онда олар бұл ... ... ... оның ... салу ... ... ... алатын
болады.
Алғашқы еңбек дайындығын алатын оқушылардың графикалық сауаттылығын
дамытудың ең ... ... ... тек ... өзін ғана ... ... ... оның эскизін сыздыру болып табылады. Оқушыларға зат тек ауызша
ғана түсіндіріліп, оның өзінің және жеке ... ... ... ... түсіндірмені бергенде мұғалім, әрине, ол затқа ұқсас басқа ... ... ... ... ... және берілген затқа немесе детальға
ұқсас заттар мен ... еске ... ... бәрі ... ... өте дәл және айқын елестетуіне ... ... сызу ... ... ... ... әдіс-тәсілдерді
қолдана отырып, оның эскизін қағаз бетіне оп-оңай түсіреді.
Оқу шеберханадағы практикалық сабақтардың жетекшісі ... ... сызу ... ... ... әрдайым есінде сақтауы ... ... ... ... графикалық әдістерін меңгермейінше
жұмыс істеу тіпті ... ... ... еңбек сабақтарының барысында
оқушыларды алғашқы графикалық ... ... тура ... ... ... ... олардың графикалық сауаттылығын
дамыту ісі ойдағыдай жүруі үшін, ... ... ... өзінің
практикалық. жұмысында сызу пәнінің оқытушысымен тығыз байланыс орнатуы
қажет [29].
2.3. Оқу шеберханасын жабдықтауға ... ... ... ... ... ... міндеттерді шешуді талап етеді. Қазіргі
нарық заманында оқу шеберханасының ішіндегі талаптарға сай ...... ... бара ... ... ... жан – жақты дамыған
білікті, білімді іскер маман болуы қажет. Мектеп – оқушының екінші үйі, ... ... ... жартысынан көбін оқу, білу, үйрену, дағдылану
барысында ... ... ... ... ішін, сынып ... ... сай ... ... ... нүсқауларды,
құжаттарды жүйелі қолдана білу бүгінгі таңда өзекті. Демек мектеп ішінің
жалпы жабдықталуы оқушының жеке ... ... ... ... ... ... тигізеді. Соның ішінде Технология пәні ... ... ... Ең негізгі орын мектептің материалдық –
техникалық базасы болып саналады. Сондықтан, мектептерде оқу ... мен ... ... ... ... шеберханасын жабдықтаудың ... ... ... ... ... ... орны болуы қажет. Есік алыста
орналаспауы қажет. Мұнда мұғалімнің жазу ... ... және ... ... ... ... ... қажет.
Тігін бұйымдарын модельдеуге оқыту шеберханаларын жабдықтауды
қарастырайық. Тігін бұйымдарын ... ... оқу ... Оқу ... ... ... ету ережелері катаң түрде
ескерілуі қажет. Шеберханадағы түс пен ... ... ... ... ... ... Мысалы: күнгей беттегі бөлмеде суық түстер, ал
көлеңке бөлмедегі жылы ... ... ... ... түсі ... көніл –
күйіне әсер ететінін ескеру керек. Мұғалім ұжымдық жұмыс істеу үшін ... ... ... қима ... бір ... ... төрт ... алты оқушыдан біріктіретін болса үстелдерді бір ... ... ... айналдыра орналастарады. Мұндай ... ... сол ... түсуін ескерген жөн.
Оқу шеберханаларының жарықталуы жеткілікті болуы, безендірілуі мен бояу
түстерінің ... ... сай ... адам ... ... істеуіне
әсер етеді. Сонымен қатар шеберханалар ғылыми негізге сүйене отырып, табиғи
және жасанды жарық көздерімен ... ... сай ... ... оқу ... мен ... сақтауға арналған секциялық оқу
құралдарын сақтаумен қатар көрме ұйымдастыру үшін де ... ... ... ... ... 10 – 15% шамасында құрал –
саймандар қосымша сақталуы керек. Жұмыстың ... ... ... ... ... ұйымдастыра білуде. Оқушының бойын реттеп отыруы үшін бұрандалы
орындық болуы тиіс [30].
Тігін машинасында ине сол ... ... ... ... сол ... ... алдынан түсіп түруының маңызы зор. Сондай – ақ
киімді конструкциялау мен модельдеуде және ... ... ... ... оқу ... ... болады.
Негізінен жұмыс орны табиғи жарық көзіне ... жөн. ... ... ... ... жүргізіледі.
Оқу шеберханаларын немесе кабинетті жабдықтағанда, материалдар мен
көрнекі ... ... оны ... ... ... ... оындауы керек: көрнекі құралдардың нақты түрлерінің
айқын болуы; көрнекі құралдар эстетикалық ... сай ... ... ... дизайн талабына сай болуы; жұмыс орнының эргономикалык
талаптарға сай болуы ... ... ... ... тақырыптық мазмұнында бұйымдар
жасағанда қолданады. Оқу кабинетін жабдықтау мұғалімнің ... мен ... ... ... ... да ... ... басқа сабаққа оқытудың техникалық – ... ... ... Оқу шеберханасында жұмыс ... ... ... ... ... болсақ. Кез келген
өндірісте ... ... ... ... орта адам ... ... ... психикасына еңбек өнімділігіне әсерін тигізеді.
Өндірісте ортаның адам организмінің мүмкіндіктерін бейімделу проблемалары
мен эргономика ... ... ... ...... ... ... орта» жүйесін бірыңғай ... ... ... оны
оңтайластыруды ұйымдастыруды өзінің міндеті деп санайды. Бұл ... ... ... ... ... едәуір жағдайлар
жасауды көздейді. Ол ғылыми – негізделген ұйымдасу – техникалық талаптарды
істеу және еңбек ... мен ... адам ... ... (физикалық, психикалық және антропометриялық ) есептерді енгізеді
[31].
Эргономика, биология, психология, физиология, еңбек ... ... ... ... және т.б. ... ... Эргономика ролі жылдан – жылға өсуде, ... ... ... мен автоматизациялауды енгізу кезеңінде.
Өндірістік ... ... ... келесі эргономикалық
көрсеткіштер қолданылады.
Гигиеиалық – жарықтандыру ... ... ... ... шу, ... ... және т.б.
Бұйымдардың адамның антропометриялық қасиеттеріне сәйкес келуі (өлшемі,
пішіні). Бұл топ рациональды және ыңғайлы дене тұрысын, ... ... ... ... т.б. ... тез ... қорғауды
қамтамасыз етеді.
Физиологиялық – бұйымның адамның ... ... ... ... сәйкес келуін анықтайды. Олар адамның жұмыс қозғалысының
жылдамдығына және ... ... ... түйсік, дәмдік және сезім
информациясының сезім мүшелеріне түсетін көлемдерше әсер ...... ... психологиялық ерекшеліктеріне сәйкес
келуі керек. Психологиялық көрсеткіштер ... және ... адам ... ... келуін және оның мүмкіндігі мен
информацияны өңдеуін сипаттайды.
Эргономикалық ... ... алу ... ... ... диопозоны
транспорт жабдықтары және күрделі жүйелерді басқарудан тұтыну тауарларға
дейін.
Соңғы кезде еңбек эстетикасы мен ... ... ... ... құру ... көп ... ... өндірістік – техникалық
эстетикалық маңызы зор. Өндірістік эстетика жоспарлы – құрылыстың безендіру
және технологиялық эстетикалық ... ... ... ... өзара байланысы, орналасуы, өлшемдерінің құрылысы кіреді. Ол
адамдардың ... ... ... ... ... ... ... ендіруі үшін және еңбек өнімділігін жоғарылату
үшін жағдай жасау керек.
Құрылысты безендіру ... ... ... ... және ... элементтердің сырлау, көгалдандыру бөлмелерде көркемдік
эстетикалық бейнені жасау кіреді. Технологиялық ... ... ... ... ... т.б. ... мен орналастыруды көздейді.
Өндірістік эстетиканың комплексті сұрақтарын дұрыс шешу адамның
организміне жақсы әсер ... ... және ... сырқаттардың себептерін
жояды, еңбектің өнімділігін және өндіріс мәдениетін жоғарылатады.
Техникалық ... ...... жабдықтарын құрастыруды,
модернизациялауды және пайдалануды көздейді.
Техника қауіпсіздік ережелері
Тігін құралдарымен:
- Қайшыны бір – ... ... ... ... ... беру ... Қайшы өткір болуы керек.
- Қайшы, ине, жіп, оймақ барлығы арнаулы қорапта болуы керек.
- Инені ... ... ... Сынған инені арнаулы қорапқа тастау керек.
Тігін машинасында:
- Тігін машинасының үстінде бөтен зат болмауы ... ... ... ... ... ... ... тарту керек.
- Тігін машинасының айналатын бөлшектеріне жақын қарауға болмайды?
- ... ... қол ... абай болу керек.
- Тігін машинасының айналатын ... ... ... қоюға
болмайды.
Электр үтігімен:
- Үтікті жұмысқа қосқанда және ... қол ... болу ... ... ... ... қою және электр сымын үтікке жақындамауын
байқау керек.
- Үтіктің ... ... ... ... ... Үтік ... кеткен жағдайда үтікті өшіріп дымқыл шүберек арқылы
бірнеше peт ... ... ... - ... 7 - ... - ... 8 - ... - ... ... 9 - пішу ... - плакат қорабы; 10 - ... ... - ... 11 - ... ... - ... ... 12 - ... - 1 ... көрінісі
1- Күнгей бетте орналасқан оқу бөлмесі
2- Көлеңке бетте орналасқан оқу бөлмесі
Кесте -1 ... ... ... ' 1 |
|1 |8 и | |3 |
|J |2 | |(J | | |
| |CZH CZH | | | | |
| | | | | | |
| | | |и | | |
| |CZH CZH | |и | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| |1 1 | |
| |1 1 | |
| | | |/ |
| | | | | |
| |СИ СИ | | | ... си / |
|9 | |
| |10 ... орны — 1; ... ... орны - 2; пішу үстелі - 3; тақта- 4; ... - 5; ... - 6; есік - 7; ... ... — 8; ... бөлмесі — 9,
шкафтар-10, 11- үтіктеу үстелі [32].
2.4 Педагогикалық тапсырма ... ... – 2 ... ... қолданылатын тігін материалдары
Белдемшенің матасы әртүрлі болып келеді. Мысалы: жазда жазда салқын
түстегі ( ақ, көк, ... , ... ... ... Қыстыгүні
жылы түстегі(қара, қызыл) қалың маталарды қолданамыз. Белдемшеге мата
таңдау белдемше ... ... ... және фигура ерекшелігіне
байланысты таңдайды. Тік белдемше дайындағанда тығыз, ауыр ( жүн, ... ... ... дұрыс. Ал қиық, күліш белдемшелерге жеңіл,
жібек маталар қолданылады (сурет-2) [33].
Кесте -2 Матаны таңдау
Тест сұрақтары
1.Матаны пішу үшін ... ... ... ... ... мата ... ... жатады.
а. химиялық, ә. қоспалы, б. табиғи, в. Синтетикалық
3. Мақта маталары қандай талшықтарға жатады?
а. жасанды, ә. синтетикалық, б. табиғи, в. ... ... ... ...
а мақта ә. джут б. Капрон
5.Матаны пішу үшін керекті ... ... ... ... екі жағындағы тарқатылмайтын жіптері
а. жиегі, ә. негізгі, б. арқау, в. қатты.
7. ... пен ... не үшін ... сән ... ә. ... ... ... б.м күнделікті киіп
жүру үшін,
8 Мода неге байланысты өзгеріп отырады?
а. адамның дене бітімі ә. қоғамның өзгеруіне б. ... ... ... ата?
а. капрон, бөз, жүн, штапел ә. жүн, жібек, сәтен, зығыр б.
ацетатты ... жүн, ... ... ... жылтыр болса қандай жағы болады?
а. оң жағы, ә. сол жағы, б. ... ... в. ... ... тігу пішу технологиясы
Әр түрлі киімге жататын бұйымдарды екі негізгі ... ... ... және ... ... шалбар, белдемше шорты, шалбар-белдікті
топты бұйымдар, көйлек, ... ... ... және ... - ... ... Белдікті бұйымдарда белдемше ең көп топты ... ... ... ... ... немесе көйлектің бөлігі болуы мүмкін.
Силуэт бойынша белдемшелерді ... ... ... ... және ... келген
болады. Олар пішуіне қарай үш топқа бөлінеді: тіке, иықты және клеш. Тіке
белдемшелер қынамалы бір, екі ... үш ... ... ... ... ... ... резеңкеде болуы мүмкін. Тіке белдемшелерде негізгі
жіптер бұйымның ұзындығында орналасады [34].
Клеш белдемшелердің пішу ... ... ... немесе оның бөлігін
құрайды. Оларды кеңею сатысына қарай негізгі жеті топқа бөледі: клеш, ... ... ... ... ... ... және ... Бел,
жамбас, етек сызықтары дөңгелектің бөлігін құрайды. Бұл белдемшелердің
негізгі және ... ... ... әр ... ... ... емес.
алдының ортасында негізгі жіп ... ... ал ... ... Қиық ... 4, 6, 8, 10 және 12 ... тұрады,
төменге қарай кеңейе түскен. Әр қиықтың ... қиық ... ... ... түр ... ... жіп мұндай
белдемшелерде әр қиықтың орта сызығының ұзындығымен жатады. Белдемшеге мата
таңдағанда, оны ... ... ... алу ... ... жемпірмен,
қамзолмен. Мата таңдауы бұйымның қолданылуына қарай ... ... ... (жаз, қыс), ... және ... ерекшелігіне байланысты.
Тіке белдемшелерге және ... ауыр және ... мата ... ... ... Әр ... ... немесе шатраш. Төменге қарай кеңейе
түскен белдемшелерді жеңіл маталардан ... ... ... жүн және ... және қиық белдемшелерді тігуге жақсы драпталатын маталар лайық мақта,
жібек немесе жеңіл жүн. Белдемшенің сэні ... ... ... ... ... Тіке белдемшелерді пішуге енді және енсіз матаны, ал етегіне қарай
кеңейе түскен немесе ... ... енді ... ... ... ... ... болып келеді.
Силуеті жағынан
түзу ... ... ... ... көп ... қарама ... әр ... ... әр ... ... ... әр ... ... ... ... ... құрастырылуы екі жолмен түсіріледі. Пішу жоспары
берілген матаға қарап жасалады. Пішу ... ... ... бір ... ... қос ... ... көрсетілетініне азар аударған жөн.Бір
қабат матаны оның бет жағы ... ... мата қос ... оның бет жағы ішіне
-Сыртқы киімдер үшін-1,5см
-Жеңіл көйлектер үшін-1см
-Төменгі бүктемелер үшін-3см
-Ішкі тігістер үшін-0,7см
Пішім бөліктерін матаға ... ... ... ... және ... ... ... бойлық жіптербағытымен
жаяды.алдымен матаға ірі бөлшектер жайылады. Бөлшектер матаға түйреуішпен
түйреледі [35].
Кесте-3 ... ... ... ... пайдалана отырып белдемше пішудің нұсқау картасы.
|*№ ... ... ... ... |
| ... | |
|1 ... өңін ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... | |
| | | |
| | | |
|2 ... ... ... бақылай | |
| ... ... | |
| ... ... ... шық | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
| | | |
|3 ... бойынша үлгінің бөлшектерін | |
| ... ... ... ... ... ... сыз |------- |
|4 ... әдіп ... ... | |
| ... ... ... үлгі | |
| ... түйреуішті алып | |
| ... ... ... | |
| | | |
| | | |
| | | |
|5 ... ... ... ... | |
| ... ... ... ... | |
| ... салу | |
| | | |
| | | ... ... ,,,,,, ... 3. ... ,,,, 5. ... ,,,,, 7. ... |І |з |
| | | | | | |
| | | |Е | | |
| | | | |Л |
| | | | ... | | | |
| | | | | | ... | | | | | |
| | | | | |
| |Е | | | ... Аяқ киім ... ... ... ... ьас ... Стиль түрі
4 Зингер фрмасы Ресейдің қай қаласында ашылды
5 Ұлттық аяқ киім
6 Халқымыздың ақ алтыны
7 Тігін машинасының бөлшектерінің ... ... ең көне ... бірі
Жауаптары:
1. Біз
2.Сәукеле
3.Фальклорлық
4. Подольск
5. Кебіс
6. Мақта
7. Шөрнек
8. Белдік
Әдебиеттер:
1 Жолдасбекова С.А., ... Қ.Р. ... ... ... –Алматы. 2007.
2 Баганова Т.А. Сама себя партниха
3 Әйел киімдерін модельдеудің негіздері
3.1 Мата таңдау, сәннің сырт ... ... ... алдында оған қажетті мата таңдай білу ... ... оның ... ... ... назар аударады. Пайдалы
қасиеті деп отырғанымыз – мата талшығының құрамы, денсаулыққа ... мен ... ... тез жуылуы, ... ... ... ... қасиеттерді матаны қолмен ұстап, мыжғылап анықтайды.
Сәндік қасиеттеріне – таңдаған матаның түсі, сапасы, тігістің әдемі ... ... ... ... ... көп ... ... маталар гигиеналық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... олар қыртыстанғыш, үтіктелуі қиын және
тез отырады.
Қоспа маталар жылтырлау, тайғақ, тез ... тез ... ... ... киім жақсы үтіктеледі, сабын суда оңай жуылады,
тез кебеді. Үтіктің режимін ... ... ... матаның бетінде
жылтыр із қалуы немесе тез бүрісіп қалуы мүмкін.
Қоспа маталарға ... ... ... ... ... ... жылу ... және ылғал өткізгіштік қасиеті жоғары.
Көбінесе табиғи материалдарға ... ... ... лавсан мен нитронның
сырт көрінісі жүн матасына жақынырақ.
Химиялық талшықтардан мата ... ... ... әр түрлі үлеспен
талшықтарға қосып ... ... ... ... ... қосса, мата
жұмсарады әрі жақсы бүрмеленеді. Ал капронды жүнмен араластырса, мата ... ... және онша ... ... ... бұйымды кию мезгіліне қарай қойылатын
талаптар әрқалай. Мысалы, күнделікті киетін киімдердің матасы жуғанға және
жіптердің ыдырауына ... ... ... Ал ... ... киімдердің
матасына мұндай талап қойылмайды.
Көйлектік маталарға сәтен, бөз, шотланда т.б. жатады. ... ... бос ... ... ... әр ... көлемдегі шаршы
тәріздес болыа ... ... ... ... жылу ... ... Бомазидің түгі бір жақта болса, фланельде екі жақта да
болады. Майя, маркизет маталары өте ... және ... ... ... организміне матаның экологиялық әсері
«Экология» «экологиялық таза» деген сөздерді газет-журнал, ... ... т.б. ... көп ... ... ... қазір
қоршаған ортаның ластануына байланысты ... ... ... қарағанда ең негізгі болып отыр. Тігін өндірісінде осы
проблемаға баса ден ... ... ... ... әр ... барын білесіңдер, олар адамның организміне әсер ... ... ... ... ... адамның денесін қысып,
электрленіп, ауа жібермей, денеден тез тер ... ... ... ... ... қатар синтетикалық бұйымдарды әр
адамның организмі ... ... ... адамдардың денелеріне бөртпе
шығып, аллергиялық қасіреттерге душар етеді. Әсіресе кішкене ... жас ... ... маталардан киім тігуге немесе сатып алмауға
тырысу керек.
Кейінгі кезде зығыр, мақта, жүн маталарға ... де, ... көп. ... ... ... бойы ... ішінде болатындықтан, оған
қолайлы жағдай жасау керек. Адам денесі үнемі тыныс алғаны жөн. Ал ... ... ... ... ... ... ... синтетикалық
маталарды зиянды деп, өндірістен мүлде алып тастау да дұрыс ... ... ... ұзақ ... кимеу керек.
Сәнді арнайы көркемдеуші-сәнгер жасайды. Ол сәнқой адамның талғамын
ескере отырып, тұтынушы халықтың талабына сай ... етіп ... ...... іс. ... дене ... ... талабы әр түрлі
болғандықтан, сән таңдау да – күрделі, ... ... ... Сән
журналдарынан киім таңдағанда абай болған жөн, өйткені сәнді таңдағанда,
жасыңды, дене ... ... мен ... сән ... ... ... ... дене бітімінің кем-кетігін жасыратындай етіп ойластырып,
оның бірнеше ... ... ... ... ... таңдап, оған
мата, фурнитура таңдау жұмыстарын жүргізеді. Сәнге байланысты матаның түс
ерекшелігін шешіп, ... ... ... ... үлгі ... ... жұмысымызда ұлттық дәстүрдегі жас қыздың ұлттық киімін ұсынып
отырмыз.
Сән таңдалған соң, оған ... беру ... Ол үшін ... ... ... содан кейін жеке ... ... ... бұйымның аталуы; пішімі (қатал немесе қиял); түймеліктің ... ... тік т.б.); ... ... ... және құрастырма
жең); жағасының орналасуы; қалтасы (жапсырмалы, ... ... ... кең ... қатпарлы т.б.) жазып көрсетіледі.
Біздің ұсынып отырған киім үлгіміз сән салтанатқа ... ... ... ... ... арналған сәндік көйлек. Ол бел сызығы
бойынша ... сол жақ ... ... ... бел ... жеңі ... қазіргі үлгіде балеро сыртынан, мойын ойығы үлкен
емес, кеуде тұсында сәнді көрінетін кішкене ... ... ... мен жең ... сәнді әшекейленген, кең белдемшелі. Үстіңгі
бөліктің алды бүйір тігісінен екі ... және бел ... ... қарай
екі релефті тігіс арқылы орналасқан. Артқы бойы екі бөліктен тұрады, бел
сызығынан жоғары ... екі ... Кең ... ... және артқы
бойы бүрмеленген. Етегі 4-қатар желбезекті Көйлекке ... ... ... Киім ... ... ... ... сыртында
қынамалы қызғылт велюр матадан тігілген балеро [36].
3. 2 Киімнің атқаратын қызметі және оны ... ... ... ... жалғастыру үшін тынымсыз күресіп
келеді. Адам өмірінде жейтін тағам және тұрғын үй өте ... ... киім де сол ... өте қажеттілік болып есептеледі. Өйткені, ... ауа ... ... ... ... ... ... жауын – шашыннан, желдің өтінен т.б. қорғайды. Киім
дегеніміз адамның ... ... ... жеке ... жауып тұратын
жамылғылар жиынтығы, яғни адам киюге арналған зат. ... ... ... ... оның ... ... ... жас айырмашылығын, этникалық
ортасымен дәстүрін және әлеуметтік ерекшеліктерін де ... ...... ... ... де анықтайтын құрал. Киімнің
эстетикалық ... ... ... ашу, дене сұлулығы мен
сымбаттылығын ... үшін ... ... киім тек қана ... ... ... ол ... өнері шығармашылығының сапалық жағынан ... ... ... ... сән ... де дамып, үнемі жаңарып отырады. ... әр ... ... сай ... ... ерекшелігі бар. Қазіргі
заман киім үлгісін ... үшін ... оның ... ... мен ... ... ... қажет.
Адам өз өмірінің әр кезеңінде жалғыз ғана емес, айқындалған жағдайларға
байланысты түрлі: тұрмыс ... ... ... және ... арналған киім киеді. Киім тұрмыстық, өндірістік және спорттық
болып бөлінеді.
Үлкен киім тобына ... ... ... Бұл киімдер негізгі
қорғаныштық, хабарлау және эстетикалық ... үш ... де ... ... нақты жағдайларға байланысты: күнделікті, салтанатқа,
үйде киетін болып бөлінеді.
Өндірістік киім ... ... азда ... ... ... ... ... Өндірістік киім арнайы – өрт сөндірушілерге,
ағаш кесушілерге, лаборанттарға т.б. үшін, мекемелерге арналған – ... т.б. ... ... ... тобы спортпен айналысатын адамдарды жоғары жетістіктер
мен нәтижелерге ... және ... ... ... қорғаныстық қызмет
атқарады. Спорттық киімдер оның түрлеріне байланысты: теннисшілерге,
футболшыларға, дзюдошыларға, күреске ... т.б. ... ... Сондықтан спорттық ... ... ... ... ... ... ... және оны сатуда қалыптасқан тәжірибеден киімнің әр тобы
ұсақ топшаларға бөлінеді. Тұрмыстық киімдер ішкі ... ... ... сырт киім ... бөлінеді. Адам тұлғасына киілетін киімдердің ішінен
киетін ішкі киімдердің жиынтығы: трусы, түнгі көйлек, іш ... ... ... ішкі ... ... ... киім. Оған күртеше, кеудеше,
шалбар, белдемше, көйлек, жилет жатады. Көйлек немесе костюмнің ... киім ... ... ... ... ... плащ киеді.
Киімдер түрлі талшықтан жасалған маталардан ... ... ... ... ... ... ... жүннен, жібектен,
аралас немесе синтетикалық материалдан жасалынған бұйым деп бөлуге болады.
Киімдерді бұлай ... ... ... ... жылдың барлық мезгілінде киілетін болғандықтан жаздық, қыстық,
күздік – көктемдік, маусымдық және ... ... ... та ... және ... киімдер ерлер, әйелдер және балаларға арналады.
Ал өндірістік ... ... ... ... болып бөлінеді.
3.3 Киімнің пішімі және адам тұлғасының ... ... ... ... түрі адам ... ... ... сай
болады. Киімде бел сызығынан бөлінетін көкірекше (лиф) және ... ... жең және жаға ... ... келбеті форма және сұлбаны бейнелейді. Киім ... ... ... аз ... ... бұрышты болуы мүмкін. Форманың
көлемі киімнің денеге қыналу дәрежесіне ... ... ... формада
денеге жанасу нүктелері аз болады. Аз ... ... ... ... ... адам ... ... тұрады немесе оны жасырады.
Киім формасының көрінісі сұлбалық болып табылатын ... Бұл иық, ... бел, ... ... ... ... киім
сұлбасын бейнелейді. Тәжірибе жүзінде сұлбаның төрт түрі: тік, жартылай
қынамалы, қынамалы және трапеция бейнелі.
Тік сұлбада бел ... ... иық ... ... ... ені иық ... еніне тең болады. Бұл сұлбадағы ... ... ... ... ... ... сызығы бойынша шағын көлемді болады, бел
және мықын сызығының қыналуы ... ... ... ... ... сұлбада кеуде және бел сызығында айтарлықтай қыналады, ... ... ... сызық кеңейген.
Трапеция бейнелі сұлбада киімнің жоғары бөлігі аз көлемде ... ... ... жақсы қыналады және төменгі сызық қатты кеңейтіледі.
Киімнің беті ... ... жеке ... ... ... ... алды, жең, жаға, белдемшенің алдыңғы ... ... ... ... ... жартысы, шалбардың артқы жартысы.
Киімдегі негізгі бөліктер бір – бірімен тігіс арқылы қосылады. ... ... ... көп ... киім ... ... дәл
келеді.
Киімнің негізгі бөліктерінің формасы киімнің пішімімен анықталады.
Пішім арқылы киімнің ... ... ... ... ... ... жеңді қондыру сызығы және тік және көлденең
сызықтармен ... және ... жеке ... ... ... түрлеріне
байланысты жеңді тігу келесідегідей киім пішімімен ... ... ... жең, ... ... жең. Бұл үш ... үйлесімділігі тағы бір
түрін – құрама (комбинированный) пішім береді.
Қондырмалы жеңнің пішімі ... ... ... тігу ... ... Бұл сызық өзінің көрінісімен қолдың қимасымен
бірге Киімнің алдыңғы және артқы бөлігі бір – ... ... ... ... тұйықталған сызықпен бекітіледі [37].
Қазіргі сән жаңаша көзқарастың, ... ... және оны ... ... Ол ... етпейді, қайта бізге түрлі
стильдегі киімді таңдауға мүмкіндік береді. Бұлай ... ... ... ... әлеуметтік жағдайы, мінез-құлқы, қабылдауы әр түрлі және
сән ... ... ... да ... ... киім адамның ажарын
ашып, дене ... мен ... ... ... рухани
және моральдық жағынан дем береді. Сонымен ... ... ... ... оның ... ... отыру – адам мәдениетілігінің
белгісі болып есептеледі.
Ол уақытқа және қоғамдық жағдайларға сәйкес сұлулық ... ... ... ... сән ... ... ... болады. Әр жылдың,
дәуірдің тарихи кезеңдеріне байланысты киімнің өзіндік ерекше формасы мен
пішімі, ... ... ... және киімді үйлестіріп тұратын сәндік
бөлшектерінің жиынтығы бәрі қосылып ... сән ... әр ... ... ... ... пен жастардың сұранысына жауап беруі керек. Сонда ... ... бәрі ... әрі ... дамытады. Дәстүрлі халықтық
костюм үлгілері қазір де сән ... үшін ... ... ... ... отыр және де ... ... арналып тігілген киімдердің ... де ... ... ... сән ... екі бағытта дамып келеді, біріншісі; болашаққа қарай
жаңаша ұмтылыс, екіншісі; өткенге оралу, оның кейбір элементтерін қайталау.
Алғашқысында ... ... жаңа ... – жасанды талшықтардан
жасалынған маталардан бұрын болмаған, тез ... ... сән ... ... ... бұл ... ... жасайтын жас модельерлер ... Олар ... ... тудыратындай дәстүрден тыс (денеге жабыса
қыналған, тым қысқа, жартылай ... ... ... ... ... ... ... тамсандырып, сән өнеріне өз
үлестерін қосуда.
Екінші бағыттағы сән – ол өткен күндерге оралу, ... ... ... ... ... ... көңіл - күйіменен үндесу,
тілдесу. Таза талшықтан жасалынған жоғары ... ... ... жапсырмалармен сәндеп өңдейді. Мәселен, көйлектерді тоқымамен
өрнектеу, белдемшелердің етегін ... ... ... ... шілтермен
өңдеу оған әдемілік, көркемдік береді.
Сән туралы айтқанда біз «сұлба», «пішім», «стиль», «пропорция» ... ... ... нені білдіреді?
Сұлба – жазықтықта немесе кеңістікте сызықпен көрсетілетін тұлғаның
кескіні. Сұлбаның түрлері: тік, трапеция, қынамалы, жартылай ... Тік ... ... адам ... табиғи пропорциясына жақын
арақатынасымен тартылып тұрғандай тар (ұзын ... ... ... - тік ... ұқсайды (сурет 3) .
сурет – 3 адам тұлғасының табиғи пропорциясы
2. Трапеция – жоғарғы жағы ... тар, ... ... ... фигураға ұқсайтын сұлба
3. Қынама «Х» - иығы үлкен, белі жіңішке, төменге қарай кеңейтілген
сұлба
4. Қынамалы – иығы ... ... белі ... төменге қарай
кеңейтілген немесе тік белдемшеге ... ... ... ... – денеге кигенде тұлғаға сиымды, төменге ... ... - ... ... ... туындының мәнерін, мазмұнын,
идеялық-көркемдік ... ... ... – грек ... ... өрнек түсіретін үшкір таяқша деген
мағынаны береді.
Классикалық стиль – бұл ... ... ... ... ... ... ... қаншама жылдар бойы ағымнан тыс қалмайтын
жұмысқа, белгілі бір маман иесіне арналған киім ... ... ... киімдер бір түсті, клеткалы маталардан тігіледі, мәселен, -
костюмдер, тік, тар, кең ... ... ... және ... ... ... киім ... әр қайсымыздың гардеробымызда кездеседі, өйткені
бұл ... ... және ... ... ... бірге бұл
стиль іскер адамның бейнесін жасайды.
Романтикалық стиль – бұл ... ... ... әшекейленген
(желбезек, қатпарлар, бүрме, кесте, түрлі гүлдер т.б) күнделікті ... сән – ... ... киім ... ... жұқа ақ ... белінде белдігі бар, кең белдемше және жоғарғы бөлігі қынамалы,
жағасы ... оған ... ... сәндеп жасалған шаш – нағыз
романтика.
Бұл стиль той – думан, демалыс, салтанатты ... ... ... ... ... ... әйелге тән биязылықты білдіреді. Киім матасы бір
түсті, ашық алқызыл түсті, гүлді және ... ... ... - ... айналысатын адамдар үшін шығарылады.Бұл
киім түрлері түрлі ойындар үшін және спорттық ... ... ... ... ... ... лен, мақта және аралас ... ... ... сырт киім ... ... ... ... бастырыла жүргізілген киімдер жиынтығы жақсы
демалысқа, спортпен айналысқанда, ... ... өте ... Қазіргі кезде
спорт түріне байланысты арнайы киімдер тігілуде.
Фольклорлық стиль – ... ... киім ... ... жасалатын
киімдер. Бүгінгі фольклорлық стилді киімдер - сәндік ... және ... ... ... ... ... ... стильде тігілген киімдерде сән
беретін бөлшектер көп болады. Бұл стилде киім тігетіндерде өз ... ... ... ... ... түрлі үлгілерді өздері құрастыра
береді. Әрбір ұлттық киімде қол ... ... жай және ... ... ... ... ... бөлшектер, түрлі мехтардан
т.б. бөлшектер кездеседі. Фольклорлық стиль – этнографиялық костюмдердің
көшірмесі емес, бұл ... ... ... жаңа ... ... ... ... [38].
Адам тұлғасының құрылымы, өлшемді алу
Пропорция - костюм бөліктерінің өзара және адам ... ... Адам ... ... пропорциясына
жақын арақатынас ең әдемі, жетілген, ... ... ... ... ... пропорциялармен бірге әдейі ... да ... ... ... ... ... тұлға
болса да қолайлы, сонымен ... ... ... ... ... ... ... ептеп жылжыту арқылы ... ... ... оның ауыр ... жеңіл секілді болып көрінуі ... ... ... ... ... бөлшектер, әшекейлер неғұрлым көп
болған сайын ... ... зор ... көрінеді , ал артық ... ... ауыр ... өзі ... ... көрінеді .
Тұлға пропорциясы - адам тұлғасының жеке ... ... ... ... ... ... және аяқ – ... ұзындығы, мықын
мен иықтың ені өлшемінің арақатынасы.
Адам тұлғасының негізін бір – ... буын ... ... ... ... құрайды. Бас сүйегі омыртқамен жалғасып жатады.
Омыртқада көкірек клеткасы және жамбас сүйектері бекітіледі. ... ... ... ... ұстап тұратын иық сүйектері: алдында
бұғана, артында жауырын ... ... ... ... төменгі аяқ
сүйектері бекиді. ... ... ... ... ... беті ... жабылған. Тері мен еттің арасында май қыртыстарының қабаттары
болады.
Сүйек өлшемдері, бұлшық еттер мен май ... ... ... формасы мен өлшеміне ықпал етеді. Адам мүсінінің сыртқы ... ... ... ... ... ... ... пропорциясы,
дене құрылысы, дене сымбаты.
Адам тұлғасы организмнің биохимиялық ... ... ... іс – ... ... жасына, өмір сүру жағдайларына
байланысты (сурет 4).
сурет - 4 Адам тұлғасы организмнің биохимиялық ерекшеліктері
Мүсін ... деп ... сырт ... ... ... Бұл ... қалпында мойын және бел тұсындағы омыртқа ... иық ... ... ... ... сипатталады. Демек, дене сымбаты
омыртқаға, бұлшық еттер мен май қыртыстарының жетілуіне байланысты.
Адам мүсіні ... ... және ... ... ... Дұрыс мүсін
арқадағы жауырын мен бел сызығындағы ... ... ... ... ... ... ... жауырын тұсындағы иық, арқа, бас
алға ... ... және бел ... ... ... ... келеді. Иілген
тұлғада бас пент иық артқа ... ... арқа тік, бел ... ішке ... иіледі. Адамның дене сымбаты жыл өте келе өзгереді. Оған
оның жасы, еңбек іс – ... дене ... т.б. әсер ... өлшем белгілеріне дененің ұзындығы, кеуде орамы жатады.
Дененің ұзындығы – адам ... ... ... анықтайтын
алғашқы белгі.
Кеуде – дененің ... ірі ... ... жоғарғы бөлігін иық
тұстары деп атайды. Иық мойыннан төмен қарай ... ... ... оның үш түрі ... ... ... және жатаған. ... ... ... ұшына дейінге аралықтары иық иіні деп
аталады. Иық да үш түрі ... ... кең ... кең ... ... – бұл бас пен ... жалғастырып тұратын дененің ... ... ... ... ... орташа және ұзын сияқты
түрлерге ... Ал ... ... ... ... ... болып келеді.
Қолдардың ұзындығы мен иықтың ... ... бой ... дене ... үш ... бөлінеді:
- қолдары қысқа, кеуде бітімі кең келетін брахиморфты;
- кеуде бітімі ... ... ұзын ... долихоморфты;
- орташа шаманы сақтап долихоморфты типпен брахиморфты типтің
арасында ... ... ... сыртқы формасы әрдайым әр түрлі ... ... ең ... дененің анатомиялық құрылымымен анықталады. Адамға
тамақтану сипаты, тұрмыс бейнесі жас ... ... және ... ... ... мен бедеріне елеулі әсер ... адам ... ... мен ... ... сан ... мәліметтер алу үшін антропометриялық ... ... грек ... ... «антропос» - адам, «метрия»
-өлшеймін деген сөзді ... ... ...... адам
қаңқасының анық көрінісі: кедір – бұдырлығы, иілуі, сүйектің өсінділері,
денедегі жұмсақ ... ... ... ... ... ... көрсетілген.
Төбе «а» - баспен көздің көлденең орналауымен ... ... ... ... ... «б» - ... бойдағы жетінші мойын омыртқасының шығыңқы
нүктесі.
Мойынның негізгі ... «в» - ... ... ... иық ... ... ... бас нүктесі «г» - кеудедегі бұғананың ең ... ... ... ... «д» - ... ... ... жоғары
орналасқан кесек еті.
Ортаңғы көкірек нүктесі «е» - кеудедегі ... ... ... ... нүкте «ж» - жауырын өсінділерінің жоғарғы нүктесі.
Иық нүктесі «з» - жауырын өсінділерінің ... ... ... иық
буындары аумағын жартыға бөліп тұрады.
Шынтақ нүктесі «и» - шынтақ сүйегінің басында орналасады.
Көкірек нүктесі «к» -көкірек безінің жоғарғы ... ... ... ... ... «л» - ... ... жоғарғы
бөлігіндегі шығыңқы жері.
Тізе нүктесі «м» - тізе қақпағының ортасы.
Алдынғы ... ... ... «н» - ... ... ... қолтық
асты ойысының алдыңғы жағында тері қабаттарымен жабылған иіннің ... ... ... «о» - ... түсіріп тұрғанда қолтық асты ойысының
артқы жағында тері қабаттарымен ... ... ... ... нүктесі «п» - бөксенің жоғарғы нүктесі.
Бел нүктесі «р» - ... ... ... ішіне қарай иілген бөлігі
(сурет -5)
сурет - 5 Адам денесінің сыртқы формасы
Төменгі сызықтан (еденнен) ... ... ... ... яғни
адам денесінің жас мөлшеріне қарай өлшейтін ... ... ... жағдайда орналасуы керек. Нүктелерді өлшегенде басты көзбен құлақтың
көлденең жағдайындағыдай ұстау ... ... төбе ... бойы (Б) - ... ... ... қарай төбе
нүктесіне дейінгі өлшем алынады
Бұғана нүктесінің ... (Ббн) - ... ... қарай бұғана
нүктесіне дейінгі өлшем
Мойын негізі нүктесінің биіктігі (Бмнн) – ... ... ... ... ... ... ... биіктігі (Бин) – төменнен жоғары иық нүктесіне ... ... ... (Бкн) – ... жоғары қарай көкірек
бездерінің жоғарғы нүктесіне ... ... ... ... (Ббс) – ... ... бел сызығына дейінгі
аралық.
Тізе нүктесінің биіктігі (Бтн) – еденнен жоғары қарай тік тізе сызығына
дейінгі аралық.
Мойын нүктесінің ... (Бмн) – ... ... ... ... тік ... ... бұрышы нүктесі (Бабн) – төменгі сызықтан жоғары қарай
қолтық асты ойысының артқы жағында иіннің жоғарғы нүктесіне ... ... асты ... ... ... – еден мен ... асты қатпарына
дейінгі аралық жоғары қарай тік өлшенеді.
Көйлек, белдемше, шалбар т.б. пішімі жасалады. ... ... ... ... ... ... және артқы бой, жең, жаға) сызбасы
тұрғызылады. Сызба жасаудың бірнеше тәсілдері бар. Бұл ... ... ... ... яғни ... негізгі өлшем бірліктері алынады.
Жеке бұйым дайындау жағдайында жеңіл киімдерді ... ... ... ... дәл ... ... және ... тұлғаға базалық
анықталған өлшемдер бойынша.
Жасалынған талдамалардан байқағандай қандай болған жағдайда ... ... ... үшін тұлғаның дәл өлшемі алынуы ... ... ... үшін ... ... мен үлгінің, негізгі сызықтар мен
нүктелердің сызбада орналасуын және ... ... бір – ... ... білу керек. Бір сызбаны тұрғызу ережесін білгеннен ... ... өту ... ... негізі солай қалады, өзгеретіні тек өлшемдер
ғана.
Өлшемдерді алу ең ... ... ... табылады. Өлшем алу барысында
қателесер болсаңыз, онда киім ... шақ ... деп ... ... үлгі жасау барысында ескеру қажет.
Адам тұлғасын өлшеуді төрт топқа ... ... орам ... иық, білезік, кеуде, бел, мықын);
• ені (арқа, кеуде, иық);
... ... ... ... ... ... проекциялық өлшемдер (иық биіктігі, дене қалпы).
Тұлғаны ішкі киіммен немесе жұқа жеңіл көйлекте денені тік, бос ұстап
тұрған ... ... ... ... ... ... ... жазылады: О – орам, ЖО – жартылай орам, Е – ені, Ұ – ұзындығы, Б
... О – ... ... ... өлшемнің қай жердікі екендігі
жазылады. Орам, ұзындық, биіктік және ені түгел, ал ... ... ... - 3. ... бірліктері
|№ |Өлшем-н| | |
| |ің ... ... ... ... |
| ... | |
| ... | | |
|1 |2 |3 |4 |
|1 |ЖОм ... ... ... ... ... бойда жетінші |
| | ... ... ... ... ... ойық шұқыры |
| | ... ... ... |
|2 |ЖОкI ... I - дің ... ... артқы бойда жауырын үстінен|
| | ... ... ... артқы қолтық бұрышын жанай өтеді. |
| | | ... ... ... жоғарғы жағынан |
| | | ... |
|3 ... ... II - нің ... ... ... қолтық бұрышын |
| | |жартылай ... ... ... ... ... ... |
| | | ... көкірек бездерінің ұшы бойынша |
| | | ... |
|4 ... ... III - тің ... ... жауырынның төменгі бұрышынан |
| | ... ... ... ... бұрышын жанай отырып, алдында|
| | | ... ... ұшы ... ... |
| | | ... ... |
|5 |Об ... ... |Бел ... деңгейінде сантиметрлік |
| | ... ... ... ... ... |
|6 |ЖОм |Мықынның ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... ... жағынан қарынды есепке |
| | | |ала ... ... ... |
|7 |Ек ... ені ... ... жоғары қолтық ойығының |
| | | ... ... ... ... |
|8 |Ұаб ... бел ... негізгі нүктесінен бел сызығына |
| | ... ... ара ... өлшеу |
| | ... | |
|9 ... ... бел |Мойын ... ... иық ... | ... |ең ... нүктесі арқылы бел сызығына |
| | ... ... ... өлшеу ... |Бк ... ... ... жобаланған иық тігісінен|
| | ... ... ... ең ... ... |
| | | ... ... ... ... ... ... ... ара ... ... |
| | ... ... |
| | ... | ... |Бқи ... иық |Бел ... мен ... ... ... |
| | |биіктігі ... иық ... ... ара |
| | | ... ... ... |Еа ... ені ... артқы қолтық ойығы бұрыштарының |
| | | |ара ... ... ... ... |Еи |Иықтың ені |Сантиметрлік таспамен мойын негізінен ... | | ... ... ... ара ... |
| | | ... ... |Др |Жең ұзындығы |Иық ... ... жең ... |
| | | ... ара ... өлшеу ... |Об ... ... ... ... ... иық осіне |
| | | ... ... ... ... ... |
| | | ... ... ... |Обз ... ... көмегімен білезікті айналдыра отырып |
| | ... ... ... |Ұб ... ... ортасындағы жетінші омыртқа арқылы |
| | ... ... ... ... аралық алынады |
|19 |ЕкII |Кеуденің ені ІІ|Алдыңғы қолтық ... ... тік |
| | | ... бойынша көкірек ұштары нүктесінен |
| | | ... ... ... |ҰабI ... ... |Иық ... ... нүктесінен омыртқаға|
| | ... І ... ... бел ... ... |
| | | ... ... ... ... ... ... |Мойын негізіндегі жобаланған иық тігісінің|
| | ... |ең ... ... ... ... бұрышы|
| | |биіктігі ... ... ара ... ... ... |Ұаж ... бел ... бел сызығынан қарынның шығынқы |
| | ... ... ... ... ара ... |
| | ... ... ... |Ұбж ... ... ... бел ... ... ең |
| | |бел ... |шығынқы нүктесі бойынша тігінен жерге |
| | ... ... ... ара ... ... |
| | ... | ... ... ... жағындағы |Артқы жағындағы бел сызығынан жамбастың |
| | |бел ... |ең ... ... ... жерге дейінгі |
| | ... ... ... ... |
| | ... | ... тұлғада толықтық төрт топқа : I,II,III,IV бөлінеді. Бұл топтар
бір – бірінен ... және ... III - тің ... ... ... ... ... халқының әйел көйлегін тігу технологиясы
Түріктердің киімдері салмақты түсімен, ешбір тоқымамен, желбіршекпен
сәнделмейтіндігімен ... ... ... ... деген ұғым жоқ
және биік ... аяқ ... өте аз ... ... ... негізгі
киімдері: қолпылдақ келетін дамбал (шельвар деп ... ... ... өте ... ... ... ... (йелек), белдік (кушак),
бас киім (колав).
Кең келетін шалбар мен жейдені әйелдер де, ерлер де кие ... ... ... материалдан тігіледі, яғни, бұл жұмыс істеуге өте ыңғайлы.
Әйелдердің ұзын көйлектері энта-ри деп аталады. Бұл киім ... ... ... ... ... Кейде оның сыртынан инчик деген түймесіз желетке
киіледі. Бас киім ... ... ... ... орамал тағады. Бірімен шашын
жапса, екіншісімен иекті жабады екен (сурет ... 6 – ... ... әйел ... үлгісі
Дайын бұйымның сапасы көп жағдайда бұйымды өңдеу жүйелігінің дұрыстығы
мен ... яғни ... ... ... грек тілінен
аударғанда өнер, ... ... сөз. ... - ... ... арқылы шикізатқа, материалдарға әсер ету әдістері, ... және ... ... бір ... ... жүйелігі туралы
ғылым.
Бұйымды құрастыруға, яғни матадан пішілген ... ... ... ... ... жаға және т.б.) ... ... бұрын, бұл бөлшектерді сәйкесінше әзірлеу қажет. Бөлшектерді
әзірлеу - әрбір бөлшекті ... ... ... Олар басқа
бөлшектермен қосуға дейін аяқталуы тиіс. Мысалы, сөрешені немесе артқы
бойдағы ... мен ... ... және иық ... бойынша қосқанға
дейін орындау керек. Жең ойығын өңдеу қажет.
Бұйым ... ... ... бір ... ... ... әзірлеу жөнінде қатып қалған бір жүйелілік жоқ. Өйткені ол
үлгіге және өңдеу ... ... ... рет ... ... ... әзірлеудің жалпы кестесін ғана ұсынуға болады.
1. Барлық ұсақ желбезектерді өңдеу ... ... ... ... Бөлшектерді осындай күйінде құрастыруға дейін жинап,
сақтап қою керек.
2. Артқы бойды ... ... ... ... бедерлі
сызықтарды және т.б. өңдеу.
3. Кеудеше әзірлеу;
4. Белдемшені әзірлеу;
5. Желбірлерді қондыру.
Бұйымды ... ... және ... бөліктерді тігу
2. Артқы бой мен кеудеше бөліктерінің иық ... ... ... ... ... ... тігу.
4. Жең қуысын тігу.
5. Белдемшені қосу.
6. Бұйымның жеке бөліктерін әшекейлеу.
7. Бұйымның етегін өңдеу.
8. Бұйымды ең ... рет ... ... ... ... ... , өңдеу бөлшектері)
Көйлектерді әзірлеген кезде дымқыл-жылулық өңдеу жұмысының шамамен
15-20 пайызын ... ... ... мен оның ... ... көп ... тігу барысында да, сондай-ақ оны ақырғы өңдеу кезінде де дымқыл-
жылулық өңдеудің қалай ... ... ... ... жылулық өңдеу негізінен мына мақсаттарда қолданылады:
- бұйым бөлшектеріне көлемді-ауқымды ... беру және әр ... ... өңдеу;
- ақырғы өңдеу;
- бөлшектерді желіммен қосу.
Өңдеуді орындау процесінде матаға дымқылмен, ... және ... ... ... ... үш ... ... дымқылмен және жылумен жұмсарту.
2. Алынған пішімді дымқылмен, жылумен және қысыммен бекіту.
3. Өңдеу процестері үтіктеуге, басуға және булауға бөлінеді.
Жіптердің ... ... ... маталар да әр түрлі ... ... ... 4 – Жіптердің тоқылу тығыздығына байланысты дымқыл-жылулық өңдеу
|Мата аттары ... ... ету ... ... ... ... |
|Жасанды және ... ... |180 |30 |10-10 ... бар таза ... мата | | | ... ... |150 |20-30 |25-30 ... және ... ... |160 |30 |10-10 ... ... |160-180 |30 |20 ... ... |140 |30 |10 ... мата және ... ... |180-100 |30 | ... жібек |160 | | ... ... ... ... экономикалық шығыны есептеліп, өзіндік сатылу бағасы
шығарылады. Бұйымды тігуге арналған материалдар.
1.Материал ... ... ... ... ... |Теңгемен |
| | ... | | ... |
|1 ... ... |м |1,80 |1,500 |2625 |
|2 ... мата |м |1,20 |400 |500 |
|3 ... |м |2 |450 |900 |
|4 |Ақ креп ... |м |3 |500 |1500 |
|5 ... ... ... |4 |50 |200 |
|6 ... |м |3 |600 |1800 |
|7 ... ... |2 |10 |20 |
|8 ... ... ... |60 |60 |120 |
|9 ... ... |м |3 |100 |300 ... ... |м |6 |250 |1500 |
| ... | | | |9465 |
2. ... ... ... ... ... материалдың 30% құрайды.
Н/ж=(Ш/қ х30%)/100=(9465х30)/100=2839,5
2. Қосымша жалақы негізгі жалақының 10% құрайды.
Қ/ж =(Н/жх10)/100 =(2839,5х10)/100=283,95
3.Амортизацияның негізгі жалақы мен қосым
ша жалақының 2% ... Цех ... А 8% ... Жол ... н/ж, қ/ж, ... 4% құрайды.
Ж/ш=((н/ж+қ/ж+А)х4)/100=(2839,5+283,95+62,5)х4)/100=127,4
Барлығы: 3568,15
1. Бұйымның өзіндік құны.
Бқ=Ш/қ+Н/ж=9465 + 3568,15=13033,15
2. Бұйымның құны 5% ... ... ... жалпы құны.
Б/қ=Б/қ+Р=13033,15+651,6=13684,75
4. Сатуға қойылатын үстеме баға бұйым құнының 20% құрайды.
С/қ/ү/б=(Б/қх20)/100=(13684,75х20)/100=2736,95
5. Бұйымның толық құны.
Б/т/қ=Б/қ+С/қ/ү/б=13684,75+2736,95=16421,7
6. Бұйымның толық құнына 20% ... ... ... ... + С.қ.қ=16421,7+3284,2= 19705,9
Қорытынды
Аталған дипломдық жұмысты орындаудағы мақсатымыз, оқытудың қазіргі
уақыт ... ... ... ... ... бір ... ... өзі іздеп табу, талдау және ұтымды пайдалану, жылдам
өзгеріп жатқан бүгінгі дүниеде ... өмір сүру және ... ... білуге
қабілетті жастар даярлауы, еңбекке оқытуды шығармашылық қабілеттерін
қалыптастыру ұстанымы тұрғысынан орын алатыны ... ... ... ... ... ... бет бұрыс жасап жатыр.
Қандай мемлекеттің ... да, бет ... мен ... ... байланысты.
Жастар болғанда да, талапты өнерлі жастарды айтамыз.
Дипломдық жұмысымыздың тақырыбына сай ұлттық тәрбие алмаған ... рухы ... Алға ... ... зор ... ... да- жастар. Сондықтанда біз келешекте қуатты мемлекет, ... ... ... ... ... ... т.б. көптеген салт-
дәстүрлеріміз тұрғысынан тәрбиелеуіміз қажет. Осы ... ... ең бір ... ... - оқу, яғни ол жастарға ... ... ... ... ... ... ... ғылыми болжамдарға ... ... ... және тәжірибелік мәліметтерді талдай келіп, төмендегідей
қорытындыға келдік:
- ... ... ... ... ... ... ... теориялық негіздері тұжырымдалды;
- оқушыларды белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге ... ... ... пәні бойынша оқушыларды белшалғыны конструкциялау мен
модельдеуге ... ... ... ... белшалғыны конструкциялау мен модельдеуге ... ... мен ... ... ... ... ... жабдықтау және оларға қойылатын эргономикалық
талаптары қарастырылды;
- бұйымның бағасы мен өзіндік құны ... ... және ... ... ... ... білім беретін
орта мектептердің практикасында пайдалануға болады.
Бұл тұжырымдарға сүйене отырып мынадай ұсыныстар жасағымыз келеді:
1. ... ... ... жаңа толықтырулармен оқу-
әдістемелік құрал ретінде басылып шықса.
2. Технология пәні барысында оқушыларды ұлттық ... ... ... әдістемесі мен озық тәжірибелерін облыстық білім
жетілдіру институты арқылы насихаттап, таратып отырса.
Пайдаланылған әдебиеттер
1 Қаланова Ш. ... ... оқу ... бас рейтенгі / Ш.
Қаланова // Егемен Қазақстан, 2011,N 16 . - 10 ... ... ... Ш . // Этнопедагогика в системе образования. - 2006. - №2.
- С.61-64.
4 Қабдықайыров Қ. Инновациялық ... ... – А ... ... ... ... М.М. ... оқыту технологиясы оқушыны дамыту құралы
ретінде. - ... ... ... А. ... в сингармоническую фонетику. – Алматы: Арыс,
2009. -108 с.
8 ... Қ. ... ... ... – А.: ... ... Елбасымыз Н.Назарбаевтың "Қазақстан—2030" Қазақстан халқына арнаған
Жолдауында
11 Раджерс Э. ... ... ...... ... ... - 67-70 б.б.
12 Мынбаева А.К., Садвокасова З.М.. Инновационные ... ... ... ... ... ... пособие. – 4-ші баспа, қосымша. – Алматы
. 2010. – 344 б.
13 Шумпетер Йозеф / Козлова К. Б. // Большая ... ... гл. ред. А. М. ... изд. — М. : Советская энциклопедия,
1998. — Т. 29 : Чаган — Экс-ле-Бен. — 640 —с.
14 Сомов А. И. ... ... ... // Энциклопедический
словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., ... ... Ж.Б., ... Р.М. ... ... ... Педагогтың кәсіби деңгейін өсіруде әдістемелік жұмысты ұйымдастыру
жолдары. // Ғылыми-практикалық жинақ. –Алматы. ... ... Р., ... З. Жаңа ... пайдалану әдістері.
-Қызылорда, 2004.
18 Апатова Н.В. Стратегия иннавационного ... ... ...... 2010. - 294 c. (18, 35 др. Арк. )
19 ... М. М. ... ... Россия: становленне и развите.
Опыт программно-целевого упровления. Пособие для ... ... / ... С.т. В.С Лазарева. – М.: ... 1996. – 320 ... ... В. А., Подымова Л.С. Педагагика: ... – М.: ... 1997. – 224 ... ... Т. ... изготовление одежды. – Астана. 2011- .136-
149 б.б.
22 Қамзина М. Модульдік оқыту ... // ... ... ... ... С.А. ... ... сәндеу. - Шымкент, М.Әуезов
атындағы ОҚМУ. 2003.
24 Технология пәні ... ... ... арналған бағдарлама /
V-IX сыныптар /. -Алматы: Рауан, 2013.
25 Сыздықов О., ... Д., ... Б. ... ... ...... 2010. – 315 б.
26 Ұзақова А.С. Тігін ... ... мен ... ... Матамен жұмыс - Шымкент: ОҚМУ, 2002. - 32б.
27 Технология. ... орта ... ... ... ... ... бағдарламалар.- Алматы, 2004. -16 б.
28 Козлова Т.Б. и др. Моделирование и ... ... и ... ... Учебник для вузов. - М.: Легпромбытиздат, 1990.
Стр . 3-34
29 Сапожников В.В. Оқу ... ... ... және
оның тәрбиелік мүмкіндіктері. // Қазақстан мектебі. 1981. №2. - 65-70 ... ... А.П. ... ... в ... ... «Академия» баспа орталығы. 3-ші баспа. 2008. – 368 б.
31 Устемирова Ш. Кәсіптік оқыту және ... ... ... жаңа ... ... // Технология. 2006. - 29-30 б.б.
32 Ортаев Б.Т. Кубенов М.А. Оқу шеберханасы. Оқу - ... - ... – 2008. -100 ... ... Г., ... Б. ... модельдеу және көркемдік
безендіру. - Астана. 2008. - 100-105 б.б.
34 Кучарбаева Қ., Амреева Т., Чмекеева Г. Киім пішу мен ... ...... 2009. – 23 – 26 ... ... Б., ... М. ... өндірісінің технологиясы.
-Астана.2011. – 216 б.
36 Ұзақова А.С. Тігін бұйымдарын өңдеу технологиясы. Әдістемелік
құрал. - Шымкент: ... – 14 ... ... Б.,Өтешова Х., Байділдаева Г. Тігінші, Пішуші,
Модельер. - Астана. 2011. – 409 – 419 ... ... С.А. ... ...... М.Әуезов атындағы
ОҚМУ, 2004. – 186 б.
39 Айдынбекова Ж.Т., Нұрпейiсова С.Б., ... А.Е. ... ... - ... ... 2008. – 231 ... Устемирова Ш. “Кәсіптік оқыту және технология пәндерінің
мектепте оқытудағы жаңа технологиясының үлесі”// Технология. 2006 №4 ... ... киім ... ... ... киім ... ... (2- қосымша

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 65 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
12 жылдық жалпы орта мектептің базалық білім мазмұнын анықтау әдістері55 бет
Бастауыш мектеп оқушыларына экологиялық білім және тәрбие беру мазмұны69 бет
Бастауыш мектепте экологиялық білім мен тәрбие берудің әдіс-тәсілдері34 бет
Қазіргі кезеңдегі жоғары сынып оқушыларына инновациялық-дидактикалық оқыту технологиясы арқылы білім берудің ғылыми - теориялық негіздері47 бет
Оқыту процесінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру52 бет
Ұлттық педагогикалық ойлар32 бет
10 сынып оқушыларына ұлттық киім стиліндегі киім үлгісін дәстүрлі емес әдістер негізінде әзірлеуге үйрету68 бет
12-жылдық білім берудегі компьютерлік графиканын мүмкіншіліктері13 бет
5-7 сынып оқушыларына технология сабақтарында ағашты өңдеудің әдістемесі69 бет
8-сынып оқушыларына сәндік-қолданбалы өнерді оқытуда дәстүрлі мәдениетке баулу77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь