Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту

ҚЫСҚАРТУЛАР МЕН ШАРТТЫ БЕЛГІЛЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4

1 АЙМАҚ ӨНЕРКӘСІБІН ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫН АРТТЫРУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... 8
1.1 Инновациялық дамудың экономикалық мәні және құрылымы ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Өнеркәсіпті инновациялық дамытуды қалыптастыру және жүзеге асыру факторлары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .18
1.3 Аймақ өнеркәсіп инновацияларын басқару технологиясы мен инновацияны дамытуды бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

2 ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ӨНЕРКӘСІБ КӘСІПОРЫНДАРЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУЫН ЭКОНОМИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40
2.1 Өнеркәсіп саласының жағдайы мен оның инновациялық даму сатысындағы орны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 40
2.2 Оңтүстік Қазақстан облысы өнеркәсібінің инновациялық дамуын қалыптастыру саласындағы ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52
2.3 Аймақтың кәсіпорындарында инновациялық даму басымдылықтарын қамтамасыз етудегі мәселелер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66

3 АЙМАҚ ӨНЕРКӘСІБІН ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫН АРТТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..76
3.1 Өнеркәсіпті дамытудың индустриалды.инновациялық ерекшеліктері және оның негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 76
3.2 Оңтүстік Қазақстан облысы өнеркәсібін инновациялық дамыту басымдықтары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...82
3.3 Өнеркәсіптік кәсіпорындардың инновациялық дамуын бағалау әдістемесін жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...88

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..103
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..106
Зерттеу тақырыбының өзектелігі. Бүгінде аймақтың өнеркәсіптік кәсіпорындардың дамуы мен экономиканың қайта құрылуы инновациялық даму жолына өтумен тікелей байланысты.
Бұл мәселені шешудің ең маңызды құралдарының бірі аймақтық инновациялық жобаларды толыққанды іске асыруға және жаңа өнімнің өмірлік циклінің барлық кезеңдерінде (новация – инновация – ғылым – инвестиция – өндіріс – маркетинг – тұтынушы) инновациялық кешеуілді азайту арқылы жаңа өнімдер мен қызметтерді шығаруға мүмкіндік беретін біртұтас инновациялық-өндірістік жүйені құру мақсатында инновацияларды, өндіріс құралдарын бірге жұмылдыру болып табылады.
1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ». Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2014 жылғы 17 қаңтар.
2. «Қазақстан Республикасында инвестицияларды тарту, арнайы экономикалық аймақтарды дамыту және экспортты ынталандыру жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қазандағы № 1145 Қаулысы.
3. Кошанов А.К. Индустриально – инновационная стратегия и экономический рост/А.К. Кошанов. – Алматы: Қазығұрт, 2012. – 384 с.
4. И.Шумпетер. Теория экономического развития.-Москва: Экономист, 2000.-С.79
5. Пригожин А.И. Нововведения: стимулы и препятствия. Социальные проблемы инноватики.- М., 1989.-с. 192
6. 12. Завлин П.Н., Васильев А.В. Оценка эффективности инноваций. Санкт-Петербург: Издательский дом «Бизнес-пресса»,1998. – 216 c.
7. Степаненко Д.М. Классификация инноваций..., 2004, с. 77.
8. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері». Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы // Мысль. — 2010. — № 3. — 2-14 беттер.
9. Переходов, В. Н. Основы управления инновационной деятельностью.- М.: ИНФРА-М, 2005.
10. Құдайбергенова Ф.Қ. Өндірістік кәсіпорындардың инновациялық әлеуетін бағалау. – Астана: Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті, E-mail: m15102012@mail.ru
11. Жексенбаев С. Кәсіпкерлік қалашығы. «Оңтүстік Қазақстан» газеті, 1 мамыр 2014 жыл, № 64-65, 5-б.
12. Толыбаев А. Қазақстандағы инновациялық іс-әрекет: жағдайы мен болашағыы// Транзиттік экономика. – 2014. - №2. – с. 43-54.
13. В.Я.Горфинкель, Г.Б.Поляк, В.А.Швандар; «Предринимательство», «»Юнити», Москва, 2000
14. Журнал «Экономический анализ: теория и практика», 1(304) - 2013 январь.
15. Обзор инновационного развития экономики Казахстана, Алматы, 2013 год, - 211с
16. Алдашов Б.А., Ткач Е.В. Инновационная инфраструктура: понятие, основные элементы и направления развития //2009
17. Арыстанов А.К. Экономика будущего – это инновационная экономика //Альпари. - 2013. - №4
18. М.Д. Гумарова Қазақстан Республикасының инновациясы негізінде өндірісті дамыту тетіктері
19. «Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі Стратегиялық даму жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 1 ақпандағы № 922 Жарлығы // Мысль. — 2010. — № 3. — 15-42 беттер.
        
        МАЗМҰНЫ
ҚЫСҚАРТУЛАР МЕН ... ... ... ... ... ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫН АРТТЫРУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ....................8
1.1 Инновациялық ... ... мәні ... ... ... ... қалыптастыру және жүзеге асыру
факторлары..................................................................
...............................................18
1.3 Аймақ өнеркәсіп инновацияларын ... ... мен ... ... ... ... ӨНЕРКӘСІБ КӘСІПОРЫНДАРЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ
ДАМУЫН ... ... ... Өнеркәсіп саласының жағдайы мен оның инновациялық даму ... ... ... ... ... инновациялық дамуын
қалыптастыру ... ... ... ... ... даму ... ... АЙМАҚ ӨНЕРКӘСІБІН ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМЫТУ ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық ерекшеліктері және оның
негізгі
бағыттары...................................................................
.........................76
3.2 Оңтүстік Қазақстан облысы өнеркәсібін ... ... ... ... инновациялық дамуын бағалау әдістемесін
жетілдіру
............................................................................
.......................................88
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
...................................103
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ... МЕН ... ... ... - ... ... - Жалпы Ұлттық Өнім
АҚШ – ... ... ... - ... ... ... - ... шектеулі серіктестігі
АҚ - Акционерлік ... - ... ... ... - ... ... ... - Тәуелсіз мемлекеттер достастығы
КІРІСПЕ
Зерттеу ... ... ... ... ... дамуы мен экономиканың қайта құрылуы ... ... ... ... ... ... ... ең маңызды құралдарының бірі аймақтық инновациялық
жобаларды толыққанды іске асыруға және жаңа ... ... ... барлық
кезеңдерінде (новация – инновация – ......... ...... ... кешеуілді азайту арқылы жаңа өнімдер мен
қызметтерді шығаруға мүмкіндік беретін ... ... құру ... ... өндіріс құралдарын бірге жұмылдыру
болып ... ... ... тек қана ... ... жақсарту мен өндіріс шығындарын қысқарту ... ... ... ... өндірістік менеджмент емес, сондай-ақ
Қазақстан Республикасының жаңа экономикасындағы өнеркәсіптік ... ... даму ... ... ... басқару да елеулі
рөл атқарады. Қазіргі экономикалық теория мен практикада кәсіпорындардың
инновациялық әлеуетін ... ... ... ... әлі ... таппады.
Аймақтың кәсіпорыны өзара әрекеттесу арқылы кәсіпорын қызметінің
нәтижесін ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарда инновациялық дамуын
басқару тиімділігін арттыру негізінде ... ... ... ... ... ... етуге арналған
инновациялық даму жүйесін қалыптастыру қажет. Бұл – ... ... ... ... ... ... ережелердің
әзірленуін талап ететін күрделі де ұзақ үдеріс.
Бүгінгі таңдағы жаңа экономикалық шарттарда ... ... 30%-ы ғана ... жетуде. Сондықтан, инновациялық және өндірістік
дамытуды біріктіру мәселесі нарықты іздеу және орнықтыру, ғылым мен өндіріс
арасындағы ... ... ... сондай-ақ, өнеркәсіптік
кәсіпорындардың инновациялық дамуын ... ету ... ... ... мен ... ... секілді көптеген мәселелерден
жинақталады. Ендеше, диссертациялық зерттеу ... ... ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорындардың
инновациялық дамытудың теориялық және ... ... ... туындайды.
Тақырыптың зерттелу деңгейі. Диссертациялық зерттеу тақырыбы көптеген
экономист ... ... ... ... ... ... ... мәселелері де жіті зерттелмеген.
Ғылыми әдебиетте аймақ өнеркәсібінің инновациялық саясаты, ... ... ... ... мәселелеріне Н.А.Назарбаев,
Р.А.Алшанов, Т.А.Есіркепов, С.С.Еспаев, К.К.Қажымұрат, ... ... ... ... ... ... ... отандық белді экономист ғалымдардың
еңбектері арналған. Сонымен қатар, И.Ансофф, П.Блау, ... ... ... ... Г.Кунц, Д.Ларш, П.Лоуренс,
М.Макконели, ... ... ... Г.Саймон, Дж.Томпсон,
П.Хайт, Л.И.Абалкин, В.П.Баранчеев, А.Л.Гапоненко, Е.Г.Ясин сынды т.б.
шетелдік ғалымдардың да ... ... ... ... ... ... даму ... арттыру
мақсатында өнеркәсіптік кәсіпорынның инновациялық дамуы бағыттары әлі ... ... ... ... ...... ... субъектілері
ретінде аймақтың өнеркәсіптік кәсіпорындары.
Диссертациялық зерттеу пәні – ... ... ... ... арттыру үдерісінде туындайтын экономикалық және басқару
қатынастары.
Диссертациялық зерттеу мақсаты нарық жағдайында ... ... ... даму ... ... ... ... басқаруға және дамытуға қатысты теориялық-әдістемелік
ұсыныстарды ... ... ... ... ... жету үшін ... ... орындау
көзделді:
- өнеркәсіптік кәсіпорындардың инновациялық дамуын арттыру саласындағы
теориялық ережелерді зерттеу;
- аймақ өнеркәсібінің инновациялық дамуын арттыру ... ... ... ... ... ... ... жағдайын
өнеркәсіптік-инновациялық даму тұрғысынан талдау және бағалау;
- ... ... ... ... Қазақстан облысы өнеркәсібінің
дамуын зерттеу
- өнеркәсіптік кәсіпорындардың инновациялық әлеууетінің ... ... ... ... ... ... және әдістемелік негізін ... ... ... және ... ... ... еңбектері, ғылыми-
практикалық конференциялар мен семинарлардың ... ... ... мен ... актілері құрады.
Диссертациялық зерттеу қызметтік-қисындық, ... және ... ... ... мәселелерді шешудің жүйелік
және үдерістік тәсілдеріне, экономикалық-математикалық зерттеу әдістеріне
негізделген жалпы ... ... ... ... негізі ретінде ҚР Статистика агенттігінің
деректері, Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ... ... ... облысындағы бірқатар өнеркәсіптік
кәсіпорындарды зерттеу материалдары және мерзімді ... ... ... ... зерттеудің ғылыми жаңалығы бәсекелестік жағдайында
салалық өнеркәсіптік-инновациялық даму жүйесін ... ... ... ... инновациялық дамуын арттыруға
бағытталған ғылыми дәйекті теориялық ережелер мен ... ... ... Зерттеудің ғылыми жаңалығы қорғауға ұсынылатын
келесі ... ... ... өнеркәсіптік кәсіпорынның инновациялық дамуын алға қойылған міндеттер
мен ... бар ... ... ... ... ... мүмкіндіктер мен құралдар жиынтығы деген анықтама беріліп, осы
анықтаманың теориялық дәйектемесі жасалды;
- аймақ ... ... ... әсер ... ... сызбасы ұсынылды, «инновациялық даму» түсінігіне тұтынушылар мен
тапсырыс берушілердің қажеттіліктерін ... ... ... ... ... ... ... және маркетингті жүргізу
қағидаларының, әдістерінің және ұйымдық түрлерінің жиынтығы деген анықтама
берілді;
- қазіргі таңдағы талдау және ... ... ... ... ... инновациялық әлеуетіне сандық және ... ... баға ... ... дамыту жүйесі
ғылыми негізделді;
− өңірдің өнеркәсібі ... мен ... ... ... жасалынды;
− әлемдік нарыққа Оңтүстік Қазақстан облысы өнеркәсіп өнімдерін ... оның ... ... ... анықталып, ұсынылды.
Зерттеудің практикалық маңыздылығы алынған теориялық және ... ... ... ... ... дамуды
арттыруға қатысты міндеттерді ... ... ... ... ... ... және оның деңгейін көтеру үшін пайдалануға
болатынымен ... ... ... ... ... кәсіпорынның жоғарғы деңгейдегі басшылары мен ... ... ... ... ... талдау мен шешім
қабылдаудың негізгі әдістері мен процедураларын таңдау кезінде пайдалануына
болады. Ал, бұл өнеркәсіптік кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ... және ... қазақстандық өнеркәсіптің
бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді.
Зерттеу нәтижелерінің сыналуы және қолданылуы. Зерттеудің негізгі
ережелері мен ... ... ... ... талқыланып, мақұлданды: -----------------------------------
--
Жариялануы. Диссертациялық зерттеудің негізгі ережелері жалпы көлемі
........ баспа табақтан тұратын 2 ғылыми мақалада жарияланды.
Жұмыстың құрылымы және ... ... ... үш ... ... ... ... Жұмыстың көлемі – 109 бет, оның
ішінде 12 кесте және 16 сурет берілген.
Кіріспе бөлімінде ... ... ... өзектілігі, мақсаты
мен міндеттері, зерттеу ... ... ... мен ... ... ... ұсынылатын басты ережелер нақтыланды.
«Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту жолдарын арттырудың ғылыми және
теориялық негіздері» атты ... ... ... ... мәні,
инновациялық дамуды басқару тиімділігін арттырудың объективті қажеттілігі
және өнеркәсіптік-инновациялық ... ... ... құру негізінде
инновациялық әлеуетті басқарудың мазмұны қарастырылды.
«Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамытудың экономикалық тұрғыдан ... ... деп ... ... ... Қазақстанның және оның
аймақтарының өнеркәсіптік кәсіпорындарында инновациялық дамуын пайдаланылу
жағдайына сараптама ... ... ... ... дамуын
бағалау үлгісі ұсынылды.
«Аймақ өнеркәсібін инновациялық ... ... ... негізгі
бағыттары» атты үшінші тарауда өнеркәсіптік кәсіпорындардың ... ... ... ... айқындалып, өнеркәсіптік кәсіпорындардың
инновациялық дамыту ... ... ... мен ... құру
тәртібі ұсынылды, инновациялық орталықты ұйымдастыру және дамыту жөнінде
маңызды ... ... ... өнеркәсіптік-инновациялық дамудың тиімді жүйесін
қалыптастыру негізінде өнеркәсіптік кәсіпорындардың инновациялық дамуын
арттыруға арналған тұжырымдар мен ... ... ... ... ... ... ЖОЛДАРЫН АРТТЫРУДЫҢ ҒЫЛЫМИ ЖӘНЕ
ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Инновациялық дамудың экономикалық мәні және ... ... ... ... ... негізіне инновациялық даму тікелей әсер етеді. Инновациялық
дамудың сандық және сапалық ... ... ... пен ... мен ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаев 2014 жылғы 11 қарашада
«Нұрлы жол-болашаққа ... жол» атты ... ... ... «Біз
экономиканың тұрақты өсіміне жедел индустрияландыру және инфрақұрылымды
жетілдіру арқылы қол жеткізуіміз ... ... ... ... де ... қызмет ететін ұлттық инновациялық жүйеге ... ... даму – ... жаңа өркендеуінің өзегі
бола бермек»» және 2012 жылғы 14 ... ... ... ... жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына
Жолдауында «Инновациялық зерттеулерді ... жаңа ... ... көрсетуінше, бүкіл инновациялық өндірістік циклды жеке бір елде
жүзеге ... ... Бұл - өте ... ... және ... ... бола ... іс. Табысқа жету үшін ғалымдардың ... ... ... ... ... ... арнаулы ақпарат және
білімдерінің көп терребайт көлеміне негізделген дербес ғылыми база қажет
болады. Жаңа технологиялық толқын жалына жармасып, ... ... ... ... ... келе ... Біз осыны жете түсінуге тиіспіз.
Сондықтан біз өте шынайы, барынша прагматикалық стратегия құрғанымыз ... ... ... ... кезеңінде мақсаттары әлеуметтік-
экономикалық жағдайларын дамыту негізінде инновациялық типті экономиканы
құру болып табылады.
Қазақстанның ... ... ... дамыту негізді. Сондықтан, инновацияны дамыту: өндіріске жаңа
технологияларды енгізу, ғылыми әлеуетті жетілдіру. Жаңа ... ... ... ел ... ... беру үшін жоғары
біліктілік пен мемлекет тарапынан қолдау көрсетілуі керек.
Қазақстанда қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... ... әлеуетін анықтауда, ашуда және дамытуда,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... тиімді әсер етеді. Сондықтан аймақтарда
осындай ... ... оны ... ... ... ... Заманауи технологияларды енгізу арқылы еңбек өнімділігін өсіруге
болады.
Аймақтарда ... ... ... ... ... жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасының ... ... ... ... Оның ...... ... теңгерімді өсуін қамтамасыз ету, экономиканың басым секторларын
әлеуметтік тиімді дамытуды күшейту және ... ... іске ... үшін ... орта құру және ... ... аумақтық
ұйымдастыру негізінде экономикалық өсім орталықтарын қалыптастыру.
Сонымен бірге, инновацияны дамытудың  тағы бір көзі – инвестиция ... ... ... ... үшін ... ... ... жүйесін жетілдірі керек. Мемлекетке 2005 жылдан бері 2013 жылдың
алғашқы жарты жылдығын есепке ... 172 ... ... ... 2012 жылы инвестиция көрсеткіші 28,8 млрд. долларды құрап, 2011
жылғы көрсеткішінен 8,9%-ға артқан.  Инновациялық бағдарламалар аясында
көптеген ірі ... ... ... ... ... фирмалар толық
қуатпен жұмыс істеп өнімдерін экспортқа шығару ... ... ... ... ұлттық экономиканың экономикалық өсімі мен оның
бәсекеге қабілеттілігінің жоғарылауын ... ... оның ... ... ... ықпал ететін аса маңызды факторлардың
бірі болып табылады. Қабылдаушы елдің экономикасына ... ... ... ... ... ... сапасын жоғарылатуды, жаңа
жұмыс орындарын ашуды жеделдетіп, озық ... ... және ... ... ... ынталандыра алады. Сондықтан соңғы екі ... ... ... үшін ... күшеюі байқалады, бұл өз
кезегінде мемлекеттің алдына елдің ... үшін ... ... экономикалық саясаттың кешенді шараларын әзірлеу
мен жүргізу міндетін қояды [3].
Жалпы «Инновация» түсінігін алғаш рет ... ... ... ... (1912ж) және «Капитализм, социализм және демократия» (1942)
жұмыстарында колданды.Й. Шумпетердің пікірінше ... ... ... ірі ... ғылыми-зерттеушілік іс-әрекеті болып табылады. Ол
инновацияны тек ... ... үшін ғана ... жаңа ... функциясы
ретінде анықтады. Жалпы инновациялық теориясының негізін ... ... үлес ... ... ... термині бойынша жақын
болғанымен, әртүрлі болуда. Өйткені, бұл термин күрделі ұғым, оның ... ғана ... ашып ... ... ... - ... ... ғылыми ... ... ... күш деп ... анықтама берді .
«Инновация» ағылшын тілінен аударғанда - жаңалык ... ... ... ... ... жаңа ... үрдісті, өнімді немесе
қызметті игеру, ... ... ... ... ... ... Ал,
бұл термин латын тілінде жаңару, өзгеру сөздерімен ... ... ... ... ... ... ... жаңа әдісі
деген түсінікті ұғындырады[4]..
«Инновация» түсінігіне оны іске асырудың барлық ...... ... және маркетингке ендіру ... ... ... ... батыл толқындары ескі салаларды ... ... ... ... өмірмен келеді. Ол техникалық
прогрестің жеделдету сипатын ... ... ал ... ... ... сипатына ерекше көңіл аударды[4]..
Ғылыми әдебиетте «жаңалық енгізу», «инновациялық үрдіс», «инновациялық
өндіріс» терминдері бар. ... ... жаңа ... ... жаңа технологиялық үрдістер түрінде жүзеге асатын инновациялық
іс-әрекеттің нәтижесі болып табылады.
Инновация ... ... ... ... көп ... ... мен ... шексіз ұғым (термин) әртүрлі мағынада
берілумен сипатталады. Сонымен, бұл өз кезегінде инновация мәнін ... ... ...... ... мен өңдеу нәтижесінде өндіріс тиімділігін
арттыруға мүмкіндік беретін өнеркәсіпте ... жаңа ... ... ... мен ... жаңа тәсілдерін, әлеуметтік
қызметтердің жаңа түрлерін ... ... ... ... ... ... қарай инновация
өнімдік және процестік болып бөлінеді. Өнімдік инновациялар өнімдердің
жетілген және жаңа түрлерін қолданысқа ... ... ... жартылай
өнімдердің, толық өнімдердің, қосалқы ... және ... ... ... ... ... инновациялар технологиялық, ұйымдық-
басқарушылық және әлеуметтік ... ... ... ... өнім өндірісінің жаңа технологияларын өндіруге; ұйымдық-басқарушылық
инновация – өнім ... ... ... және ... жұмыстарын
ұйымдастырудың жаңа әдістері мен басқарудың жаңа ... ... ... ...... және демалыс шарттарын
жақсартуға, адамның денсаулық ... ... алу және ... ... ... ... ... А.И.Пригожин инновациялардың мынадай толық жіктемесін
ұсынады[5]:
- Таралу деңгейіне қарай: тұрақты, ішінара ... ... ... ... ... ... шикізаттық, қамтамасыз етуші
(байланыстырушы), өнімдік.
- Нарықты қамту үлесіне қарай: ... ... ... Инновациялық әлеуеті мен жаңалық деңгейіне қарай: радикалдық,
комбинаторлық, жетілген.
Инновацияны төмендегідей жіктеуге болады:
- өндірісте жаңа ... мен ... ... мен игеруге,
құрал-жабдықтарды жаңартуға, ғимараттарды қайта қалпына келтіруге
және ... ... ... ... ... ... ... инновациялар;
- өндіріс қуатын күшейтуге және өндірістік қызметті әртараптандыруға
бағдарланған өндірістік инновациялар;
- өткізу (сату) қызметін мақсатты өзгертуге бағытталған сауда-саттық
инновациялар;
- ... ... ... және ... ... ... бағытталған әлеуметтік инновациялар;
- ұйымдық құрылым мен ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкер үшін пайданы ұлғайтудың және жаңа нарықтарын
табудың негізгі құралы ... ал ... үшін ... ... ... бір жолы ... табылады.
Инновация ол жаңа, жақсартылған өнімді немесе өндіріс процесін
қалыптастыру дегенді білдіреді. ... ... ... белгілі тауардың
өндірісі үшін сапалы арзанырақ шикізатты пайдалану, ... ... ... жаңа ... ... жаңа ... көрсету деңгейіне шығу
да инновация болып табылады.
Кәсіпкерлер пайдаға кенелтетін жаңалықты ... ... ... және
қолдану туралы жиі ойлана бермейді, олар шикізат және ... ... салу ... ... ... және ... мезеттік өзгерістер мен құбылыстарды пайдалана отырып, қиналмастан
«ақша табады»; осылайша, жаңа ... ... ... ... ... жаңа ... ... шығарады.
1800 жылы француз экономисті Жан-Батист Сей экономика ... ... ... Оның ... көп мөлшерде соңғы өнім
алу және ... ... үшін ... ... ресурстарды
пайдаланудың едәуір тиімді тәсілін табатын тұлға «антрепренер» деп аталады.
П.Н.Завлин инновацияларды мынадай 12 қасиеті бойынша, атап ... ... ... ... ... ... ... деген байланыстылығына; таралу ауқымына; өндіріс
процесіндегі ... ... ... сипатына; жаңалық
дәрежесіне; нарыққа шығу уақытына; пайда болу себебіне; қолданылу аясы мен
пәніне қарай жіктеу керектігін алға ... ... ТМД ... үшін озық ... ... ... ... тізбекпен топтастырудың орынды екендігін
айтады[7]:
- ... ... ... ... ... ... ... Инновацияның жаңалық ауқымына қарай: әлемдік ауқымдағы ... ... ... жаңа ... республикадағы
салалар үшін жаңа инновациялар; кәсіпорындар үшін жаңа инновациялар.
- Инновацияның сипатына ... ... ... ... ... ... ... инновациялар; әлеуметтік
инновациялар.
- Инновацияның қолданылу жиілігіне қарай: бір ... ... ... ... ... ... ... салаларына қарай: материалдық
өндірістегі; ғылымдағы; қызмет саласындағы; ... ... ... ... ... қарай: кәсіпорын ішінде қолданылатын
инновациялар; кәсіпорында жинақталатын инновациялар; сатуға арналған
инновациялар.
- ... ... ... ... ... патенттер;
оңтайландырушы ұсыныстар; ноу-хау; тауар белгілері, тауар төсбелгілері және
эмблемалары; технологиялық, ... және ... ... ... және ... сипаттайтын жаңа құжаттар.
- Инновацияны ендіру нәтижесінде алынатын әсер ... ... ... ... ... ... және ... инновация экономикалық қатынастың жаңа түрі және оны ... ... жаңа өнім және ... жаңа ... өндірістік,
коммерциялық, қаржылық және әкімшілік немесе басқа да сипаттағы әлеуметтік-
экономикалық ... және ... ... ... ... ... дамуы кәсіпорын нарыққа сай жаңа өнімдермен
қамтамассыз ету негізінде ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сонымен қатар, кәсіпорынды дамытуға
бағытталған қандай да бір бағдарламаны қаржыландырудың қосымша және ... ... ... сөз ... ... ... нақ ... инновациялық дамуы жан-жақты зерттеледі.
Инновациялық даму әлеуметтік-экономикалық және ... ... мен ... ... ... ... экономикалық бәсекеге
қабілеттілігін нығайту ... ... өмір сүру ... ... ... ... даму – бұл жаңа ... жаңа тауарлар мен
қызметтер ұсынысының ... ... өмір сүру ... ... даму» дегеніміз жаңа жаңалық пен ғылымды, технологияны
өндіріспен тығыз байланыстыру көзделген экономикалық даму ... ... ... ... - жаңа экономикалық өрлеу - Қазақстанның
жаңа мүмкіндіктері» атты ел халқына Жолдауында елді әрі қарай инновациялық
бағытта ... ... ... ... дамудың маңызды
факторларының бірі өндірістік ... ... ... ... ... тиімді инновациялық саясат болып табылады [8].
Оны мына төмендегі келтірілген мәселелерден көруге болады:
• экономиканың ... ... ... ... ... әлсiздiгi;
• ел iшiндегi салааралық және өңiраралық экономикалық ықпалдасудың
босаңдығы;
• өңдеушi өнеркәсiп ... ... ... жалпы
техникалық және технологиялық тұрғыдан артта қалуы;
• ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды ... ... ... ғылымның нарықтық экономика жағдайларына нашар бейiмделуi,
• ғылыми-техникалық өнiмдi тауар ... ... ... ... ... соның салдарынан тұтастай алғанда инновациялық
ұсыныстар деңгейiнiң төмен болуы;
• мамандарды және жұмысшы кадрларды даярлау мен қайта даярлаудың қазiргi
заманғы жүйесiнiң ... ... ... ... үрдiстерiне және сервистiк-
технологиялық экономикаға өтуге бейiмдеу мiндеттерiне сәйкес келмеуi.
Инновациялық даму ... пен ... ... ... тығыз
байланыстыру көзделген экономикалық даму бағыты.
Инновациялық дамуда инновациялық жүйені жүйелеу негізді. Инновациялық
жүйе ... ... ... қосып алатын төмендегідей негiзгi
жүйелерге бөлiнедi:
- Ғылыми ... ... ... деңгейiне дейiн iргелiк
әзiрлемелердi "жетілдiрудi" жүзеге асыратын қолданбалы ... ... құру ... инновациялық даму үшiн сөзсiз қажеттi фактор
қалыптасады;
- Мемлекеттiк ғылыми ұйым – ұлттық ғылыми орталықтар, ғылыми-зерттеу
институттары, ... оқу ... ... ... Ұлттық компаниялар жанындағы ғылыми ұйымдар, iрi кәсiпорындар
жанындағы зертханалар;
- Жеке ғылыми-зерттеу және ... ... ... зерттеулермен айналысатын шағын және орта кәсiпкерлiктер;
- Ғылыми кадрлар және дербес өнер тапқыштар;
- Материалдық-техникалық база.
Инновациялық кәсiпкерлiк ... ... ... және ... ... iске асыру үшiн қызмет көрсететiн
және жағдайларды қамтамасыз ететiн ... ... ... ... және ... ... кешенi айқындалатын көп
деңгейлi инновациялық инфрақұрылымды қамтиды.
Инновациялық ...... ... инновациялық қызметінің
бір-бірімен өзара іс-қимыл жасайтын ... ... ... ... ұлттық технологиялық парктер;
- өңiрлiк технологиялық парктер;
- технологиялық бизнес-инкубаторлар;
- ғылым қалашықтары.
Қаржылық инфрақұрылым элементтеріне мемлекеттiк даму институттары,
венчурлiк қорлар, кәсiпорындар, жеке ... ... ... ... ... жылдары Индустриалды-инновациялық дамуы
Стратегиясының басты мақсаты да ... өсім ... ... сервистік-технологиялық экономикаға көшу мақсатында өндіріс
салаларын ... ... ... даму жолын таңдау
себептерінің негізгілері: әлемдегі ... ... ... ... ... ... процесінің өріс алуы, Қазақстанның БСҰ-на
кіру мақсатына байланысты өнеркәсіпті бәсекелестікке дайындау ... ... ... ... елу ... ... қосылудағы мақсатқа жету.
Инновациялық даму – ұлттық бәсекеге қабілеттілікті арттыру ... өмір сүру ... ... ... жасайтын даму. Инновациялық
даму құрылымы (1-сурет).
Ескерту- зерттеулер негізінде автор құрастырған
1-сурет Инновациялық дамудың ... ... өсу ... және ... ... ... бұл ... даму құраушылары болып табылады.
Халықтың қажетті материалдық игіліктермен ... ... ... ... ... қоғам құқықтарының қорғалуы, ... ... ... ... ... ... өзін-өзі жетілдірілуіне қажетті уақытының бар болуы, әлеуметтік
қамсыздандырылуы және басқалары ... ... ... ... ... ... ... жылдан-жылға коп қолданылуы, экологиялық
шиеленістердің үдеуі, осы ... ... ... теориялық және
тәжірибелік деңгейде нақты әдістерінің, тәсілдерінің жеткіліксіздігі ... ... ... маңызын анықтайды. қоршаған ортаны ластанудан
қорғау, экологиялық зардаптарды жою ... жыл ... ... ... ... химия, нанотехнология сияқты ғылыми
бағыттардың дамуын жеделдетеді. Сонымен, инновациялық дамудың ... ... ... тек сандық жағына емес, сонымен қатар,
сапалық көрсеткіштерін де маңыздылайды.
Кәсіпорынның инновациялық дамуы оның жаңа өнімдерінің ... ... ... Инновация өндірістік кәсіпорынның бәсекелік
қабілетін көтеру мақсатында жаңа және ... ... ... ... ... ... ... жаңалықтарды
енгізу бағытында жүргізілетін шаралардың жиынтығын және соның нәтижесінде
қол ... ... ... және ... ... ... Соған
орай, жаңа ой-пікірлерді, ғылыми жаңалығы бар ... ... жаңа ... ... ... ... қызметті инновациялық
қызмет деп атаймыз[9].
Инновацияның дамуына қозғаушы тетік - бірінші ... ... ... ... ... ... өнім ... немесе
қызмет көрсетушілер әрдайым өндірістік дағдарысты болдырмаудың жолдары мен
тауарын өткізетін жаңа ... ... ... ... ... ... ... игерген кәсіпорындар өз бәсекелестіктері
алдында басымдылыққа иеленеді. Қазіргі кезеңде жаңа тауарлар түрлері өсіп,
тұтынушы талғамы ... ... ... әсіресе шағын кәсіпорындардың
икемділік қабілеттерін күшейту аса тиімді саналады[10].
Бәсекеге қабілеттілік  нысанның ... ... ... ... сәйкес болу мүмкіндігі. Бұл ... кең және ол әр ... ... ... ... сүт ... ... қабілеттілігі оның тек сапасында ғана емес,
сондай ақ, оның тұтынушылар санында, сапалы түрде ... ... ... ... ... ... мен бағасына да байланысты.
Қазақстанда өнідірілген сүт ... 13%, ... 16%-ы, ... және ... 0,2% ғана ... ... ... [11]. Сонымен
қатар, елімізде кәсіпорындардың және отандық тауар өндірушілердің бәсекеге
қабілеттілігін арттыру мәселесі маңызды. Бәсекелі ... ... ... ... ... төмендеуін, тұтынушылар сұранысын кең көлемде
қанағаттандыруды қамтамасыз ете алады.
2013 жылдың қорытындылары ... ... ... ... 2012 жылғы нәтижемен салыстырғанда 21 позицияға көтеріліп,
әлемнің 144 ... ... 51-ші ... ... ... Ресей 67-ші
орында, Украина – 73, Грузия – 77, Армения – 82, Молдова – 87, ... ... ... Республикасы – 127 орында [12].
XI ғасыр талабы елдің бәсекеге қабілеттілігін арттыру кәсіпорындардың
инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ... жаңа технологиялар, ғылыми зерттеулер арқылы ғана
төтеп беруі ... ... ... ... ... асуы үшін ... ... ескеру қажет:
- Инновациялық шаралардың ... ... ... ... Өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін технологиялық жаңалықтыр енгізу
арқылы арттыру;
- Кәсіпкерліктің инновациялық ... ... және оған ... ... ... ... ... инновациялық өнімді халықаралық нарықта өткізуде қолдау.
Жаңа инновациялық дамуға қол жеткізгеннен кейін келесідей нәтижелерді
көреміз:
- ...   ... ... дамуын;
- Халықтың әл   ауқат, өмір сүру деңгейінің жақсаруын;
- Өндірістік жүйедегі ресурстарды қолданудың тиімділігін арттыру, яғни
еліміздің шикізаттық тәуелділіктен арылуын;
- ... ... ... ... ... ... ... бағытталған өңдеуші салалардың дамуын.
Елімізде осындай нәтиже беретін ... ... ... ... ... бар: ... әлеует, инновациялық және қаржылық
инфрақұрылым, ... ... Бұл ... мен ... ... ... ғылыми зерттемелерге гранттердің бөлінуін, сонымен
бірге ... ... ... іске ... ... ... ... тәсілдерінің кеңінен қолдануын көздейді.
Инновация жаңа технология ғылыми техникалық прогрес ... ... ... қорларды жаңартады.
Кәсіпорындағы инновациялық стратегияның қалыптасуы мынадай жағдайларға
байланысты:
- жаңа техниканы ... іске ... ... ... ... ... ... техникалық деңгейінің өсуі;
- жаңа техниканы жасап және іске асыру ... ... ... ... интенсивті факторларының артуы, олардың ғылыми
техникалық прогресті экономиканың ... ... ... ... ойлап тапқыштардың творчествасын дамыту;
- жаңа өнімді ... ... ... ... ... ... техника мен технологияның тез арада моральдік тозуы;
- ... мен ... ... ... ... және ... инновациялық қызметінің ... ... ... ... және ... әлуетіне байланысты.
Инновацияның негізгі белгілеріне ... ... ... ... мен жаңа өнімдер шығару; ... ... бұл жаңа ... ... ... ... ... инновациясын дамыту негізінде қолданылатын инновацияның
түрлері:
- жаңалығына байланысты: базистік инновациялар, олар ірі зерттеулерді
іске асырады; ... ... кіші және орта ... ... жалған инновация, техника мен технологияның ескірген
бөліктерін біртіндеп жақсартуға қолданалы.
- қолданылуына байланысты: өнімдік инновациялар, жаңа ... ... ... ... ... жаңа
технологиялар шығарып, ... ... ... жаңа құрылымдарды құруға бағытталған; нарықтық
инновациялар, жаңа нарықтағы өнімдер мен ... ... ... ... бағытталған.
- шығу көздеріне байланысты: ғылым мен техниканың дамуынан пайда
болған инновациялар; өндірістің ... ... ... ... ... ... ... инновациялар.
- қайта өндіру процесіндегі рөліне байланысты: ... ... ... ... ... күрделі және жай инновациялар.
Кәсіпорынның инновациялық дамуының құрылымына, әдетте, мынадай бірқатар
маңызды факторлар әсер етеді:
-өндірістің инновациялық дамуының ... ... ... ... ... инновациялық технологияны қолдану,
жетілдіру;
-инновациялық өнім сапасын ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесін жетілдіру;
-инновациялық өндірістің үрдісін басқару жүйесі жетілдіру.
Кәсіпорындарындағы өнімдерді инновация арқылы өндіру концепцясын
жетілдіру ... ... ... ... ... ... дамыту
және іске қосу негізделген.
Сонымен өндірістік кәсіпорындардың инновациялық дамуы, ол технологиялық
прогресі, инновациялық факторлар ... ... ... ... ... дамуын талдау кезінде ... ... ... ... Іс ... әр ... аумақтық орналасу жағдайына, салалық бағыныштылығына, т.б.
шарттарына қарай бірқатар өзіндік ... ... Сол ... көп ... мен ... ... алынса, кәсіпорынның
инновациялық дамуы да соғұрлым сапалы ... ... ... дамуы кәсіпорынның инновациялық қызметінің
даму бағыттары мен ... ... ... ... ... мен міндеттерді орындауға негізделеді. Олай болса,
кәсіпорынның инновациялық дамуы оның даму стратегиясымен тікелей байланысты
болып ... – жаңа ... ... ... және қолдануды құрудың
комлекстік үрдісі немесе ... ... ... жаңа ... ... ... іске ... және де
соңында қолданылуы. Инновация туралы осындай көптеген түсініктемелер ... ... ... ... ... ... ... бірақ та ең
бастысы “инновация” мен “жаңалық” терминдерін айыра біліп, ол ұғымдардың
мағынасын білу керек. ... ... да ... ... оның ... ... ... қолданбалы, тәжірибелік жұмыстардың
рәсімделген  нәтижесі болып табылады. Жаңалық ... ... ... ... ... ... ... ; рационализаторлық ұсыныстар; 
жаңа немесе өндіріс процесі құжаттары; ұйымдастыру, өндіріс немесе ... ... ... ... ... ... құжаттар
(стандарттар, ұсыныстар, әдістемелер, нұсқаулар және т.б.); маркетингтік
зерттеулердің ... және т.б. ... ... ... ... ... Ең ... — жаңалықты енгізу, жаңалықты инновация
формасына айналдыру, яғни ... ... ... ... жасау үшін маркетингтік зерттеулер жүргізу қажет. Ал, инновация –
жаңалықты енгізуде басқару обьектісін өзгерту мақсатында және экономикалық,
әлеуметтік, ... ... ... басқа тиімділік
түрлерінің соңғы нәтижесі. Яғни, жаңалықты ендіріп, іске ... ... ... ... ... инновация – жаңалықты енгізудің
нәтижесі[13].
Сонымен қатар, ... және ... ... ... және “инновация” деген сөздер кездеседі. «Жаңалық»- деген сөз
айқын жаңалыққа мінездеме береді, сонымен қатар, «ойлап ... ... ... ... деген түсінік жаңалық, жаңа өнім мен қызмет, жаңа
технология, «ойлап ... ... ... ... бұл ... жаңа ... мен технологияны
ұйымдастыру, меңгеру мен басқаруды айқындайды.
Біздің ойымызша, инновацияның мынадай ... ... ... ... ... ... қажеттілігін қанағаттандыру үшін
жасалынатын жаңа өнімдер мен жаңа ... ... ... енгізудің
үздіксіз процессі мен таратылатын жаңалық, қоғамның даму ... ... ... ... ... ... ... ол жаңа өнім түрлерін,
технологиялары мен қызмет жасауға ізденіс, және оны таратуға бағытталған
қызмет.
Мемлекеттік ... ... ... қазіргі экономикалық
шарттарда ең маңызды міндеттердің бірінен саналады. Бұл ... ... ... бір ... инновациялық дамуын жоғарлату арқылы шешуге болады.
Яғни, мұндағы басты міндет – ... ... ... ... ... ... елді, т.б. инновациялық дамыту жобасын)
таңдауына әсер ететін, инновациялауға қажетті ... ... ... ... «аймақтың өнеркәсібін ... ... ... ... жоқ. Сондықтан, осы түсініктің мән-мағынасын
ашуға және оның экономикалық анықтамасын жасауға тырысып көрелік.
1.2 Өнеркәсіпті инновациялық дамытуды ... және ... ... ... ғылыми-техникалық әлеуетті пайдаланбай,
инновацияны дамуытпай, сонымен қатар, ... ... ... құрмай
өнеркәсіпті дамыту мүмкін емес.
Өнеркәсіпті инновациялық дамыту саласындағы мемлекеттік саясат ... ... ... ... ... және ... ... инфрақұрылым, ғылыми әлеует, инновациялық кәсіпкерлік
қаржылық инфрақұрылым,.
Қазақстанда өнеркәсіптердің инновациялық даму ... ... ... ... құрылымында жетілдіруге ұшыраған өнім
елеулі үлес (64% астам) алады. Қайта енгізілген және елеулі технологиялық
өзгерістерге ... ... ... инновациялық өнімнің жалпы көлемінен
28,6% келеді[14].
Қазақстан өнеркәсібін дамытудың басты бағытына ішкі ... ... ... жоғары отандық тауарлармен толықтыру мақсатында импорттық
тауарларды ығыстыру көлемін 15-20%-ға дейін төмендету болып отыр[15].
Сонымен, өнеркәсіптің инновациялық даму деңгейін ... ... ... ... және оның ... ... жасауы экономикада ілгерлік
дамуға әкеледі.
Инновация – жаңа немесе жетілдірілген өнім (жұмыс, қызмет) ... ... іске ... практикалық қызметте пайдалану
кезінде сапалық артықшылықтарға ие әрі экономикалық және ... ... ... ... ... [16].
Барық мемлекеттер экономикасын өсірудің және бәсекеге қаблеттілігін
күшейтудің факторы ғылыми және ... яғни ... ... ... инновацияны қалай дамытамыз? Ол үшін ... ... ... тауып, енгізу керек. Шын ... ... ... ... өнім ... Қазақстан экономикасының
дамуына елеулі үлес қосып жатқан кәсіпорындар кемде-кем ... ... жаңа ... ... ... ... ел ... көмектесу үшін әлі де керекті жаңа білім мен мемлекет тарапынан
қолдау көрсетілуі керек. Ондай шаралардың ... 2013 ... ... 1
млрд. 725 млн. теңге көлемінде бөлінген инновациялық грантын атауға болады
[17].
Әр ел өз экономикасының, даму ... ... ... ... жаһандық инновациялық экономикада өз ... ... ...... ... ... білім берудің, ... ... және ... ... жоғары деңгейі
болып отыр. Осы артықшылықтарды біздің еліміздің ... ... ... ... санайды[18].
Инновациялық дамудың ұзақ мерзімді «Инновациялы Қазақстан-2020»
форумында Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... және ... ... қолдау және
ынталандыру бойынша нақты шараларды жүзеге асыру қажеттігі негізделді[19].
Өнеркәсіп өндірісін және ... ... ... бәсекелі экспортқа
бағдарланған тауарлар, жұмыстар және ... ... ... ... нысанасы болып саналады.
Дүниежүзiлiк экономиканың ғаламдануы ... ... ... проблемаларға тап болып отыр. Негiзгi проблемаларға мыналарды
жатқызуға ... бiр ... ... бағыттылығы, әлемдiк экономикаға
ықпалдасудың әлсiздiгi, ел iшiндегi ... және ... ... ... iшкi нарықта тауарлар мен қызметтерге
деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы (шағын экономика), ... ... ... дамымауы, кәсiпорындардың жалпы техникалық және
технологиялық тұрғыдан артта ... ... мен ... ... ... болмауы; ғылыми-зерттеу және тәжiрибелiк-құрастырымдық
жұмыстарға қаржының аз ... ... ... ... және ... ... ... мiндеттерiне
сәйкес келмеуi[20].
Инновациялық даму жолын таңдау себептерінің негізгілері: əлемдегі
өнеркəсіптің технологиялық жолмен ... ... ... ... өріс ... Қазақстанның ДСҰ-на кіру мақсатына байланысты
өнеркəсіпті бəсекелестікке дайындау қажеттілігі жəне ... ... елу ... ... ... ... жету [21].
Әлемдік тәжірибенің өткізген талдамасы ... ... ... жөнінде ойландырады. Бұл үшін ... ... ... негізінде өндірістің озық тәсілдеріне сапалы ауысуды жүзеге
асыру талап етіліп отыр. Бұл ауысу АҚШ-та орын алғандай, өндірістің ... ... ... ... өткізілуі мүмкін. Онда өндірістің
қазіргі заманғы даму деңгейіне жету үшін бірнеше онжылдықтар қажет болған
екен. ... ... аса ... индустриалды-инновациялық даму
стратегиясы мен елді индустрияландырудың егжей-тегжейлі картасын қамтитын
үдемелі индустриалды-инновациялық дамудың мемлекеттік ... ... да ... ... ... атап айтсақ тиімді
нормативтік-құқықтық база ... ... ... жүйені құру,
интелектуалды меншікті қорғау, ... ... және ... ... ғылыми-техникалық қызметті ақпараттық және кадрлық қамтамасыз ету
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... отандық инновациялық тауарларды тұтынуға тырысуымыз қажет. ... ғана ... ... ... дамуын бір қадам болса да
алға жылжытады. ... ... ең ... ... ... болып
табылатындықтан, әлемде болып ... ... тыс ... ... оқып ... ... жөн. Қазақстанда жаңа инновациялық жобалардың
жүзеге асып, экономикасының дамуына барлығының атсалысуы қажет.
Қазіргі таңда мемлекеттердің әлеуметтік және ... ... ... бірі ретінде өнеркәсіптік инновацияны дамыту. ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық
инновациялық жүйелердің модельдерін зерттеу өндірістің, ғылымның және
инновацияның дамуындағы ... ... ... ... ... ... ... бағытталған инновациялық
қызметті мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру. ... даму ... ... даму ... және ... ... Инновациялық
дамудың негізгі бағыттары индустриалдық саясаттың бағыттарымен анықталады
және инновациялық қызметті ынталандыру мен ... ... іске ... ... ... инновациялық экономиканы қалыптастыру ХХІ
ғасырдағы даму бағыты болып табылады.
Инновациялық кәсіпорындардың негізі қызметі - ... ... ... арасында делдалдық рольді жүзеге асыру, ... ... ... ... ... айырбасты қамтамасыз
ету. Инновациялық кәсіпорындар ғылыми техникалық қызмет саласындағы ... ... ... ... ... жағдайға жеткізуден басқа
жаңа қоғамдық қажеттілікті қанағаттандыруға қабілетті коммерциялық
серіктес іздеуді ... ... ... ... ... ... сферада құрлыған өнімді шаруашылық сферада құрылған ... ... ... ... ... ... қоғамдық
қажеттілік салдары ретінде туындайды. ... ... ... ... және өндіріс шығындарын азайтуға мүмкіндік
береді, яғни олар напрықтық ... ... ... техникалық
институттар мен жеке шаруашылық ... ... ... ... ... ететін институционалды форма ретінде ... ... ... ... ... ... ... қызмет ете алады [22].
Өнеркәсіптік трансакцияларды сандық өсіру жағдайында өнеркәсіптің
инновациялық ... ... ... алатындай жағдаймен салыстырғанда
инновациялық өнімді құруға қорларды тиімсіз орналастыруы мүмкін. ... емес ... ... шығындар ашық ... ... ... ... ... инновациялық
кәсіпорын, шаруашылық ... ... ... инновациялық
өнімді сатып алумен байланысты трансакциялық шығындары ... ... ... ... ... құрумен байланысты ішкі
шығындарынан аз болған жағдайда пайда болады.
Инновациялық кәсіпкерлік – ... ... ... ... ретінде ұдайы өндірістік циклымен байланысты инновациялық өнімнің
келесі инновациялық қызмет ... ... ... ... және ... ... инновациялық өнімді құру;
- делдалдық қызметтер орындау (инновациялық өнімнің қозғалысымен
байланысты қызметтер көрсету);
- ... ... ... ... ... негізінде инновациялық
қызметті қамтамасыз ету.
Инновациялық ортадағы кәсіпкерлік қызметтің ... ... ... мен оларды жүзеге асыру тәсілдері бір-
бірінен ерекше. ... ... ... ... ... сферасы мен
ақша құралдарының болуы қажетті. Шетелдік тәжірибе ... ... ... ... - өнеркәсіптік дамыған елдердің
нарықтық инновациялық потенциалының құрылымдық құраушысы болып табылады.
Технологияның ғылымнан өндіріске өтуі ... ... ... ... инвесторлар, кәсіпкерлер, мемлекет және
тұтынушылар) белсенді ынтымақтастығы және интеллектуалды ... ... ... ... ... ... бола алады. Бұл құқықты жүзеге асыру
формаларының бірі – шағын инновациялық кәсіпкерлік, шағын ... ... ... ... ... бизнес кәсіпорындары инновацияның маңызды
субъектісі бола отырып, ... ... ... ... ... ... үлес ... мүмкін. «Жаңа экономика» жағдайында
ақпараттандырумен қатар ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнестің инновациялық процеске кеңінен
тартылуы жүреді.
Кәсіпорындардың инновациялық белсенділігінің артуына кері ... ... ... және ... тиімсіз шарттары;
- тапсырыс берушілердің төлемқабілеттілігінің төмен болуы;
- жаңа өнімдер (инновациялар) құнының жоғары болуы;
- меншікті қаржылық құралдардың жеткіліксіздігі;
- ... ... ... ... аз болуы.
Кәсіпорындардың инновациялық ... ... ... ... қалыптастырады. Кәсіпорындағы ... ... ... ... ... жаңа ... мен ... жасау және оны іске енгізудің
тиімділігін арттырудағы ғылымның ... ... ... ... ... ... жаңа техниканы жасап және іске ... ... ... ... ... ... ... артуы, олардың ғылыми
техникалық прогресті экономиканың барлық ... ... ... ... тапқыштар мен рационализаторлардың творчествосын дамыту;
- жаңа өнімді шығаруда, кәсіпорындардың шығындарының көбейіп,
экономикалық ... ... ... мен технологияның тез арада моральдық тозуы;
- жаңа техника мен технологияны жылдам енгізудің қажеттілігі және
т.б.
Инновациялық қызмет ... ... мен ... ... Осы ... көлемі мен мазмұны инновацияның түрлеріне және
кәсіпорынның бар әлеуетіне байланысты.
Кәсіпорынның инновациялық дамытудың ... ... ... ... қажет. Өнеркәсіптіктің ғылыми техникалық және ... ... ... келесідегідей салалар бойынша анықтау болып
табылады:
- шығарылатын өнімді дамыту;
- өнеркәсіпті одан әрі дамыту;
- ... ... ... ... ... ... проблемалар:
- өңдеу секторы өнімінің бәсекеге қабілеттілігінің төмен болуы;
- негізгі қорлардың тозуы және ескі технологияларды пайдалану;
- айналым қаражатының ... және ... ... төмен ұзақ
мерзімді кредитке қол жеткізе алмау;
Өнеркәсіптің инновациялық даму ... бірі ... ... және ... ... болады. ... ... ... ... сарапшылардың анықтауы бойынша
33-35% шамасында. Ал жаңа сапалы техникалық құрал жабдықтар ... ... ... ... бәсекелестікті жоғарлатады.
Қазақстан КСРО қезеңінде негізінен Ресейдің шикізат базасы ... ... ... мұнай және металлургия шикізаттарымен қамтамасыз еткен.
Инновациялық саясаттың шикізатық ... ... ... ... ... ... инновациясын дамытуға көптеген отандық
кәсіпкерлікте ғылымның ... ... ... ... ... ... факторлар әсер етеді:
- студенттер мен оқытушылардың идеясының өндіріске жетуін жылдамдату
негізінде технопарктерді университеттермен байланыстыру;
- ... ... ... несиемен қамтамассыз ету;
- тауар өндірушілерге салықтық жеңілдіктер беру;
- Қазақстанда өндірілмейтін импорттық машиналар мен құрал-жабдықтарды
әкелуде ҚҚС босату;
- ... ... ... ... еңгізу;
- жаңа өнімге патент алу белсенділігін ынталандыру.
Сонымен, ... ... ... ... ... тиімді. Мемлекет тарапынан тапсырыс келіп түссе, технопарктегі
инновациялық компаниялар бірнеше ... ... ... міндетті.
Жұмысы үшін студент айлық алып, оқуға деген ... ... ... тәлімгерлердің жұмысы іс жүзінде дайын бизнес-жоспарға және
инновацияға негізделген білімді алар еді.
Өнеркәсіпте тауар ... ... ... ... ... қарыз құралдарын беру, салықтық жеңілдіктер беру қажет етеді.
Қазақстанда өндірілмейтін импорттық машиналар мен құрал-жабдықтарды ... ... ... ... ... ... елдерден инновацияны еңгізу,
патент алу белсенділігін ынталандыруда ... ... ... ... ... алу ... ... алудан күрделі.
«Инновациялық даму» дегеніміз жаңа жаңалық пен ғылымды, ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық даму жолын таңдау себептерінің негізгілері: əлемдегі
өнеркəсіптің технологиялық жолмен қарқынды ... ... ... өріс ... Қазақстанның БСҰ-на кіру мақсатынами айланысты
өнеркəсіпті бəсекелестікке ... ... жəне ... ... елу ... ... қосылудағы мақсатқа жету. Қазақстанның қазiргi
таңдағы экономикасында мынадай проблемалар орын алуда: экономиканың шикiзат
бағыттылығы; ... ... ... ... ел ... жəне ... экономикалық ықпалдасудың босаңдығы; өңдеушi
өнеркəсiп өнiмдiлiгiнiң ... iшкi ... ... экономика) тауарлар
мен қызметтерге деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы; өндiрiстiк жəне
əлеуметтiк инфрақұрылымның жеткiлiктi дəрежеде дамымауы; ... жəне ... ... ... ... салаларында негiзгi қорлардың
тез тозуы; кəсiпорындардың жалпы ... жəне ... ... ... ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды байланыстың ... ... аз ... ... ... ... ... жағдайларына нашар
бейiмделуi, ғылыми-техникалық өнiмдi тауар деңгейiне дейiн ... ... ... ... салдарынан тұтастай алғанда
инновациялық ұсыныстар деңгейiнiң төмен болуы; ... жəне ... ... мен ... ... қазiргi заманғы жүйесiнiң болмауы;
экономиканың өңдеушi ... ... ... ... ... үшiн ынталандыру көздерiнiң болмауы; менеджменттiң экономиканы
ғаламдану үрдiстерiне жəне 2 сервистiк-технологиялық экономикаға өтуге
бейiмдеу ... ... ... ... ... ... ... бас тартуға ықпал ететiн
экономика салаларын əртараптандыру жолымен елдiңтұрақты дамуына ... ұзақ ... ... ... ... өту
үшiн жағдай жасау болыптабылады. Өңдеушi өнеркəсiпте жəне ... ... ... ... ... жəне экспортқа негiзделген тауарларды,
жұмыстар жəне қызмет көрсетулер ... ... ... саясаттың басты нысанасы болып табылады. Бəсекеге ... ... ... кəсiпорындардың экспортқа шығарылатын
өнiмдердi ... ... ... ... айтқанда, өңдеушi
өнеркəсiптiң өнiмi осындай əлемдiк стандарттарға сəйкес келуi керек жəне
баға ... ... ... болуы тиiс [24].
Дамыған индустриялы елдерде технологиялардан, құрал-жабдықтардан,
кадрлар даярлаудан, өндірістерді ұйымдастырудан ... ... ... ... ІЖӨ өсімінен 80-нен 95%-ына дейін келеді. Бұл елдерде жаңа
технологияларды енгізу ... ... ... ... ... ... және тауарлар мен кызметтер санасын жақсартудың
негізгі құралы болып отыр. Қазіргі уақытта ғылымды көп ... ... ... бәсекеге қабілетті өнімдерді алуға бағдарланған ғылымды
көп қажетсінетін жаңа технологияларды және ақпараттық ... мен ... ... ... пен ... ... әлеуетін
сақтау мен дамыту есебінен ұлттық ... ... ... ету ... табылады. Қазақстанның ғылыми-технологиялық саясаты
инновациялық үдерістерді жандандыруға, жаңа ... ... ... жаңа ... ... ... ұлттық ғылыми-
техникалық әлеуетті жандандыруға, ғылым мен ... ... ... ... қызметті ынталандыруға, озық шетел технологиясының
нақты трансферті мен халықаралық стандарттарды ... ... ... ... ... салада кәсіпкерлік секторды қалыптастырмай
инновациялық қызметті дамыту мүмкін емес. Соңғы жылдар ішінде ... ... және ... ... санында шағын бизнес секторының
үлесі өзгеріссіз қалып отыр және ... 2,8-3,2% және ... ... бұл ... ... ... бірнеше есе аз.
Индустриалды-инновациялық саясат – бұл мемлекет ... ... ... ... ... және жоғары технологиялар индустриясын
қалыптастыру үшін кәсіпкерлікке қолайлы жағдайлар жасау мен оларға қолдау
көрсететін ... ... ... ... ... ... ... орынға шығып отырған бүгінгі жаһандану ... ... ... ... ие. ... елдердің экономикасының үздіксіз алға басуы
инновациялық қызметті ... ... ... және ... арқасында мүмкін болып отыр. Бұл саясат ел экономикасының бұзып-
жарып алға шығуын ... ... озық ... ... ... ... мен өнертапқыштардың ойлап шығарған жаңа дүниелерін тез
өндіріске енгізіп отыруға ... ... ... ... ... бағытты
өзгертіп экономика салаларына инновациялық технологияларды ендіру арқылы
мемлекеттің тұрақты дамыту. Президенттің «Қазақстан жолы – 2050: ... бір ... бір ... атты ... мемлекетті инновациялық
дамыту, сонымен қатар, «Қазақстан – 2050: Қалыптасқан мемлекеттің жаңа
саяси ... атты ... ... ... ... ... ... қажеттігі. Индустриалды-инновациялық саясат бойынша
өңдеуші өнеркәсіптер және ... ... ... ... ... ... ... тауарларды, жұмыстар және қызмет көрсетулер
өндірісін дамыту мәселесі ең бірінші орынға қойылады.
Мемлекет жоғары ... ... ... оның ... те, салааралық та технологиялар трансфертінің тиімді жүйесін
жасауда. Сонымен қатар, ... ... ... бар ... және ... ұйымдар мен кәсіпорындар желісі бар қалаларда
қазіргі заманғы ғылыми және инновациялық инфрақұрылымды жасап, оның қазіргі
заманғы элементтерінің қызметін ... ... ... ... аймақтар және c.c.) қолдауда. Индустриядан ... ... ... озық салаларды дамытуда қазіргі ғылыми-
техникалық әлеует салаларын пайдалану ... ... ... ... ... қазірдің өзінде мына салалардағы әзірлемелер негізінде
ғылымды көп қажет ететін өндірістерді ... үшін ... бір ... ... оның ... биотехнологиялар (ауыл шаруашылығы дақылдарының жаңа
сорттары мен жануарлардың  генотиптері, ... ... ... ... ... ... ... жаңа
материалдар, химиялық өнімдер және басқаларды жасау[26].
Біздің ойымызша, өнеркәсіпті ... ... ... ... ... нарық тұтынушылығын қанағаттандыру негізінде
халықаралық келісім-шарт қатынастары, ішкі нарықтық ... ... ... пен ... тапсырысты қамтамассыз ету арқылы экономиканың,
аймақтың және жеке адамдардың тұтынушылықтарын қанағаттандыру;
екіншіден, өндірістік қызметтің соңғы нәтижеге жетуді ... ... ... ... ... қоғамның дамуының
экономикалық және әлеуметтік саяси серпінінен туындайтын мақсаттардың
басымдылықтарын айқындайтын ... ... ... жатады;
үшіншіден, кәсіпорынның мүддесін қанағаттандыратын мен мемлекеттік
қолдау мен реттеу шаралар үйлесімділігін қамтамасыз ету;
төртіншіден, ... және ... ... ... ... қаржы ресурстарын тиімді пайдалану;
бесіншіден, техника мен технологияның жаңаша үлгілерін экономикаға
енгізу, ... ... ... ... ... және ... мемлекеттік саясатты белсенді жүргізу;
алтыншыдан, өндірісті ... оны ... ... егер де ол ҒТЖ пен ... ... сферасындағы
мемлекеттік тапсырысты орындаумен байланысты болуы сияқты ... ... ... ... аймақтарының экономикасын жаңғыртуда өнеркәсіп
құрылымын жетілдіру үшін жаңа салалар мен ... ... ... немесе жаңадан қалыптасуы, өндірістерді болашақта шоғырландыру және
ірілендіру арқылы өнеркәсіптік-қаржы ... мен өнім ... мен ... ... ... ... ... өнеркәсібін инновациялық дамытуды басқару мен инновациялық
әлеуетін ... ... ... ... бір ... ... және оны
құрайтын элементтердің тұтастығы, өзара байланыстылығымен ... ... ... ... ... ... ... немесе оны зерттеу және тәжірибелік қызметін белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... аймақтарға бөлу қажеттілігін тудырады.
Аймақ - бұл әкімшіл-территориялық қоғам, өндірістік, қаржылық және
әлеуметтік инфрақұрылымдары біршама жеке және ... ... ... ... және ... қатынастарының жақсы жолға
қойылғанымен анықталады [27]. Бұндай әдіс ... ... өте ... ... ... ... ... экономикамен сай келмейді.
Ғалымдар, аймаққа жеке мемлекетті және ... ... ... өндіргіш күштер бағытын анықтайтын әлеуметтік-экономикалық ... ... ... аймақ – ол территория ... ... ... ... ... ... құралған халық шаруашылығы.
Аймақтық саясаттың маңызын, мәнін түсіну үшін “аймақтың” түсінігін
анықтау ұсынылады. Аймақ түсінігі, толығымен алғанда ... ... ... ... тек оның ... және ... ... ғана емес,
сонымен бірге, үздіксіз біріккен экономика және ... ... ... жүйелер, өздерінің толық табиғи-географиялық және әлеуметтік-
экономикалық ... ... және ... ... анықталатын
территориялық білім сияқты аймақтарды тану, ... ... ... ... ... ... мемлекеттің территориялық бөлігі
ретінде ғана қарамау керек, ... ... ... ... ... мен ... ... және т.б) толығымен алып дамыту,
үшіншіден, ... ... ... ... да аймақтарымен
қарымқатынаста болу мен материалдық және қаржылық қорларды ... ... ... ... ... ... ... әдістер аймақтың маңыздылығын анықтауды
жоғалтпайды, керісінше олар бір-бірін толықтырады. Әрбір әдіс ... әр ... ... зерттеуге ұсынылған деп айтуға болады.
Аймақтық экономика - бұл ... ... және ... терең талдау жасау арқылы мүмкін ... мен ... ... экономика – аймақтың өндірістік потенциалы, оның ... ... ... даму ... ... ... еңбек
ресурстарына, әлемдік шаруашылықта Қазақстанның алатын орны, ... ... даму ... ... – бәрі ... ... дұрыс шешімдер қабылдануына үлкен ... ... ... даму ... ... және ... ететін органдарының ролі арта түсуі тиіс.
Аймақтық экономика – аймақтың өндірістік ... оның ... ... ... даму мүмкін емес. Демографияға, еңбек
ресурстарына, әлемдік шаруашылықта Қазақстанның ... ... ... ... даму ... ... – бәрі ескеріліп,
талдау жасалынып, дұрыс ... ... ... әсерін тигізеді.
Мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық даму барысында аймақтардың және олардың
билік ететін органдарының рөлі арта ... ... ... ... қалыптастыруда әдістемелік және методологиялық саласының негізгі
мәселелеріне тоқталу ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасын, мәнін және мазмұны мен
тәсілдерінің әрекеттестігін біліп табу ... ... ... аймақтық саясатындағы территориялардың басымдықтарын,
жүйелілігін, ... және оның ... ... қолайлы
үйлесімділігін немесе аймақтардың даму стратегиясын анықтауда ... ... ... ... және өмір ... ... ... орналастыру, территориялық дифференциацияны жеңілдету, мемлекеттік
маңызды, аймақтық негізгі мәселелерді мемлекеттің шешуі ... ... ... 30].
Көптеген мемлекеттерде территорияларды дифференциациялауда аймақтардың
критерийлерін анықтап жіктейді. Индустриалды дамыған елдерде ... ... даму ... ... даму ... шаруашылық құрылымының типі, халықтың тығыздық коэффиценті,
халықтың өсу ... ... ... ... ... ... ... депрессиялық аймақтар, өткен уақытта ... даму ... ... стагнацияланған аймақтар, өте төмен немесе «нольденген» даму
қарқынымен ерекшеленеді;
... ... ... жаңа экономикалық жүйеде ... ... ... ... бірінші экономикалық аймақтар, бөлуден
болашақта ... ... ... ... ... бас ... аймақтар немесе жоғары деңгейдегі
аймақтар, мемлекеттің аймақтың ... ... ... ... ... ... – аймақтардың территориялары
біркелкі бағанаға дамуы мен шекарасы сай келмейтін, мақсатты ... ... ... Арал ... экологиялық апат аумағы
Қазақстан Республикасының төрт облысын, 17 аудандық территориясын қамтиды:
Ақтөбе, Қызылорда, Қарағанды, Оңтүстік Қазақстан ... және ... мен ... ... да ... әсер ... ... (проблемалық және жобалық) аймақтар, дамушы ... ... және кең ... құрылысқа қатысты немесе өте төмен даму
деңгейімен анықталады. Мысалы, қазіргі таңдағы мемлекеттің жаңа ... ... ... және ... әрі кең ... ... және ... - Алматы қаласының құрылысы.
Бұндай жағдайда өнімдермен қанағаттандыру, экономикалық даму ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... әлеуметтік даму қарқыны мен ... ... ... ... ... ... ... Соның ішінде, ауыл
шаруашылығы, өндірісті ... ... ... күшті орналастырудың
теңсіздігі мен инновациялық дамыту деңгейі.
Аймақтардың ... ... үшін ҚР ... ... ұсынылған Қазақстанда шаруашылық жүргізудің ресурстық-
өндірістік әлеуетімен, ... және ... ... аймақтарды төрт топқа бөлінуі негізіндегі үлгіні алуға
болады.
І топ – ... ... ... бар және ... ... ... ... үшін қолайлы экономикалық шарттарымен облыстар. ... ... озып ... басты сүйеніш болатын, яғни
қоғамдық-экономикалық даму үшін жоғары бастапқы ... бар ... ... ... ... ... Қазақстан облыстары
жатады.
ІІ топ – стратегиялық сипаттағы табиғи минералды ресурс қорларымен
ерекшеленетін және ғылыми-өндірістік яғни ... ... ... ... ... Бұл ... ... халық шаруашылығының
салалық құрылымы рационалды емес, минералды шикізаттың қазу және өңдеу
бойынша ... ... ... ... ... ... Батыс
Қазақстан, Қызылорда, Жамбыл облыстары жатады.
ІІІ топ – еліміздегі сауда әлеуетінде басты орын алатын ... ... ... ... ... Көкшетау, Оңтүстік
Қазақстан, Талдықорған, Батыс Қазақстан, Алматы облыстары жатады.
IV топ – ... емес ... ... ... ... ... экстремалды технико-технологиялық шарттарымен
сипатталатын облыстар және дағдарыс аудандары жатады.
Сонымен, аймақтардың инновациялық дамуы үшін бастапқы ... әр ... бұл ... ... даму ... ... ... ізденістермен шартталады.
Жоғарғы ғылыми-өндірістік әлуетті аймақтарға – Солтүстік және Орталық
Қазақстан, орташа – ... және ... ... және ең төмен - Оңтүстік
Қазақстан аймақтары жатады. Сондықтан, Солтүстік және ... ... ... даму ... ... үшін ... ретінде таңдау
толық мүмкін. Бұл жерлерде индустриалды кешеннің ... ... ... ... ... жоғары инженерлік-техникалық
әлеует шоғырланған.
Жалпы, аймақтардың экономикалық дамуы және ... ... ... ... ... сонымен қатар
аймақтардың өзін-өзі қаржыландыру мүмкіншіліктер ... ... топ ... ... даму ... ... ролі өте зор. ... ең маңыздыларына жоғары технологиялық және
ғылыми сыйымды өнімдер мен өндірістерді ұйымдастыруды жатқызуға болады. ... ... үшін ... ... ... Қарағанды облысы
республиканың индустриалды дамыған аймағы. Университеттер, оқу, ғылыми-
зерттеушілік және ... ... ... ... Оның
территориясында «Сары-Шаған» телекоммуникациясы және ... ... ... ... Түрлі түсті және қара металдардың, көмірдің
және т.б. пайдалы қазбалардың қорлары анықталды. ... ... ... алдыңғы орында. Өзінің шешілуін талап ететін ғылыми-
техникалық мәселелердің қатарына көмірді ... ... ... және оны қолдану, жерде өте сирек кездесетін ... мен ... ... жолмен алынуы, шахтадан метанды алу және ... ... ... Қарағанды көмірлерінің басқа көмірлерден
айырмашылығы, оны ... цикл ... ... ... ... ... ... химиялық өнімдерді алумен, аймақта көмірлі-химиялық саланы
жүзеге ... ... ... [33].
Өнеркәсіп өндіріс қарқынында жаңа енгізулерде және кластерге кіретін
фирмалар сатып алушылар қажеттіліктеріне сәйкесті және тезірек ... ... (2 ... ... ... ... ... сурет - Аймақтың инновациялық даму формасы
Ал кластер құрамындағы фирма мен ... ... ... ... ... онда олар ... алушылардың
қажеттіліктерін білетін және олармен тұрақты ... ... ... ... ... ... ақпарат жинаудың
мамандандырылған құрылымдар шоғырынан пайда алады. Бұл фирмалар тұтынушылық
сұраныс тенденцияларын өздеріне бәсекелес фирмаларға ... ... ... ... ... ... компаниялар тапсырыс
берушілердің қажеттіліктері мен талғамын тез және тиімді анықтайды, олармен
бұл қатынаста ешкім жарыса ... ... жаңа ... қол жеткізуге, жұмыс әдістеріне
және тауарды ... ... ... ... береді.
Кластерге кіретін фирмалар технология прогресі туралы, жаңа компонеттер ... қол ... ... ... пен ... ... жаңа
тұжырымдамалары туралы ақпараттарымен жабдықталады. Өйткені бұл ... ... ... ... ... ... қарама-қарсы
жағдай, жекелеген фирманың ақпаратқа жолы болмағандықтан, ол көбірек
шығынданады және ол өзінің ... ... жаңа ... жету ... қаражат шығарады. Инновацияның мүмкіндіктері үшін ... өте зор. ... ол ... ... тез жауап тауып алып
қимылдауға мүмкіндік береді[34].
Ескерту- зерттеулер негізінде автор құрастырған
3 сурет - Аймақтың ... ... ... әсер ететін
көрсеткіштер
Аймақтың өнеркәсібінің инновациялық дамуына адам ресурстары: ... ... ... пен мотивация; табиғи ресурстар: жер, минералдар,
жылу, қоршаған ортаның сапасы; ... ... ... ... ... ... ... басқару, кәсіпкерлік іскерлік ... ... ... әсерін тигізеді (2 сурет).
Көптеген ғылыми еңбектерде инвестициялық әлеуеттің ... ... ... ... қамтамасыз етілу деңгейін,
халықтың тұтынушылық ... ... тиіс ... және ... ... әлеуеттен құралу керектігі айтылады:
- ресурстық-шикізаттық (өңірдің табиғи ресурстардың негізгі түрлерінің
баланстық ... ... ... ... ... ... еңбек (еңбек ресурстары мен олардың білім (сауаттылық) деңгейі);
- өндірістік (өңір ... ... ... ... ... ... (өңірлік ғылымның даму деңгейі мен өңірдің ғылыми-
техникалық даму ... ... ... ... (нарықтық экономикадағы жетекші институттардың даму
деңгейі);
- инфрақұрылымдық (өңірдің экономикалық-географиялық ... ... ... ... етілу деңгейі);
- қаржылық (өңірлік салық базасының ауқымы мен ... ... ... ... ... сатып алу қабілеті).
Сонымен, иннновациялық аймақтардың өзекті міндеттеріне:
- өнімнің сапасы мен бәсекеқабілеттілігін арттырылуы;
-аймақ өнеркәсібінің инновациялық дамуын қалыптастырылуы және дамуы;
- ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстанның ғылыми-өндірістік әлеуетінінің бәсекелік артықшылықтарын
бір сөзбенен ... ... ... басу ... мен индустрияның өңделген
өнімдерін экспорттауды кеңейту үшін барынша пайдалану керек. ... ... ... ... ... ең ... жалпы
экономикалық жағдайға ықпал ету үшін қажетті ... ... ... ... ... басым бағыттарын айқындайтын
құрылымдық саясат болып табылады. Қазақстандағы құрылымдық саясаттың
бүгінгі ... ... ... ... ... жатқызамыз:
− өнімдердің прогрессивтік түрлерін жасау және өндіру;
− өнеркәсіп кешенін (базалық салалар, сала ... ... ... ... ... технологиялар) құрайтын базасын және
олардың реформалау (ерекше мәртебесі бар аса ірі ... ... ... ... ірі және ... қайта ұймыдастыру және жою нәтижесінде босатылған алаңдарда
кіші кәсіпорындарды жасау) ... ... мол ... ... ... профильдеуді және ғылым мен
өндірістің құрылымдық-депрессивтік және экологиялық қауіпті ... ... ... ... қамтамасыз ететін құрылымдық реформа
процедураларын жүзеге асыру.
Өнеркәсіптік қызметтің ... ... ... ... ... ... ... техникалық базасын жасау
мен дамытуды қамтамасыз ететін төртінші және бесінші ... ... ... ... ... ХХІ ... ... бөліміндегі салалық ғылым) ядросын қалыптастыратын;
инфрақұрылымдар (жол-коммуналдық машина құрылысы, құрылыс ... ... үшін ... ... ... ... кезектегі
қажеттіліктерін қанағаттандыратын (тамақ, жеңіл және ... ... ... ... ... [35].
Өнеркәсіп өндірісі Қазақстан экономикасының өсуін анықтайды, оның
үлесіне елдегі барлық ... ... бір ... тиеді. Қолайлы сыртқы
коньюктура аясында соңғы жылдары өнеркәсіп өндірісі серпіні ... ... ... ... ... ... ... техникалар мен
материалдардың прогрессивтік базалық өндірісін сақтау және дамыту болуы
тиіс. Бұл ... ... ... ... және
қазақстандық экономиканың гүлденуінің негізін құрауы мүмкін.
Тау-кен шығару өнеркәсібі көлемінің өсуі ... ... ... арттыру есебінен қамтамасыз етілді. Бұл секторға бүкіл
өндірілетін өнеркәсіп көлемінің 90 %-ына жуығы ... Және ... 3 ... ... орташа есеппен 10,2 %, ал басқа секторларда ... ... ... басқасы) небәрі 2,8 % құрады. Өңдеу өнеркәсібі
көлемінің 40 %-дан астамы металлургиялық ... және ... ... ... тиесілі, ал тамақ өнімдері өндірісіне ¼ астамы
тиесілі, онда өсу деңгейі 4,1 % және 8,5 % ... ... ... ... ... ... ... емес минералдық өнімдер және химия
өнеркәсібінде байқалып, тиісінше 15,%, 23,4 %, 11,5 % ... ... ... жасау саласы көлемінің өсуінің ... ... ... ... бірі ... ... болады,
бірақ бүгінгі даму ... сала ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Қазіргі таңда ауыр индустрия саласы аймақтың ... ... ... оның ... ... өсіп, бірқатар проблемаларды
шығаруда.
Аймақтың және ... ... ... ... ... ... ГРЭс-і жұмыс істейтін арзан ортаазиялық газды пайдалану
мәселесі үлкен рөл атқарды. Алайда, ... ... ... ретінде ортаазиялық газға толық сену дұрыс емес. Өйткені газды ... жағу оны ... аса ... тәсілі емес. Оның үстіне, ... ... отын ... ең ... ... ... ... аудандарға беру қажет. Бұл орайда кейбір ғалымдар болашақта
Екібастұз – Оңтүстік ... ... ... ... салу арқылы
Екібастұз электр энергиясын пайдаланудың ... ... ... ... ... ... өзінің гидроресурстарын пайдалануды кеңейту
қажет. Прогрессивті технологияны ендіру, құрамында жоғары нәрлі заттары бар
минералдық ... ... ... ... ұйымдастыру,
құнарландырылған күрделі ... ... ... ... ... ... және химиялық кәсіпорындар қалдықтарын пайдалану
кешені Оңтүстіктің мәселесі болып табылады.
Өнеркәсіп өндірісінің физикалық көлемінің кейбір өсіміне ... ... ... атап өтуге болады:
− экспортты дер кезінде жеткізіп тұруды (әлемдік бағаның ... ... ... ... ... ... мақсатында отын-
шикізат саласындағы өндірістің физикалық көлемін өсіру, валюталық түсім
көлемінің едәуір шығынынан қашу, бұл бірінші ... ... ... ... ... ... қара және ... металлургияға, химия
және мұнай-химия өнеркәсіптеріне қатысты;
− жеңіл және тағам өнеркәсібіндегі ... ... ... ... ... түрде тұрғындардың шынайы мүмкіншілігіндегі
ақша кірістерін ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп өнімдерін өндірудің жалпы көлемінде елеулі салмағы бар
кейбір ... ... ... да факторлармен қатар ықпал еткен
өндірістік мақсаттағы ... ... ... ... ... күрт бәсеңдеуінің баяулауы, сонымен қатар құрылыс материалдары
өндірісіндегі бәсеңдеудің баяулауы;
− бірқатар өндірістерде бірлескен кәсіпорындардың, ... ... ... жұмыс істейтін кәсіпорындардың тасымалданған
өнімдерін шығару есебінен импорттың орнын басуын күшейту, ... ... ... ... ... ... алкогольсіз сусындар,
кондитерлік өнімдер) жұмысын жандандыру;
... ... ... ... ... ... ... өсуін тудырған кейбір өнім түрлері өндірісін арттыру.
Дегенмен, соңғы жылдары өнеркәсіп өндірісі динамикасындағы байқалған
жағымды тенденциялар әзірге оның ... ... үшін ... ... ... ... ... өнімдеріне деген ішкі ... ... үшін ... ... ... жоқ. Ал ол өз кезегінде
инвестициялық ресурстарға деген сұраныстың ... ... ... ... ... ... және ... процесіндегі
бірінші деңгейдегі рөлді бұл саладағы ... ... ... ... екендігі күмән туғызбайды.
Қазақстан экономикасы дамуының аталмыш сатысында технологиялық
инновациямен басқару негізінде ... ... ... қол ... ... ... бірі ... қалады. Бүгінде жаңаша әрекет жасау тізбегі
ұзындау болып тұр, жаңаша әрекет жасау әр ... ... және әр ... ... ... өндіріс технологияға кіретін тар мағынадағы
маркетинг, қызметкерлерді ұйымдастыру және ... ... ... ... ... үрдістің ерекше сипаты жаңа «инновациялық циклға»
өту, техникалық-технологиялықтан нарыққа өту болып тұр. Анық емес ... ... ... ... ең ... ... - ... кез-келген кәсіпорын үшін жоғары маңызға ие.
Еліміздің экономикасының тұрақты дамуы инновациялық-технологиялық даму
перспективаларымен ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін оның негізгі бағыттарын
анықтап қана қоймай, сонымен бірге, ... ... ... ... ... және олар қол ... тиіс ... дәрежеге
келіп саяды. Басымдық дамуда ... өз ... ... ... ... байланысты бізді негізінде әр түрлі варианттағы
технологиялық және ... ... ... тұр. ... ... ... ... интегралдау үшін инновациялық саясат
саласында, әсіресе, мемлекеттіктен бастап жекелеген экономикалық өз бетінше
жұмыс істейтін ... ... ... ... инновациялық басқару
саласында ең маңызды өзгерістер керек. Халық шаруашылығының жоғары ... ... ... ... ... кешенге айналдыруда
мемлекет тарапынан бағдар жасалатын ғылым саласын басқарудың барлық ... ... ... қазіргі сатысынан және еліміздің БСҰ-ына кіру
мәселесінің өзектілігінен туындайтын басымдықтардың бірі ... ... ... ... даму стратегиясында
қарастырылғанындай, ұлттық өнеркәсіптің ... ... ... ... ойдағыдай жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... тиіс. Бұл адамды, өндірісті және
табиғи капиталды тиімді пайдалану ... оның ... ... ... дамуы мен қоғамдық құрылыстың жаңа ... алып ... ... ... ... ... дамуы мемлекетке
қоғамдағы әлеуметтік мәселелерді ойдағыдай ... ... ... даму ... жоғары дәрежелі Бүкілдүниежүзілік кездесуде
(Копенгаген, 6-12 наурыз, 1995 жыл) ... ... ... экономикалық даму шеңберінде адамдардың ... ... ... ... және ... деңгейде жағдайлар жасау жөніндегі іс-
шаралар негізінде тұрақты дамудың ... ... ... ... етіледі деп атап көрсетілген.
Мұнда қабылданған құжатта ... ... ... ... тұрғындардың салауатты жемісті өмірлері үшін жағдай жасау,
қайыршылықты түп-тамырымен жою, жұмыссыздық деңгейін төмендету, ... ... ... ... ... ... ... табиғи ортаны қорғауға және сақтауға, т.б. қол жеткізуге
мүмкіндіктер жасау ... ... ... ... ... ... болып жатқан әлеуметтік
процестердің әр түрлілігі көрсеткіштер мен индикаторлардың ... ... ... ... ... істеу тиімділігі мен әлеуметтік
саясатты жүзеге асыруды айқындайтын серпінге байланысты. Тұрғындардың әл-
ауқатының негізгі ... ... ... ... ... кіріс
деңгейі болып табылады.
Тұрғындардың өмірін қамсыздандыру жүйесінің мейлінше күшті әлеуметтік
диспропорциясы кірістер саласында көрініс ... – бұл ... ... ... ... ... ... жоқ
шынайы кірістің ең төменгі дәрежесі.
Экономикалық ... ... ... ... ... ... экономиканың тұрғындардың басым бөлігінің өмір сапасын арттыруға
бағытталуына байланысты ... ... ... мен ... ... ... ... қолайлы
динамикасы кезінде әр түрлі ... ... ... ... ... белгілеріне, қол жетімділігіне қарап ... ... ... қадағалау мүмкін емес. Мысалы, соңғы
үш жылда кірістер дифференциациясы әлеуметтік коэффициентінің параметрлері
ең шектеулі сын көтермейтін ... ... ... ол ... ... ие, бірақ соған қарамастан де-цильді жоғары және ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Статистика жөніндегі Агенттігінің 2008 ... үй ... ... ... мәліметтері бойынша аз қамтамасыз етілген
топпен салыстырғанда ... ... ... ... ... ... шығындары 5,8 есеге, жеке тұтыну үшін азық-түлік емес
тауарларды ... – 11,9 ... әр ... ... ... төлемақысы – 8,6
есеге өскен.
Әлеуметтік тұрақтылық пен орнықтылықтың даму сатысына өту ... ... ... үшін негізін қалайтын принципі әлеуметтік
әділеттілікті ... ету ... ... ... мен ... ... ғана мүмкін болады [37]. Нарықтық экономика жағдайында
жасалған кірістер ... ... ... ... және ... өмірін қамсыздандырудың бұл маңызды
саласын әлеуметтік қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... белгілі бір мөлшерде өтемақы төленуі тиіс.
Сондықтан да республикада жүргізілген әлеуметтік ... ... және орта ... ... ... негізі тұрғындардың
қажетті материалдық және әлеуметтік талаптарын ... ... ... ... дейін арттыру болып табылады. Әлеуметтік
бағдарланған нарықтық экономикаға өту үшін ... ... ... ... міндеттердің бірін ойдағыдай шешу маңызды деңгейде кірістерді
орналастыру ... ... ... ... салық саясаты, еңбекпен
қамту саясаты іс-шараларына, ... беру ... ... ... ... әлеуметтік қорғау, әлеуметтік ... және т.б. ... ... ... қызмет территориялық басқаруға сай келеді. Шет
елдерде инновациялық кіші фирмалардың саны 20% айналысында. Индустриалды-
инновациялық қызметтің кіші ... ... ... тиімді болып табылып
отыр. Олардың түрлері жеке фирманың спецификасына тән. ... ... ... аймақтық саясаттың тетіктеріне жатады.
Нарықтың жоғары дамыған инфраструктурасын құру мақсатында салынатын ... ... онда ... ... халықаралық нарыққа шығуы
сәтті болмайды. ... ... ... ... ... ... ... қажет, себебі моральді және
техника-технологиялық ескірген құрал-жабдықтарды қайтадан өндіріп шығару
тиімді ... Ал ... ... ... ... ... жетуі үшін міндетті түрде капитал ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік инфраструктураны ... ... ... ... ... ... ... қалыптасып дамуы үшін экономикалық еркіндік ... ... іске ... ... ... теңсіздігін
және диспропорцияны минимумға түсіру мүмкіншілігі пайда болады. ... ... ... ... байланысты жаңа ғылыми-техникалық
стратегияны қалыптастыруы керек. Ал ол өз ... ... ... ... ... орындалуы төмендегі іс-
әрекеттерді жүзеге асыруға мүмкіншіліктерді береді:
- аймақтың ғылыми-техникалық сферасының жағдайын анықтау;
- индустриалды-инновациялық ... ... ... ... ... даму ... бір бөлігі ретінде
ғылыми-техникалық сфераны құру;
- Индустриалды-инновациялық қызметтің ресурстарын бағалау;
- ғылыми- инновациялық сфераны реттеудің тетіктерін анықтау;
- жүргізілген шаралардың ... ... ... ... және ... ... оқу ... ғылыми-зерттеу институттары құрылымдық
құрамы келесі түрде жіктеледі:
Қарағанды ... – 34, ... ... ... – 28, ... ...
23, Ақтөбе облысы – 20 және т.с.с. ... ... ... ... ... ... (1 ... зерттеулер жүргізудегі неғұрлым
белсенді ғылыми ұйымдар мен ... ... ... ... ... ... ... көлеміндегі үлес салмағы 35% құрайды: Ал облыстар бойынша:
Шығыс Қазақстанда – 33,1%; ... – 9,6%; ... – 7,7%; ... 5,6% -дық ... құрайды. Сонымен қатар, осы ... ... және ... құру үшін ... ... ... ... қызметтің даму бағдарламасы екі
қажетті блоктан құрылуы керек:
– аймақтардың индустриалды-инновациялық қызметтің даму стратегиясы
негізінде;
– индустриалды-инновациялық ... ... ... негізінде.
Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық қызметінің дамуы
стратегиялық негізге ие бола отырып, құрамдық бөлігі ... ... ... ... алдымен жергілікті ғылыми-техникалық әлуетті кең көлемде қолдана
отырып, әлеуметтік-экономикалық ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасы да қуатты болады.
Аймақтық стратегия белгілі бір ... ... ... ... ... ескереді. Жалпы аймақтың тұрақты дамуын
қамтамасыз ету үшін индустрияны ... ... ... даму ... қажет. Оны келесі құрылымдық міндеттерді шешу жолымен жүзеге
асыруға болады:
- ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеуді ынталандыру және нарық инфрақұрылымын дамыту;
- индустриалды-инновациялық қызметті ынталандыру, қазіргі ... ... және ... ... ... ... ... принципі:
- мемлекет пен бизнес арасындағы серіктестік қатынастар;
- мемлекеттік шараларды ... ... ... ... ескеру болып табылады.
Серіктестік қатынастар бизнес үшін өнімнің бәсекеқабілеттілігін және
өндірістің әртараптандырылуын ... ... ... іс-әрекеттермен қамтамасыз ету арқылы шешіледі.
Сонымен, облыстың аймақтық стратегиясы, өндірістік басымдықтар дамуы
негізінде инвестициялық ... ... ... ... ... жобалар бизнес жоспарының ... ... ... ... ең ... ... ... табылады.
Өйткені оларды іске асыру үшін ресурстардағы қажеттіліктерді анықтап,
әлеуметтік және экономикалық салаларын ... ... 2015 ... ... 1900 млн. АҚШ долларын құрайтын 139 инвестициялық ... ... іске ... көзделген.
Аймақтық индустриалды-инновациялық даму стратегияларын жүзеге асырудың
негізінде қол жеткізген әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... асыруға
мүмкіндік береді.
Ел Президенті ... ... -2050» ... қарқынды дамытуға бағытталған Бағдарламаларға сүйене отырып,
отандық тауарлардың ... ... ... ... ... емес ... ... 2025 жылға қарай екі есеге, ал  2040 жылы
үш есеге дейін ұлғайтуды ... ... ... емес ... ... ... орындарын дамыту да маңыздылыққа ие
болып отыр.
Аймақтың инновациялық экономикасы үш негізгі факторлар әсер ... ... ... ... ... қалыпты жағдайлар жасау;
-инновациялық процестерді белсендендіруде шаруашылық субъектілерінде
мотивацияның болуы;
- инновациялық процестерге мемлекеттің белсене қатысуы.
Аймақтың инновациялық даму ... ... ... сол ... ... деңгейіне тікелей байланысты. Сондықтан аймақтың
инновациялық әлеуеті сол аймақ үшін маңызды ... ... ... ... және ... ... дамуына кері әсер
ететін критерийлерді анықтау мақсатында  жан-жақты ... ... Осы ... ... бойынша аймақты инновациялық дамытудың
стратегиялық ... ... ... ... табылады.
Қазақстандық инновациялық жүйе элементтеріне мыналар жатады:
- Қазақстанның барлық өңірлерінде ... ... ... белсенді инновациялық компаниялар құру;
- қысқа мерзім ішінде жаңа технологияларды жасау және оны өндіріске
енгізу;
- жаңа технологияларды ... ... ... ... зерттеулер
жүргізу және кадрларды әлемдік деңгейде дайындау;
- ... ... ... мен ақпараттық технологияның жүйелі дамуын
жүзеге асыруда  инновациялық инфрақұрылымды ... ... ... ... ... ... ... дамуына
жауапты басқарушылық персоналдарды қайта  дайындау ... ... ... ... ... ... қанағаттандыра отырып, нәтижесінде экономикалық, ... ... және ... да ... ... жаңа ... ... нәтижесі. Инновация өнімдер шығаруды ... ... ... ... ... ақпараттық), инфрақұрылымының
(өндірістік құрал-жабдықтар, үйлер мен ғимараттар, байланыс желілері)  және
өндірістік сфераның дамуына ықпал жасайды.
Компанияның ... ... ... отырып ұйымдастырылуы
инновациялық ... ... ... экономика кең етек
жайған уақытта дайын өнімдер ... ... ... жаңа ... ... ... ... дамытпайынша мүмкін емес
екені белгілі. Олай ... ... ... климатты қалыптастыру үшін
өңірлер төмендегі міндеттерді дер кезінде жүзеге асырулары қажет ... ... ... ... ... ... ... бағытын жасау;
-         инновациялық қызметтің нормативті-құқықтық актілерін
қалыптастыру;
-         өңірлердегі инновациялық саясаттың жұмыс ... ... ... ұйымдастыру;
-         өңірлердегі кәсіпорындардың даму бағытына ... ... бар ... оқу ... ... ... ... кәсіпорындар басшыларының пікірі ... ... ... ... ... ... негізгі қиыншылықтар
мыналар деп атап көрсетеді, ... ... ... ... ... бәсекелестік, үшіншіден, жаңа құралдарды
қайтару мерзімінің ұзақтылығы, төртіншіден, ... ... және ... ... құжаттардың әлі де
болса жетілмегендігі.
         Қазіргі уақытта аймақты дамытудың негізгі тұжырымдамасы аймақтық
экономикада шаруашылықтық тетіктер ... ... ... ... ... аймақтың әлеуметтік-экономикалық
процесінің құрамдас бөлігі ретінде көрініс тауып, экономикалық өсу ... ... ... ... ... ... мен
орнықтыру тікелей инвестициялық қызметті дамытумен ... және ... ... ... ... бағыттары мен сфераларында
қалыптасқан.
Инвестициялық қызметті басқаруда қолайлы нәтиже алу үшін ұзақ ... ... ... ... ... және ... құндылықтарының
барлық түрін мақсатты реттеу қабылданды. ... ... ... ... ... ... ішкі және ... бірдей әсер ететін кәсіпорынның ... ... ... ... ету болып табылады. Осы ... ... ... ... менеджмент мына сұрақтарды ... ... ... ... ... ... ... төмендету; тиімді инвестициялық қызметтер есебінен жағдайын
жақсартуды ... ... ... ... және техника мен технологияның
жаңа түрлерін ендіру ... ... ... ... қолданылатын
тиімді тәсілдердің бірі инвестициялық салықтық несие болып табылады.
Мағынасы ... ... ... ... қаржыландыру, ал нысаны
бойынша – салықтық ... яғни ... ... ... көлемін
қысқарту.
Аймақтар экономикасында өнеркәсіптік өндіріс ... ... ... және халықтың өмір сүру қызметін қамтамасыз ететін негізгі әлеует.
Аймақты дамыту мен шаруашылық субъектілерінің қызметін ... ... ... тарту.
Салынған инвестициялардың ... ... ... ... ... ... ... циклды қысқарту кәсіпорындар үшін ... ... ... үшін ... оның материалдық-
техникалық базасын жаңартумен қатар бәсекеге ... өнім ... ... ... ... ... Қазақстан үшін
экономикалық жаңғыртудың негізгі алғышарттарының бірі болып, ... ... ... ... даму стратегиясын ойдағыдай іске асыру
өнімнің бәсекелес түрлерін өндіру мен экспорттың өсіміне жағдай ... ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімді тұрақты өсімін қамтамасыз етуге ықпал етуі ... Ел ... ... ... ие болады.
Инвестициялық қызметтің белсенділігі бұл аймақтың әлеуметтік-
экономикалық жағдайын ... және ... ... өнім ... ... шарттары болып табылады. Бұл үшін ... ... құру ... ... құрылысты реформалау ғана
емес, сонымен қатар аймақтың аграрлы және ... ... ... ... қажет.
Өнеркәсіб инновациясын дамыту iс-әрекеті аймақтың экономикасын
дамытудың маңызды ... бiрi ... ... Сондықтан да өнеркәсіп
инновациясын жандандыру әрдайым басымды мәселелердiң бiрi болуы тиiс.
2 ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНЫҢ ... ... ... ... ... ЖӘНЕ ТАЛДАУ
2.1 Өнеркәсіп саласының жағдайы мен оның инновациялық даму сатысындағы
орны
Нарықтық қатынасқа көшуге ... ... ... ... өткен жиырма жылдағы көрінісінде Қазақстан экономикасының
табысты дамуын көбінесе, ... ... ... ... ... индустриалды дамуы толығымен анықтайды.
Қазақстанда өндірісті қалпына келтіруге, экономикалық ... ... ... ... дамытуға әлемдік нарықта
неғұрлым сұранысқа ие ... ... іс ... ... Шикізат секторы
іс-әрекетінің уақытпен шектеулігіне байланысты, елде жаңа ... ... ... ... ... өңдеуші өндірісті,
қызмет көрсету саласын ... ... ... ... ... іргетасын қалаудағы олқы буындарды ... ... ... қатар, өндіріс көлемінің өсуі, инвестициялық, өндірістік және
өнімді өткізу серпіні артуда, оның ішінде ... ... ... ... ... ... құрылыс материалдарын өндіруден байқаймыз.
Қазақстан Республикасы “Қазақстан - 2030” ұзақ ... және 2015 ... ... арналған индустриялық-инновациялық
даму стратегиялық жоспарға сәйкес ілгері дамып, бүкіл әлемдік қауымдастық
алдында беделі өсіп ... ... ... ... жылдары экономикалық жаңа
талаптарға сай өндірістік инфрақұрылымды жетілдіруге, өңдеуші және өндіруші
өнеркәсіптерінің дамуы, агроөнеркәсіп ... ... оның ... ... ... ... ... қол
жеткізуде.
Экономикалық өсудің соңғы кезеңдердегі негізгі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істейтіндердің санының көбеюі;
− кен қазу өнеркәсібі мекемесінің негізгі капиталына ... ... ... есебінен өндірістік инфрақұрылымның
дамуына маңызды үлес;
− құрылыс, сауда-саттық және қызмет көрсету аясы ... ... алу ... ... ... ІЖӨ-нің жалпы өсімі ... ... ... 6,5 %-дан 2013 жылы 18,9 %-ға ... өсті.
Мемлекеттің экономикалық жағдайы мен экономикалық өнімнің мықты
көрсеткіші алғышарттарын ... ... мен ... ... ... ... Инновациялық саясаттың іске асуының
белсенділігі ... ... ... ... ... ... ... нарықтық сұранымға, бəсекелік ортаның дамуына,
ғылыми-техникалық əлеуеттің дамуын, тұрғындардың менталитеті, олардың білім
мен ... ... жəне ... ... ... ... ... саясаттың басты мақсаты – отандық ... ... ... ... ету, осы ... ... əл-ауқатын көтеру
жəне қоғамның экономикалық дамуы мен қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Қазіргі таңда нарықтық экономикада республиканың отандық ... және ... ... тұтынуына қажетті өнім өндіретін 200-
ге [40] тарта сала мен оларға қарайтын кәсіпорындар күрт ... ... ... ... және ... ... түсетін, толық экономикалық тәуелсіздікке жетудің негізі мен
Қазақстанның ... ... және ... ... ... ... облыстар мен аймақтардың әлеуметтік- экономикалық дамуы
мен өсуі, жандануы, қаржы жағдайының ... ... ... ... ... етуі ... саналады.
«Инновациялық даму» дегеніміз жаңа жаңалық пен ғылымды, технологияны
өндіріспен ... ... ... ... ... даму
бағыты. Республикамыздың 2003-2015жж. Индустриалды-инновациялық дамуы
Стратегиясының басты мақсаты да ... өсім ... ... сервистік-технологиялық экономикаға көшу мақсатында өндіріс
салаларын диверсификациялау көзделген. ... даму ... ... ... ... ... ... жолмен
қарқынды дамуы, əлемде жаһандану процесінің өріс алуы, Қазақстанның ... ... ... өнеркəсіпті бəсекелестікке дайындау қажеттілігі
жəне бəсекеге қабілетті еңселі елу елдің қатарына қосылудағы мақсатқа жету.
Қазақстанның қазiргi таңдағы экономикасында ... ... ... экономиканың шикiзат бағыттылығы; əлемдiк экономикаға ықпалдасудың
əлсiздiгi; ел ... ... жəне ... ... ... ... ... төмендiгi; iшкi рынокта (шағын
экономика) тауарлар мен қызметтерге деген тұтыну сұранысының мардымсыздығы;
өндiрiстiк жəне əлеуметтiк ... ... ... дамымауы;
мұнай-газ жəне кен-металлургиялық кешенге жатпайтын экономика салаларында
негiзгi қорлардың тез тозуы; кəсiпорындардың ... ... ... ... ... ... ғылым мен өндiрiс арасында ұтымды
байланыстың болмауы; ... ... аз ... отандық ғылымның нарықтық
экономика жағдайларына нашар бейiмделуi, ғылыми-техникалық өнiмдi ... ... ... ... ... ... ... салдарынан
тұтастай алғанда инновациялық ұсыныстар деңгейiнiң төмен болуы; ... ... ... ... мен қайта даярлаудың қазiргi заманғы
жүйесiнiң болмауы; экономиканың өңдеушi секторларына инвестициялар ... ... ... үшiн ... ... ... экономиканы ғаламдану үрдiстерiне жəне 2 сервистiк-
технологиялық экономикаға өтуге бейiмдеу ... ... ... ... ... шикiзаттық бағыттан бас тартуға ықпал ететiн
экономика салаларын əртараптандыру ... ... ... дамуына қол
жеткiзу; ұзақ мерзімді жоспарда сервистiк-технологиялық ... ... ... ... болып табылады.
Өңдеушi өнеркəсiпте жəне қызмет көрсету саласында ... ... жəне ... ... ... ... жəне ... өндiрiсi мемлекеттiк индустриялық-инновациялық саясаттың басты
нысанасы болып табылады.
Бəсекеге түсу қабiлетi дегенiмiз ... ... ... ... өндiру қабiлетiн бiлдiредi. Басқаша айтқанда, өңдеушi
өнеркəсiптiң өнiмi осындай əлемдiк стандарттарға сəйкес келуi керек жəне
баға бойынша ... ... ... тиiс [41].
Индустриалды-инновациялық саясат индустриядан кейiнгi дамудың
перспективалы бағыттарында ғылыми-техникалық, ... жəне ... ... бағытталған, ол болашақта қағидатты бəсекелестiк
артықшылықтарды алуға жəрдемдесуге тиiс.
Негiзгi бағыттар мыналар болуы тиiс:
- ... ... ... ... оның ... ... салааралық та технологиялар трансфертiнiң тиiмдi жүйесiн жасауға
жəрдемдесу.
- Жоғары ... ... бар ... ... ... мен кəсiпорындар желiсi бар қалаларда қазiргi ... жəне ... ... ... оның қазiргi заманғы
элементтерiнiң қызметiн (технопарктер, ұлттық ғылыми ... ... ... жəне c.c.) ... Индустриядан кейiнгi экономика тұрғысынан алғанда озық ... ... ... ... ... ... қазiрдiң өзiнде мына салалардағы əзiрлемелер ... көп ... ... ... ... үшiн белгiлi бiр ғылыми базаға
ие, оның ... ... ... ... ... жаңа
сорттары мен жануарлардың генотиптерi, ... ... ... ... ... ... технологиялар; жаңа
материалдар, химиялық өнiмдер жəне басқаларды жасау.
- Қазiргi заманғы ғылыми-техникалық бағыттардың жаңа ... ... ... жəне ақпараттық технологиялар салаларында зерттеулер
жүргiзу үшiн қажетті жағдайлар жасау.
- Ғылыми-техникалық жəне өндiрiстiк ұйымдар мен ... ... ... ... мен ... салаларына
инвестициялар тартуға, өнеркəсiп пен ... ... ... ... ... бағытталған заң шығару базасын жетiлдiру.
Республиканың әлеуметтік-экономикалық даму жүйесінде ... ... мен ... ... ... инновациялық жағдайы, оның табиғи-
экономикалық ерекшелігімен, өндірісті мамандандыру деңгейімен, халықтың
өмір сүру ... ... ... ... қарым-қатынастың
дамуымен, сыртқы экономикалық іс-әрекеттерді нығайту және шаруашылықтың
кешенді дамуымен анықталады
Республиканың ... ... ... ... ... бірі - ол ... ... құралдарымен қамтамасыз ету
бағытындағы, оның көп салаларының: ауыл шаруашылығымен, ... ... ... ... сонымен қатар ауыл шаруашылық
өнімін, орман шаруашылық өнімін, ... ... ... ... қамтамасыз ету және халықтың ... ... ... ... ... қатар, әрбір экономикалық облыстар мен аудандардың республикада
өндіргіш күштерді орналастыру жүйесінің орны мен рөлі оның ... ... ... ... ... ... өндірісті
мамандандыру деңгейімен және шаруашылықтың кешендігімен анықталады.
Оңтүстік Қазақстан облысының АЖӨ-дегі үлес салмағының ... ... ... шикізаттың, айналымдағы қордың жетіспеушілігі,
тұтынушылардың төлем қабілеттілігінің төмен ... ... ... ... бере ... және ... энергосыйымдылығы мен
материалсыйымдылығының жоғары болуы.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының аймақтары арасында өнеркәсіп
өндірісінің ... ... ... ... ... ... ... орын алды, тауар өнімін өндіруде оның үлес ... 2013 ... ... 2,8 %-ды ... және өнеркәсіп өндірісіндегі
қызметкерлерінің үлес салмағы – 4,72 %-ды, ... ... ... негізгі капиталға бағытталған инвестицияның үлес салмағы 4,5
%-ды құрайды. Облыстың ... ... ... ... ... үлес ... 2007 жылы ... құраса, 2010 жылы 1,002 %
және 2013 жылы 1,145 % ... ... ... ... ... өндірілген өнімді
бір тұрғынының жан басына шаққандағы көлемі біршама жоғарылауда және ... 2007 жылы 57705 ... 2010 жылы 65667 ... ... ... жылы ... ... өндірісімен өндірілген өнім көлемі әр тұрғынның
жан басына шаққанда 100759 теңге көлемімен тиісті кезеңдерде республикалық
деңгейдегі оның үлес ... 30,3 %, 25,4 %, 17,8 %-ды ... ... ... ... ... республиканың басқа аймақтарымен
салыстырғанда ең соңғы қатардан орын алатынын көрсетеді.
Бірақ соңғы жылдары өнеркәсіп өндірісі ... ... ... ... және ... ... ... кәсіпорындардың қайта
құрылып кеңеюі, кіші және орта бизнесті дамыту ... ... ... ... ... 2010 ... ... 2013 жылы 14%
жоғарылады.
Оңтүстік Қазақстан облысы ... ... ... үлес ... 2009 жылы 1,18 %-ға, 2010 ж. – 1,12 %, 2011 ж. ... %, 2012 жылы 2,94 %, 2013 жылы 3,0 %-ды ... жылдан жылға
төмендеген, 2009 жылы 1,18 %-ды құрап, 2013 ... ... ... ... (сурет 4).
Сурет 4 − ... ... ... республика бойынша өнеркәсіп
өндірісіндегі үлесі, %-бен (2009-2013 жылдарғы мәліметтер бойынша)
Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... үлес ... ... аралығында төмендеуде. Облыс өнеркәсібінің ... ... ... ... ... ... деген сұраныстың болмауы, ескірген технологиялар, бәсекелестіктің
төмен ... ... ... шығарылған өнімді өткізе алмауы
негізінен болған. Оңтүстік Қазақстан облысының республикалық ... ... 2013 жылы 3,0 % ... ... ... ... ... жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімдік
жоспарындағы» аймақтық өнеркәсіпті дамыту шаралары ... ... ... іске қосу, жұмыс істеп тұрған кәсіпорындарды жандандыру және
кеңейту мақсатында облыс және ... ... ... ... ... оң ... тигізді.
Халықтың санының өсуі аймақтың және республиканың өндіргіш күштерін
дамытудың негізгі факторы болып ... ... ... ... әлеуметтік
мәселелер де туындайды, еңбек ресурстарымен тиімді қамтамасыз ету, жоғары
білікті кәсіби ... ... ... мен материалдық өмір сүру
сапасын жоғарылату және тағы ... ... ... ... даму ... ... ... осы мәселелерді тиімді шешуге
жету қажеттігі туындайды. Сонымен бірге, Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... халқының сандық
көрсеткішіне қарай орналастыру қажет.
Сондықтан қазіргі таңда негізгі орын алатыны мемлекеттің және ... ... ... ... ... бағыт индустриялық-
инновациялық дамыту (өңдеу өнеркәсібінің басым салаларын дамыту, экспортқа
бағытталған жаңа ... ... оның ... ... оның ... ... және орта ... дамыту) болып
табылады.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015
жылдарға арналған ... ... ... өңдеуші өнеркәсіпте және
қызмет көрсету ... ... ... ... және ... ... ... мен қызмет көрсетудер өндірісін дамыту
[42]. Ұзақ ... ... ... ... ... ... ... өңдеуші өнеркәсіптердің өнімін әлемдік
стандартқа сәйкестендіру және баға ... ... ... ... ... ... сай келетін өнім шығаруды қамтамасыз
ететін жоғары технологиялық өндірісті көздейді.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық дамуының ... ... ... ... барысында Оңтүстік Қазақстан
облысында, облыстың индустриялық-инновациялық дамуының ... ... ... жоспары әзірленген [43], стратегиялық жоспардың
негізгі міндеттері ... ... ... бәсекелі өнім өндіру,
өңдеу саласын ілгермелі дамыту, оның жолдарын күшейту үшін жағдайлар жасау,
болашақта сервистік-технологиялық экономикаға өту үшін ... ... ... ... арттыру мақсатында бәсекеге
қабілетті және ... ... өнім ... ... өнеркәсіптегі
прогресивті технологиялық ілгерілеушіліктерді ынталандыру, ... ... ... даму тек ... ... ауыстыру нәтижесінде жүзеге асырылады. Сондықтан ... ... өз ... ескі ... жаңа ... ... ... талап етеді. Осындай іс-шараларды жүзеге
асыру арқылы 1950 ... ... ... ... бар ... ... деңгейін 5-ші
технологиялық
өңдеу жұмыстарын жандандыру арқылы, өнімдердің соңғы түрлерінің санын
көбейтуге және өнім сапасын арттыруға қол ... ... ... ... өнім көлеміндегі үлес салмағы
2009-2013 жж. аралығында төмендеген. Сонымен бірге, қарастырылып ... ... ... ... дамуындағы үлес
салмағының барлық көрсеткіштер бойынша төмендеген. (кесте ... 1 − ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының Қазақстан
Республикасында индустриялық-инновациялық дамуындағы орнын ... ... ... ... Қазақстан облысының Республикалық |
|Өнеркәсіп өнімдерінің түрлері|инновациялық өнім өндірудегі үлес ... |
| |(%) |
| |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. |2012 ж. |2013 ж. ... өнім ... |8,2 |4,2 |3,5 |1,8 |1,3 ... ... |9,5 |5,5 |6,4 |2,0 |2,0 ... шығарылған | | | | | ... өнім ... | | | | | ... ... |2,7 |3,2 |3,0 |3,1 |3,2 ... ... | | | | | ... ... |4,3 |2,8 |2,57 |2,28 |3,8 ... | | | | | ... |4,5 |3,7 |2,7 |1,7 |1.6 ... | | | | | ... | | | | | ... ... мен |1,94 |2,24 |2,18 |1,98 |1,59 ... ... | | | | | ... саны | | | | | ... ... |1,2 |0,7 |0,8 |0,8 ... | | | | | ... - ҚР Статистика агенттігінің мәліметтері және ОҚ облысының ... ... ... негізінде автор құрастырған ... ... ... ... тек ... өндіргіш
саланың басымдылығын ғана емес, ... ... ... экономикасымен
анықталатын технологиялық қосындылардың дамуы мен қазіргі әлеуметтік ... ... ... аудару қажет. Сондықтан индустриялды саясат
тұжырымдамасында бәсекеге қабілеттілігінің ... ... ... ... ... ... жұмысының үлес салмағы 2009-2013 жж. аралығында
төмендеген. Сонымен бірге, ... ... ... ... ... ... дамуындағы үлес салмағының барлық
көрсеткіштер бойынша төмендеген. (кесте ... 2 − ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының Қазақстан
Республикасында ғылыми ... ... ... ... ... ... |2009 ж. |2010 ж. |2011 ж. |2012 ж. |2013 ж. ... ... ... |0,6 |0,74 |1,12 |0,85 |0,68 ... | | | | | ... мен |3,0 |2,3 |3,4 |3,2 |3,6 ... ... | | | | | ... саны | | | | | ... мен |0,6 |0,8 |1,2 |1,0 |1,1 ... ... | | | | ... ... | | | | | ... болған | | | | | ... млн. ... | | | | | ... мен |0,8 |1,1 |1,7 |1,6 |1,1 ... ... | | | | ... шығындар, | | | | | ... ... | | | | | ... млн. ... | | | | | ... |88,1 |80,1 |52,1 |0,66 |0,57 ... | | | | | ... ... | | | | | ... - ҚР ... ... ... негізінде автор |
|құрастырған. ... ... ... таңдау, жаңа білімдерді алу мүмкіндіктерін
бағалау және елде қойылған міндеттерді шешуге қабілетті ... ... ... ... ... фактор ретінде
технологиялардың ғылыми ... ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан келесідей шаралар
қолдану арқылы ғылыми тұрғыда қамтамсыз етуге болады:
- Ғылымды əлеуметтік-экономикалық ... ... ... бірі ретінде анықтау;
- Ғылыми сиымдылығы мол, ресурстарды үнемдеуші, экологиялық таза өнім
шығаруға бағытталған жəне экспортқа бағытталған жоғары технологиялық
өнім өндіруге ... ... ... ... ... ... ... іске асуын қамтамасыз
ететін тетіктер жүйесін құру мен ... ... ... ... ... қабылдау мүмкіндігін арттыру (сұранысты
ынталандыру) жəне соларды отандық ғылыми-техникалық мүмкіндіктерді
қолдану арқылы қамтамасыз ету (ұсынысты ынталандыру);
- ... ... ... үшін ... ... ... ... мүмкіншіліктерді сақтап қалу мен дамыту, ... ... ... ... ... ... дəрежеде
білікті ғылыми кадрларды даярлау жəне аттестациялау;
- Ғылыми зерттеулердің ... мен ... ... ... ... ... мен аккредиттеу жүйесін жетілдіру;
- Ғылымның мемлекеттік емес секторын құру жəне дамыту, оған мемлекет
тарапынан қолдау тетіктерін ... Жас ... ... ... ... Мамандарды əлемнің алдыңғы қатарлы ғылыми ... ... ... ... грант негізінде қаржыландыру тетіктерін құру
мен ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Оңтүстік Қазақстан облысында инновациялық саясаттың дамуы нарықтың
сұранысына сай, жаңа өнім ... ... ... мен ... ... арасындағы байланыстарды дамытуды көздейді.
Кәсіпорындардың ашылуы ... ... мен өнім ... ... және әлеуметтік мәселелерді оң шешеді.
Әлеуметтік-экономикалық дамытудың тетіктерінің бірі – ... ... бір ... ... ... оны ғылыми
негізде ұйымдастыру мәселелеріне де байланысты. Өндіріс шығындарының өзі
тек қосымша құн табуға бағытталады. Егер ... және ... ... ... баға беру, онда тек өндірістер ғана қамтылмай,
банктер, бюджет, қаржы ... ... ... ... ... түгел қамтылатын белгілі статистикалық көрсеткіштерді
пайдалана отырып, қорытындылап, бір-біріне салыстырмалы қарауға болады.
Әлеуметтік-экономикалық дамуын ... және сол ... ... дұрыс жұмсалуын мемлекет және облыстық әкімшілік мамандарының
басты міндеті болып табылады.
Сонымен, Оңтүстік ... ... ... дамуына қол жеткізу арқылы аймақтың ішкі нарығын ғана ... ... ... ... да дамытып, ... ... ... ... ... мүмкіншіліктері бар.
Өндірістердің тиімділігін жоғарылату мен ғылыми-техникалық ... ... ... орта, ірі масштабты өңдеуші өнеркәсіптерді құруын
жеделдету және салалар арасындағы байланыстар ... және ... ... қалыптастыру, өндіріс тиімділігі мен өсу қарқындарын
жоғарылату, өндірісті интенсивті дамыту ... тұр. ... ... ... ... ... ... территориялық құрылымды және оның салаларын жетілдіруді кешенді
дамыту арқылы әлеуметтік мәселелерді шешу. Бұл үшін ... ... ... ... ... ... және
қазіргі жағдайын талдау қарастырылады.
Біздің ойымызша, бəсекеге қабілетті өнімдер алуға бағытталған отандық
ғылыми сиымдылығы мол өндірістерді дамыту, жаңа ... ... мен ... ... ... ... жəне ... мүмкіндіктерін сақтап қалу мен дамыту арқылы ұлттық экономикалық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, өнеркәсіптің инновациялық дамуын жеделдету
мен оны одан әрі ... ... ... ... ескерер болсақ, онда
Қазақстан үшін инновациялық дамытуды күшейту өте маңызды. Инновациялық
көптеген жобалардың пайдалылығы мен ... ... және ... ... ... ... ... Ұзақ мерзімді несиелендіруді
ынталандыру үшін қаржылық ұйымдардың қысқа және ұзақ ... ... ... ... мөлшерлемесін әркелкілендіру дұрыс болады.
Қазақстан Республикасында ... ... ...... ... жан-жақты ойластырылып, әзірленген
және мемлекеттік һәм өңірлік ... ... және ... ... ... ... аясында елдің беделі мен ... ... ... ... ... ... ... ұлттық
экономиканың өсуін қамтамасыз етудің басты басымдығы мен қажетті шарты
болып табылады.
2.2 Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... өнеркәсіптік өндірістерін инновациялық дамыту, өндірістік
қорларды тиімді ... ... ... тиімді пайдалану,
экологиялық, әлеуметтік мәселелерді тиімді ... ... ... ... ... қана ... ... қатар, мемлекеттің
әлеуметтік-экономикалық дамуына әсерін тигізеді.
Нарық тетіктеріндегі шаруашылықта республика аймақтарының әлеуметтік-
экономикалық дамуын, олардың шаруашылығын тәуелсіз экономикада ... ... ... бұл ... кешенді шешу үшін қоғамның экономикалық
және әлеуметтік ... өсу ... яғни өмір сүру мен ... ... үй, коммуналдық және тұрмыстық жағдайларын, денсаулық
сақтау, білім беру, ... және т.б. ... ... жүргізуге,
экономикалық қорлар әлеуетін тиімді пайдалану және ... ... ... ... ... ... даярлауды талап
етеді.
Елдің экономикалық құрылымы өндірістік ... ... және ... ... өндірістің инновациялық дамуы, сонымен
қатар материалдық өндірістің инновациялық даму ... ... ... да ... күштерді орналастыру мен тиімді дамыту
бұл мемлекеттің экономикалық саясатының бір бөлігі және ... ... ... мен ... экономикалық тәуелсіздігін қамтамасыз
ететін шешуші міндет болып табылады. Өндірістің тиімді орналасуы – ... және ... ... ... арналған
база. Аймақта ғылыми ауқымды, бәсекеге қабілетті кәсіпорындарды орналастыру
арқылы шаруашылықты ... ... олар ... ... талабына сай сапалы жаңа ... ... ... ... ... ... күшін тиімді орналастыру
экономикалық, әлеуметтік, экологиялық мәселелерді шешуге, ... ... ... ... аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуының,
өркендеуінің негізгі жолы болып табылады.
Аймақтарда өндірісті инновациялық ... ... ... ... ... - 2050» ... жарық көрді, мұндағы
стратегиялық жоспарлау міндетінде салалардың, аймақтардың және мемлекеттің
талабына сай өндірісті инновациялық дамыту мәселелерін шешу ... ... ... ... ... жарлығы бойынша
2004 жылы Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі инновациялық даму
стратегиясы бекітілді. ... ... ... және әлемдік
экономикада ... ... жаңа ... ... ... ... ... және халықты таратып, орналастыруды
ұтымды кеңістіктік ұйымдастыру негізінде елдің ... ... ... экономикалық дамуының негізгі көрсеткіші ретінде өнеркәсіп
көрсеткіштерінің даму деңгейін қарастырамыз. ... ... ... ... ... және ... өмір ... әл-ауқатын жоғарылатуды - оның шаруашылық құрылымы және ... ... ... ... ... ... айналым саласы мен
бөлу қатынасы жүйесіндегі және ... ... ... және микродеңгейдегі
шаруашылықтың салааралық пропоцияларын қалыптастыру
Оңтүстік Қазақстан облысының химия ... ... орын ... ... ... Фармацевтикалық препараттарды Шымкет
қаласындағы «Химфарм» ААҚ ірі фармацевтикалық кәсіпорында ... ААҚ ... ... ... ... прөлидол, дибазол,
бензилпенцилин, стерильді антибиотиктер және басқа да тауар ... және ... ... 160 ... ... түрі бар.
Фармацевтикалық препараттар өнімін өндірудегі облыстың республикалық
деңгейдегі үлес салмағы 2013 жылы 68,9 %-ды ... ... ... ... ААҚ ... Кентау қаласында орналасқан «Экскаватор» ААҚ ... ... ... ... ... ... орта есеппен,
сұраныс көлеміне сай 7-8 экскаватор өндіреді.
Оңтүстік Қазақстан облыста 2013 жылы ірі ... 139137 ... орта ... 52167 млн.теңгенің, шағын кәсіпорындар 56403
млн.теңгенің өнімдерін өндіріп, олардың ... ... үлес ... %, 21,1 %, 22,8 % ... жылдың 6 шілдесіндегі Қазақстан ... ... ... ... ... ... [47]. Арнайы экономикалық
аймақтарда кластерлік жүйені дамыту көзделген. Кластерлік жүйенің негізінде
экономиканы дамытып, әлеуметтік ... ... ... ... ... аймақтың экономикасының бәсекелестігін
дамытуда кластерлік әдісті қолдануда [48]. ... ... ... ... ... бірлестіктердің мүшелерін мемлекеттік қолдау
мақсатында «Оңтүстік» арнайы экономикалық ... құру ... ... оның мақсаты тоқыма өнеркәсібі өнімдерінің ... ... ... ... табылады. Қажетті нормативті-құқықтық актілер
жобалары бойынша ұсыныстар жасалынып, арнайы ... ... ... ... ... ... қаралған.
Арнайы экономикалық аймақты дамытудың бес ... ... [49]. ... ... құны 300 млн. АҚШ ... ... ... үш мың жаңа жұмыс орындарын ашу жоспарланған. Бағдарлама бойынша
2013 жылы «Оху Texfile» ... ... және ... жіп өндіру»
жобасы іске асырылуда, қуаттылығы жылына – 7,5 мың ... ... ... көлемі - 4500 млн. теңге, жұмыс орындарының ашылуы 260 ... іске ... 2010 ... 2-ші ... жоспарланған. «Хлопкопром-
Целлюлоза» ЖШС-де «Гигроскопиялық мақта, мақта ... ... ... ... ... ... ... енгізілген. Жоба құны 3850,2 млн теңге, ұсынған жұмыс
орындарының ашылуы 217 ... ... іске ... 2013 ... ... ... «Ютекс-КZ» АҚ-ы «Иірілген жіп және дайын мата
өндірісі» ... ... 14 935 ... ... ... ... 16 967 млн. ... жұмыс орындарының ашылуы 400 адам. Өндірілетін 25
мың тонна мақта-талшығы қайта ... ... Жоба ... ... іске ... деп ... Тоқыма кластері бойынша 15
тоқыма кәсіпорыны ашылады және онда 7 мыңнан астам ... ... ... ... барлығы облыста өнеркәсіп өндірісінің тиімді дамуына және
әлеуметтік-экономикалық жағдайға әсерін тигізеді.
Бәсекеге қабілетті ... ... ... ету ... ... ... ... құралдардың бірі кластерді
пайдалану болып табылады, облыста экспорттық ... өсу ... үшін ... еңбек ресурстарының саны мен сапасын және тоқыма,
шарап, туристік, құрылыс индустриясы салалары ... ... ... ... бар ... бойынша талдамалар жасалынған.
«Шарап», «Тоқыма», «Туристік», «Құрылыс ... ... ... ... жоспарларын жасау жұмыстары жүргізілуде.
Облыста инновациялық өнім көлемі 2013 жылы 2715 млн. ... ... ... (885,7 млн теңге) салыстырғанда 306,5 % жоғарылаған. Өндірілген
инновациялық өнім көлемінің барлығы ... ... ... ... кәсіпорындарының үлесіне тиесілі.
Облыста индустриялық - инновациялық даму стратегиясы бойынша 2009
жылы несиелік ... және өз ... ... іске ... жобалардың жалпы құны 11824,2 млн. ... ... ... жоба іске қосылып, жаңадан 1015 ... орны ... ... АҚ, жоба ... -150 жаңа ... орны ашылды, Ордабасы ... ШК, 12 жаңа ... орны ... «Южполиметалл» ӨК АҚ-ның
«Аккумуляторлық батарея өндірісі»,123 жұмыс орыны ашылды, ... ЖШС, 50 ... ... ... «Хамит» ӘКК ... ... ... ... және ... 150 адам жұмыс істейді,
«Дина-Н» ЖШС «Күйдірілген кірпіш өндірісі, 80 адамдық жұмыс орны ... ... Ақ ... ЖШС, ... ... 90 адам ... орны ... 2007» «әр түрлі макорон түрлерін өндіру», 120 адам жұмыс істейді,
«Кентау трансформатор ... АҚ ... 35-110 кВ ... шығару», 120 жаңа жұмыс орнымен қамтамасыз етілген,
«Комбинат «ФАРАБ» ЖШС ... ... ... ... ... ... өндірісін дамыту мен ұйымдастыру» жобасының екінші желісін
іске ... 120 жаңа ... орны ... ... соңына дейін 49554,2 млн. теңгеге 8 инвестициялық жобалар
жүзеге асырылып, 2114 жаңа жұмыс орындарын ашу жоспарланған. 2010 жылы ... ... ... ... ЖШС ... ... цемент»
ЖШС кәсіпорыны, «Ютекс-КZ» АҚ кәсіпорыны, «Хлопкопром-целлюлоза» ЖШС.
Оңтүстік Қазақстан облысының шаруашылық ... ... ... және ... ... ... ... қызмет етуіне, өндіргіш күшті дамытудың параметрлерінің сапалылығын
талқылауға мүмкіндік береді. Бұдан кең көлемде аймақтың экономикасының даму
мүмкіндіктерін, тиімді бөлу және ... ... ... ... мен ... жолдарын анықтауға жол ашады.
Статистикалық көрсеткіштер негізінде Оңтүстік Қазақстан облысының
өндірісінің инновациялық дамуына ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысының шаруашылығын дамытуға негізгі капиталға
бағытталған инвестиция көлемі 2013 жылы 311667,2 млн ... оның ... ... ... 22,9 %-ы ... ... дамытуға жұмсалған. Негізгі
инвестициялық салымдарды орта кәсіпорындар жүзеге асырған, ... ... ... салыстырғанда 4,5 есеге артып, 182101,8 млн. теңгені құраған.
Негізінен, бұл қаржылардың көп ... кен ... ... ... жіп ... ... кокс ... өнімдерін өндіруге, өзге де
металл емес минералдық өнімдерді өндіруге жұмсалған.
Кесте 3 − ... ... ... және функционалдық құрылымы
|№ |Өнеркәсіп, ... ... өнім ... млн. |2010- |
| ... атауы |теңге, қолданыстағы бағамен |2013 жж. |
| | | |өсу, (%) |
| | |2010 ж. |2011 ж. |2012 ж. |2013 ж. | |
| ... ... |141229 |141057 |173849 |209616 |148,4 |
| ... ... | | | | | |
|1 |Кен ... |7008 |14167 |18187 |28376 |404,9 |
| ... | | | | | ... ... |2722,4 |11593,6 |14000 |17095 |627,9 |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | |
|2 ... өнеркәсібі |124432 |112879 |137338 |159516 |128,2 |
|2.1|«ПетроҚазақстан |4175,5 |3754.9 |11434 |11084 |265,4 |
| ... Ойл» | | | | | ... май |5006,4 |4073,3 |4906 |6608 |131,9 ... Экскаватор |160730 |114000 |99866 |145412 |90,5 ... ... | | | | |
| | |1096 |1212 |3470,2 |5308 |484,3 |
|3 ... ... | | | | |
| |газ бен су ... | | | | | |
| |мен бөлу |9789 |14011 |18323 |21724 |221,9 ... ресурстары, | | | | | |
| ... | | | | |
| ... |501,67 |522,7 |654 |728 |145,1 ... ... |1548,4 |1711,4 |1748 |2981 |192,5 ...... ... облысы өнеркәсіптері материалдары негізінде|
|автор құрастырған ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп
кәсіпорындарында қолданыстағы бағамен 2013 жылы 247707 млн. теңгенің өнімі
өндіріліп (шағын, қосалқы кәсіпорындар мен үй шаруашылығы ... ... ... ... 2010 ... ... 75,4 %-ға артқан. ОҚО 2013
жылы өнеркәсіп өндірістерінде жұмыс істейтін өндіріс ... ... 41516 мың ... ... ... ... ... капиталға
бағытталған инвестиция көлемі 71220 млн. ... ... ... ... өңдеу саласы қызметінің басқа
салаларға қарағанда баяу дамуы тәжірибеде қаншама жылдардан бері ... ... ... ... ... технологияларының жеткіліксіздігіне,
осы саланың дамуының төмендеуіне, халық тұтынатын тауарлардың ... және ол ... өмір сүру ... ... ... ... дамуына әсерін тигізді. Нарықтық экономикада елімізде
өңдеуші өнеркәсіпті, өндірістік инфрақұрылымды, агроөнеркәсіп секторларын
дамытуға, бәсекелестік қабілетін арттыруға, экономиканың жоғары ... ... аса ден ... ... ... ... әлеуметтік-экономикалық
жағдайын дамыту мен жандандыру негізінде өнеркәсіптің өңдеуші саласына аса
көп көңіл бөлінуде.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... көрсету салаларында, нарық экономикасының талабына сай ... ... ... ... шешу өте ... Ол халық
шаруашылығының салаларын кәсіби мамандандыру, жұмыс ... ... ... ... нәтижесінде, өнеркәсіптің, облыстың экономикасын,
демографиясын, әлеуметтік ... ... ... ... Қазақстан аймақтарының, соның ішінде Оңтүстік Қазақстан
облысының да ... ... ... алға ... келеді, өңдеу
салаларын дамытуға күш салынуда, ... ... ... ... ... ... сай ... мен
қызметтерді өндіру негізінде жаңартуда.
Өнімдердің нақты көлемі индексінің аса көп өсуі уран рудаларын ... ... БК» ЖШС, ... БК» ЖШС, ... ... ... және т.б.
Бұл салада, соңғы жылдары ... ... ... ... ... сульфаты өнімдері өндірілмейді.
2013 жылдың бірінші қаңтарында негізгі ... ... 3628,6 ... ... ... АҚ ... инвестициялық қоры» АҚ-
мен бірігіп, «Әрекеттегі ... ... ... ... ... құны 1394,2 ... ... өсу қарқыны «ФудМастер-Шымкент»
ЖШС, «Балмұздақ» ЖШС, «Ақмаржан ЛТД» ЖШС, «Арай ЖШС, ... сүт» ... ... ... негізінен, тамақ өнімдерін өндіруге
бейімделген және нарықта ішкі және сыртқы сұраныстың осы өнімдерге ... ... ... ... көп ... ... мен соңғы жылдары
халықтың төлем қабілеттігінің ... ... ... ... ... ... ... қатар, саланы дамыту тұрақты ... іске ... ... ... ... жаңартумен, жаңа жоғары технологиялық желілердің іске қосылуымен
сипатталады.
Тоқыма және ... ... ... ... 25,1 % өндірісі
кеміген, «Ютекс» АҚ шығарылатын өнім түрінің жылжуынан 35,2 %, ... ЖШС ... ... ... 59,9 % ... Сонымен қатар,
үсті былғарыдан тігілген аяқ киімді 2013 жылы 1,5 мың жұп, 2012 ... 66,7 % ... ... ... ... ... деп ... болады, соңғы
жылдары мақтадан маталар мен жіптер өндіретін «Альянс ... ... жаңа ... іске ... ... ... ... қазіргі заманғы технологияларын қолданып, бар ... ... ... ... тоқу және бояу өндірістері ... ... ... ... ... ... ... әсерін
тигізеді. «ШНОС» ААҚ өндірісі жылына 6-7 млн тонна ... ... бар. ... ААҚ ... ... өнімдерінің ассортименті
бензиннің әр түрлі маркасы (АИ-85, АИ-92, АИ-93, ... ... ... мазут және сығымдалған газ шығарылады..
«Химфарм» ААҚ ірі фармацевтикалық кәсіпорында 2013 жылы 7457,4 ... ... ... өнімі өндіріліп, 2010 жылмен
салыстырғанда 123,4 % өскен. «Химфарм» ... жаңа өнім ... бар ... майы ... және ... ... жаңа ... іске қосылуы
жоспарлануда.
Резеңке және пластмасса бұйымдарын ... ... ... «Ордабасы» корпарациясы, батыс стандартына сәйкес келетін
алдыңғы ... ... ... ... ... «Бюллер
Миат», «Круп» (Германия), «Ремикс» (Франция), «Пирелли», «Фага» (Италия),
«АМФ» (АҚШ).
Құрылыс материалдарын өндіру ... ... ... ... ... әк, ... қажетіне арналған бетон заттары,
бетоннан жасалынған құрама ... ... ... бетон,
асбоцементтен табақтар, панельдер, ... ... ... ... ... құралады. Соңғы жылдары облыста ... ... ... ... ішкі және ... нарықта осы
өнімдерге сұраныстың артуынан. Облыстың өнеркәсіп өндірісінде ... ... 8,3 % ... ... ... ... ... басқа да факторлар әсерінен облыста құрылыс материалдарының көптеген
ассортиментін өндіруді дамытуға ... ... ... және дайын ... ... ... ӨК» АҚ ... ... ... 81,4 % ... шикізаттың және жеке айналым қаражатының жетіспеушілігінен
болған.
Машина жасау саласының кәсіпорындарында ... АҚ ... ... қаражатының жетіспеушілігінен 81,8 %, «Трансформатор зауыты»
АҚ ... ... ... ... 21,6 % төмендеген.
Электр энергиясын, газ бен суды өндіру және бөлу секторында ... ... ЖШС өз ... бар ... және электр
желілерімен, өзінің барлық жүйелері бойынша электр энергиясын ... ... ... ЖШС облыстың барлық аудандарының
тұтынушыларына 444,6 млн. ... ... ... энергиясын жеткізіп
берумен айналысады, «Жылуэнергоорталық» ЖШС ... ... 484,7 ... ... ... ... 355,5 ... көлемде жылу жеткізіп беруші, қаланың жылу ... 70 ... ТЭП ... ... ... ӨК 117,0 мың Гкал (30 ... ... қаласының тұтынушыларын жылу энергиясымен қамтамасыз етеді,
«Энергопоток» ЖШС облыстың ірі ... 726,5 млн. ... ... ... ... ... және ... және ТЭЦ-1,2
«Южполиметалл» ӨК АҚ, «Шардара ГЭС» АҚ, ... АҚ ... ... тікелей жасасқан келісім шартқа ... 1342,4 ... ... электрэнергиясымен қамтамасыз етеді.
Сонымен, Оңтүстік Қазақстан облысының өнеркәсіп, өндіріс ... ... ... және ... өнімдерін өндіруге мамандандырылған,
бұл аймақтың әлеуметтік-экономикалық мәселелерін ... ... ... ... ... іс-әрекетіне кері әсерін тигізген
объективті факторлар, олар шикізат қорларына барлық уақытта бағаның өсуі,
жүкті тасымалдауда, ... ... ... ... деңгейде тозуы.
Өнеркәсіп өндірістері бюджет жүйесінің жарты бөлігін салықпен қамтамасыз
етіп ... ... ... дамытудағы индустриялдық аймақ. 2010
жылы республикада бірінші болып аумағы 337 гектарды ... ... ... ... ... ... ... бұрыңғы фосфор
зауытының аумағында құрылған Индустриялық ... ... ... ... ... ... дамыту және қосылған құны жоғары, бәсекеге
қабілетті тауарлар ... көшу үшін ... ... ... ... ... Индустриялық аймақтағы инфрақұрылымға 4,9 млрд. теңге
жұмсалып, 86 ... ... Жер ... 87 пайызды кәдеге
жаратылды. Жалпы көлемі 46 млрд. теңгені ... 63 жоба ... ... Мұның өзі 6275 жұмыс орнын ашуға септігін тигізбек. Күні
бүгінге дейін жалпы құны 13,8 млрд. теңге ... 31 жоба ... ... жаңа ... орны ... Атап айтқанда, 2011 жылы 8, 2012 жылы ... жылы 13 ... ... ... Биыл 15 ... ... ... Өткен жылы үдемелі индустриялық-инновациялық даму жөніндегі
мемлекеттік бағдарламаға 8 жоба енсе, ... жылы 3 ... үміт ... ... ... ... ... бөлініспен
талдайтын болсақ, металлургия өндірісіндегі жалпы құны 17339 млн. ... 6 ... орны ... бөлек. Барлығы 2671 адам жұмысқа тартылған.
Күн санап дами түскен «Феррум Фтор» ЖШС металл құю цехының ... ... оны ... әрі жаңғыртты. Келешекте металлургия комбинатын салмақ.
Олар өздерінің тауарларын ... ... ... «Нұран» ЖШС металл прокаттарының ... ... ... ЖШС мен жеке кәсіпкер «Жылқыбай» металл бұйымдарын ... Ал, ... ЖШС ... кеңсе және арматура зауыттарын салуда.
Машина жасау саласындағы 9 инвестициялық жобаның құны 4282 млн. теңгеге
тең. Бұл ... 325 ... ... ... ... жөндеумен
шұғылданатын «ЮгРемГаз» ЖШС-ін Қазақстанда осы ... ... ... болады. Алғашқысы Атырауда орналасқан. Сондықтан елімізде баламасы
сирек кәсіпорынға тапсырыс та көп. ... ЖШС ... ... ... тазалау, сақтау, сұрыптау өндірісіне маманданған. Жеке кәсіпкер
«Балқыбеков» автокөліктердің ... ... ... ... ... және күн ... ... жұмыс істейтін генераторларды құрастыруда. Ал,
«Промондис» ЖШС күн сәулелі ... үшін ... ... ... ... өндірісіне ден қойған. «Шымкент инновация»
ЖШС электр машина қозғалтқыштарының орамасын жасайды.
Химия өндірісіндегі жалпы құны 13122 млн. теңгелік 9 ... ... адам өз ... ... ... сапалы май шығаратын
кәсіпорынның аяқ алысы өте ... ... ... ... мен 1200 ... ... фосфор зауыты құрылысының келешегінен
көп үміт ... ... ... ... ... ісі де ... әкелмек.
Алдағы жылдары жеңіл өнеркәсіп саласында жалпы құны 911 млн. ... 5 ... ... және желім бұйымдары өндірісіндегі 10 жоба (2147,3
млн. теңге), құрылыс және ағаш өңдеу саласындағы жалпы құны 8147,3 ... ... және 1,5 мың ... ... қамтитын 24 жоба іске
асырылады деп күтілуде.
Индустриялық аймақта кәсіпкерлікті дамытуға жан-жақты ... ... ... ... ... ... «бір терезе» қағидасымен
қызмет көрсетіледі. Жер телімдерін бөлу, инфрақұрылымға қосу, рұқсатнама
құжаттарын рәсімдеу сияқты шаруалармен айналысады. ... ... ... инвестициялық жобаларға жер телімдері конкурссыз
жекеменшікке беріледі. ... ... ... ... және ... ... етіледі. Олар тұтынатын
электр қуаты 25 пайызға ... ... ... жақын теміржол
тұйықтары пайдаланылады.
Инфрақұрылым жүргізудің төртінші кезеңіне 581 млн. теңге қажет болса,
оның жобалық-сметалық құжаттары (ЖСҚ) әзірленіп, ... даму ... ... ... ұсынылмақ. Индустриялық аймаққа 4 ... ... ... 3 ... ... ... ... кәріз
жүйесі, техникалық суға арналған сорғы ... 13 ... ... резервтік электр желісі, газ жүйесінде 14 ШРП орнату көзделіп отыр.
Жалпы, осы аймақта ... ... ... ... ету ... мВТ ... стансаның құрылысын жүргізу қажет. ЖСҚ бойынша құрылыстың
құны 920 млн. ... ... ... 313 ... мен ... сапа ... ... ендірді. Бұл
2010 жылмен салыстырғанда 1,9 есе көп. ... шығу тегі ... ... ... ... 930 өнім ... өндіретін 246 кәсіпорынға
берілді. «Қазақстанның ең ... ... атты ... ... 9
кәсіпорын 1-ші, 2-ші және 3-ші дәрежелі дипломдармен марапатталды.
ОҚО-ның ҚР-ның индустриялық-инновациялық өнім көлеміндегі үлес салмағы
2004-2008 жж. аралығында төмендеген. ... ... ... ... ... республиканың индустриялық-инновациялық дамуындағы үлес
салмағының ... ... ... ... ... ... 4 − 2009-2013 жылдары Оңтүстік Қазақстан облысының инновациялық
даму динамикасы
|жылда|Ғылыми-тех|Инновация|Инновациял|Инновац|Ғылыми-зертт|Ғылыми ... ... |лық өнім |ық ... |еу, |зерттеулер мен|
| ... ... |
| |ң ... | |ң ... ... ... |
| | | ... % |кәсіпор|бөлімдер |қызметкерлер |
| | | | ... | ... ... |341,5 |4785,9 |0,65 |3,1 |341,7 |14 ... |341,5 |4859,9 |0,66 |3,2 |341,5 |15 ... |323,0 |15374,7 |0,86 |2,3 |323,0 |14 ... |443,1 |22588,7 |1,25 |2,4 |443,1 |7 ... |441,0 |28855,7 |1,32 |2,4 |441,0 |8 ... − ОҚ ... статистика департаменті материалы негізінде автор |
|құрастырған ... ... ... 2008 жылы ... ... ... 443,1
млн. теңгені құрап, 2003 жылмен (31,7 млн ... ... ... ... мен ... ... ... саны 2003 жылы 9
болса, 2007 ... ... оның саны 7-ге ... жылдар аралығында
өзгерістермен байқалады. Зерттеулер мен әзірлемелерге ... ... мен ішкі ... 2008 жылы 439,9 млн. теңге және 384,9 млн теңге
құрап, 2003 жылмен салыстырғанда 270,9 % және 227,8 % ... ... 5 − ... ... ... ғылыми-зерттеу жұмыстарының даму
динамикасы
|жылдар |Жалпы |Зерттеулер |Зерттеулер мен |Зерттеулер мен|Кәсіпорынд|
| ... |мен ... ... ... |
| |жұмыстың |әзірлемелер |жұмсалған жалпы |жұмсалған ішкі|инновациял|
| ... ... ... ... |ық |
| ... ... ... ... | | ... ... ... бағада,|к |
| | | |млн. ... |млн. ... ... ... |443,1 |7 |439 |384,3 |2,4 ... |421,2 |15 |432,5 |420,2 |2,3 ... |341 |14 |433 |427,2 |3,2 ... |323,0 |7 |439 |421,1 |2,5 ... |443 |7 |439 |384,3 |2,5 ... − ОҚ ... ... ... ... негізінде автор |
|құрастырған ... ... ... ... ... ... үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі 2010-2014
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама аясында ... ... 14 ... іске қосу ... ... ... ... МК» ЖШС – «Үшбас пен Герес кен
орындарының базасында моноаммоний- және ... ... ... АҚ – ... ... жаңғырту».
3. «Қазақстан мақтасы» АҚ – «Мақтаның сұрыптық ұрығын өндіруге арналған
зауыт салу».
4. ... ЖШС – ... ... жіп ... «Ютекс KZ» АҚ – «Оңтүстік» арнайы экономикалық аймағында тоқыма
өндірісін ұйымдастыру».
6. «Ордабасы Құс» ЖШС – ... ... ... оның етін ... ... өңдейтін тауық кешенін салу».
7. «Hill Corporation» ЖШС – «Жоғары санатты жағар май ... ... ... ... ЖШС – «Жылына 2,5 млн. м2 керамогранит ... ... ... ... ЖШС – ... ... ... «АгрофосЮг» ЖШС – «Фосфор өндірісінің техногендік қалдық-тарынан
құрамында фосфоры бар минералды тыңайтқыштар өндірісін ұйымдастыру».
11. ... ЖШС – ... ... ... арналған
инфрақұрылымды құру».
12. «Химфарм» АҚ – «Шымкент қаласындағы «Химфарм» АҚ-да іске қосылған
қуаттарды кеңейту».
13. «Хлопкопром Целлюлоза» ЖШС – ... ... ... ... ... ... және ... карбоксиметил-целлюлоза өндірісін
ұйымдастыру».
14. ҚР Төтенше жағдайлар министрлігі – Сырдария өзенінде су ... ... ... салу [53].
Қаржыландыру көлемі және көздері. Қаржыландыру көздерін ... ... ... ... жеке ... ... қаржылар
құрайды.
Жүзеге асыру кезеңдері. 1 кезең – аралық (3 жыл) – 2011-2013 жылдар ... ... және ... қарсы шараларды жүзеге асыру;
2 кезең – қорытынды (2 жыл) – 2014-2015 жылдар – Бағдарламада қойылған
міндеттерді ... ... үшін ... ... іске ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының негізін қалыптастыру.
Нысаналы индикаторлар. Жалпы өңірлік өнімнің нақты көлем индексін ... ... ... ... (2011 ж. – 105,7%);
- Экономиканың шикізаттық емес секторларына бағытталған ... ... ... ... 2015 жылға дейін 353,9 млрд. теңгеге жеткізу;
- Өнеркәсіптік өнімінің нақты көлем индексін 2015 жылға дейін 107,5%-ға
жеткізу (2011 ж. – 101,9%);
- ... ... өнім ... ... ... индексін 2015 жылға
дейін 107,6%-ға жеткізу (2011 ж. – ... Ауыл ... ... ... ... ... ... 2015 жылға
дейін 106,3%-ға жеткізу;
- Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің өнім шығаруының ... ... 2015 ... ... ... ... (2011 ж. –103,1%);
- Бөлшек сауданың нақты көлем индексін 2015 ... ... ... (2011 ж. ... Аймақтың кәсіпорындарында инновациялық даму басымдылықтарын
қамтамасыз ... ... ... ... және ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық өзгерістер орын алуда. Аталған ... ... ... қажетті тарихи алғышарттарды қалыптастырды. Дамыған
елдер тәжірибесі бойынша тек қана нарықтық принциптер негізінде материалдық-
техникалық ... ... ... ... ... инновациялық даму
мемлекеттің араласуынсыз оң нәтиже бермейді, сондықтан ... ... ... ... ... болып табылады.
Аймақтық экономиканы дамытудың инновациялық жолына көшуiне бiрқатар
экономикалық, ... ... ... және
басқа да факторлар (6-кесте) ықпал етедi.
Кесте 6. Аймақ өнеркәсібінің инновациялық дамуына ықпал ... ... ... Оң факторлар ... ... ... ... ... | ... ... ... ... ... болуы; |бағытталуы; ... ... ... ... ... ... |
|ғылыми-техникалық әлеует; ... ... ... ... жағдайлардың |iшкi ... ... ... ... ... | ... болуы; ... ... ... бiлiктi инженерлiк- |инфра-құрылымының дамымағандығы; ... ... ... ... керi ... |
|жеткiлiктi жоғары жалпы бiлiмдiк ... ... ... ... ... ... күші;|базаның жарақтануы; ... екi ... ... ... ... әлсiз өндiргiш |
|географиялық орналасуы; ... ... ... |
|инженерлiк-техникалық кадрларды ... ... ком ... қалыптасқан жүйесi. |-мерциялау үшiн тетiктер мен ... ... ... ... ... ынталандырудың жоқтығы; |
|нормативтiк құқықтық реттеу; |өндiрiстiң ... ... ... |салаларының қатарында ... ... ... ... ... ... жоқтығы; |
| |ішкi ... ... |
| | |
| ... ... ... ... үшiн, жоғары дамыған шет елдердiң тәжiрибелерiне сүйенсек,
инновацияның мынадай түрлерi неғұрлым ... ... ... - жаңа ... мен ... ... технологияларын жасауда шетелдiк ғалымдар мен конструкторлардың
тәжiрибесін пайдалану. Бұл ... ... ... ... ... қауiпсiздiгіне толық көлемде сәйкес келедi, оны ... ... ... ... болады.
      "Қарыз алу" инновациясы - бұрын Қазақстанда шығарылмаған және ... ... ... ... ... ... Бұл ... бiрлескен
кәсiпорындар құру мен франчайзингті дамыту жағдайында неғұрлым тиiмдi болуы
мүмкiн.
     "Көшiру" инновациясы - ... ... ... пен ... ... экономикаға тарту. Бұл инновация лицензиялар сатып
алу мен оларды өндiрiске ... ... ... ... шығындармен
байланысты.
      Қазіргі экономикалық жағдайлардағы аймақтың инновациялық дамуы жаңа
сапалы сатысына көшуі инновациялық және ... ... ... ... ... ... ... – дамыған
нарық жағдайында ұсыныс пен ... ... ... дегенмен әлемдік
тәжірибеде белгілі ғылыми-инновациялық сфералардағы ... ... ... ... мемлекеттің арала-суын көріп отырмыз.
Инновациялық негіздегі қазақстандық дамудың жаңа ... мен ... ... ... ... Бәсекеге қабілеттіліктің артуы инновациялық
үдерістердің белсенділігінің артуымен тығыз ... ... ... ... оның ... ... үнемдейтін және ішкі
және сыртқы нарықтарда шетелдік ... ... ... ... ... қасиеттері бар инновациялық өнімдердің шығарылуын кеңейту
болып табылады.
Аймақтың негiзгi ... ... яғни ... пен ғылыми-
техникалық ресурстарды жоспарлау үшiн ... ... ... ... - ... ... өркендеуінің кепілі.
Экономикалық дамудың, мемлекеттің көркеюінің ... жолы – ... және ... ... көшбасшы болу. Инновациялар ... ... ... ... беріп, ғылыми-техникалық
прогрестің белсенді ... ... ... ... ұлтық экономиканың
тиімділігі мен бәсекегеқабіліеттігін жоғарылатады.
Іс жүзінде ғылыми зерттеулер мен инновациялық ... ... ... ... ... ... тікелей қатысуы. Мемлекеттік бюджет-
тен қаржыландырылатын ірі лабораториялар қалыптастыру, ... ... ... ұсыну. Әдетте, бұл лабораториялар қорғаныс, энерге-тика,
денсаулық ... ауыл ... ... ... ... Қайтарымсыз негізде субсидиялар бөлу. Мемлекеттік емес зертханаларда
іске асырылатын ғылыми ... ... ... ... ... қаржы бөлінеді. Негізгі қойылатын шарт - ... ... ... есеп беру, алынған нәтижені ашық түрде жариялау.
- Ғылыми-техникалық зерттеулер мен тәжірибе жүргізуге инвестиция ... жеке ... ... ... ұсыну.
Елiмiздегi инновациялық қызметке мемлекеттiк қолдау көрсету келесі жүйе
бойынша iске асады.
Инновацияны жүзеге асыру үшiн оны ... ... ... ... ... iске асуы үшiн оны ... ... институттар және оны нақты түрде жүзеге асыратын мекемелер, ҒЗТКЖ
ұйымдарын қалыптастыруымыз керек. [55].
Инновациялық дамудың маңыздылығын ескере отырып, ... ... ... өнiмдерiн бастапқы қайта өңдеу мен сақтау, ... ... мен ... ... жаңа ... өндiрiсi, коммуникациялар,
көлiк және байланыс жүйелерi, биотехнология сияқты салалардағы инновациялық
жобалар айрықша рөлге ие болып отыр.
5 ... ... ... ... ... көрсету
Деректер негізі: [56].
Кәсіпкерлік қызметтің инновациялық негізде болуының мотивтері көп ... ... әр ... Ішкі себептері алдымен ... ... ... яғни жаңа ... мен ... ойлап
табуды мақсат тұту; жаңа тауар негізінде ассортиментін кеңейту; сату
көлемін көбейту; ... ... ... ... ену ... Ал ... ... ортаның көңілін көрсетеді, яғни кәсіпкерді жаңалық ... ... ... ... ... сипатталады. Мұны
американдық 500 астам кәсіпорындардың қатысқан зерттеуі куәландырады.
Зерттеу негізінде ҒЗТҚЖ–ға ... 1 млн. ... ... ірі ... ... 100 ... сату ... 3,76 өнім өндірген, ал ірі
корпорациялар 4 млрд.дол. сату көлемімен барлығы 0,59 жаңа өнім шығарған.
Кесте 7 Сала ... ... жаңа ... ұсыну бойынша үлесі,
(%) (2012 ж)
|Салалар ... ... ... жаңа |
| ... ... |
| |Ірі ... ... фирмалар |
|Өндірістік өнімнің, транспорт, |16 |84 ... әр түрі | | ... ... және қара |43 |57 ... ... | | ... және қағаз тауарлары|0 |100 ... ... және |16 |84 ... | | ... және жарылғыш заттар |47 |53 ... ... |21 |79 ... ... |48 |52 ... ... тауарлар|10 |90 ... ... ... инновациялық кәсiпкерлiктiң дамуы тежелуiнiң негiзгi себебi
шағын кәсiпорындардың әдетте, iрi кәсiпорындармен салыстырғанда ... ... ... алмауында болып отыр. Ғылыми ... ... ... ... ... қызметтi дамыту мүмкiн
емес. Соңғы жылдар iшiнде өнеркәсiп өндiрiсi көлемiнде және ... ... ... ... секторының үлесi өзгерiссiз қалып отыр ... 2,8-3,2% және ... ... ... бұл ... ... бiрнеше есе аз.
Бірақ, тәжірибеде ірі кәсіпорындарға қарағанда, шағын және ... ... ... әуес ... (7 ... ... ... болып көбінесе тұтынушылардың өздері ... ... ... ... мен ... сұрастыру негізінде
кәсіпкерді жаңа тауарды ойлап табуға итермелейді.
ҚР-ның бүгінгі таңдағы ұлттық инновациялық жүйесі ... ... ... және іске ... ... құралады. Олар:
- ҒЗТКЖ ұйымдары, яғни бұған ғылыми ... ... ... орталықтар, технопарктер, кәсіпорындар, жоғарғы
оқу орындары, құрастырушылық орталықтар, кластерлер, шағын бизнес ... ... ... ... және ... құралдары: заңдар,
жарлықтар, стратегиялар, салық және несие жеңілдіктері, ... ... ... ... институттар: банктер, инвестициялық, сақтандыру және
зейнетақы компаниялары, инновациялық қорлар, ... ... ... даму институттары, экспортты ... ... және Даму ... ... құрылымдардың өндіріспен тиімді байланысын қамтамасыз
ететін буындар инновациялық орталықтар болып табылады. Ғылым, негізінен,
кіші және орта ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық инфрақұрылым субъектілері
арасындағы инновациялық технологиялармен, сондай-ақ ақпаратпен алмасуды
жеделдету, ынталандырудағы потенциалды әдстеріне негізделген.
Ғылыми-техникалық орталықтардың ... ... ... ... ... ... былайша тізіп көрсетуге болады: инкубатор-
лар, техникалық парктер, технополистер, ғылым мен технология ...... ... ... ... ұсынушы кешен, ол
бір немесе бірнеше ғимараттарды алып тұрады, ал шағын ... осы ... ... ... бір территорияларды жалға алып ... ... ... ... 2-3 жыл, осы мерзімнен кейін фирмалар
өзбетінше қызмет жасау үшін бұл кешеннен ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік, маркетингтік (бизнес-жоспар
жасау, өнімге жарнама, ... ... ... ... ... ... жалға ұсыну сияқты көмектер көрсетіледі. Бұл ғылыми-
өнеркәсіптік құрылымның негізгі мақсаты – ... ... ... ... практикаға жеткізу, бәсеке күресіне төтеп бере алатын
кәсіпорын дәрежесіне ... Ол ... ... шыққан соң
технопарктерде немесе басқа да өнеркәсіптік орталарда ... ... ... [59].
Технопарк – ғылыми-техникалық, территориалды кешен, негізгі мақсаты
шағын бизнес ... ... ... ... ... ... ... Олар жоғары оқу орындары, зерттеу орталықтары, зертханалар ... Оның ... ... ... ... ... ... т.б. орталықтар енеді. Технопарк шығын инновациялық
кәсіпорындарға ... ... ... ... ... ұсынып отырады.
Технополис – жеке қалалар негізінде құрылған ғылыми-өндірістік құры-
лым. Негізгі ...... ... ... орталықтар мен
университеттер. Ғылым мен ... ... ірі оқу ... ... ... шоғырланған территориясы шектелмеген ғылыми ... ... ... мен ... мен ... ... инновациялық фир-малар
қызмет ететін "қаржы оазисіне" айналды. Мұнда мемлекеттік, коммер-циялық
банктер, өнеркәсіптік ... ... ... ... капиталдары шоғырланады, оның үстіне мемлекеттік жеңілдетілген
салықтар, несиелер қосылды.
Бұл ұйымдардың тағы бір артықшылығы ... ... ... шоғырлануы: негізінен лабораториялар, университеттер, консал-тинг
фирмалары. Осының арқасында компаниялар инновациялық үрдістер үшін ... ... ... ... ... ... алады.
Инновациялық орталықтар нақты функцияларды атқарады. Солардың ішіндегі
ең маңыздысы білім мен технологияны ғылыми-зерттеу секторынан өнді-рістік
секторға өткізу (трансферт) мәселесі. Бұл функция ... ... ... Осы ... ... ... ... қызмет көрсете-тін
коммерциялық компаниялар құрылады. Мұндай компаниялар инновация жүйесінің
ғылыми-техника секторы бойынша маманданады. Бұл тұрғыдан алғанда,
Нидерландтағы инновациялық орталықтардың жұмысына көңіл аударарлық. ... сол, ... ... ... ... процестегі жаңа
технологияларға баяу әрі қиын бейімделетін компанияларға көмек көрсетуге
бағытталған. ... ... алу ... ... ... ... ... өндiрiстердi әртараптандыруға, жаңа жұмыс орындарын
құруға, бiрiншi кезекте тұтыну рыногына ... ... ... ... ... олармен өзiн-өзi қамтамасыз ету дәрежесiн
көтеруге қабiлеттi салалар мен ... ... ... ... ... жағдайларды игеру мен ресурсты үнемдеуге анықтаушы мән
беру керек.
Дамыған елдер, энергетикалық және экологиялық дағдарыстардың ... ... ... бас ... және ... көшу ... ... ресурсты үнемдеушi тұрпатына көштi. өнеркәсiптiң ... ... ... ... ескере отырып Қазақстанда ресурсты
үнемдеушi инновациялық жобалар жоғары экономикалық ... ие ... ... ... ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫН АРТТЫРУДЫҢ НЕГІЗГІ
БАҒЫТТАРЫ
3.1 Өнеркәсіпті дамытудың индустриалды-инновациялық ерекшеліктері және
оның негізгі бағыттары
Қоғамдық өндіріс, оның даму ... ... ... ... ... ... анық. Өндіріс дамуының қарқыны мен деңгейі өз кезегінде
ғылыми-техникалық прогреске ... ол ... ... ... құралдарының үздіксіз дамуы болып саналады.
Ғылыми-техникалық прогресс еңбек өнімділігін, ... ... өнім және ... ... ... ... ... факторы
болып табылады. ... ... ... халықтың еңбек
қызметінің, интеллектуалды еңбегінің, ғылымды дамытудың нәтижесі болып
табылады, оның ... ... ... зор ... тигізеді, қоғамның
өндірістік күшінің дамуына күшті серпін береді.
Тарихта индустриялық дамудың үш кезеңі белгілі. Біріншісі – бұл ... ... ... бұл ... ... ... мен
монуфактураның орнына машина өндірісі келген болатын. Бұл ... ... ... дейін жалғасты. Экономикалық тұрғыдан ол үшін өндіріс
шығындарының төмендеуі, осы жерден ... ... ... ... ... бұл соғыстан кейінгі ғылыми-техникалық революция, тамаша техникалық
жобалардың жүзеге асуы, өндіретін ... ... ... артуы,
жаңа қайнаркөздердің ашылуы мен ... ... ... өте ... ... ... электронды-есептеу техникасының
дамуы, адамның ғарышқа ... ... ... ... ... ... өндірістің қоғамдық шығындарының өсуі.
Сонымен бірге жаһандық–экологиялық, энергетикалық, шикізат, ... да ... ... және ... ... ... ұдайы
өндірістің қарқыны төмендейді, техникалық прогресс қарқыны баяулайды,
индустриялық ... ... ... ... ... ... ... ғасырдың 1970 жылдарынан бастап индустриялық
дамудың үшінші кезеңі басталады. Әлем ... бұл ... ... ... сатыларында болады: индустриялыққа дейінгі, индустриялық,
индустриялықтан кейінгі. Индустриялық дамудың әрбір жаңа ... ... өз ... ... ... қоғамдық өндірістің ғылыми-
техникалық прогресінің қарқындауы бәсеңдей басталған кезде бой көрсетеді.
Ғылыми-техникалық революциялар дамуының қазіргі кезеңі – ... ... ХХ ... ... ... Бұл ... әлемдік шаруашылық рөлінің күшеюімен,
түрлі контингент елдерінің өзара ... ... ... ... ... сипатталады, яғни ұлттық және аймақтық
шаруашылықтар бөлікке айналды және де олардың көбісі әлемдік шаруашылықтың
жалпы ... ... ... ... ... ... табылады.
Жаһандану ғасыры – адамзат тарихында ХХ ... ... ... ... ... ... жаңа ... ауқымда елдер арасындағы интеграциялық үрдістердің кеңінен қарқын
алуы аталмыш кезеңге тән. Трансұлттық ... ... ... ... 40 %-ын, ... сыртқы экономикалық айналымының
50 %-ы мен ... ... 75 %-дан ... әлемдік экспорттағы азық-
түлік импортының 75%-ын ұстап ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қарызы астрономиялық санға – 1 трлн.
долларға жетті. Күш ... ... ... халықаралық
экономикалық қатынастардың қайта құрылуы жүруде.
Өзара тәуелділік жаңа ой тудырады. Барлық елдердің халықаралық ғылыми-
техникалық ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың ортасында аймақтардың жеке ... мен ... ... өсу ... ... аударылады.
Индустриялық дамудың алғашқы кезеңінде ... ... өсу ... ... ... рөл ... бұл қоғамның
өндірістік күшінің даму деңгейімен байланысты болды және сонымен ... ... ... ... ... факторлар біршама өзгерді.
Егер де бұрын капитал жинақтау ... ... енді ... ... ... ... ұшырады. Аталмыш кезеңнің түрлі факторлары
арасында ғылым мен технология ... ... ... зерттеумен бекітіліп,
практикамен дәлелденді, яғни ғылыми-техникалық жаңалықтар мен инновациялық
қызмет ... ... және ... ... ішкі және әрдайым
кездесетін факторы болып табылады.
ХХ ... жаңа ... және ... мен ... экономикалық жақтан дамыған елдерінің жетістіктері
нәтижесінде ұдайы қоғамдық өндірістің сипаты мен түрі ... ... ... және рухани даму ғасырына қадам
басты. Ғылым мен ... ... ... үрдістің – алмасу мен тұтыну
бөлісі өндірісінің ... ... ... ... ... ... ... алға шыға бастады. Ұдайы өндірістің, сондай-ақ тұтынудың
барлық сатыларының дамуы ... ... ... мен ... мен ... ... қолдану рөлінің кеңею ... ... ... ... аса ... Адам ... өсім ... прогрестің ұдайы өндірісінің басты факторы мен басты ... алға ... ... басталды. Ұдайы өндірістік үрдісте «адам
жетістігі» инвестициялардың маңызды және ... ... ... ... пен ...... нарықтық
өзгерісінің ұдайы кең өндірісін қамтамасыз етудің басты ресурсы. Осылайша,
әлемдік дамудың ХХ ... ... ... ... ... ... басталды, интеллектуалды еңбектің, білімнің, ғылымның рөлі анықтаушы
фактор болып табылады. ... ... ... ... жұмыстардың
үлкен кешенін орындау, дәлірек айтқанда мықты ғылымдар ашу, конструкторлық
және технологиялық зерттеу ... ... мен ... ... ... ... ... инновациялық-инвестициялық
жобалардың шаруашылық және мемлекеттік ... ... ... дайындық және жүзеге ... ... ... ... ... құру және ... жаңа түрлерін шығару үшін технологиялық
базалар қызметі мен оларды ... және ... да ... ... ... ... негізінде ұдайы өндірістің ғылыми ... ... ... ... пайда болды. Инновациялық сипаттағы бұл
өзгерістер экономикалық табиғаты, еңбекті ... ... ... ... ... Бұл ... өзара байланысқан және тұтастай
инновациялық типтес нәтижелерге жетуді қамтамасыз етуі ... Сол ... ... ... сатысында оның дамуы аса маңызды. Мұндайда
мемлекет инновациялық ... ... ... көтермелейтін саяси,
құқықтық шаралар арқылы ынталандыру мен дамыту үшін маңызды рөл ... ... ... ... мемлекет жаңа ережемен қамтамасыз етіп, оған
түрлі қолдау көрсеткені жөн. Осы саясатты іске асыру үшін Қазақстан ... ... ... қолдау туралы» заң жобасын Республика
Парламентінің Мәжілісіне ұсынды.
Ұлттың өркендеуін мұра ету ... емес – ол ... ... ... ... ... ... түрде дәлелдегеніндей, елдің
халықтық ресурстарынан, жұмысшы күшінен, ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... өздігінен
туындамайды. Жекелеген елдің бәсекеге қабілеттілігі оның ... мен ... ... байланысты. Компаниялар күшті
әлемдік бәсекелестер қатынастары, олардың қысым ... мен ... ... ... қол жеткізеді. Олар ... ... ... ... ... ... және талап еткіш
тұтынушылардың қатысуымен жеңіске жетеді [61].
Қазақстан бәсекеге ... ... ... ... жаңа
ақпараттық технологияларды игеру, республиканың ... және ... ... ... ... ... міндетінің бірі [62].
Сондықтан да елімізде бәсекеге қабілетті өнімдер өндіру негізінде
өнеркәсіпті инновация мен ... ... ... ... ... ... жылдары біздің мемлекетімізде еліміздегі инновациялық қызмет
дамуының ... ... ... ... ... ... мен
нормативтік актілер қабылданды: «Білім туралы» [63], «Авторлық құқық және
аралас құқықтар», «ҚР патент ... [64], ... ... мемлекеттік
қолдау туралы» [65], 2002 жылдың 3 ... ҚР ... ... [66] заңы жасалып, қабылданды.
Соған сәйкес, стратегия ҚР президентінің 2003 жылдың 17 мамырындағы №
1096 ... ... ... – елдің экономика салалары мен ... ... ... ... ... ... ... жеткізу. Мұндайда инновациялық даму ... ... ... ... ... ... ретінде анықталған [67].
Мемлекеттің мақсатқа сай саясат жүргізуі арқылы экономика мен қоғамның одан
әрі қарқынды ... үшін ... ... ... ... болады.
Қазіргі таңда, әлемдік экономиканың жаһандану кезінде ... ... ... ... ... ... емес
бірігуі, өндірістік және әлеуметтік ... ... ... ... және ... ... ... қалуы,
ғылымның өндіріспен нақты байланысының жоқтығы, ғылыми-зерттеу ... ... және ... ... ... ... ... бірқатар мәселелермен ұшырасады. Аталмыш мәселелердің
шешімін табу үшін Қазақстанға ... ... ... ... ... ... ... қабілетті экономиканы құру қажет.
Технологиялық тұрғыдан ... ... ... тіжірибе көрсеткендей, соңғы
екі онжылдықта инновациялық қызметті қолдау мен ... ... ... ... ... онда жаңа ... ... нарықтық
бәсекенің негізгі факторына, өндіріс тиімділігін ... және ... ... ... ... негізгі құралына айналды.
Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған индустриялық-
инновациялық даму стратегиясын қабылдағанға ... ... ... ... ... ие және ... ... ынталандырудың
қандай да бір негіздерін белгілемейді. Инновациялық қызметті мемлекеттік
қолдаудың негізгі принциптері:
− қоғамдық ... ... ... ... ... сақталуы;
− ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін арттыру мен ұлттық
қауіпсіздікті ... ету үшін ... ... ... ... ... ... инновациялық қызмет субъектілерінің
теңдігі;
− инновациялық қызмет субъектілерін мемлекеттік қолдаудың экономикалық
тиімділігі мен нәтижелілігі;
− ғылыми және ғылыми-техникалық ... ... мен ... ... үшін ... субъектілердің тұрақты өзара әрекетін
қамтамасыз ететін кешенді мемлекеттік қолдау.
Инновациялық қызметті мемлекеттік ... заң ... ... ... ... қызметтің мамандандырылған субъектілерін жасауға қатысу;
− мемлекеттік даму институттарын құру, қызметін үйлестіру және одан әрі
дамыту;
− ҚР бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... асыру;
− ҚР белгілі бюджеттік заңына және ... ... ... ... ... қызметті кадрмен, сонымен бірге инновациялық менеджмент
негіздеріне оқыту арқылы қамтамасыз етуді ұйымдастыру;
− инновациялық ... ... ... саясатты жүзеге асыру үшін
инвестицияларды тартуды қамтамасыз етуші ... ... ... ... ... ... ... инновациялық қызметті мемлекетті қолдаудың негізгі
бағыттары:
− инновациялық даму басымдықтарын анықтау;
− инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... инновациялық қызмет саласында технологиялар трансфертімен қоса
халықаралық ... ... даму ... іске асуы 3
кезеңнен тұрады.
1-кезең – (2003-2005 жылдар), оның міндеті: даму ... ... ... ... – (2006-2010 жылдар), оның міндеті: ғылыми-инновациялық
инфрақұрылым құрып, ... ... ... ...... ... оның ... енгізілген ғылыми-қуаттарды
игеру, шикізатты өз елімізде өңдеу, қажетті өнімдер мен бұйымдарды жасауды
іске асыру.
Бірінші кезеңнің ... ... ... ... ... ... орталықтар, технопарктер құрылды. Қазіргі таңда екінші
кезеңнің ... ... ... ... ... ... ... АҚ және «Самұрық» мемлекеттік активтерді басқару жөніндегі
қазақстандық ... АҚ ... Бұл ... ... түрлі бағытында қызмет көрсететін, нарықты жетекші орынға ие
компаниялар кірген және осы холдингтер еліміздегі шағын және орта ... өріс ... ... ... ... ... ... конъюнктуралық,
маркетингтік зерттеулер, кадрларды даярлау және менеджерлердің жаңа ... ... ... қалыптастыру жұмыстары іске
асырылуда.
Қазақстан Республикасының индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын
іске асыруда Оңтүстік Қазақстан облысы да ... рөл ... ... іске ... ... ... ж.ж. Оңтүстік Қазақстан облысын
индустриялық-инновациялық дамыту ... ... ... ... ... ... ... -
шикізаттық бағыттылықтан дайын ... өнім ... ... ... дамыту, оның жолдарын күшейту үшін жағдайлар жасау, болашақта
сервистік-технологиялық экономикаға өту үшін ... ... ... деңгейін арттыру мақсатында бәсекеге қабілетті және
экспортқа бағдарланған өнім түрлерін өндіру, ... ... ... ... ... ... ... өндірістің (ұдайы өндірістің) дамуына көптеген факторлар ықпал
етеді. Олардың ... ... рөл ... технология өндірісі
құралдарының үздіксіз жетілдірілгенін білдіретін ... ... ... ... ... дамуына аса зор
ықпал ететін интеллектуалдық еңбектің нәтижесі, дамыған ғылымның жетістігі
болып ... жаңа ... ...... ... ол ХХ ... ... заманауи елдері мен аймақтары дамуындағы ... ... ... ... ... ... өзара
тәуелділігі үрдістерінің күшеюімен, жаһандану дәуірінің басталуымен бірге
пайда болды. Өйткені ұлттық және ... ... оның бір ... ... ... ... ... шаруашылықпен байланысты болып ... ... - ХХ ... ... ... ... тарихында қадам басқан индустриалдық дамудың жаңаша баспалдағы. Ол
үшін дүниежүзілік қауымдастықтағы елдер, халықтар арасындағы бұрын болмаған
интеграциялық үрдістер тән. ... ... өз ... 45 ... ... ... ... 50 % олардың сыртқы
экономикалық айналымын, 75 %-дан ... ... ... 75 % ... дүниежүзілік импорт көлемін ұстап отыр.
Дамыған елдер орасан зор қаржылық кіріптарлыққа түсіп қалды: олардың
қаржылық қарыздары астроэкономикалық ... – 1 ... ... жетті.
Интеграция, кооперация күштері негізінде ... ... ... ... қайта құрулар жүрді. Барлық елдер үшін ... ... ... ... ... деңгейіне шығуы
болады. ХХ ғасырдың ортасында жекелеген ... ... мен ... ... өндіріс мәселесіне деген назар ұлғая түсті. Ең
алдыменен олардың қоғамның ... ... даму ... анықталды.
Экономикалық теориядағы экономикалық өсу факторлары туралы бастапқы
көріністермен негізделеді. Капиталдың қорлануы – бұл ... ... ... өндіріс саласындағы еңбек - өндіргіш еңбек, материалдық
өндіріс емес саладағы - өндіргіш емес еңбек. ... ... өсуі ... даму ... маңызды көрсеткіші. Өнеркәсіп өндірісінің
көлемі мен үлес салмағының өсуі – ... даму ... ... және ... ... өсе береді. Өнеркәсіп өндірісін, өндіріс
қорлары өндірісін бейімдеу – ... даму ... және ... ... ... ... ... қатынасын
түбегейлі түрде өзгертті. Ғылыми зерттеулер ... ... озық ... ... ... сатыдағы әр түрлі
факторлардың арасында ... ... ... ... және ... ... ... мен инновациялық қызмет қоғамның экономикалық және
әлеуметтік дамуындағы, қоғамдық ұдайы өндіріс үрдісіндегі ішкі және ... ... ... ... Әлем ... және ... дамудың дәуіріне қадам басты. Ғылым мен
инновация қоғамды қайта құрудағы ұдайы өндірістік ... - ... мен ... ... ... сатысындағы басты ресурс ретінде шыға
бастады.
Ұдайы өндірістің барлық ... ... оның ... тұтыну ғылыми
көзқарастар мен негіздерде өте бастады. ... ... ... адам ... оның ... білім алуының өсуімен, ғылыми
жетістіктерді қолдану және ... ... ... ... ... алаңының кеңеюімен байланыстырылады. Адам ұдайы
өндірістің, экономикалық өсудің, әлеуметтік үрдістің бас мақсаты және ... ... ... ... Қоғамдық ұдайы өндірістік үрдістегі “адамдағы
салым” инвестицияның маңызды және ... түрі ... ... пен инновация – кеңейтілген экономикалық ұдайы өндірісті,
қоғамдық ... ... ... етудің басты ресурсы. Осылайша, ХХ
жүз жылдықтың екінші ... ... ... ... ... ... ... Ұдайы өндірістік үрдістегі ұдайы ... ... ...... ... үлкен кешенін орындау, ... ашық ... ... ... және қолданбалы зерттеулер,
конструктурлық және ... ... ... жұмыстар,
сынақтар жүргізу; маркетингті ұйымдастыру, қор, ... ... ... ... ... инновациялық-инвестициялық жобаларды
дайындау және жүзеге асыру; өнімдердің жаңа ... ... үшін ... мен ... база қызметтеріне сәйкес және ... ... ... ... ... ... қайта құру
қажеттілігі туындады. Инновациялық үрдіс жұмыстарының мұндай ... ... ... ... ... және басқару
әдістері бойынша ажыратылады. Бірақ, олардың бәрі өзара ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан инновациялық тетіктердің әрбір сатысында оны жетілдіріп
отыру өте маңызды.
Инновациялық үрдістерді дамытуға ықпал ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... іс-шаралар (әсіресе, жеңілдіктер), инновацияны ... ... ...... резервтердің болуы,
материалдық-техникалық құралдар, прогрессивті технологиялар; аса қажетті ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру-басқару – ұйымдастырушылық
құрылымдардың бейімділігі, басқарудың демократиялық стилі, ... ... ... ... ... ... мақсаттық мәселелер тобын қалыптастыруды таралау, автономдау;
әлеуметтік-психологиялық және ... ... ... ... ... асыру мүмкіндіктерін, шығармашылық еңбекті
босатуды, еңбек ұжымындағы қалыпты психологиялық ахуалды қамтамасыз ету.
Ұдайы ... ... ... ... ғылым мен
технология
жетістіктерін ендіру дегеніміз ... ... ... ... ... ... ... заманауи сатысында өндіріс
технологиясын кешенді ауыстыру сипаты қамтылуы керек, демек бұрын үстемдік
еткен «ғылыми-технологиялық ... ... ХХ ... ... ... «ғылыми-технологиялық прогресс» ұғымы ығыстырады [68].
Кеңейтілген ұдайы өндірістік үрдістің ... ... ... ... ... ендіру жаңадан енгізілген инновациялық ... ... және ... ... ... прогрестерін, кадрлардың
біліктілігін, еңбекті, өндірісті ұйымдастыруды, басқару ... ... ... және ... ... ... ... білдіреді [69]. Дамудың бұл жолында негізгісі және тіпті ең
бірегейі деп ... ... әр ... ... ... ... ... өндірістің инновациялық типіне өтуді ұсынатын ... ... ... ... ... ... ... жатады: қоғамды басқару сферасында жаңа идеялар мен
ғылыми білімдерді ендіру; экономикалық айналымдағы ... ... ... жетілдірілген технологиялық процестерді жасауға бағытталған ғылыми-
зерттеу, жобалау, іздестіру, ... және ... ... және ... көрсету; инновациялық тауарлардың (жұмыс,
қызмет көрсету) және т.б. өтімді ... ... ... ... ... ... ... және инновациялық жобаларды жүзеге
асыруға негізделеді. Мемлекет ұдайы өндірістің ... типі ... ... ...... ... ... басталатын ноу-хоуды бірінші
орынға қояды. Осы негізде ... ... ... өте сирек болып
табылады және ... ... ... ең ... болады. Дамудың
инновациялық жолы іргелі ... аса ірі ... мен ... ... және олардың ғылыми жұмыстарына белгілі бір уақытты қажет етеді.
Сонымен біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... біріншіден, 2013 жылы зерттеулер мен әзірлемелерге ... ... 34800,0 ... осы жылы ЖІӨ ... 12763,2 ... ... ... ізденістерге кеткен шығын небәрі 0,21 % құрайды, дамыған
елдерде оның ... 2,5 % ... ... ... ... инновацияны
жедел дамыту үшін қаржыны көбейтуді қажет етеді деп ойлаймыз;
− екіншіден, қазіргі таңда қаржыландыру көздерін тек ... ... ... қатар жеке инвестицияларды тарту қажет;
− үшіншіден, инновацияға ... ... ... ... ... ... қажет деп ойлаймыз.
Сонымен қатар, біздің ойымызша, инновациялық қызмет дегеніміз ғылыми
зерттеулерден басталатын және оның ... ... ... ... ... ... яғни ... және қолданбалы зерттеулерден
бастап нәтижелерін экономиканың нақты секторымен ... ... ... жаңа ... жаңа технологияны және қызмет көрсетудің жаңа түрін
ендіру инновациялық қызметтің негізгі ... ... ... ... және ... ... ... елдің дамуының ұзақ мерзімдік
перспективасында кешенді әлеуметтік-экономикалық және ғылыми-техникалық хал-
ахуалы және ... ... ... ... ... іс-
шаралар, стратегиялық (басымдық) бағыттарды анықтау және қоғам ... ... ... енгізуге байланысты мемлекеттік
бағдарламалар ... ... ... ... болжам жасау – басқарудың күрделі үрдісі мен даму
стратегиясын талдаудың маңызды және ажырамас ... ... ... ... ... оны жүзеге асырудың баламалы ... ... ... ... ... ... түріндегі болжам -
аймақ экономикасын басқаруға сәйкес ... – бұл ... ... ... ... сапалы және сандық формалар туралы
көрсетілген, дәлелденген ұсыныстар кешені. Аймақты дамытуда еңбек, табиғат
және ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, экологиялық салдары белгілі ... оған ... ... ... ... ... басқару шешімдерін таңдаудағы қателіктер келеңсіз зардаптарға әкелуі
мүмкін. Сондықтан ... ... ... ... ... көре ... аймақтық дамудың серпіндік үрдістері, өндіргіштік күштерді
орналастыру үшін ... ... ... ... басқару тетіктерін
қалыптастыру шеңберіндегі бірінші деңгейінің құралы болып табылады және ... ... ... ... ... ... ... Болжамсыз
басқару шешімдерін негіздеу және қабылдау, шаруашылық ... ... ... ... пен ... мемлекеттік реттеу мүмкін емес.
Болжам жасау міндеті дамуды басқарудың ... ... ... сол
немесе басқа жағдайлар кезінде не болатыны туралы ... анық ... Бұл ... шешу үшін ... ... ... оған
өзгеріссіз қалатын жағдайы кезінде кәсіпорын экономикасын дамыту қандай
болуы керек екендігін көрсететін ... ... ... ... ... ... жасауды орындайтын аймақтық
әлеуметтік-экономикалық дамудың негізгі үш ... ... ... ... Даму және болжам жасалған объектінің өзара байланысы ... көре ... ... ... ең ... ... бір іс-
шараларды өткізу, бұл объектінің ... ... ... алу ... ... ... ... сыртқы және ішкі факторлар,
экономикалық конъюктурасының серпін ... ... ... ... ... ... Болжам жасау аясы кең және терең болған сайын шешім қабылдау
кезіндегі қателіктер мүмкіндігі де азая түседі. Болжам жасау аясы мен ... ... әр ... ... мен әр ... ... үшін ... Қабылданған шешімдердің болжамдық негіздемелері. Сол немесе басқа
шаруашылық немесе басқару, әсіресе стратегиялық ... ... ... нұсқасын таңдау және ... қиын ... ... үшін оның ... ... ... көре білу
керек. Мұндай болжам ... ... ... ... ... бизнес-жоспарын дайындау кезінде ... ... ... ... ... Стратегиялық шешімдерді
және нормативті актілерді ... ... де ... ... Моноторингті үнемі жүзеге асырып отыру және егер конъюктура
маңызды өзгеріске ұшыраса және бұрынғы түріндегі орындалуы ... ... ... ... онда ... өте келе оған түзетулер енгізілуі
үшін олардың орындалуы, салдарлары барысына ... ... ... және ... ... жасаудың қызметтерін
тарату болжам жасау жүйесі арқылы жүзеге асырылады. Әлеуметтік-экономикалық
дамуға болжам жасау басқару саласындағы ... ... ... ... мақсатымен өткізуді қажет етеді.
Аймақтық экономиканы дамытудың экономикалық болжамы аймақтық болжам
жүйесінің алдыңғы ... ... ... ... арқылы
жасалады, сол уақытта өзі жекелеген және ... ... ... ықпал
етеді. Мәселен, тұрғындар санына болжам жасау негізінде экономикалық
белсенділіктің бір ... ... ... ... ... ... ... Табиғи ресурстарды барлау және игеру болжамы
елдің, шикізат пен отынның маңызды түрлеріндегі ... және ... ... ету ... ... ... ... болжам нәтижелері тұрғындар саны болжамымен бірге ... ... ... ... ... ... басымдықтарын анықтаудың үлкен қиындығы
жағдайындағы аймақтағы экономикалық болжамды талдау басы ... ... ... таңдауды мақсат етеді. Саладағы және
өндірістегі ... ... мен ... ... екі шегі де ... ... Бірінші жағдайда болжам жасаудың
нақтылығы, екіншіден оның жүйелілігі жоғалады. Экономикалық болжамның ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдардың, еңбектің және ... ... ... болып табылады. Сонымен қатар тек ... ... ... ғана емес, капиталдың да қозғалысы болжанады. Арнайы
бөлім шаруашылық ... ... жеке ... ... ... ... шаруашылық тетігін жетілдіруге және территориалдық
шаруашылық жүйенің басқару тетігі.
Ғылыми-техникалық және инновациялық болжамдар отандық өнімдер мен тұтас
экономиканың ... ... ... ... ... ... ... дамыту, базистік игерулер және ... ... ... ... стандарттауды ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан облысы өнеркәсібін ... ... ... үшін ... ... және ... ... бола алмайды. Олар аталмыш сатыда шешілетін міндеттердің ... және ... ... ... нақты елдің
экономикалық және әлеуметтік дамуы деңгейіне ... ... ... ... ... және ... әлеуетті тиімді ұйымдастыру және
басқару саясаты дамыған елдердегі формальді көшірмелер кезінде ... ... ... маңызды міндеті - бұл стратегияның тарихи
шарттарға және жекелеген елдердегі міндеттерге сәйкес ... ... және ... ... ... аймақтық аспектісі тұтас өнеркәсіп
саясатын қалыптастыру негіздерінің бірі ... ... [60, б.67] ... ... ... жай инновациялық өндірістерді ғана
емес, сонымен бірге жоғары технологиялық өндірістерге, бәсекеге қабілетті
өнімдерге ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы экономиканың төмен инновациялық
қабілеттілігімен, қорларды тұтынушы салаларды қамтыған ... ... ... ... ... ... жоғары үлес
салмағымен, ал нарықтық экономикаға өту кезеңіндегі ... ... ... ... ... ... санының артуымен,
көптеген өндірістің тоқтап қалуымен, инвестициялық белсенділіктің және ішкі
және сыртқы ... ... ... ... ... көптеген
түрлерінің бәсекеге қабілеттілігінің әлсіздігіне байланысты қазақстандық
өнімді ... ... ... ... үшін 2000 жыл тұрақтылықтың басталуы, серпінділік және
төзімді экономикалық өсу үшін ... одан әрі ... ... жылы болып табылады. Кеңейтілген қоғамдық ұдайы өндірістің
қалыпты үрдісі ... ... ... ... шынайы жағдайының
мүмкіндіктері пайда болды. Өнеркәсіп өндірістері сенімді қадаммен ... ... ... ... ж.ж.) ... өнімдері көлемі 71,2 %
артқанын атап өткеніміз орынды. Бұл өнеркәсіп саясатын ... қана ... ... ... ... ... ... атап айтқанда,
кәсіпкерлік, ресурстар мен ... ... ... ... ... қайта бөлуді пайдалана отырып, мемлекеттік ... ... және ... ... береді.
Қазақстан экономикасын әртараптандыру мен оның бәсекеге қаблеттілігін
арттырудың маңызды бағытына өндіруші секторларды тереңдете ... ... ... ... соңғы жылдардағы өнеркәсіп секторының дамуы еліміздің
экономикалық ... оның ... ... ... ... бар мейлінше күрделі және ұзақмерзімдік мәселелердің
шиеленісуімен кездесті.
Біріншіден, ... ... бұл өсуі ... жоспарлы
экономикадан жеткен және ... ... ... ... ... ... бағыттылығының және экспорттың күшеюінен, ... ... ... біркелкі еместігінен болып отыр.
Екіншіден, ұдайы ... ... ... ... ... ... ... сызығын белгілейді. Бұл әсіресе
экспорттық сектордың ... ... ... ... ... шынайы сектордың ғылыми-техникалық саладан қол үзуінен
қалыптасқан кооперациялық ... ... ... экономиканы жаһандандыру жағдайындағы және Қазақстан
экономикасының ашықтығы еліміздің сыртқы және сол ... шет ... ... мен ... ... қабілеттігімен күрестегі
шиеленісте қазақстандық компаниялардың әлсіздігі айқын көрінді.
Қазақстанның өнеркәсіптік секторының бәсекеге қабілеттілігін одан әрі
дамыту және ... үшін ... ... ... ... ... ... балансы жасалған өнеркәсіптік кешенді құру ұйғарылды.
Сондықтан өнеркәсіптік саясаттың таяу арадағы аса маңызды міндеттерінің
бірі өнеркәсіпті жасайтын ... ... ... ... ... ... және ... сәйкессіздікті жоюға бағытталуы әбден
мүмкін. Халық шаруашылығын ... ... ... ... ... жүзеге асқандығына көз жеткізеді және оны төмендегі ... ... ... облысының өнеркәсіптік өнімдерінің физикалық
көлемі егер 2009 жылға 104,5 % құраса, 2010 жылы 99,9%-ға тең ... ... 105,9 %, 2012 жылы 2013 жылы ... ... ... өндірісін одан әрі дамытудың басты міндеттерінің
бірі оны тек тұрақты және табанды түрде дамыту ғана ... ... ... ... ... қайта құру, тұтас барлық экономиканың ұдайы ... ... ... ... және оның дүниежүзілік кеңістіктегі
бәсекеге ... ... ... ... ... әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 мемлекеттің қатарына кіруі
біздің ... ... ... ... ... тауарлардың және т.б. сапалық бағасын жетілдірудің ... ... ... Бұл ... ... ... ... ерекшелейтін сипаттар төмендегідей болуы керек:
біріншіден, оның машина құрылысындағы экономиканың ... ... ... тірегін жасауда емес, дәстүрлі салалардың ... ... ... технологияның сыртқы және ішкі ... ... ... және сол ... дамушы елдердің жіберілетін
стратегиялық элементтерінің “плюралистік” сипаты;
төртіншіден, селективті сипат;
бесіншіден, ... ... ... ... ... ... жаңа типіне қозғалыс сатылығы.
Алғышартты мақсаттық қондырғы технологиялық даму ... ... ... сатылары мен басымдықтарына
бағытталуы тиіс, сонда ғана ... ... ... моделін анықтауға
мүмкіндік беретін жолдардың әр түрлі нұсқалары болуы мүмкін. Соңғы бағыт
ауыр өнеркәсіп ... ... ... ... ... етіп өсіру
моделінен және табиғи ресурстар өндірісінің интенсивті қамтылуынан істің
жаңа серпінділік типіне ... ... Бұл ... ... ... инновацияның, экологиялық өсудің жаңа мазмұнының, экономика
құрылымына сәйкес бәсекеге қабілетті және ... ... ... ... ... бағыттағы құрылымдық қайта жасау
табанды, серпінділік дамуды қамтамасыз ету мақсатымен ... ... ... ... ғана ... болады, білікті кадрлар алға ... ... ... және қолайлы инвестициялық ахуал қалыптастыруға
қабілетті. Ұдайы өндірістік үрдістерді жаңарту ... ... ... ... ... өту үшін ... негіз секілді аса ... ... шешу ... ... да ... өндірістік секторын дамыту деңгейінің жаңа
сапалы сатысының алғышарттары мен оған қолайлы орта ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық дамыту
бағдарламасы бекітілді.
Аймақтың өнеркәсіп өндірісін дамыту барысында пайда болған өзгерістер
оның ... ... ... ... асыруды сатылап және бір ... ... ... екендігі туралы тұжырымды жасауға мүмкіндік береді.
Әрине, өнеркәсіптегі аймақтық құрылымдық саясатты ... ... ... ... ... ... бұл оның ... салаларындағы
өндірістің ыдырауына әсер етеді. Аймақтық экономиканы ... ОҚО ... ... ... ... бағдарламаларын
талдау және жүзеге асыру арқылы шешу саясаты әзірге ... ... ... ... ... ... шешудегі қиындықтар, шығынды
кәсіпорындардың көбеюі себеп болып отыр. Тұрақтандыру және ... ... ... өте күрделі, айтарлықтай қаржылай шығындарды қажет
етеді де, үш жылдық орта мерзімдік кезең шеңберінде қамтыла алмайды. ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру жөніндегі
байыпты және батыл іс-шараларды енгізу ... бір ... ... етеді. Біз
талдаған құрылымдық ... ... ... ... ... арналған, ОҚО өнеркәсібінің салалық құрылымдарын
реформалаудың маңызды бағыттары ретінде төмендегілерді бөліп алуға болады:
− ауыл шаруашылығы шикізаттарын ... ... және ... азық-
түлікпен және халықтық тұтыну тауарларымен қамтамасыз ету ... көп ... ... ететін салалар мен өндірісті жеделдете дамыту;
− минералдық-шикізаттық ... және ауыл ... ... ... өндірістік қуатты салаларды барынша толық
пайдалануды қамтамасыз ету;
... ... ... ... ... ... ... АӨК қажеттіліктері мен басқа да қажетті машиналар, құрал-жабдықтар мен
аппараттар жүйесі кешендерін қамтамасыз ету.
ОҚО өнеркәсібін ... бұл ... ҚР ... және ... ... ... ... да қолдайды. “Облыстың бұл
тобы қатарына бірінші кезекте жеке меншіктің әр ... ... ... ... ... жаңа ... мен ... ендіру және
пайдалану жөніндегі ... ... ... азық-түлік кешенін
орнықты қалыптастыру Оңтүстік Қазақстан облысындағы ауыл ... ... ... ... аса ... емес ... кең
желісін ұйымдастыруды шамалайды” [70].
ОҚО өнеркәсібін дамытудың межеленген бағыттары олардан барлық өнеркәсіп
пен оның салаларын дамытудың ұзақ ... ... ... ... ... ... етеді.
Сонымен бірге, ОҚО өнеркәсібін дамыту стратегиясының өзі дамудың
қолайлы және қолайсыз жағдайларын ... ... ... және ... ... жүзеге асырылуы керек. Бұл ОҚО ... ... мен ... ... ... ... жүзеге
асырылуына байланысты салалар мен ... ... ... ... бағдарламаларға сәйкес өндіруді қажет етеді. Сондай-ақ
аймақтың өнеркәсіптік дамуының шешілетін міндеттерінің күрделілігі ... ... ... ... және ... ... байланыстырылады. Сондықтан да ОҚО ... ... ... асыруды үш сатыға бөлу әбден заңды, өйткені кіші
экономиканың ... ... ... ... ... ... шығару үшін кәсіпорынның технологиялық және
өндірістік құрылымын одан әрі ең маңызды қайта құрумен бірге ресурс сақтау
технологиялары ... ... ... экономикасына көшу кезеңдері әлеуметтік-экономикалық жағдайлардың
дағдарыстық кезеңдері эксперттік бағалау, ... ... және ... да ... ... ... банк эксперттері
әр түрлі елдер экономикасының дамуы басымдықтарын негіздегенде ... ... ... ... әдісімен қажеттілік көлемде біріктіре
отырып, кең қолданады. Соңғы ... ... ... ... ... ... қолдана бастады. Біздің ойымызша,
сценарилік әдісті қолдануды жөн көрдік. Ол үшін ... ... ... ... ... және оптимистік) нұсқаларын құру.
Біздің ойымызша, ... ... ... ... ... ... ... нұсқаларына негізделген сатылары:
І саты (2013-2018 ж.ж.). Сыртқы резервтерді барынша ... ... ... ... ... ... ... химия және мұнай-химия
өнеркәсіптерінің технологиялық құрылымдарын нығайту ... ... ... ... аяқталуы. Бұл ретте мыналар қажет етіледі:
− сыртқы және ішкі нарықтағы қажеттіліктерді ... ... ... әсіресе машина құрылысы, химия және ... ... ... экспорттық салаларды арттыруды қамтамасыз ету;
− алыс және жақын шел ... ... және ... ... салу;
− жеңіл және тамақ өнеркәсіптері үшін қажетті құрал-жабдықтар ... ... ... ол үшін аймақтың қуатты машина құрылысы
кешенін іске қосу.
ІІ саты (2019-2024 ж.ж.). Экспорттық өнімдерді өндіруді ... ... ... және ... ... (АӨК, машина құрылысы, химия-орман
кешендері) ... ... ... ... кіші ... ... саты ... ж.ж. және одан кейінгі). Тамақ өнімдері мен халық
тұтынатын тауарлар ... ... ... және өндірістік
құрылымдарын олардың бәсекеге ... ... ... ... құру.
Өнеркәсіпті жаңа салалық және технологиялық құрылымдар, ... ... ... саты ... ... оны ... ... өсуін одан әрі қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Құрылым, ... ... ... өзара әрекеттесуіне және өзара
байланыстарына қарай қалыптасады. ОҚО ... ... ... ... ... пессимистік және оптимистік. Олардың
арасындағы басты айырмашылық тұрақтандыру ... ... ... ... тірілу мен көтерілуде, егер басып озуға ... онда ... де өз ... ... егер қол ... ... озса (жаңа құрылымдық базада) дағдарыстық деңгейге дейін.
Пессимистік нұсқа жағдайындағы аймақтың өнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... Бұл ... экономикалық болжам
тек болашақты түсінудің құралы ғана болмайды, сонымен бірге жоспарлы немесе
бағдарламалы шешімдерді ... ... ... ... ... ... ... ескеруі тиіс, тетіктерден нарықтық қатынастар
заңдылықтарын есепке алуы ... ... ... біз ОҚО ... ... экономикалық бағалар негізінде өндірістің ыдырауы мен қаржылық
тұрақсыздық жағдайындағы ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерін ғана емес, сонымен бірге
экономикалық өсуін одан әрі тұрақтандыру мерзімін де ... ... ... ... және ... нұсқалары моделін
талдауға әрекет жасадық.
Ұзақ мерзімді перспективаға жасалған (ал мұндай сценарийлер ... ... ... ... және олардан қолайлы немесе қолайсыз
жағынан ауытқушы ретінде көп болуы мүмкін) ОҚО өнеркәсібін ... ... ... ... ... мен ... суретте келтірілген.
Болжаудың оптимистік нұсқасы мемлекеттің белсенді көмегі мен ресурстық
қолдауына негізделген, атап айтқанда, өнеркәсіпті құрылымдық қайта ... ... ... ... ... және ... үшін
кәсіпорынның технологиялық, өндірістік құрылымын жаңарту және қайта құру.
Оптимистік нұсқасы кәсіпорындардың ... ... ... мен ... экспорттық өндірісті ынталандыруды
кеңінен ... ... ... ... ... және Ғылым министрлігі экономика институтының ғалымдары
объективті ... ... ... депрессивті облыстардың төртінші
тобына мемлекеттік қолдаудың ... ... ... өндірістік
тағайындаудың республикалық ... ... ... 5-7 ... ... ... 6 − ... Қазақстан облысындағы өнеркәсіпті ... және ... ... ... ... ... ... арқылы қайта құру
Бағдарламаны орындау кезінде аудандардың инвестициялық қызметі жаңа
өндірістерді ... ... жаңа ... мен ... экспортты дамытуға, қосымша жұмыс орындарын ашуға, оның ішінде
жергілікті бюджет қоры есебінен ... салу ... ... ... ... ... ... мәні ең аз (минимальды)
мемлекеттік қолдаусыз және шетелдік ... ең ... ... жеке ... ... ... 2013 ... жыл сайын аймақтың өнеркәсіптік өндірісі көлемін 2 %-ға ұлғайту
болжанған деп ұсынылса, бұл ... ... ... ... бойынша
өнеркәсіп өндірістері, 2028 жылға, яғни 15 ... ... ... ... бойынша ұзақ мерзімдік болжаулар есептері өнеркәсіп
өндірісін тұрақтандырудың негізгі ... ... ... ... ... ... терең құрылымдық қайта құрулар негізінде
болатыны дәлелдеді.
Дамудың оптимистік моделі (1-нұсқа) ОҚО ... ... ... өз өнімдерінің жыл сайынғы өсу көлемін 5%-ға ... ... ... ... ... қол жеткізеді деген
болжамға негізделеді. Мұндай жағдайда ОҚО өнеркәсіп өндірісін тұрақтандыру
2028 жылы болады. ... біз ... ... ... ... ... ... екі есе көбейту есебі мүмкіндіктерінен өнеркәсіп
өнімдерінің жыл сайынғы өсімі орташа ... 5%-да ... деп ... 7 − ... ... ... өнеркәсіпті дамытудың
пессимистік моделі параметрлерінің есептері
|Жыл ... ... ... ... ... өнім көлемінің |
| |көлемі ... ... ... |247,7 |1,02 |252,6 ... |252,6 |1,02 |257,7 ... |257,7 |1,02 |262,8 ... |262,8 |1,02 |268,1 ... |268,1 |1,02 |273,4 ... |273,4 |1,02 |278,9 ... |278,9 |1,02 |284,5 ... |284,5 |1,02 |290,2 ... |290,2 |1,02 |296,0 ... |296,0 |1,02 |301,9 ... |301,9 |1,02 |307,9 ... |307,9 |1,02 |314,1 ... |314,1 |1,02 |320,4 ... |320,4 |1,02 |326,8 ... |326,8 |1,02 |333,4 ... |333,3 |1,02 |340,0 ... ... |340,1 |1,02 |346,8 ... ... |346,8 |1,02 |353,7 ... |353,7 |1,02 |360,8 ... өсу ... − ОҚ ... статистикалық мәліметтері негізінде автор құрастырған |
Кесте 8 − Оңтүстік Қазақстан ... ... ... оптимистік моделі
параметрлерінің есептері
|Жыл |Өнеркәсіп ... ... өсу ... өнім көлемінің |
| |өнімдері көлемі |қарқыны ... ... |247,7 |1,05 |260,1 ... |260,1 |1,05 |273,1 ... |273,1 |1,05 |286,7 ... |286,7 |1,05 |301,1 ... |301,1 |1,05 |316,1 ... |316,1 |1,05 |331,9 ... |331,9 |1,05 |348,5 ... ... |348,5 |1,05 |365,9 ... |
|2021 |365,9 |1,05 |384,3 ... |384,3 |1,05 |403,5 ... өсу ...... ... ... статистикалық мәліметтері негізінде|
|автор құрастырған. ... ... ... ОҚО ... ... тұрақтандыру 7
жылдан кейін (2013-2018 жж.) болады (кесте 8).
Зерттеу ... ... ... ... ... өтуі ... мәселелерді қажет ететіндігін көрсетті. 2000 жылдан бастап
әрекеттік іс-шараларды ... ... ... ... ... ... қатарының азаю тенденциялары бақылануда. ОҚО әкімшілігі
жағынан ... ... ... ... несие ресурстары;
− зиянды кәсіпорындарды жоғары білікті кадрлармен (менеджерлер) келісім-
шарт жасасу негізінде нығайту;
− кәсіпорынды табыс әкелетін ... ... үшін ... ... ... және жеке тұлғаларға белгілі бір мерзімге беру;
− сыртқы басқаруын шетелдік фирмаларға беру және т.с.с.
Басымдық салалардағы инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... пайдалануды
зерттеу 2013 жылы өнеркәсіп өндірісі көлемін 5,0 %-ға ... ... бұл ... ОҚО ... ... ... үшін
қолайлы жағдай тудырды.
Аталмыш сатыда өнеркәсіп өндірісінде кіші экономиканы тарту кеңінен
дамып, біздің ... ... ... оған 41-55 ... жуық ... Өнеркәсіптердің еңбек әлеуеті 2018 жылдан кейін технологиялық
ғылыми ... ... ... ... ... үшін ... жаңа
мүмкіндіктер, сондай-ақ экспорттық өнімдер өндірісіне мамандандырылыған
жеңіл және тамақ ... ... ... ... ... ерекше дамиды.
2013-2018 ж.ж. өнеркәсіп өнімдерін шығару І ... ... 1,05 ... ... ... 1,02 есеге артады.
Сонымен бірге, өнеркәсіптің жаңа технологиялық құрылымы, менеджменттің
еңбекті ұйымдастырудың жоғары дәрежесі осы ... ... ... тиісінше 1,05 және 1,02 есеге арттыруға мүмкіндік береді.
Бұрын айтып ... ... ... ... ғылыми-
техникалық прогрестің (техникалық ... және ... ... ... ... ... ... және
т.б.) даму бағыттары мен тенденцияларына негізделеді. Бұл байланыста біздің
зерттеулеріміздің нәтижелері бойынша ОҚО өнеркәсібін дамытудың ... ... ... ... ... ... бағасы олардың белсенді
және енжар бөлігін жаңарту есебінен ... ... ... ... ... ... ... жаңа өндірістік қуаттылық бағыттары, іс-
әрекеттегі кәсіпорынды қайта жарақтандыру өнімнің жыл ... ... 5 ... ... ... қолайлы ықпалын тигізетіні сөзсіз. Өнеркәсіпті
дамыту негізіндегі өнеркәсіп өнімдерінің жоғары капиталсыйымдылығын ... ... ... ... ... ... ... типі
алынуы тиіс. Бұл байланыста қор қайтарымы көрсеткіші. ... ж.ж. ... ... ... бұл көрсеткіш 1,4 есеге жоғарылады (Кесте 19) .
Осылайша, ОҚО ... ... ... ... ... ... нұсқа бойынша мыналар бола алады:
− өнеркәсіптің (электрэнергетикасы, отын өнеркәсібі) және ... ... ... ... ... ... және ... өнеркәсібі
базалық салаларының бағдарламалары мен басымдық жобаларын одан әрі ... ... ... жеке ... ... пайдалану және осының негізінде кіші кәсіпорындарды ашу, ... ... мен ... ... үшін ... ... ... әрекет етуші кәсіпорындарға жаңа технологияларды ендіру;
− экспорттық-бағдарлық бағыттардағы өнеркәсіптердің салалық ... ... ... ... артықшылықтарын жүзеге асыру осы ... ... ... ... кезде межеленген параметрлерді дамыту жетістіктеріне қол жеткізу
үшін ... ... ... жыл ... ... бағасынан 15 %-ға дейін,
ал жойылуын 5-8 %-ға дейін жаңартып тұру қажет.
Осы және басқа да ... ... (1 жеке ... және ... басқа формасында табылатын кіші және орта бизнесті белсенді
мемлекеттік қолдауды ... ... ... ... ... ... ... көлемін 15 млрд.теңгеге, ал ІІ нұсқа бойынша – ... ... ... ... ... Бұл 2019 жылы (І ... ОҚО
өнеркәсібінің салалық құрылымдарын біршама қайта жасау ... етіп қана ... ... ... ... ... тұрақты
өсуінің алғышарттарын да қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Оптимистік нұсқаның артықшылықтары:
− өнеркәсіп өнімдерінің дамуы 12,6 % ... 33,9 % ... ... және жаңа ... ... тоқтап тұрған және жаңа кәсіпорындардың ашылуы нәтижесінде жаңа жұмыс
орындары ашылып, қызметкерлер санын көбейтеді;
− инвестициялық-инновациялық кешені ... ... ... ... мен ... ... материалдары, металл өңдеу)
салаларын көрнекті өсуі.
Оңтүстік Қазақстан облысы өнеркәсібі өнімдерін ... ... ... ... яғни ... ... ... жаңа құрылысы
мен қайта жарақтандыру есебінен алу болжанады. Өйткені, жаңа кәсіпорындар
негізінен кіші және ... ... орта ... ... ... жыл ... көбінесе жеке, шамамен 800-100
ұсақ кәсіпорын ашылады. Тек кіші экономиканың кәсіпорындарын ашу ... ... 2018 жылы ОҚО ... ... ... ... 16 ... жуығы алынады. Сонымен бірге экономикалық реформаларды тереңдету ғылыми-
техникалық прогрестің ... ... ... ... ... экономиканың жеке секторына, кіші және орта бизнеске, т.б. ықпал
етуге мүмкіндік береді.
ҚР ОҚО өнеркәсібін ... ... ... екі ... да
аймақтың өнеркәсібі салалық құрылымына сапалы өзгерістер ... ... деп ... Дегенмен, баламалы нұсқалардағы ҚР ОҚО
өнеркәсібін дамыту стратегиясының ... ... ... ... ... әр ... өнеркәсібі дамуы стратегиясының пессимистік нұсқасы кезіндегі
оның өзгешелігі инвестициялық саясат сипаты, яғни ... ... ... оның ... салаларындағы мемлекеттік инвестициялық
қолдаудың болмауы кезіндегі капитал салымының шоғырлануы болып табылады.
Бірақ мұндай стратегия шетелдік инвестицияларды келтіру ... ... таяу ... ... ... инвестициялық белсенділік
деңгейінің жалпы төмендігін жоя алмайды.
Нұсқа бойынша жеке дереккөздері есебінен қорлану ... ... ... ... ... ... қатар таяу арадағы 5-10 жылда жалпы инвестициялық белсенділік
қорлардың жаңа, модернизацияланған негіздегі сапасына ... ... үшін ... ... ... түспейтінін күтуге болады. Сондай-ақ,
аймақтың өнеркәсібінің басымдық салаларына инвестицияның ... ірі ... ... инвестициялық бағдарламаларды жүзеге
асыруға мүмкіндік береді. Ал ... ... ... ... тіпті,
қарапайым ұдайы өндірістік қорларды жүзеге асыру ... ... ... ... стратегиясының оптимистік нұсқасы негізінде басқа
инвестициялық саясатқа негізделеді. Ең алдымен ол таяу ... ... ... рөлі ... ... жоғары деңгейі қамтамасыз етіледі деп болжанады. Сонымен
қатар саладағы капиталдық салым ҚР ОҚО ... ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз етуді есепке
алумен, аймақтың өнеркәсіп дамуы стратегиясының аталмыш нұсқасы ... ... ... ... ... келуіне бағытталатын
болады.
Мұндай инвестициялық саясат аталмыш стратегияда ... ... ... ... ... ... ... өңдейтін өндірістер,
халық тұтынатын азық-түліктік және азық-түліктік емес ... ... ... салалар мен өндірістердің бірінші кезектегі технологиялық
модернизациясын қарастырады. Алайда, бұл ... ... ... ... ... ... ... мен өндірістердің ең аз қажетті
модернизациясымен ... ... ... ... ... ... ... деңгейін арттыруға және оның салалық құрылымдарын бір
ізбенен өзгертуге мүмкіндік ... ... ... социомәдени факторлармен бірге барлық ... ... ... ... ... Аталмыш тетікті қалыптастырудың
баламалығы классикалық нарықтық реттегіштер мен экономиканы ... ... ... әр ... ... ... ... стратегия нұсқаларының әрқайсысы үшін экономикалық қарым-
қатынастардың барабар жүйесі ... ... ... ... ... шаруашылық тетігі үшін онда мемлекет экономикалық субъектілері
туралы ... ... ... тән, ... ... ... ... барлық әлеуеті тиімді субъектілерінің
(кәсіпорындар, олардың өндірістік ұжымдары, жекелеген ... ... ... ... ... біле ... ... нарыққа
жай психологиялық дайын еместігінен олар тез бейімделе қоймайды. Бұл
өндірістің құлдырауын, ... ... ... күшейтеді. Борттың
сыртында ең маңызды ... пен ... ... ... ... ... стратегияның оптимистік нұсқаның шаруашылық механизмі
негізінде мемлекеттің ең жоғары ... рөлі тән. Ол ... ... құлдырауды, өмір деңгейінің төмендеуін тек тоқтатып қана ... ... ОҚО ... ең ... ... ... ... мен
салалық құрылымдарының өзгерістерін қамтамасыз етуі тиіс.
3.3 Өнеркәсіптік кәсіпорындардың инновациялық ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың, сондай-ақ шетелдік
фирмалар мен компаниялардың шаруашылық жүргізу тәсілі мен тәжірибесін
талдау ... ... ... өз ... келесі
қағидаларды басшылыққа алғаны анықталды:
- саясаттағы, экономикадағы, қоғамдағы және ... ... ... ... отыру.
- өнім өндіру стратегиясын белгілеу және бекіту. Өндірілетін өнімді
таңдау кезінде нарықтағы сұранысты ғана ... ... ... әр
түрлі өнімдерді өндіруге мүмкіндік беретін шарттарды анықтау, ... ... ... барлық ықтимал мүмкіншіліктерін қарастыру, т.б.
міндеттерді айқындау қажет. Мұндай әдіс өндіріс шығындарын ... ... ... ... ... және ... орындары мен қоймалық
алаңдарды тиімді пайдалануға септігін ... ... ... ... ... ... ... Адам ресурстары – жұмысшылардың қабілеті, білімі және кәсіби
тәжірибесі. Оларды ... ... мен ... заң ... ... білу ... тұрғысынан бағалау керек.
2. Өндірістің материалдық факторлары – ... ... ... ... т.б. Оларды техникалық жағдайы, даму және
пайдаланылу деңгейі, ... ... ... ... ... бағалау керек.
3. Технологиялық және ұйымдық ресурстар – кәсіпорындардағы озық
технологиялар, патенттер және ... ... және ... ... озық ... мен ... және ... жабдықтауды ұйымдастырудың дәстүрлі әдісі,
әдетте, оларды едәуір арзан бағамен ... ... ... ... ... ... ... бағаны барынша төмендету мақсатында
жабдықтаушылар мен қосалқы мердігерлерді өзара бақталастыруға тырысады. Ал,
іскер (табысты) фирмалар болса, бір ... ... ... әрі ... ... ... едәуір тиімді жабдықтаушы мен мердігерді
таңдап алу үшін бірнеше жабдықтаушымен ұзақ мерзімді, жағымды ... ... ... ... ... ... ... мен
қосалқы мердігерлерге өздерінің бөлімшелері ретінде қарайды. ... ... ... ... ... шикізат пен материалдарды «дәл
уақытында және ... ... ... ... ... алаң ... ең ... – өндіріс қорларының көлемін ... ... Олай ... ... ... көздейтін әр кәсіпорынның өз
жабдықтаушылары мен мердігерлеріне технологияны жетілдіру немесе өндірісті
ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... басшылары жаңашылдыққа
бағытталамыз деп, басқарудың дәстүрлі ... ... бас ... Осының салдарынан жұмысшы басына шаққандағы еңбек өнімділігі, өнім
бірлігіне шаққандағы жұмыс уақыты секілді шаруашылық ... ... ... ... ... қалады.
- өнім сапасы мен өнімділігін арттыру. Өнім сапасы мен өнімділігі
саласындағы ... ... ... ... өндіріс шығындарының ұлғаюына
алып келетін жаңа әрі қымбат техникаларды сатып алу және ендіру арқылы ғана
емес, ... ... ... ... ... арқылы да қол
жеткізуге болатынын естен шығармаған жөн.
Іскер компаниялардың жұмыс тәжірибесіне үңілсек, оларда жаңа ... ... ... ... өндіріс сапасын, тиімділігін және
икемділігін бір мезетте арттыратындай ... ... ... ... ... ... қарастырылатыны, барлық деңгейде жаңаша ... ... ... өнімді сату мен өткізуге, табысты арттыруға және қаржылық жағдайды
жақсартуға біртіндеп көңіл бөлу. Егер қандай да бір ... тек ... ... ... ... ... ... көлемін ұлғайтуға тырысатын
болса, онда ерте ме кеш пе ... ... ... ... ... Себебі,
барлық мүмкіншіліктерді пайдаланғанның өзінде өндірістік шығындарды үнемі
азайтып отыру ... ... яғни оның ең ... азаю шегі ... сату ... арттыру арқылы табысты ұлғайтуға басымдық берілгені
дұрыс.
Анығырақ айтқанда, әр кәсіпорын қандай да бір жаңа ... ... бар, ... ... тауарды тұтынушыға оның үйреніп қалған
бұрыңғы бағасымен беруге ұмтылуы қажет. Алайда, ... қол ... ... ... маркетингтік зерттеулерді жүргізе отырып, тұтынушыны нақты
ненің мазалайтынын білу және осыған орай ескі ... ... ... ... ... ... ... ойымызша, осындай әдіс қана кәсіпорынға
сату көлемін үнемі арттыруға және ... ... ... ұлғайтуға мүмкіндік
береді. Әйтсе де, сату көлемін арттыру өндіріс көлемін ұлғайту қажеттілігін
туғызады. Ал, бұл қажеттілікті, біріншіден – ... ... ...... ... ... ... қанағат-тандыруға болады.
- сату көлемі мен ақшалай кірістердің (түсімдердің) көлемі арасындағы
өзара үйлесімділікті сақтау. Аталмыш ... шешу ... ... ... түсу ... ... ... назар аудару керек,
себебі бұл айналым қаражаты мөлшерінің азаюына алып ... ... ... номенклатурасы мен түрлерін жүйелі ... ... ... ... ... ... ... яғни өнім
номенклатурасы мен түрлерінің оңтайлы құрылымына қол жеткізу және ... ... өте ... ... өлшемі ретінде пайданы барынша
ұлғайтуға және айналым қаражатының көлемін барынша ... ... ... ... өмір сүру ... ... тәуекелділікті бөлуге баса назар
аудару. Кәсіпорын, әсіресе ... ... ... өз өмірін сақтап
қалу және одан әрі тиімді жұмыс істеу үшін өз ... бір ғана ... бір ғана ... емес, бірнеше өнім мен нарыққа ... ... ... осы ... әр ... ... ... сай жоғары
сапалы өнім өндіруге және ... ... ішкі ... ... ... ... ... мүмкіндік алады. Бұл мақсатқа
жету келесі міндеттерді жүзеге асыру қажет:
- нарық қажеттіліктеріне жауап ... сапа мен ... ең ... ең көп өнім ... мүмкіндік беретін өндіріс үдерісін таңдау;
- сатылымды кеңейтуге және жоғары табыс табуға бағытталған ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін оңтайлы өндірістік
қорларды қалыптастыру.
Шаруашылық ортадағы кәсіпорынның дамуына ықпал ететін ... ... ... орны ... Өйткені, бәсеке кәсіпорынды
өндіріс шығындарын азайтуға, бағаны тұрақтандыруға, өнім сапасын көтеруге,
өнімнің сатылымын арттыруға, т.б. итермелейді[71].
Жоғары бәсекеге ... ... ету үшін әр бір ... ... ... ... – өндірістік, маркетингтік, коммерциялық,
әлеуметтік, т.б. қызметтерін қамтитын іс-шараларды нақтылап, ... ... ... ... ... кезінде кәсіпорынның бәсекелестік
ортадағы салыстырмалы артықшылықтары анықталып, бірінші кезекте басымдық
берілуге ... ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта
әр кәсіпорын өзінің бәсекелестік стратегиясын әзірлеуі керек. Іс жүзінде
стратегияның ... ... ... ... ... төмендету;
- өнім түрлерін көбейту;
- нарықты бөлу (сегменттеу);
- ... ... ... ... ... ... ... зерттеу барысында кәсіпорынның мәртебесі мен мақсатына оның
ішкі мүмкіншіліктерінің (өндірістік және ресурстық әлеуетіне) сәйкес болу
керектігі ... ... ... ... жоюға, артта қалған
технологиялық үдерістерді озық үлгідегі, ресурс үнемдеуші жаңа үдерістермен
алмастыруға, т.б. бағытталған ... ... құру ... ... ... ... құрылымдық қайта құру өндіріс саласында,
коммерциялық қызмет саласында және қаржылық қызмет ... ... ... ... ... ... аңғарылғандай,
құрылымдық қайта құру үдерісі өзіне қажетті инновациялық-өндірістік үлгіні
қолданысқа енгізу үшін қомақты ... ... ... етеді.
Осыған байланысты, біздің ойымызша келесілерді іске асыру қажет:
- экономиканың әртүрлі ... мен ... ... ... ... ... ... және реттейтін, сонымен бірге оларды
іске асыратын инновациялық саясат жөніндегі ... ... ... ... ... кезеңінде инновациялық саясат жөніндегі
инвестициялық ресурстарды ... ... ... ... ету;
- прогрессивті халықаралық стандарттар деңгейінде инновациялық саясатты
жүргізу үшін жүйелік менеджментке сектораралық жоспарды ... ... ... инвестициялық аядағы инновациялық ... ... ... ... және ведомствоаралық
инновациялық саясатты кешенді түрде жүргізуге мүмкіндіктер береді.
Құрылымдық қайта құру ... ... ... ... ... ... мақсаттарда жүзеге асырылу қажет:
- кәсіпорын шығаратын өнімнің нарықтағы үлесін ұлғайту;
- кәсіпорынның төлем қабілеттілігін арттыру;
- өндірістің пайдалылығын арттыру.
Жоғарыдағы көрсеткіштерге ... ... ... ... арттыру үшін кәсіпорынның барлық ресурстары бәсекелес-теріне
қарағанда едәуір тиімді пайдаланылу керек.
Инновациялық қызмет инновациялық ... кез ... ............ (іс жүзінде қолдану) ғана емес, оның
сыртындағы патенттерді, ... ... алу, ... ашу, ... ... ... де ... асуы мүмкін. Инновациялық әлеуетті
мынадай негізгі көрсеткіштер жүйесін пайдалана отырып, бағалауға ... ... ... санындағы инновациялық қызметпен айналысатын мамандар
санымен анықталатын зияткерлік әлеует;
- ғылыми-техникалық инновациялар (патенттер, ноу-хау, т.б.) саны;
- жалпы құрал-жабдық ... жаңа ... мен ... ... үлес ... ... ... сұранысқа ие сервистік қызметтердің бар болуы;
- орындалатын жұмыстардың жалпы көлеміндегі жаңа қызмет ... ... ... ... кез ... ... мынадай
кемшілік байқалады: инвестициялық ... ... ... кәсіпорын
әлеуетінің ғылыми-техникалық, ... ... ... өзге де ... ... ... көрсеткіштер
негізге алынады. Мұндай жағдайда кәсіпорынның инновациялық әлеуеті өз
алдына ажыратылмайды, өлшенбейді және ... сай ... ... және оның ... ... һәм ішкі ... ... арттыруға мүмкіншілік болмайды.
Инновациялық дамуды үлгілеуде және оны ары қарай ұйымдастыруда оның
функционалдық сипатын анықтайтын ... ... ... ... ерекше маңыздылығы бар.
Бұл, әсіресе, инновациялық дамуды нығайтуға және ... ... ... ... ... ... ... көрсету арқылы сәйкесінше
жүйелі мониторинг жүргізіп отыруға, сонымен бірге менеджментті жетілдіруге
қатысты.
Тар мағынада кәсіпорынның ... ... бұл ... ... жету үшін өндірістік, қаржылық, әкімшілік және ... ... ... ... ... ... жиынтығын білдіреді.
Ал, кең мағынада кәсіпорынның инновациялық дамуы – бұл ... ... ... ... жету үшін ... арасында
микро деңгейде орын алатын қатынастарды ... Бұл ... ... ... ... өзге де ... ... ... ... ... ... даму ... кәсіпорын қызметіндегі инновациялардың негізгі
түрлері (өнімдік ... жаңа ... ... ... ... жаңа ... жақсартылған өндірістік үдерістер,
технологиялар, ... ... және ... ... ... ... инновациялық дамуды бағалау кезінде инновациялық мақсаттарға
жету үдерісінде шешу рөл ... ... ... ... да ... жөн. Басқаша айтқанда, инновациялық әлеуеттің сыртқы ... ... ... ... ... инновациялық ахуалды
шаруашылық субъектінің өз инновациялық мақсаттарына жете білу ... ... ... ... мен факторлардың жиынтығы ретінде қарастыру
керек.
ҚОРЫТЫНДЫ
Диссертациялық ... ... ... ... ... ... жөн көрдік:
1.Өнеркәсіпті инновациялық дамытуды басқарудың ұйымдастыру-экономикалық
механизмі:
біріншіден, сыртқы нарық тұтынушылығын қанағаттандыру негізінде
халықаралық келісім-шарт қатынастары, ішкі ... ... ... ... пен мемлекеттік тапсырысты қамтамассыз ету арқылы экономиканың,
аймақтың және жеке адамдардың тұтынушылықтарын қанағаттандыру;
екіншіден, өндірістік қызметтің соңғы нәтижеге жетуді көздеу, ... ... ... ... қоғамның дамуының
экономикалық және әлеуметтік саяси серпінінен ... ... ... мемлекеттік реттеудің мүмкіндігі жатады;
үшіншіден, кәсіпорынның мүддесін ... мен ... мен ... ... ... ... ... өнеркәсіптік және техникалық өндірісті ұтымды етунегізінде
мемлекеттік қаржы ресурстарын тиімді пайдалану;
бесіншіден, техника мен ... ... ... ... ҒТЖ-ті ынталандыру, салааралық технологияны беруде және ... ... ... ... жүргізу;
алтыншыдан, өндірісті модернизациялау, оны тұрақты ... егер де ол ҒТЖ пен ... ... ... ... орындаумен байланысты болуы сияқты талаптарға жауап
беруі тиіс.
2.Аймақтың өнеркәсібінің инновациялық дамуына адам ресурстары: ... ... ... пен мотивация; табиғи ресурстар: жер, ... ... ... ... ... көліктер, фабрикалар, жолдар;
технология: ғылым, ... ... ... ... ... және
тиімді стратегиялық бағдарламалар әсерін тигізеді
3. бəсекеге ... ... ... ... отандық ғылыми
сиымдылығы мол өндірістерді дамыту, жаңа ... ... мен ... ... ... ... жəне ... мүмкіндіктерін сақтап қалу мен дамыту арқылы ұлттық экономикалық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету, өнеркәсіптің инновациялық дамуын ... оны одан әрі ... ... тиімді екенін ескерер болсақ, онда
Қазақстан үшін ... ... ... өте ... ... ... ... мен тартымдылығын арттыруға және ... ... ... ... ... Ұзақ ... несиелендіруді
ынталандыру үшін қаржылық ұйымдардың қысқа және ұзақ ... ... ... ... мөлшерлемесін әркелкілендіру дұрыс болады.
Қазақстан ... ... ... ...... ... ... ойластырылып, әзірленген
және мемлекеттік һәм өңірлік ... ... және ... ... ... саясат аясында елдің беделі мен имиджін
көтерудің жолы.
Өнеркәсіп ресурстарының шектеулілігі жағдайында тиімді ... ... ... ... етудің басты басымдығы мен қажетті шарты
болып табылады.
4. Мемлекетте инновациялық дамуды ... ... ... ... 2013 жылы ... мен әзірлемелерге жұмсалған ішкі
шығында 34800,0 млн.теңге, осы жылы ЖІӨ ... 12763,2 ... ... ... ... кеткен шығын небәрі 0,21 % құрайды, дамыған
елдерде оның көлемі 2,5 % құрайды екен, сондықтан ... ... ... үшін қаржыны көбейтуді қажет етеді деп ойлаймыз;
− екіншіден, қазіргі таңда қаржыландыру көздерін тек ... ... ... қатар жеке инвестицияларды тарту қажет;
− үшіншіден, инновацияға бөлінген қаржыларды мемлекет реттеп, оның
нәтижелерін қадағалау қажет деп ... ... ... ... өнеркәсіп өнімдерінің дамуы 12,6 % қарағанда 33,9 % жоғарылауы,
тоқтап тұрған және жаңа ... ... ... ... және жаңа ... ашылуы нәтижесінде жаңа жұмыс
орындары ашылып, қызметкерлер санын көбейтеді;
− инвестициялық-инновациялық кешені (түрлі-түсті металлургия, ... ... мен ... ... материалдары, металл өңдеу)
салаларын көрнекті өсуі.
Оңтүстік Қазақстан облысы өнеркәсібі өнімдерін өсірудің біршама ... ... яғни ... етуші кәсіпорындардың жаңа
құрылысы мен ... ... ... алу ... ... жаңа
кәсіпорындар негізінен кіші және жекелеген жағдайларда орта ... ... ... дамуы– бұл кәсіпорынның басты мақсаттарға
жету үшін өндірістік, қаржылық, әкімшілік және ... ... ... ... ... мен мүмкіншіліктерінің
жиынтығын білдіреді.
Кәсіпорынның инновациялық ... – бұл ... ... ... ... жету үшін жұмысшылар ... ... орын ... ... ... Бұл жағдайда кәсіпорынның
инновациялық мүмкіншіліктері әлеуеттің өзге де ... ... ... қамтамасыз етіледі. Кәсіпорынның инновациялық даму
құрылымын кәсіпорын қызметіндегі инновациялардың негізгі түрлері ... жаңа ... ... ... ... жаңа немесе жақсартылған өндірістік үдерістер,
технологиялар, ... ... және ... ... көруге болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Назарбаев Н.Ә. «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір
болашақ». Қазақстан Республикасы ... ... ... Жолдауы.
Астана, 2014 жылғы 17 қаңтар.
2. «Қазақстан Республикасында инвестицияларды ... ... ... ... және ... ынталандыру жөніндегі 2010-
2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы» Қазақстан ... 2010 ... 30 ... № 1145 ... ... А.К. ... – инновационная стратегия и экономический
рост/А.К. Кошанов. – Алматы: ... 2012. – 384 ... ... Теория экономического развития.-Москва: Экономист,
2000.-С.79
5. Пригожин А.И. ... ... и ... Социальные
проблемы инноватики.- М., 1989.-с. 192
6. 12. Завлин П.Н., Васильев А.В. Оценка эффективности ... ... ... дом ... – 216 c.
7. Степаненко Д.М. Классификация инноваций..., 2004, с. ... ... ... – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа
мүмкіндіктері». Қазақстан Республикасының ... ... ... ... // ... — 2010. — № 3. — 2-14 беттер.
9. Переходов, В. Н. Основы ... ... ... ... 2005.
10. Құдайбергенова Ф.Қ. Өндірістік ... ... ...... Л.Н. Гумилев атындағы ... ... E-mail: ... Жексенбаев С. Кәсіпкерлік қалашығы. «Оңтүстік Қазақстан» газеті, 1
мамыр 2014 жыл, № 64-65, 5-б.
12. Толыбаев А. ... ... ... ... ... ... ... – 2014. - №2. – с. 43-54.
13. В.Я.Горфинкель, Г.Б.Поляк, В.А.Швандар; «Предринимательство»,
«»Юнити», Москва, 2000
14. ... ... ... ... и ... 1(304) - 2013
январь.
15. Обзор инновационного ... ... ... ... ... - ... Алдашов Б.А., Ткач Е.В. Инновационная инфраструктура: понятие,
основные ... и ... ... ... ... А.К. ... будущего – это инновационная ... - 2013. - ... М.Д. ... ... Республикасының инновациясы негізінде
өндірісті дамыту тетіктері
19. ... ... 2020 ... дейінгі Стратегиялық даму
жоспары туралы» ... ... ... 2010 жылғы 1 ақпандағы
№ 922 Жарлығы // Мысль. — 2010. — № 3. — 15-42 беттер.
20. ... Д. ... ... Казахстана:
потенциал и механизм реализации. – Алматы: Дайк-Пресс, 2004-274с.
21. Сапарбаев Ә.Ж. Иновациялық экономика ... ... ... 2011. – 400 ... ... Л.Э. ... и среднее инновационное предпринимательство:
условия ... и ... ... 2005, №7, с. ... ... Ғ.К. Қазақстанның индустриялды-инновациялық саясаты/
Альпари, 1, 2011 (65) 143-146 ... ... Н.Ш. ... ... Оқу ... – А.: Заң
əдебиеті, 2007. – 160б
25. Сакенов М. Форсированное индустриально-инновационное ... ... // ... ... — 2009. — № 6 (57). — ... М.Б.Кенжеғазин, В.Ю. Додонов. С.А.Шебелев. Тұрақты ... ... ... ... және ... ... (тұжырымдамалық
көзқарастар). –Алматы, ИЭ МОН РК, 2011.
27. Модернизация системы регионального и местного самоуправления. ... ... −2009, ... −08. ... ... В., ... А. Регионалная политика России: концепции,
проблемы, ... Ст.10. ... и ... ... ... развития // Российский экономический журнал. ... ... С.Н. ... ... ... (методологический аспект).
− Караганды: ТОО «Арка», 2005. –С.45.
30. ... И.И. ... ... региональной политики и
региональное реформирование. −СПб., 2011. −Кн. 1. ... ... М.Б. ... ... ... ... становления
и развития: в двух томах.–Алматы, 2001. −Т. 1. –С.384.
32. Сакенов М. Форсированное ... ... ... // Промышленность Казахстана. — 2009. — № 6 (57). — С.
10-13.
33. ... Р.С. ... ... ... горнодобывающей промышленности Казахстана. — Астана: Изд-во
КазУЭФМТ, 2010. — 539 ... ... ... ... и ... ... //
Казахстанская правда. −2009, декабрь −08. –С.3
35. Сатыбалдин А.А. Экономическая оценка уровня бедности и безработицы ... ... 2005. ... ... В., ... А. ... ... России: концепции,
проблемы, решения. Ст.10. Смысл и механизмы государственного регулирования
территориального развития // ... ... ... ... ... М.Б. ... ... социально-экономического
развития: научные основы построения и реализации. − Алматы: ИЭ МОН ... ... ... А.А. ... ... система //
Коллективная монография под общ. –Караганда: ТОО «Санат», 2002. –С.910.
39 Ахметов С.Н. Теоретические концепции развития региональной ... ... ... -2005. -№4. –С.20-26.
40. Дагаев А.Х. Рычаги инновационного роста //Проблемы теории и практики
управления, № 5, 2009 г.
41. Комков Н.И., ... Г.К., ... ... ... ... факторы, стратегии, прогнозы. М.: МАКС-Пресс,
2009.
42. Москвина О.С. ... ... как ... ... ... // ... и ... перемены в регионе: факты,
тенденции, прогноз. 2005. №30.
43. Жиц Г.И. Способности и возможности: ... о ... ... ... влияния инновационного потенциала на развитие социально-
экономических систем различного уровня сложности // Инновации. 2008. №11.
44. Москвина О.С. ... ... как ... ... ... // Экономические и социальные перемены в регионе: ... ... 2005. ... С. Инновационная составляющая инвестиционных процессов //
Вопросы экономики. -2007.- №5.
46. Экономика: Учебник. 3-е изд., перераб. доп./Под ред. Д-ра ... ... А.С. ... М. ... 2002 ... ... А.Р. ... политика. Учебно-практическое
пособие. – Караганда, 2004.
48. Дульщиков Ю.С. Региональная политика и управление. М, 1999. С. 78.
49. ... ... / Под ред. А.С. ... М.: БЕК, 2004. С. 59-
91.
50. Абыкаев Н.А., Бочаров В.В. . Региональное управление. Зарубежный
опыт. М., 2001. С. ... ... Ф.С. ... ... ... М., 2000. С. 394.
52. Назарбаев Н.А. Қазақстан ... ... ... Жолдауы. Астана, 28.01.2012 жыл.
53. Оңтүстік Қазақстан облысының 2011-2015 жылдарға арналған даму
бағдарламасы. Шымкент, 2010, 177 ... ... ... ... инвестициялар туралы мәліметтер.
//Оңтүстік Қазақстан ... ... ...... –60 ... ... инновациялық қызметі және ақпараттық технологияларды
қолдану туралы // Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... 2004− 2008. – 64 ... ... Қазақстан облысы және оның өңірлері // ... ... ... ... – Шымкент, 2014. – 151 б.
57 Алдабергенов Қ. Кластерлік жүйе-табыс кепілі. // Егемен Қазақстан.
-2005, ... 28. -7 ... ... Г.Ж. Структурные преобразования промышленности в условиях
индустрияльно-инновационного развития. // Түркістан. - 2008. –С.141.
59 Жексенбаев С. ... ... ... аймағына-үш жыл //
Оңтүстік Қазақстан. - 2008. −№100-101 [18514]. –С.3.
60 Дауренбекова А.Н. ... ин ... ... ... ... ... // Современные проблемы и инновации ... ... и ... сб. ... трудов АТУ. −Алматы, 2005. −С.
193-202
60 Ашимбаев А.А., Притворова Т.П., Таубаев А.А. Формирование и развитие
кластеров в ... ... ... ... –С.23.
61 ҚР индустриалды-инновациялық дамыту 2003-2015 бағдарламасы. WEB-сайт
Правительства РК. – 2003.
62 Стратегия план индустриально-инновационного ... ... на ... ...... 2003 С1-15/ ... Правительства РК.
63 Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық ... // ... ... -2010. № 50-53. - 3-6 б.
64 Исабеков Б.Н. Кәсіпкерлікті өркендетудің индустриялдық-инновациялық
негіздері // Түркістан. -2008. -350 ... ... ... даму ... // ... ... «Вступление Казахстана в ВТО». –Алматы: Экономика, 2007.
-Часть 7. ... ... М.Э. ... / пер. С ... –М.: Издательский дом
«Вильямс», 2005. - 205 б.
66 Садуақасов А. ... ... ... // ... -2008, ... - 4 ... ... Республики Казахстан «Онауке». // Справочная система «Юрист».
–Алматы, 2003. –С.32.
68 Закон Республики Казахстан ... ... ... ... //
Справочная система «Юрист» - Алматы, 2003. –С.35.
69 ... А.С. ... ... Казахстана: теория, тенденции и
механизмы. − Шымкент, 2007. –С.220.
70 ... С.Д. ... ... деятельности предприятия //
Международной научно-практической конференции. −Тараз, 2006. −С.18-21.
71 Оразалы С. Инновационная экономика. − Алматы, 2008. –С.491.
-----------------------
жыл
Өнім ... ... ... өнеркәсібінің инновациялық дамуы
Жаңа технология
Арзан сапалы ресурстық-шикізат
инвестициялық
әлеует
млн. тенге
Сапалы кәсіби мамандану
Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту бағдарламалар
Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту стратегиялар
Мемлекеттік қаржылық қолдау
Салықтық және ... ... ... қолдау
Инновациялық құрылымды қолдау
Инновациялық қызметке мемлекеттік қолдау көрсету
ЭКОНОМИКАНЫҢ БӘСЕКЕГЕ ҚАБІЛЕТТІЛІГІ
ИННОВАЦИЯЛЫҚ ДАМУ
ТҰРАҚТЫ САПАЛЫ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСУ
ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ
ҚОҒАМНЫҢ ӘЛ-АУҚАТЫНЫҢ АРТУЫ
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ
Аймақтың инновациялық дамуы
Инновациялық
инфрақұрылым
Ғылыми
ұйымдар
Технологиялық
кластер
Өндірістік ... және орта оқу ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 124 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері арқылы мектеп жасына дейінгі балалардың шығармашылық қабілетін дамыту63 бет
Мектеп жасына дейінгі балалардың бейнелеу өнері сабағы арқылы қиялын дамыту27 бет
Алюминий және оның қорытпалары3 бет
Америка Құрама Штаты11 бет
Индустриялық-инновациялық дамуда «Ұлттық инновациялық жүйенің» маңыздылығы9 бет
Кәсіпорындағы дағдарысқа қарсы басқару95 бет
Машина жасау өнеркәсібі15 бет
Машина жасау өнеркәсібі кешені11 бет
Металлургия өнеркәсібі23 бет
Натрий және оның қосылыстары4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь