«Жасыл» экономика


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6

I «Жасыл» экономика ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
I.1 Қазақстандағы «жасыл» экономиканы дамыту тұжырымдамасы ... ... ... 8
I.2 Дүние жүзінде балама энергия көздерін қолдану және оның өзекті мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13
II Қазақстанда балама энергия көздерінің жетекші салалары және оларды географиялық орналастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
II.1 Қазақстанда балама энергия көздерінің жетекші көздері және оларды географиялық орналастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 19
II.2 Қазақстанда жел энергиясын географиялық орналастыру ... ... ... ... ... 23
II.3 Қазақстанда күн энергиясын географиялық орналастыру ... ... ... ... ... 33
III Қазақстанда балама энергия көздерінің қосалқы салалары және оларды географиялық орналастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 37
III.1 Биологиялық газды . Қазақстан жерінде орналастыру ... ... ... ... ... ... 40
III.2 Қазақстанда гидроэнергетикасын географиялық орналастыру ... ... ... 48
III.3 Қазақстанда геотермалды энергиясын географиялық орналастыру ... 50
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 56

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 59
1 Концепция перехода РК к устойчивому развитию на 2007-2024года. Одобрено Указом Президента Республики Казахстан от 14 ноября 2006 – 15-16 с
2 Егемен Қазақстан «Жасыл эконимиканы дамыту» № 231 (28170) 11-қазан 2013 – 4 б
3 Егемен Қазақстан «Ұлттың ұлылығын ұлықтайтын тұс» № 230 (28169) 10-қазан 2013 – 3 б
4 Егемен Қазақстан «Болашақ энергиясы» № 39 (28263) 26- ақпан 2014 – 6 б
5 География және табиғат «XXI ғасырдың қайтарымды балама қуат көздерін игеру-кезек күттірмейтін іс » №4 2014ж
6 ustaz.kz/ sait - bolimderi/ file/ 5184 - byekyshov - rustyem - dastyrli - yemyes-sarkylmaytyn
7 http://kazakia.kz/баламалы-энергия-көздерін-дамыту/
8 Мазбаев О.Б., Увалиев Т.О., «Дүниежүзінің табиғат ресурстары географиясы», Алматы, 2013 – 265-267 б
9 Сибикин Ю.Д., Сибикин М.Ю., «Нетрадиционные и возобновляемые источники энергии», Кнорус, Масква, 2012 – 161-162 с
10 Болотов А.В. «Нетрадиционные и возобновляемые источники электроэнергии» Учебное пособие. АУЭС. Алматы,2011.-79 с
11 Мукажанов В. Н. «Возобновляемые источники энергии» Учебное пособие. АУЭС. Алматы, 2010.-80 с.
12 БолотовА.В., Бакенов К.А., «Нетрадиционные и возобновляемые источники электроэнергии» Конспект лекций. АИЭС. Алматы,2007.-40с.
13 БезрукихП.П., Арбузов Ю.Д., Борисов Г.А., и др. «Ресурсы и эффективность использования возобновляемых источников энергии в России» / - СПб.: Наука, 2002.-314 с.
14 Твайделл Д. «Возобновляемые источники энергии» / Д.Твайделл, А.Уэйр. - М.: Эиергоатомиздат, 1990. - 390 с.
15 Болотов А.В. Методические указания и задания к выполнению расчетнографической работы по дисциплине «Нетрадиционные и возобновляемые источники энергии» -Алматы, АИЭС, 2007.- 11 с.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге


М а з м ұ н ы
Кіріспе....................................................................
................................................... 6
I «Жасыл»
экономика................................................................
....................... 8
I.1 Қазақстандағы «жасыл» экономиканы дамыту тұжырымдамасы ............
8
I.2 Дүние жүзінде балама энергия көздерін қолдану және оның өзекті
мәселелері...............................................................
............................................ 13
II Қазақстанда балама энергия көздерінің жетекші салалары және оларды
географиялық
орналастыру...........................................................
19
II.1 Қазақстанда балама энергия көздерінің жетекші көздері және оларды
географиялық
орналастыру..............................................................
................ 19
II.2 Қазақстанда жел энергиясын географиялық орналастыру
.................... 23
II.3 Қазақстанда күн энергиясын географиялық
орналастыру.................... 33
III Қазақстанда балама энергия көздерінің қосалқы салалары және оларды
географиялық
орналастыру...........................................................
37
III.1 Биологиялық газды – Қазақстан жерінде
орналастыру........................ 40
III.2 Қазақстанда гидроэнергетикасын географиялық
орналастыру............ 48
III.3 Қазақстанда геотермалды энергиясын географиялық орналастыру....
50
Қорытынды..................................................................
......................................... 56
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі.....................................................................
59
Кіріспе
Зерттеу жұмысының өзектілігі: Қазіргі таңда пайдалы қазбалардың қорының
азайуы, экологиялық мәселелердің ушығуы, дүниежүзілік энергия тапшылығы
және халықтың эканомикалық, әлеуметтік жағдайдың тұрақсыздығы үрдістері
ұлғаю үстінде. Аталған мәселелердің алдын алу және болдырмаудың бірден-бір
жолы ол «жасыл экономика» және балама энергия көздерін айқындап, олардың
қорларын тиімді пайдалану.
«Жасыл экономика» және балама энергия көздерінің – халыққа
тигізер пайдасы орасан. Қазіргі кезде Дүние жүзі шаруашылығы жер қыртысының
пайдалы қазбаларын көп тұтынуда, соның салдарынан пайдалы қазбалардың қоры
жылдан-жылға азаю үстінде. Осындай келеңсіз құбылыстар төмендегі жағдайға
әкеліп соқты.
Дүние жүзі халықтары өзінің қажеттіліктерін қамтамасыз ету
мақсатында орасан зор энергия тұтынуда, соның салдарынан қазіргі таңда
энергия тапшылығы байқалуда. Осы мәселенің алдын алу, энергия тапшылығын
жою үшін балама энергия көздерін пайдалану өте маңызды. Балама энергия
көздері бірінші кезекте, қазіргі уақытта сарқылуға ұшыраған (пайдалы
қазбалар – мұнай, газ, көмір) ресурстарды үнемді тұтынуға және сарқылмайтын
ресурстарды тиімді пайдалануға бағытталған. Туындаған проблеманы шешудегі
энергетикалық сұранысты қанағаттандыра алатын энергия көзі – жел, күн,
биологиялық газ, гидроэнергетика, геотермалды энергияларын пайдалану және
географиялық орналастыру. Ал балама энергияның алға қойған мақсаты
экалогиялық таза, табиғи өнімдерді шығару болып табылады. Аталған
мәселелерді зерттеп қордаланған жайттарды шешу жолдарын ұсыну өзекті деп
есептейміз.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Қазақстанда «жасыл экономика» және балама
энергия көздерін анықтап, оларды пайдалану мен географиялық негіздегі
орналастыру мәселелерін қарастыру.
Зерттеу жұмысының міндеттері:
• Қазақстанда «жасыл экономиканы» дамыту жолдарын қарастыру;
• Дүние жүзілік тәжірбиеге сүйене отырып Қазақстанда балама энергия
көздерін тиімді пайдалану жолдарын қарастыру;
• Қазақстанда балама энергия көздерінің жетекші салалары және оларды
географиялық орналастыру;
• Қазақстанда балама энергия көздерінің қосалқы салалары және оларды
географиялық орналастыру;
• Қазақстанда «жасыл эканомика» және балама энергия көздерін
географиялық орналастыруда ұсыныстарды айқындау;
Зерттеу жұмысының дерек көздері: Ғылыми әдебиеттер: Қойшиев Т.Қ.,
«Жаңартылған энергия көздері», Тлеуов А.Ч., Тлеуов Т.Ч. «Использование
нетрадиционных видов энергии в Казахстане», Уәлиев Т.О., Жангелдина Д.І.,
Сарқытқан Қ., Тұрғынбеков Н.М., «Өндірістік география» т.б. Бұқаралық
ақпарат құралдары: Егемен Қазақстан «Жасыл эконимиканы дамыту», Егемен
Қазақстан «Ұлттың ұлылығын ұлықтайтын тұс», Егемен Қазақстан «Болашақ
энергиясы», География және табиғат «XXI ғасырдың қайтарымды балама қуат
көздерін игеру-кезек күттірмейтін іс». ЭКСПО-2017 арналған алдын-ала
материалдар және статистикалық мәліметтер.
Зерттеу жұмысының әдісі: Теориялық зерттеу, ғылыми әдебиеттерді талдау,
жаңа техналогияларды қолдану.
Зерттеу жұмысының қолданбалы маңыздылығы: Қазіргі таңда пайдалы қазбалардың
қорының азайуы (мысалы статистикалық мәліметтерге сүйенсек жер асты
қорларын дәл осындай қарқынмен пайдаланған жағдайда мұнай 40 жылға, газ 56
жылға, көмір 197 жылға ғана жететінін көрсетіп отыр), экологиялық
апаттардың жиілеуі (2010 жылы Мексика шығанағында болған мұнай құбырының
жарылуы, 2011 жылы Жапонияда болған жер сілкінісінің нәтижесінде АЭС
жарылуы, екі апаттың нәтижесіндеде экологияға орасан зор шығын алып келді).
Аталған мәселелердің алдын алу және болдырмаудың бірден-бір жолы ол «Жасыл
экономика» және балама энергия көздерін айқындап, оларды географиялық
тұрғыда орналастыру. Баламалы энергетиканың тағы бір артықшылығы, шалғай
жатқан ауылдық елді мекендерді электрмен жабдықтау, қуат беру тораптарының
құрылысын жүргізу шығындарын төмендетеді. Қазір халық сирек қоныстанған
(5,5 адам/км2) қазақтың байтақ даласына (2,7 млн. км2) энергия жеткізу
экономикалық тұрғыдан тиімсіз болып отырғаны белгілі. Экономистер «Жасыл
экономика» және балама энергия көздерін тек экономикалақ тұрғыда ғана
зерттеу жұмыстарын жүргізе алады, бірақ географиялық тұрғыда тиімді
орналастыра алмайды. Бұл тұрғыдан алғанда география ғалымдарының бәсі
жоғары. Балама энергия бұл – болашақтың энергиясы.
Зерттеу жұмысының құрылымы: Дипломдық жұмыс кіріспеден, үш тараудан,
қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Дипломдық
жұмыстың мәтіні компьютерде терілген 60 беттен тұрады, қолданылған
әдебиеттер тізіміне 44 дана әдебиеттер енгізілген. Жұмыс кестелермен
диограммалармен және суреттермен безендірілген.
1 «Жасыл экономика»
Қазіргі кезде қоғам «жасыл экономика» сөзінің мәнісін әр түрлі
түсінеді. Бірі бұл елдің табиғатын жақсартатын экономиканың жаңа салалары
деп түсінеді. Басқалары бұл сөзді табиғатқа көмектесуге және пайда
келтіруге бағытталған жаңа технологиялар ретіндегі экожүйенің өзіндік түрі
деп есептейді. Үшіншілері, бұл мақсаты экологиялық таза өнімдерді құру
болып табылатын дамудың жаңа кезеңіне ауысу деп есептейді.
Түсінікті анықтаудың барлық осы жолдары сөздің мағынасына өте жақын.
«Жасыл экономика» - бұл табиғи қорларды тиімді пайдалану есебінен қоғамның
әл-ауқатын сақтауға бағытталған, сондай-ақ соңғы пайдалану өнімдерін
өндірістік циклге қайтаруды қамтамасыз ететін экономика. «Жасыл экономика»
бірінші кезекте, қазіргі уақытта сарқылуға ұшыраған (пайдалы қазбалар –
мұнай, газ) ресурстарды үнемді тұтынуға және сарқылмайтын ресурстарды
тиімді пайдалануға бағытталған.
«Жасыл экономиканың» негізінде – таза немесе «жасыл» технологиялар
жатыр. Мамандардың айтуы бойынша «жасыл экономиканы» дамыту, көптеген
постиндустриалды елдерде өзінің ауқымымен қозғаған экологиялық дағдарысты
біздің елде болдырмауға мүмкіндік береді.
1. 1 Қазақстандағы «жасыл экономиканы» дамыту тұжырымдамасы
Өткізілген «РИО + 20» Саммитінен кейін қазақстандық қоғамның күші
«жасыл экономикаға» ауысу бойынша стратегияны іске асыруға бағытталған.
Н.Ә.Назарбаевтың бастамасы бойынша «Жасыл экономикаға» ауысу бойынша
тұжырымдама әзірленді. Тұжырымдамада бірінші кезекте басты түрде
экономиканың белгілі бір салаларын реформалауға бағытталған басым міндеттер
тізбесі ұсынылды [2].
«Жасыл экономикаға» ауысу аясында:
• қорлардың тиімділігін арттыру;
• қазақстандық инфрақұрылымды жетілдіру;
• халықтың әл-ауқатын жақсарту болжанады;
Тұжырымдаманы іске асыру үш кезеңде жоспарланады:
• бірінші кезең - 2013–2020 жж. – қорларды пайдалануды оңтайландыру және
табиғатты пайдалану қызметінің тиімділігі арттыру, сондай-ақ, «жасыл»
инфрақұрылымды құру;
• екінші кезең - 2020–2030 жж. – табиғи қорларды тиімді пайдалану,
жоғары технологиялар базасында жаңартылатын энергетиканы енгізу;
• үшінші кезең - 2030–2050 жж. – олардың жаңартылуы жағдайында негізіне
табиғи қорларды пайдалану қойылған, ұлттық экономиканың «үшінші
өнеркәсіптік революция» қағидаттарына ауысуы.
«Жасыл» экономиканы дамытудың жеті негізгі бағыттары. Бірінші бағыт -
жаңартылатын энергия көздерін енгізу.
Пайдалы қазбаларды ары қарай сақтау туралы мәселе орасан ауқымға ие
болады. Біздің мемлекет табиғи қорлары өте бай ел ретінде танылған. Мұнай,
газ – бүкіл дүние жүзінде ең ірі энергетикалық қорлардың бірі ретінде
есептеледі, бірақ тіпті олардың өзі уақыты келгенде сарқылады, демек өмір
үшін жаңа ресурстар табу қажет. Бұл ретте Қазақстаннның жақсы экожүйеге,
жер қыртысына және орманға ие болуы айғағы басқа елдер алдындағы өзінің
ұстанымын айтарлықтай арттырады.
Екінші бағыт – тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығындағы энергия
тиімділігі.
Қалалық тұрғын үй қорының маңызды бөлігі кеңестік дәуірден кейінгі
уақытта салынғандықтан, тұрғын үй кешендерінің көпшілігі тиімсіз жылу
изоляциялық құрылымдармен және жылумен қамтамасыз ету жүйелерімен
жабдықталған, ол маңызды жылу шығындарына алып келеді. Қазіргі уақытта
Қазақстанда жылумен қамтамасыз ету аспаптарының жұмысының істен шығуы
саласындағы іс-шараларды жүзеге асыратын энергия сервистік компаниялары
әрекет етеді.
Үшінші бағыт – ауыл шаруашылығындағы органикалық егін шаруашылығы.
Бірінші кезекте бағыттың аталмыш түрі әр түрлі азық қоспаларынан,
синтетикалық тыңайту өнімдерінен (пестицидтерден) бас тартуды қарастырады.
Дақылдық өсімдіктердің шығымдылығын, өсуін қамтамасыз ету үшін органикалық
тыңайтқыштарды пайдалану туралы сөз болып отыр. Ауыл шаруашылығын
«көгалдандыру» табиғи қорларға зиян келтірместен, халыққа азық-түлікті
қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Қазақстан мынадай бағыттар бойынша
әрекет етуді жоспарлайды:
• жердің құнарлылығын басқару;
• суды тиімді пайдалану;
• өсімдіктер және жануарлар денсаулығын басқару;
• фермаларды механикаландыру.
Төртінші бағыт – қалдықтарды басқару жүйесін жетілдіру.
Қалдықтарды басқару мәселесі ерекше танымалдылыққа ие болды. Лас
көшелер, үйінділер және қандай да бір болып жатқанға бақылаудың жоқтығын
жиі кездестіресіз. Қалыптасқан жағдайларға байланысты қалдықтарды
өндірістік өнімнің қайталама өнімі ретінде пайдалану ұсынылған. Осылайша,
мысалы қатты тұрмыстық қалдықтарды кешенді қайта өңдеу және балама отынды
алу технологиясы Алматыда іске асырылуда.
Бесінші бағыт – су қорларын басқару жүйелерін жетілдіру.
Су адамзаттың өмір сүруін және экожүйелердің тұтастығын қамтамасыз
етудің шешуші табиғи құрылымы болып қала береді. Осыған байланысты су
қорларын тиімді пайдалану орасан ауқымға ие болатын мәселе болып қала
береді.
Алтыншы бағыт – «таза» көлікті дамыту.
Қазақстандағы тасымалдардың көпшілігі дизелде, бензинде жүргізіледі.
Қазіргі уақытта тасымалдардың басым бөлігі бензин (дизель) негізінде жүзеге
асырылады. Бірінші кезекте бұл парник газдарының жоғары шығарындыларына
жағдай жасайды.
Жетінші бағыт – экожүйелерді сақтау және тиімді басқару.
Осы бағыттағы қызмет басты түрде біздің елдің бірегей табиғат байлығын
сақтауға бағытталған.
«Жасыл» экономика ел үшін басымдылықтар әкеледі.
«Жасыл экономикаға» ауысу барынша үлкен танымалдыққа ие болып келеді
және ауқымды қызығушылық тудырады. «Жасыл экономика» бірінші кезекте
экономикалық прогреске жағдай жасайды және мыналарды қамтамасыз етеді:
• ішкі жалпы өнімнің өсімі;
• елдің табыстарын ұлғайту;
• елдегі жұмыссыздық көрсеткіштерін азайта отырып, халық үшін жұмыс
орындарын құру.
Бұл жерде «жасыл экономикаға» ауысу климаттың өзгеруі, пайдалы
қазбалардың сарқылуы және су ресурстарының тапшылығы сияқты жаһандық
қауіптен тәуекелдерді төмендетеді [2].
«Жасыл экономиканы» дамыту бағдарламасы аясында Қазақстан экономиканың
10 шешуші секторына құралдарды инвестициялауды жоспарлайды:
• ауыл шаруашылығы;
• тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы;
• энергетика;
• балық аулау;
• орман шаруашылығы;
• өнеркәсіп;
• туризм;
• көлік;
• қалдықтарды кәдеге жарату және қайта өңдеу;
• су қорларын басқару.
«Жасыл экономикаға» ауысу институттары.
«Жасыл экономикаға» ауысу бірінші кезекте тиісті ұйымдарды құрумен
белгіленеді.
Есептеу бойынша 2050 жылға қарай «жасыл экономика» шеңберіндегі
жаңартулар ЖІӨ-ні 3 пайызға қосымша ұлғайтып, 500 мыңнан астам жаңа жұмыс
орындарын құруға, өнеркәсіп пен қызмет көрсетулердің жаңа салаларын
қалыптастыруға, халық үшін сапалы өмір сүру стандарттарын қамтамасыз етуге
мүмкіндік береді.
«Жасыл» бизнес академиясы. Академия жұмысының мақсаты табиғи және өзге
де ресурстарды жинау саласындағы саясатты тұрақты дамыту үшін
бағдарламалар, жобалар және оқыту курстарын әзірлеу болады. Академияда
онлайн семинарларды өткізу, инновациялық әдістерді қолдану жоспарлануда.
Академияның онлайн семинарлары қоршаған ортаны қорғау саласындағы
сарапшылар (мамандар) арасындағы диалогқа, сондай-ақ «жасыл өсу»
стратегиясын құруға бағытталған. «Жасыл өсу» және тұрақты даму тақырыбы
бойынша жаңашыл электронды қорлар барлық студенттер үшін қол жетімді
болады. Жасыл бизнес академиясы тұрақты дамыту стратегиясын іске асыру
жағдайында, әсіресе әлеуметтік қажеттіліктер және мәселелерді барынша
ұстанатын тәжірибе, табиғи қорларды кешенді пайдалану саласында болатын
барынша тәжірибелік кәсіби жұмыс күшін дайындауға көмектеседі.
«Жасыл көпір» серіктестік бағдарламасы. Бағдарлама инвестициялық
жобаларды іске асыру, саясаттарды реформалау жолымен жасыл бизнестің жаңа
салаларын құру және дамыту бойынша мемлекеттердің, халықаралық, ғылыми
ұйымдардың және бизнестің бірлескен әрекеттерін болжайды. Бағдарламаның
міндеті тек мемлекеттер мен аймақтар арасында ғана емес, сонымен қатар
мемлекет пен бизнес арасында да – серіктестіктің жаңа деңгейін құру және
көптеген үдерістер арасындағы байланыс болып табылады. «Жасыл көпірдің»
мәнісі – жасыл бизнестің жаңа салаларын дамыту және ол үшін ұзақ мерзімді
және тұрақты негіздерді құру арқылы экономиканы көгалдандыру. Жасыл көпір
жаңашыл жасыл технологиялар – жасыл бизнес үшін қолайлы шарттарды тудыру
үшін төлемнің жаңа тетігін ұсынады. Табиғатты бірге сақтайық.
Біздің мемлекетіміз «жасыл экономикаға» ауысу саласындағы саясатты
белсенді жүргізіп жатқанда, біз осы үдерістің бөлігі ретінде қазірден
бастап «таза» болашақты құруға қадамдар жасай аламыз және дегенмен біздің
көпшілігіміз олардың үлесі ештеңе білдірмейді, бұл табиғатты қорғауға
жатпайды деп санайды. Біздің әрқайсымыз қоршаған ортаны қорғау ісіне өз
үлесін қоса алады және сенің үлесің теңіздегі тамшы болады деп ойлау қажет
емес. Күн сайын біз әлемді тазартып, жақсарта аламыз. Сол себепті біз
бүгіннен бастап «таза» болашақты қалай құруға болатындығы туралы
ұсыныстардың кішігірім тізімін құрдық [3].
Жабдықты ажыратыңыз! Мысалы, егер сіз бөлмеде болмасаңыз бөлмедегі
жарықты сөндіріңіз, сондай-ақ егер оларды сол сәтте пайдаланбасаңыз
құралдарды розеткада қосылған күйінде қалдырмаңыз.
Синтетикалық аспаптардан құралдардан бас тартыңыз! Біздің барлығымыз әр
түрлі химикаттарды пайдаланумен жаңа тазалау құралдарын пайдалана отырып,
ыдыс-аяқты жууға дағдыланғанбыз. Дәл осындай құралдар бірінші кезекте
қоршаған ортаға, сондай-ақ адамның өзіне де зиян келтіреді.
Энергияны үнемдеңіз. Тіпті қазірден бастап үйге күн жылытқыштарын сатып
алуға және орнатуға, сондай-ақ энергия үнемдегіш шамдарды пайдалануға
болады.
Қоқысты сұрыптауды бастаңыз! «Жасыл экономикаға» ауысудың маңызды
бағыттарының бірі қалдықтарды кәдеге жарату, сондай-ақ оларды қайталама
өнім ретінде пайдалану болып табылады.
Электрондық тасымалдағыштарды пайдаланыңыз! Қағазды пайдалану кесілген
ағаштардың үлкен санын талап етеді.
Экологиялық таза өнімдерді сатып алыңыз! Бұл біздің әрқайсымыздың
денсаулық жағдайымызды айтарлықтай арттырады, сондай-ақ экологиялық таза
ауыл шаруашылығын құруға көмектеседі.
Жаяу көбірек жүріңіз. Пайдаланылған газдар табиғатты ластаудың маңызды
көздерінің бірі болып табылады. Пайдаланылған газдың шығуының сәл де болса
азаюына біздің әрқайсымыз жасай аламыз.
Браконьерлікке жол жоқ! Адамдардың заңсыз әрекеттерінен өсімдіктер мен
адамдардың сирек түрлері қазіргі кезде мүлде жоғалып кетті. Табиғаттың
бірегейлігін сақтау – әрқайсымыздың міндетіміз.
Табиғатты қорғайық! Өзіңнен кейін қоқысты қалдырмау, ағаштардың
бұтақтарын сындырмау немесе гүлдердің байламдарын үзбеу сияқты ережелерді
қарапайым сақтау табиғат жағдайында маңызды көрініс табады.
«Жасыл экономика» жетістіктері.
Заман көші алға озып, экономика дамыған сайын қоршаған ортаны қорғау
қиынға соғып барады. Өндірісті дамытпаса, экономика алға баспайтыны
белгілі. Бұл жолдан өгізді де өлтірмей, арбаны да сындырмай аман-есен алып
шығудың жалғыз жолы – «жасыл экономиканы» дамытудың маңызы зор. Осы ретте
біздерге Астана қаласында өтетін «ЭКСПО – 2017» халықаралық көрмесі
дәстүрлі емес қуат көздерін өндіруге ерекше серпіліс беріп отыр [4].
Қазақстанда балама энергия көздерін дамытудың әлеуеті аса жоғары екені
даусыз. Мамандар еліміздің гидроэнергия, жел және күн энергиясынан алынатын
қуат көзінің ресурстық әлеуеті 1 трлн. кВт/сағатқа тең келетінін алға
тартуда. Ақиқат айтсақ, Қазақстанда жел энергиясының қуаты ешқашан
сарқылмайды. Бұл ретте Жоңғар қақпасында толассыз соғатын қуатты жел
екпінін және Алматы қаласындағы Шелек ауданындағы жел энергиясы көздерін
айтсақ жетіп жатыр. Сондай-ақ, оңтүстік және оңтүстік-батыс өңірлеріндегі
сарқылмас жел энергиясы да келешектегі балама қуат көздерін өндіру үшін
таптырмас ресурс екенін айта кетуіміз керек. Бүгінде Қазақстан «жасыл
экономикаға» көшу жөніндегі Тұжырымдамасын дайындау үстінде. Болашақта
Қазақстан бұл салаға жыл сайын бөлетін қаржылық ресурстарды жалпы ішкі
өнімнің 1 пайызына дейін көтеруді қарастырып отыр. Бұл ақшаға шаққанда 3-4
млрд. долларды құрайды. «Жасыл экономикаға» көшу үшін бірінші кезекте
табиғи ресурстардың тиімділігін арттыру, инфрақұрылымды жаңғырту,
жетілдіру, қоршаған ортаның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге күш салуымыз
керек. Бұл орайда, тұрмыстық қалдықтарды өңдеу жұмысын жандандырудың да
мәні зор. Тұжырымдамада тұрмыстық қалдықтарды өңдеу секторын құруға баса
мән берілген. Оның халықты жұмыспен қамтудағы әлеуеті үлкен. Құжатта 2030
жылға қарай елді мекендерде тұрмыстық қатты қалдықтарды шығару және
санитарлық сақтау деңгейін 95 пайызға жеткізіп, оларды өңдеуді 40 пайызға
дейін көтеру қарастырылған. Ал 2050 жылы елімізде тұрмыстық қалдықты кәдеге
жарату 50 пайызға дейін жоғарылайды деп күтілуде. Бұл кезеңде бір ғана
«жасыл экономикаға» көшу арқылы біздер 500 мың адамды тұрақты жұмыспен
қамтитын боламыз. Өз кезегінде Қоршаған ортаны қорғау эксминистрі Нұрлан
Қаппаров: «Қытай ЖIӨ-нiң 1,5 пайызын «жасыл экономикаға» инвестициялау
турасында шешiм қабылдағанын білеміз. Ал Оңтүстік Корея бұл бағыттағы
жұмыстарға ішкі өнімнің 2 пайызын құюды мойнына алған. Бiз қазір өзге
мемлекеттердiң модельдерiн жан-жақты салыстыра келе, Қазақстанның «жасыл
экономикаға ЖІӨ-нің 1 пайызынан кем инвестиция бөлмеуі тиіс деп отырмыз», –
деген болатын. Министр «Жасыл көпір» серіктестік бағдарламасы мен «ЭКСПО –
2017» көрмесінің «жасыл экономика» аясындағы ынтымақтастықты дамытып,
экономиканың барлық секторына «жасыл» инвестициялар мен технологияларды
тартуға серпіліс беретінін атап өткені есімізде [5].
1.2 Дүние жүзінде балама энергия көздерін қолдану және оның өзекті
мәселелері
Жұмыр жерді мекендейтін жеті миллиард адамның күннен-күнге өсіп бара
жатқан энергетикалық сұранысын қанағаттандыру планетамыздың болашақтағы ең
бір өзекті проблемасына айналып бара жатыр. Электр қуатын өндіру үшін
көмірсутегі шикізатын көптеп пайдалану – ауаны ластап, атмосферадағы тепе-
теңдікті бұзды. «Жаһандық жылыну үрдісі» атты дәуірлік қауіп қыр астынан
бас көтерді. Ғалымдардың пікірінше, осы жүзжылдықтың соңына таман ауаның
температурасы 6,4 градусқа жылынып, әлемдік мұхиттардың деңгейі
58 сантиметрге көтеріледі екен. Сондықтан бүгінгі таңдағы түйінді мәселе –
дәстүрлі энергетикалық қуат шикізаттарына тиімді балама табу.
Адамзат алдында тұрған бүгінгі таңдағы ең басты міндет ауаға таралатын
көмірқышқыл газын (СО2) азайту болып отыр. Дүние жүзіндегі ауаға таралатын
көмірқышқыл газының 30 пайызын көмірмен жұмыс істейтін электр стансалары
шығарады. Ал электр энергиясына деген сұранысы күннен-күнге артып келе
жатқан Қытайда электр қуатының 62 пайызы көмірмен жағылатын электр
стансаларынан алынады. Егер Қытай шұғыл түрде ауаны ластайтын СО2 көлемін
шектемейтін болса, 2030 жылға таман дүние жүзі бойынша шығарылатын
көмірқышқыл газының 40 пайызы осы елдің үлесіне тиеді екен.
Сондықтан да қазіргі таңда әлем сарапшылары дүркін-дүркін дабыл қағып,
электр қуаты шикізаттарына тиімді балама табу мәселесін күн тәртібіне
кеңінен қойып отыр. Барған сайын адамзат үшін ерекше үлкен қауіпке айналып
бара жатқан жаһандық жылыну үдерісін тежеу электр энергиясын өндірудің
негізгі көзі – көмірсутегі шикізатына балама табу болып табылады.
Мамандардың пікірінше, қазір көмірсутегі шикізатына балама ретінде
қолданылып отырған биологиялық отын, жел және күн қызуынан алынатын
әлемдегі энергия қуатының үлесі әлі де аз.
Қазірдің өзінде Қазақстан бұл көкейкесті мәселе бойынша бірқатар ғылыми
жаңалықтар мен озық ойларды алға тартуда. Әрине, «Болашақтың энергиясы»
тақырыбының ауқымы өте кең. Бұл – негізінен болашақта адамзат игілігіне
айналатын балама қуат көздерін ашу үшін жаңа технологияларды өмірге әкелу.
Бұл – жаңа балама қуат көздерін игеруге халықаралық қоғамдастықтың назарын
аудару.
Жақында Халықаралық энергетикалық агенттік (ХЭА) өзінің жыл сайынғы
дәстүрлі баяндамасын жариялады. Әлемдік энергетиканың 2012 жылғы ахуалына
жан-жақты талдау жасаған бұл құжатта электр қуатын өндіруде көмірден балама
энергия көздеріне (БЭК) көшу, ауаға таралатын көмірқышқыл газын (СО2)
азайту мәселелері күн тәртібіне ерекше қойылған. Сарапшылардың айтуынша,
қазіргі кезде дүние жүзінде балама қуат көздерін барынша молынан
пайдалануға деген шынайы бетбұрыс басталды. Соның арқасында әлемдік
деңгейде балама энергия көздерін пайдалану деңгейі бірте-бірте артып
келеді.
Алайда мұндай энергияның басым бөлігі мемлекеттік субсидиялар есебінен
ғана өндіріліп келеді. Жеке меншік компаниялар балама қуат көздерін
дамытуға мүдделі емес. Өйткені олар көп шығын жұмсауды қажет ететін
технологияларды өндіріске енгізіп, артық қаржы шығарғысы келмейді. Бірқатар
елдерде мұндай қуат көздерін өндіріске енгізу жағдайы тәжірибелік деңгейден
аса алмай келеді. Қазақстанда да оны игеру жағдайы  тәжірибелік үлгі
ретінде көрсету дәрежесінде тұр. Елімізде балама қуат көздерін игеру
экономикалық тиімділік беретін өндірістік кең ауқымға шығарылмай отыр. Ал
ғалымдардың бірауызды пікірінше, оның Қазақстандағы әлеуеті орасан зор.
Иә, электр қуаты көздерінің балама түрлеріне деген әлемдік сұраныс
жылдан-жылға артып келеді. Ғалымдардың болжамы бойынша, үстіміздегі
ғасырдың ортасына таман жаһандық энергетикалық баланстағы балама қуат
көздерінің үлесі 35 пайызға жететін көрінеді. Еуроодақ өзінің мұндағы
үлесін 2020 жылдары 20 пайызға, 2040 жылдары 40 пайызға жеткізуді көздеп
отыр. Қазір іс жүзінде барлық дамыған елдерде жаңа технологияны
қалыптастыру және дамыту бағдарламалары кеңінен іс жүзіне асырылуда [6].
Халықаралық энергетикалық агенттіктің әлемдік энергетиканы дамыту
жөніндегі биылғы баяндамасында 2035 жылға дейін оны дамытудың 5 бағыты
ұсынылған. Бұл ретте әлемдік қауымдастық «жасыл энергия» бағытына ерекше
маңыз беріп отыр. Ауаға таралатын көмірқышқыл газын барынша азайтып, «жасыл
энергия» технологиясы бойынша электр қуатын өндіру көп шығынды қажет
ететіндігі белгілі. Бұл ретте субсидия бөлуге түбегейлі бетбұрыс жасап,
балама энергетика көздерін дамытуға барынша мән беру қажет. Бүгінде
атмосфераны ластауға барынша мол үлес қосып отырған Қытай және Үндістан
сияқты мемлекеттерге жылдан-жылға өсіп отырған энергетикалық сұраныстарын
қамтамасыз етуде көмірден гөрі балама энергия көздеріне басымдық беруі
керек. Халықаралық энергетика агенттігінің дерегі бойынша 2035 жылға таман
адам басына шаққанда ауаға СО2 газын шығаруда Ресей және Канада алдыңғы
қатарға шығатын көрінеді. Мұндай болжам жасауға бұл елдерде балама
энергетика көздерін өндіріске кеңінен қолдануға әлі де жете мән берілмей
отырғандығы себеп болып отыр.
Жел энергиясы жөніндегі әлемдік кеңестің мәліметі бойынша, 2020 жылы
жел электр стансалары өндіретін электр энергиясының көлемі жаһандық тұтыну
деңгейінің 12 пайызын қамтамасыз етуі мүмкін. Бұл орайда жаңадан 1,4
миллион жұмыс орны ашылып, ауаға таралатын көмірқышқыл газының көлемі
жылына 1,5 миллиард тоннаға дейін азаяды. Яғни қазіргі көлемінен 5 есе
қысқаратын болады. Ал 2030 жылға таман жаһандық энергетикалық өндірісте жел
энергетикасының үлесі 20 пайызға жетпек. Жел энергиясы жөніндегі әлемдік
кеңес жел энергетикасының болашағын 2020, 2030 және 2050 жылдар кезеңінде
көрсеткіштер бойынша 3 кезеңге бөліп қарастырады [7].
Бірінші кезеңде жел энергетикасын дамытуда жоғарыда айтылған  ХЭА-ның
баяндамасына байланысты «жаңа саясат» сценарийі жүзеге асырылатын болады.
Бұл сценарий бойынша 2020 жылы жел энергетикасының үлесі 1,4 мың тереватт-
сағат (1 тереватт сағат 1 миллиард киловатт-сағатқа тең) электр энергиясы
өндіріледі. Ал 2011 жылы әлемдегі барлық өндірілген жел энергиясының қуаты
480 тереватт-сағатқа тең болды. Бұл өз кезегінде жаһандық электр энергиясын
тұтынудың 6-6,4 пайызын құрайды. Еуропалық одақтың энергобалансындағы жел
энергетикасының үлесі қазір дәл осы көлемде. 2030 жылға таман оның көлемін
2,4 мың тереватт-сағатқа немесе жаһандық тұтыну мөлшерінің 9 пайызына дейін
жеткізу көзделініп отыр.
Қазір жекелеген елдерде жел энергетикасының қуаты елдегі бүкіл электр
энергиясына деген сұраныстың бестен бір бөлігін қамтамасыз етеді. Мәселен,
Испания және Дания мемлекеттерінде жел генераторлары барлық тұтынатын
электр қуатының 20 пайызын, ал Германияда 10 пайызын қанағаттандырады. 2020
жылы ФРГ-да бұл көрсеткіш 20-25 пайызға дейін жеткізілмек.
Бүкіләлемдік жел энергетикасы ассоциациясының (БЖЭА) мәліметі бойынша,
өткен жылы бүкіл дүние жүзінде жалпы қуаты 40 гигаватт жел қондырғылары
орнатылған. Сөйтіп, 2011 жылы әлемдегі барлық жел электр стансаларының
жалпы қуаты 237 гигаватты құрады. Бұл 280 ядролық реактор қуатының көлеміне
тең. Айта кетер болсақ, қазір әлемде барлығы 380 ядролық реактор жұмыс
істеп тұр. БЖЭА-ның болжамдары бойынша, 2020 жылға таман жел
генераторларының жалпы қуаты 4 есе өсіп, 1 мың гигаватт электр қуатын
өндіретін болады. Соңғы кезде жел энергетикасын дамыту жөнінде Қытай
тұрақты түрде көшбасшы болып келеді. 2011 жылы әлемде орнатылған жаңа жел
генераторларының жартысына жуығы Аспан асты елінің үлесіне тиді. Дегенмен,
жан басына шаққанда жел генераторы арқылы электр қуатын өндіруде Дания,
Испания, Германия сияқты Еуропалық одақтың мемлекеттері алда келеді. Жел
генераторлары арқылы өндірілген электр қуаты Қытай Халық Республикасында
барлық электр қуатының 3 пайызын ғана құрайды.
Қазір жекелеген үйлерді немесе елді мекендерді энергиямен қамтамасыз
ету үшін әлемде жарты миллионнан астам жел энергетикасы қондырғылары
орнатылған. Олардың басым көпшілігі ҚХР мен АҚШ-тың үлесіне тиеді. Жел күші
арқылы электр энергиясын өндіру бүгінгі таңда ең тиімді және үнемді әдіс
бола тұрса да, бұл технология әлі де барынша кең қолдау таба алмай отыр.
Оның басты себебі, бұл саланы ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Жасыл» құрылыс38 бет
«Жасыл» құрылыс дамуының болашағы65 бет
Жасыл конвейер туралы түсінік және оны ұйымдастыру мен малазықтар шаруашылығында пайдалану6 бет
Жасыл микробалдыр CHLAMYDOMONAS REINHARDTII-дің пигментті мутанттық штаммдарын алу2 бет
Жасыл тыңайтқыштар4 бет
Жасыл экономика және акмэ-қоғам6 бет
жоғары сатыдағы жасыл өсімдіктер4 бет
Көк – жасыл балдырлар14 бет
Көк-жасыл балдырлар15 бет
Көк-жасыл балдырлар бөлімінің морфологиясы, көбеюі, таралуы, экологоясы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь