Аймақтың инвестициялық тартымдылығын бағалау мен мемлекеттік реттеу

Мазмұны
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
1.Аймақтың инвестициялық тартымдылығын бағалау мен мемлекеттік реттеудің әдістемелік шешімдері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
2. Оңтүстік Қазақстан облысының қазіргі кезеңдегі инвестициялық тартымдылығын бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
3. Оңтүстік Қазақстан облысының экономикасына шетелдік инвестицияларды тартудың тиімділігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 29
Соңғы уақытта инвестициялық тартымдылықты талдау белсенді ғылыми зерттеулердің объектісі болып табылады. Инвестициялық тартымдылықтың кешенді талдауын әдістемелік қамтамасыз ету мәселесі теориялық қана емес, тәжірибелікте қызығушылық танытады. Сәйкес әдістемелік тәсілдерді жасау аймақтың даму бағыттары және нәтижелерін бағалау және қажетті реттеу шаралары бойынша ұсыныстар жасау үшін керек. Алайда аймақтағы инвестициялық ортаның жағымдылық дәрежесін бағалау мәселелеріне арналған еңбектерде бірқатар маңызды мәселелер шешілмегендігін айту керек, дәлірек:
– аймақтың инвестициялық тартымдылығын талдау мен болжаудың әдістемелік ережелерін ғылыми негіздеу;
– аймақтың инвестициялық тартымдылығының интегралдық ағымдық және болжамдық бағасының деңгейін тұтас әдістеме негізінде есептеу;
– жоғарыда аталған әдістемені пайдалану үшін қабылданатын негіздік нышанды анықтау.
1. «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері». Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. Егемен Қазақстан, 2010 жыл 31 қаңтар.
2. www.goverment.kz Қазақстан Республикасы Үкіметінің сайты
3. «Инвестициялар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Егемен Қазақстан, 2003 жыл 11 қаңтар.
4. Игонина Л. Л. Инвестиции: Учеб./ Л. Л. Игонина; Под ред. В. А. Слепова. - М.: Юристъ, 2002. - 480 с.
5.Марголин А.М. Методы государственного регулирования процесса преодоления инвестиционного кризиса в реальном секторе. –М.; Дело, 1998.
6. Управление инвестиционной активностью/ Ю. П. Анискин, А. Ю. Бударов, А. Н. Попов, В. В. Привалов; Под ред. Ю. П. Анискина. - М.: ИКФ "Омега-Л", 2002. - 272 с
7. Игошин Н. В. Инвестиции. Организация управления и финансирование: Учебник для вузов/ Н. В. Игошин. - М.: Финансы; ЮНИТИ, 2000. - 413 с
8. Ревинский И. А. Инвестиционный бизнес: мировой опыт: Учебное пособие/ И. А. Ревинский. - Новосибирск: Изд-во Новосибирского ун-та, 2000. - 437 с
9. Шахназаров А. Ройзман И. Инвестиционная привлекательность регионов. // Инвестиции в России, N9, 1996.
10. «Сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
11. «Сыртқы қарыз алу мен басқару туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
12. «Шетел инвестициялары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 1994 жыл 27 желтоқсан.
13. «Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 1997 жыл 28 ақпан.
14. «Инвестициялық қорлар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. 2004 жыл.
15.«Қазақстан Республикасындағы инвистициялық қорлар туралы» Заңы.
16. Қ.Р.Ұлттық статистикалық агенттігінің статистика жинақтамасы 2011 ж.
17. Мәжитов Д. Ақша айналысы – экономиканың айнасы //Егемен Қазақстан.- 2007.-№127.- 6б.
        
        Мазмұны 
Кіріспе.........................................................................................................................................3
1.Аймақтың инвестициялық тартымдылығын бағалау мен мемлекеттік реттеудің әдістемелік шешімдері...................................................................... ......................................5
2. Оңтүстік Қазақстан облысының қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... ... ... экономикасына шетелдік инвестицияларды тартудың тиімділігі.................................................................................................................19
Қорытынды..............................................................................................................................27
Қолданылған әдебиеттер тізімі ............................................................................................29
Кіріспе
Соңғы уақытта инвестициялық тартымдылықты талдау белсенді ғылыми зерттеулердің ... ... ... ... ... ... талдауын әдістемелік қамтамасыз ету мәселесі теориялық қана емес, тәжірибелікте қызығушылық танытады. ... ... ... ... аймақтың даму бағыттары және нәтижелерін бағалау және қажетті реттеу шаралары ... ... ... үшін ... ... аймақтағы инвестициялық ортаның жағымдылық дәрежесін бағалау мәселелеріне арналған еңбектерде бірқатар маңызды мәселелер ... айту ... ...
- ... ... ... талдау мен болжаудың әдістемелік ережелерін ғылыми негіздеу;
- аймақтың инвестициялық тартымдылығының интегралдық ағымдық және болжамдық бағасының деңгейін ... ... ... ... жоғарыда аталған әдістемені пайдалану үшін қабылданатын негіздік нышанды анықтау.
Жаңа әдістемелер мен оларды қолдану нәтижелерін егжей-тегжейлі салыстырмалы ... ... ... жағдайды зерттеу мен бағалауда соңғы жылдары жеткен нақты позитивті қозғалыстар бар екендігін ... ... ... ... ... тән ... әдістемелік кемшіліктер салдарынан алынған нәтижелер жеткілікті сенімді болмады.
Атап айтар болсақ, көптеген ... ... ... ... ... анықтауда көбінесе қарастырылған факторлардың әр біріне сараптамалық ұпайлық ... ... ... ... ... ... ... бағалар амалсыз субъективті болып табылады. Олар әдетте аймақтық сипаттамалардың ... ... ... ... . ... тараған келесі әдіс - статисткалық ... ... ... ... Ол жиі ... бір ... бойынша статистикалық көрсеткіштің сандық мәнін ұпайлық бағаға келтіруді пайдалану арқылы қолданылады. Бұл әдіс те ... ала ... ... баға ауқымы себепті немесе шекті санды деректерді ... ... ... ... ... бойынша статистикалық көрсеткіштердің дифференциялану дәрежесін көрсете алмайды. Іс жүзінде екі әдіс те субъективті ... ... ... ... нақты шашырауын елемейді.
Әрине статистикалық өлшемге берілмейтін, кейбір белгілер үшін (мысалы аймақтың географиялық жағдайын бағалау үшін) сараптамалық ұпайлық бағаларды қолдану аса ... ... ... ... мұндай белгілер көп емес, және олар басты рөлді атқармайды. Үлкен объективтілікке орай, басты ... ... ... ... ... және ... ... экономикалық, әлеуметтік және табиғи-географиялық аймақтық көрсеткіштер бойынша ... ... ... ... ... ... жеке ... интегралдық көрсеткішке келтіру әдістері, яғни және ... де ... ... бар. ... ... ... ... қолдану, біріншіден, бірқатар көп еңбек және қымбат ... ... ... етеді, екіншіден - әдістеме объективтіліктің шамалы болуы себепті алынған ... ... көз ... ... ... ... барлық қоғамда да экономиканы нығайтудың негізі болып табылады. Сондықтан да, оны тиімді ... ... ... және қосымша көздерін ашу - еліміздің қазіргі даму сатысындағы басты міндет. Осы міндетті шешу үшін ... ... ... ... ... саясат жүзеге асырылуы керек. Ол халық шаруашылығының әр ... ... ... табу ... ұзақ мерзімді капитал қорын жасауға бағытталғаны жөн. Инвестициялық саясат негізделген болуы үшін ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етудің жолдарын анықтау керек.
Экономиканы дамытуда ішкі және аймақтық нарықтың ... өте ... рөл ... ... оның ... жағдай жасау үшін өз елімізде сапалы тауарлар шығарып, оны шетелдік тауарлармен бәсекелестік дәрежесіне дейін көтеру керек. Бұл бағыттағы басты міндет - ... ... ... ... қана ... ... ... кететін шығындарды азайтып, бағасын төмендету. Егер отандық тауарлар шетелдік тауарларынан арзан, әрі сапалы ... ... ... ... ... ... белгілі.
Сырттан қаржы ресурстарын тарту макроэкономикалық тұрақтану кезеңінде де ... ... ... ... бірі ... қала береді. Өйткені ішкі қаражат қорларының жеткіліксіздігі әлі де болса еліміздің ... ... ... ... ... ... ... да үкіметіміздің жоғарыда аталғандай ел экономикасын дамыту кепілдіктерін іздестіруі және оларды іске ... ... ... уақыт талабынан туындаған заңды құбылыс саналса керек.
Жалпы Қазақстанда инвестициялық саясаттың ... мен ... ел ... ... ... ие. Бұл саясатты қалыптастыру қалдықсыз технологияларды кеңінен ендіре отырып, ... ... ... ... ... ... де негізделеді және маңызды инновациялық үрдістерді ынталандыру, реттеу, ал жеке жағдайда жаңа енгізілімге тікелей қатысу өндірістің дамуы мен қоғамға маңызды өнім ... және ... ... ... ... бар. ... инвестициялар жаңа жоғары пайдалы өнімді өндіруді болжайды және капиталдың қорлану қарқынын қалыптастырады. Технологиялық ... ... және ... ... ... алмастыруға ынтагерлік білдіреді, қуаттылығын көбейту, өндіріс шығындарын азайту және нарықтағы өнімнің бәсекеге жарамдылығын арттыру. Меншікті инвестициялық ... ... ... мен ... ... болып саналады. Инвестицияның бұл көздерінің мүмкіндігі, сипаты, ауқымы мемлекеттің экономикалық тактикасымен анықталады.
Сонымен ... бұл ... ... ... ... ... яғни ... барлық жағынан әлемдік стандарттарға сәйкес келетін дайын өнім шығаруға ... ... ... Біз ... ... жоғарғы қарқында дамыту үшін ең бірінші кезекте шетел тәжірибесін қолдануымыз керек. Сондай-ақ, инвестициялық климатты жақсартумен шетелдік және отандық инвесторларды ... ... үшін ... ... ... болатын: республика деңгейінде бақылау үшін арнайы банктік шоттарды амортизациялық шегерімдерді орналасатыру бойынша талаптарды шешу, ... ... ... сақтандыру жүйесіне бекіту болып табылады. Халықтың банктік жүйеге сенімін арттыру шараларын ... ... ішкі ... ... жүзеге асыру; үкімет деңгейінде ұлттық мүддені сақтау; әрі қарайғы ... даму мен ... үшін ... ... ... аясында коммерциялық банктерге өзінің белсенділігін арттырудың жарамды тәсілдерін табу қажет.
Қазақстан Республикасы экономикасының дамуы ... және шет ... ... ... көп болуымен байланысты болып келеді. Елімізде шет елдік инвестицияларды ... ... ... ... ... мұның өзі қолайлы инвестициялық ахуал туғызуды талап етеді. Қазақстанда ел экономикасына қаржы ресурстарын тартуды жандандыру үшін институттық және нормативтік-құқықтық алғышарттар ... ... ... ... ... және ... ... Президентінің жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесі пайда болды. Инвестициялар туралы заңдар қабылданды, инвестицияларды ынталандыру және өзара қорғау туралы, қосарланған ... ... ... ... бірқатар үкіметаралық келісімдер жасалды.
* Аймақтың инвестициялық ... ... мен ... ... ... ... инвестициялық процестерді сипаттайтын ортақ түсінік оның инвестициялық ортасы болып табылады. ... ... орта ... жылда қалыптасқан осы аймақтың негізгі капиталына инвестиция тарту көлемін анықтайтын, түрлі әлеуметтік, экологиялық, саяси және т.б. жағдайлар жиынтығын танытады. Ол 2 ... ... - ... ... тартымдылығы және ондағы инвестициялық белсенділік.
Аймақтық инвестициялық ортасының негізгі ... ... мен ... арасындағы өзара байланыс 1-қосымшада көрсетілген.
Аймақтық инвестициялық ортасының тартымдылық ... ... ... ... ... басты ерекшелігі - инвестициялық тартымдылық пен ... ... ... қарастыру болып табылады. Олардың арасындағы себеп-салдарлық байланыс: инвестициялық тартымдылық-жалпыланған факторлардың белгісі (тәуелсіз өзгеріп), ал аймақтағы инвестициялық ... - ... ... ... өзгергіштер) болып табылады. Басқаша айтқанда инвестициялық тартымдылық дәлел (Х), ал инвестициялық белсенділік - ... ... ... (Х). Екі ... ... ... ... функцияның туындауына әкеледі: Y=F(х).
Аймақтағы инвестициялық белсенділік (аймақтық инвестициялық белсенділік) ... ... ... ... ... ... ... табылады. Ол нақтылық, оның ішінде ағымдық (яғни соңғы есептік кезең үшін) және анықталуы көкейкесті мәселе болатын, болжамдық болуы мүмкін. Ол ... ... ... ... ... ... ... аймақтың негізгі капиталына инвестицияларды тарту қарқынын негіздейтін, түрлі ... ... ... ... мен ... ... ... табылады. Талдаудың, басқарудың және болжамдаудың уақытына, кеңістігіне орай аймақтың инвестициялық тартымдылығы нақтылық ағымдық және болжамдық болып бөлінеді. Оларды анықтаудың негізгі ... ... ... ... ...
Аймақтың инвестициялық тартымдылығы өз кезегінде екі кешенді факторлардан құралады: инвестициялық мүмкіндік және инвестициялық тәуекелдер. ... ... ... ... ... ... анықтама беру үшін оның негізгі құрауыштарын қарастыру қажет.
сөзі кең мағынада, былай айтылуы мүмкін: .
Тар мағынада ... ... бір ... ... ... бір ... ретінде қолданылады.
Экономикалық меже ретінде былайша талқылану ... ... бір ... ... ... ... ... бар болатын қызмет пен өндірістің түрлеріне мамандалуға парыз субъектілерінің мүмкіндіктері мен дайындығы.
Осылайша категориясы пайда алу мақсатымен ... ... ... нәтижелерге жету үшін ұзақ қолданыс активтеріне, соның ішінде құнды қағаздарға қаражат салу мүмкіндігінің дәрежесін көрсетеді.
Дегенмен, бұл термин осындай талқымен шектелмейді. ... ... ... ... - ... ... ... алуға мүмкіндігін беретін, инвестициялық қорлардың белгілі бір түрде ретке келтірілген жиынтығы деп түсінеді.
Бұл анықтама менеджмент пен ... ... ... қарастырылатын, синергизм түсінігін анықтаудан шығады. Дегенмен, ол жағдайды ашпайды, себебі синергетикалық әсердің ... ... әлі ... ... ресурстардың тәртіптелген жиынтығын анықтау мүмкін емес.
Ф.С.Тумусов ұсынған, аймақтың инвестициялық мүмкіндігін қалыптастыру мен іске ... ... ... ... ... ... Автор капиталды ұдайы, өндірістің материалдық, қаржылық және санаткерлік қажеттіліктерінің қанағаттандыруын қамтамасыз ететін нақты инвестициялық ... ... ... бар және ... ... ... сұраныс түрінде инвестициялық нарыққа ұсынылған жинақталған капитал ... ... ... ресурстардың жиынтығы ретінде өз түсінігін береді.
Біздің көзқарасымызша, аймақтың инвестициялық мүмкіндігі ... ... ... ... ... күтілген әсерді алуға жағдай жасайтын, инвестициялық ресурстардың қарапайым емес, тәртіптелген жиынтығы.
Екінші жағынан аймақтық инвестициялық мүмкіндікті ... ... ... ... ... еді. Біз ... алдында жинақталған негізгі қаражатқа біршама жанама тәуелді болғанымен, бұл тәуелділік тікелей анықталмайтын болашақтағы ықтимал салымдарды сипаттау үшін қолдандық.
Осылайша ... ... ... ... ретінде тұрақсыз ресурстары бар шаруашылық субъектілерге уақыт аралығында тұрақты экономикалық кірісті қамтамасыз ете ... ... ... және ... ... жасақталуын арттыра алатын салалық тұрақсыз ресурстардың жиынтық ... ... ... ... ... ... ... түсініктерін қорыта келгенде, біздің ойымызша оның барынша нақты мағынасы мынадай: аймақтың ... ... - бұл ... ... орта ... ... ... әлеуметтік-экономикалық саясатымен анықталған мақсаттар мен көлемдерде инвестициялық қызметті қамтамасыз ете алатын өзіндік және аймаққа тартылған экономикалық ... ... ...
Инвесторлардың қалауына көбірек әсер ететін бір қатар факторларды бөліп көрсетейік. Осылай, аймақтың инвестициялық мүмкіндігін бағалау үшін мынадай маңызды факторлар бар:
- ... ... ... ... шаруашылық қызметтің жиынтық нәтижесі);
- тұтынушылық (аймақ халқының жиынтық ... алу ... ... ... ... институттардың даму деңгейі көрсеткіші);
- инновациялық (аймаққа ғылыми техникалық прогресс жетістіктерін енгізу деңгейі).
Инвестициялық тәуекел инвестициялық ортаның ең ... ... ... Ол инвестицияның шығыны мен пайда мүмкіндігін сипаттап, бұл корпорацияға, салаға, аймаққа немесе елге неліктен инвестиция салмау керектігін көрсетеді.
Инвестициялық ... ... ... ... қызмет үшін анықтаушы шарт болып табылады, одан басқа аймақтағы инвестициялық қызмет тәуекелдерінің келесі түрлерімен түйіндеседі: ... ... ... ... ... ақпараттық.
Жоғарыда аталғандай тәуекелдер үлкен кірістің талап ету негізі, яғни инвестицияланатын ... ... ... ... ... ... тәуекелдер аймақ пен республикалық бюджет арасындағы қарыз балансымен қатар, аймақтық кәсіпорындардың өзара қарыздарымен ... ... ... ... ... негізгі назар мына факторларға бөлінуі керек:
- аймақтың қаржылық дәрежесі;
- жалпы аймақтық өнім;
- ... ... ... ... және т.б. ... ... ... ең алдымен, аймақтық экономиканың құрылымымен анықталады. Бұл тәуекелдерді ... мына ... ... ... ... ... ... салмағы;
- тұтыну себетінің құнының өсу индексі;
- жалпы ұлттық өнімде аймақтың үлесі және басқалар. ... ... ... ... ... орындарын құру мен дамыту арқылы жаңа жұмыс күшін тартумен мүмкіндігін анықтайды. Бұған байланысты әлеуметтік тәуекелдерді бағалауда қолданылатын ... ... мен ... ... ... ... табыс деңгейі;
- аймақтағы еңбек нарығының жағдайы;
-аймақтағы денсаулық сақтау саласының жағдайы мен медициналық қызмет көрсету деңгейі;
- демографиялық пен ... ... және ... ... ... ... ... барлық тәуекел түрлеріне еніп және аймақтағы инвестициялық қызметтің ақпараттық механизмі мен ақпарат жүйесінің даму ... ... ... жеке ... ... инвестициялық тәуекелдері бағалау нығайған тәуекелдің анықсыздығын кеңейтеді. ... ... ... ... тәуекелді бағалауда инвестициялық бағдарламаны іске асырудан инвестордың ... ... ... бойынша нығайған инвестициялық тәуекелді бағалау балама болып табылады.
Егер инвестициялық тәуекел деп қауіпті шешімді іске асыру нәтижесінде туындауы мүмкін инвесторлардың ... және ... ... ... ... ... онда тәуекелді бағалауда онық 3 деңгейін бөліп қарастыруға болады:
- инвестордың пайда көлемінің төмендеуіне әкелетін мүмкін тәуекел;
- ... ... ... ... ... ... инвестордың толық қаржылық құлдырауына әкелуі мүмкін алапат тәуекел.
Тәуекел дәрежесінің межесі болып инвестордың инвестициялық бағдарламаны іске ... ... ... ... Егер ... ... жоспарланған пайдадан аспаса, онда тәуекел орынды болып ... егер ... ... ... ... ... онда ол ... тәуекел. Ал ықтимал шығындар инвестордың инвестициялық мүмкіндігінен асқан жағдайда, тәуекел алапат болып ... ... ... ... инвестициялық бағдарлама тиімділігінің негізгі факторларының бірі болғандықтан, оны есептеу қажетті шара болып ... ... ... ... тәуекелді айтарлықтай объективті бағалауға мүмкіндік беретін, бірқатар арнайы әдістер бар. Мұндай әдістердің ... үш ... ... ...
1. ... ... ... мәні бойынша, бастапқы деректердің өлшемінің әр бірі үшін мысалы, тауарды сатудан пайда үшін, мәндер ықтималдығының ... ... Одан әрі ... ... ... ... ... мен қолдану тәсілі мен, немесе келтірілген көлемдердің ... ... ... бойынша есептер жүргізу мен ықтималдау ағашын құру тәсілімен жүреді. Мұндай талдау жобаны іске асырудың ... ... үшін ... ... ... ... ... (әдетте, шығынсыздық нүктелері) нәтижесінде, инвестициялық бағдарламаның корпорацияға зиян жеткізуі мүмкін болған ішкі және сыртқы ... ... ... ...
3.Бастапқы деректердің басты өлшеуіштерінің өзгеруіне жобаның сезімталдығын талдау, ... ... ... деректердің түрлі мәнінде (өнімнің сату бағасы, сату көлемі, шығындары мен т.б.) инвестициялық пайдалылығы немесе таза ... ... ... ... ... айтылған әдістердің барлығы бастапқы ақпаратқа тәуелді. Мұндағы дәстүрлі әдістердің басты кемшілігі - аймақтың инвестициялық тартымдылығы мен ... ... ... өзгерістер мүмкіндігін ескермейтін, дерек ретінде қарастырылады. Аталған фактор мен тәуекелдерді талдау мүмкіндіктердің айтарлықтай шектеленетінін көрсетеді. Мұны дәлелдейтін авторлардың ... ... ... ... ... инвестициялық мүмкіндік пен халықтың ақыл ой мүмкіндігі секілді шаруашылық әрекеттің процесінде жинақталған факторлар инвестициялық ... ... ... үлес ... ... ... ... жеке факторларының тізімі, олардың салмақтық коэффициенттері мен интеграциялану әдісі (аймақтың ... ... ... - ... ... есептеуге жеке факторларды қосуда) бірқатар маңызды шарттарды сақтаумен іріктелініп алынуы керек. Бір жағынан инвестициялық тартымдылықтың барлық ірі бөлшектері ескерілуі керек ... пен ... ... ... ... ... ... тартымдылығының интегралдық көрсеткіштері (х) өзінің нұсқалығымен барынша ... ... ... ... ... көрсеткіштердің нұсқалылығын түсіндіруге болатындай қалыптасуы керек.
Инвестициялық тартымдылықты бағалау әдістемесінің негізделген объективті межесі, біздің ойымызша ... ... және ... ... ... ... инвестициялық белсенділік пен инвестициялық тартымдылық арасындағы корреляциялық байланыс тығыздылығының дәрежесі ... ... Егер ... ... нәтижесінде У=Р(х) регрессиялық теңдігіне қалыпты қателіктің төменгі деңгейімен корреляция коэффициентінің ... ... қол ... онда ... ... ... мұндай әдісі дәлелді деп мойындалуы мүмкін.
Теория жүзінде аймақтың инвестициялық тартымдылығының интегралдық көрсеткішінің құрамына қосуға болатын, жеке ... саны ... ... ... ... ... ... жүйелер теориясының бірқатар жағдайларын қолдану негізінде, дәлірек жүйе элементтерінің көп ... ... ... ... мен ... ... ... негізінде жеке факторлық белгілер санын инвестицияның маңызды көрсеткіштерінің кішігірім шеңберімен шектеуге болады.
Көптеген факторларды іріктеу ең алдымен сапалық талдау ... іске асуы ... ... жеке ... ... ... түрлі әлеуметтік, саяси, экологиялық және табиғи қорлық сипаттамалары кіреді. Мысалы, өнеркәсіптің өндірістік қарқыны, жылжымалы ... ... ... ... ... аймақ халқының нарықтық экономиканы қалыптастыру процестеріне қатынасы, экологиялық ластану деңгейі, ... ... ... ... ... ... мен т.б. Мұндай сипаттамаларды есепке алу қажеттігі олардың инвесторлар үшін аса ... ... ... - ... мүмкіндігін сипаттайтын инвестициялық тартымдылықтың жеке факторларын іріктеуде әр көрсеткіш факторлық жүктілігін анықтауға мүмкіндік беретін ... ... де ... ... ... жеке ... әр бірі мен аймақтың инвестициялық белсенділігінің арасындағы байланысты сипаттайтын жұп корреляция коэффициенттерін талдау аймақтың өндірістік - ... ... аса ... факторларын іріктеп алуға мүмкіндік жасайды (мысалы, өнеркәсіптік өндірістің көлемі, шағын кәсіпкерліктің даму деңгейі, бөлшек тауар айналымының ... және т.б.). ... ... ... тартымдылығын анықтау үшін инвестициялық маңызды көрсеткіштер құрамы өзгеріссіз қалмай және экономикалық дамудың әр бір кезеңінің ерекшелігіне орай ... ... ... ... ... көздері бойынша ұсынылатын көрсеткіштер былайша бөлінеді .
Зерттеу мен тәжірибе көрсеткендей ... ... ... мен ... ... және ... ... объектілері арасында тәуелдік бар. Бұл тәуелдіктерді есептеу тиімдірек ... ... ... мүмкіндік береді. Мұнда инвестор бұл сипаттамаларға ғана емес, оларды және ... ... ... ... әдісіне назар аударады. Ол өз кезегінде аймақтың инвестициялық тартымдылық рейтингінің интегралдық сипаттамасын көрсетеді.
Осылайша инвестициялық ортаның жағымдылық дәрежесі бойынша ... ... ... болады:
1. Аймақтың нарыққа енуінің бастапқы жағдайлары өзгеріс процестеріне септігін тигізетін немесе кедергі жасайтын, реформаларды жүргізудің басында қалыптасқан объективтік және ... ... ...
2. Жеке ... ... ... реформалардың тактикасы мен стратегиясын бағалау. Оның ішінде аймақты арнайы республикалық қолдау бағыттарын бағалау.
3. Реформалардың нәтижелігі және нарықтық қатынастарға аймақтың ... ... ... ... ... ... кейінгі қайта түзетулерге дайындық деңгейін, инвестициялық өзгеру болашағын анықтап береді.
Аймақтық инвестициялар - аймақтың әлеуметтік - экономикалық даму деңгейін өмірде ... және ... ... процестерді басқару жолы әсерімен халықтың өмір сүру көлемін жоғары деңгейге қамту және аймақтың маманданған шаруашылықтарына тиесілі шетел инвестицияларын тарту. ... ... ... ... өндірістік қорлардың тез жаңаруы мүмкіндігінен және осының негізінде өндірістің техникалық жарақтануы - аймақтардың экономикасының құрылымын өзгертуге мүмкіндік береді. Бұл үшін ... ... ... ... ... талап етеді. Соңғы жылдарда инвестициялық процеске талдау жасаудың нәтижесінде Қазақстанның аймақтарында бұл мәселені шешу ... ... ... ... ... ... ... экономиканың жандануы, оңды макроэкономикалық және әлеуметтік-экономикалық жағдай, экономикадағы құрылымдық реформалар, заңдардың қайта жаңаруы инвестициялық әрекеттің белсенденуіне алып келді.
Республика экономикасының ... ... ... ... ... инвестициялық белсенділіктің жоғарылағандығы, яғни бұл жетістіктерге экономиканың шикізат секторының тұрақтануы арқылы жеттік, бірақ өңдеу секторында инвестициялық белсенділік әлі де ... ... ... ... инвестицияны тартуды көздеуде, себебі нәтижесінде халықтың тұрмысы жоғарылап, жұмыспен қамтылады, экономикалық инфрақұрылым ... ... ... ... ... ... ... т.б оңды нәтижелер береді.
Республиканың әр аймағының өзінің шикізаттық, экономикалық, өндірістік және инфрақұрылымында айырмашылықтар болғандықтан, инвестиция тартуда түрлі қиындықтар туындайды. ... ... әр ... билік органдары өз аумағына инвестицияларды тартудың, мысалға, келесідей кешенді шараларын ұйымдастыруы тиіс.
- аймақтық деңгейде ... ... ... ... ... және ... даму ... құру;
- инвесторларды ынталандырудың қосымша механизмін ұйымдастыру;
- аймақтың инвенстицияларға тартымдылығы жөнінде жарнамақызметін ұйымдастыру;
- ... ... ... көмектесу;
- аймақтағы адам ресурстарының сапасын жоғарылату.
Аймақтық билікпен ... ... ... ... ... беру ... жүзеге асырылады. Капитал тартуға қызығушылығы бар аймақтар инвесторларға салған инвестициялық капиталдарын толық немесе оның бір ... ... ... ... егер ... апаттар болған жағдайда, табыстың ауыстырылуы жүзеге аспаса, ұлттық валютаның алмастырылмайтын жағдайы мен қарастырылмаған жағдайларда ... ... ... ... мүмкін.
Сонымен қатар, шетел инвестицияларын сақтандыру жөнінде агенттіктер құрып, ірі инвесторлармен ... ... ... ... ... құру ... кеңестер өткізу шараларын ұйымдастырып, заңдылықтардың орындылуын қадағалауы ... ... ... ... механизмі -аймақтың бәсеке қабілеттілігін жоғарылату. Мұндай шаралар 3 негізгі топтарға жіктеледі:
* инвестициялардың рентабельділігін жоғарылату;
* ... ... ... ... ... ... ... деңгейін төмендету.
Е.В.Жуковтың анықтауы бойынша: егер макроэкономикалық мақсаттар бюджеттік ... ... ... мен ... ... - ... және ... ортаны қорғау жөніндегі қызығушылықтарында теңділік болса, инвестициялық әрекетті ынталандырушы жүйе тиімді деп саналуы мүмкін.
Қатал бәсекелестік жағдайда жетістікке жетудің тағы бір жолы ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру. Қазіргі кезде инвестицияларды тартуда тиімді жағдайларды жасап қою жеткіліксіз, осы жайлы ақпараттың инвесторларға жетіп, ... ... ... ... ... қоғамдық ұйымдарда, іскерлік ассоциацияларда, сауда өкілдері мен арнайы ... ... ... арнайы брошюралар мен статистикалық буклеттер арқылы таратуға болады. Қазіргі кезде ақпаратты таратудың ең ... жолы - ... ... болып табылады. Интернет әлемдік іскер ортаның бөлінбес бөлшегіне айналды. Аймақтық әкімшіліктің ақпараттың серверінде аймақтың географиялық ... ... ... ... ... жобаларға әкімшіліктің әсер ету шегімен жұмыстары, аймақтың несиелік рейтингі есебінің нәтежелері, сонымен қатар, аймақтық кәсіпорындар мен инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... инвесторларға аймақтық биліктер тарапынан көрсетілетін қаржылық қолдаулар мен ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін күшейтуге айтарлықтай деңгейде септігін тигізеді.
Аймақтық биліктер, әсіресе, экономикалық инфрақұрылым саласындағы ірі ... ... ... үшін сол жобаларға қомақты қаржыны тартуға және тәуекел деңгейін азайтуға мүмкіндік беретін аймақтық, ұлттық және халықаралық корсорциумдарды ... ... ... ... аймақтарында аймақтық қаржы-өнеркәсіп топтарын құру үрдісінің жүріп жатқандығы байқалады. Кей ... ... ... ... биліктер тарапынан қолдау көрсетіліп, ықылас танытылып жатыр. Аймақтық кәсіпорындардың белгілі бір бөлігін ... ... ... - көп ... ... ... инвестициялар ағымын тартуға, қаржы мәмілелерін орталық компанияға шоғырландыруға және коммерциялық қызметті ұштастыруға қолайлы ... ... ... қаржы-өнеркәсіп топтарын құру нәтижесінде өндіргіш күштерді жаңалау мен жетілдіру есебінен бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... ... ... инвестициялар күннен күнге ақша түрінде емес, технология, патент және ақпарат түрінде күшейіп келеді. ... ... ... ... отырып, аймаққа инвестиция тартудың ең шешуші шарттарының бірі - адам ... ... ... ... Осы ... адам ресурстарын жетілдіруге ұзақ мерзімді даму стратегиясында да бірінші кезекте орын берілгенін айта кеткен жөн.
Мұндай ... ... ... ... қабылдауға қабілетті жұмысшы күшін дайындау мен ұйымдастыру шарттары болған ... ғана ... ... ... деп ... Сол ... ... әр бір аймағы өзіндік ерекшеліктерін ескере отырып, адам ресурстарын ... ... және ... ... ... кешенін белсенді түрде жүзеге асыру қажет. Аталмыш бағдарламаның құрамында аймақтық білім ... ... ... және ... ... ... жүйелеріне инвестициялық қаражаттарды тарту шаралары да маңызды орынға ие болуы мүмкін. Біздің ойымызша, адам ресурстарын жетілдіру жүйесіне ... ... - ... ... ... ... де табысты жүзеге асуының маңызды шарты болып табылады.
Қазіргі таңдағы мемлекетіміз бен аймақтарымызға шетел инвестицияларын тарту ... ... ... ... ... ... ... өнімдерді өндіруге, тамақтар, дәрі - дәрмек өнімдерін өндіруге, қызмет көрсету саласында және ... да ... ... ... ... ... Бұл салаларда шетел инвестицияларын тарту толық жұмыс істеген жағдайда, халық қажетті өнімдермен қамтамасыз ... және ... ... ... ... саны ... ... шығындары азаяды.Сонымен қатар, агроөнеркәсіп кешенін қайта құру және модернизациялау ірі ... ... ... етеді. Агроөнеркәсіп экономикасын технология жағынан қамсыздандыру және шетел капиталы арқылы ауыл шаруашылығында кіші және орта ... ... ... ... ... ... инвестициясының басымды бағытының қатарына қазіргі инфрақұрылымды құрумен қоса, транспорт, телекоммуникация, инфрақұрылым іскерлігі және тұрмыстық сервис кіреді. Бұл ең перспективалы ... ... тез ... ... Бүгінгі таңда іске салынған қаржыны тез қайтарып алу қажетті, себебі, дағдарыстан шығу жолын қысқартады, ... ... ... ... ... көтеруге болады.Аймақтардың дамуы жоғары көлемде еңбек ұжымдары кәсіпкерлер, басқарушылық құрылымдар мен ... ... ... ... болады, сонымен қатар бұл даму өндірістік және ... ... ... ... пайдалану мен перспективалық инвестициялық саясатқа байланысты. Міне сондықтан, инвестициялық саясаттың басты мақсаттары анықталған. Алдымен ... ... одан ... ... көлемінде қолданылады.
Инвестициялық саясатты жүзеге асыратын мүмкіндіктермен олардың нәтижелерінің жиынтығы ретінде кестемен көрсетуге болады (3 ... ... ... ... ассигнациялау;
Мемлекет субъектілерінің бюджеттен ассигнациялау;
Жергілікті бюджеттен ассигнациялау
Бюджеттік емес
құралдар
Жекеменшік
капитал
Табыс;
Амортизациялық аударымдар;
Сақтандыру төлемдері;
Құнды ... ... ... капиталы
кіру
Үдеріс
Инвестцияларды қолдану бағыттары
Экономика салалары
бойынша
Өндірістік қызметтер
Қайта өндіру түрлері бойынша
Жаңа құрылыс;
Өндірістің кеңеюі;
Өндірістің реконструкциялануы; Техникалық ... ... ... ... ... бойынша
Қыска мерзімді;
Орта мерзімді;
Ұзақ мерзімді;
кіру
Инвестицияның тиімділіктері
Экономикалық тиімділік
Әлеуметтік
тиімділік
Бюджеттік
тиімділік
1 ... - ... ... ... ... ... ... көрсетілген суретке сәйкес инвестициялар, яғни инвестициялану мүмкіндіктері мен инвестициялық ағымдар толығымен келесілерден құралады:
- бюджеттік ... ... емес ... ... ... ... ... (заемды);
- шетел капиталдары;
- қайтарылымдық қоры.
Аймақтың инвестициялық саясаты - бұл алға ... ... ... қолда бар инвестициялық ресурстарды тиімді бөлуде аймақ әкімшілігінің іс-әрекет жүйесі.
Аймақ деңгейінде инвестициялық саясат, егер ... ... ... ... ... ... ... жіберу мәселесі туындағанда, әкімшілік бақыламаса да қажетті ... қол ... ... ... әсер ... жүзеге асырылады.
Өндірісті экономикалық тұрғыдан дамытудың ауыртпашылық орталығы кәсіпорындар мен оларға теңестірілген субьектілерге ауып отырған шаруашылық жүргізу механизмінің қазіргі жағдайында, ... ... ... ... ... қамтитын белсенді инвестициялық стратегия тиімділік сұрақтарын жоғары деңгейге көтеріп ... ... ... ... - ... ... ... көздеп жасайтын шығындары. Инвестор міндетті түрде инвестициялық хал-ахуалды, өзінің кәсіпкерлік тәуекелдіктерін, ... ... ... инвестициялық талаптары нәтижелері мен нақты құйылатын салымдарын бағалайды.
Нарық әрбір инвесторлар мен шаруашылық жүргізуші субьектілердің жаңа ... ... ... ... ... ... және ... үй құрылысына салынатын ресурстарының тиімділігін арттырудың жолдарын іздеуге мәжбүрлейтін қатаң талаптар қояды. Ресурстардың шектеулілігі мен бәсекелестік шарттарымен толықтырылған нарық қана ... ... ... мен ... ... асыру саласына айналдырады. Мұнда қаржы құралдарын таба және оларды ... ... ... өз ... ... ... орналастыру арқылы бұл салымдардың нәтижелерін алдын ала білетін немесе болжай алатындар ұтады. Қазіргі нарықтық экономика табиғатына сай ... ... ... ... ... ... жүйесін құру инвестициялық-құрылыстық іс-шаралардың нормативтік-басқару базасын жақсартуға мүмкіндік береді. Біздің пікірімізше, өзіндік отандық нормативті-экономикалық базаны құру тиімді. ... ... ... ... жүйелі болуы қажет. Ал, екіншіден, жобалаудан құрылысқа дейінгі және ... ... мен ... ... қамтитын инвестициялық-құрылыс процесінің барлық кезеңдерінің ерекшеліктері мен сипатын, көлемін, жергілікті ерекшелік ... ... ... ... ... ... ... кезеңдегі инвестициялық тартымдылығын бағалау
Кез келген мемлекетке шетел инвестицияларының келуі және ... ... ... жағдайдың қолайлығымен түсіндіріледі.
Жалпы еліміздің бизнес климатын талдау барсында күрделі қаржы бөлудің барлық параметрлерін баллмен ... ... ... ... ... келеді. Қорытындысында инвестициялық тәуекел көрсеткішін немесе елдің инвестициялауға сенімділік көрсеткіші арқылы инвестициялық климатты сандық жағынан ... ... ... Бұл ... ... тәуекелі мен шығынын, сондай-ақ шетелдік капиталды тартуға тұтынушы ... ... ... ... ... ... ... болған сайын күрделі қаржыны тарту шығыны жоғары болады. ... ... ... ... ... ... емес, керісінше өзінің материалдық көлемін білдіреді. Айта кететін жәйт, бүгінде шетелдік компаниялар өздерінің салалық, өндірістік кешенін қосымша жетілдіріп ... үшін ... ... ... ... ... ... қаржы енгізу арқылы жүргізіп жатыр. Сондықтан инвестициялық климатты бағалауға ... ... ... ғана ... экономикадағы құрылымдық өзгерістер, мемлекет иелігінен алу мен жекешелендіру үдерісі, жұмыс істеп тұрған ... ... алу ... де әсер етеді (1 кесте). Шетелдік инвестицияны тартуға өте ... әсер ... ... ол - ... экономиканың даму деңгейі болып саналады. Мемлекетке қолайлы инвестициялық климат ... - бұл әр ... ... ... мемлекет нарығының әлеуетті сипаттамасы;
- табиғи және еңбек ресурстарымен ... ... ... ... жағдайы мен оның жүзеге асырылуы;
- инвестициялық қызметке арналған заң шығарушы базасы;
- нарықтық инфрақұрылым мен ... ... ... ... ... ... саяси климаттың тұрақтылығы мен бағыттылығы.
1 кесте - Қазақстандағы инвестициялық ... әсер ... ... етуші факторлар
Негізгі әсер (0-ден 7-ге дейін)
Әсер ету белгісі
Бюрократия
6,7
-
Елдегі қаржы-салық режимі
3,6
+
Құқықтық инфрақұрылым
3,1
+
Қаржы нарығы
4,6
+
Бөлу арнасының жетіспеушілігі
1,3
-
Саяси тұрақсыздық
3
-
Айырбастау бағамын ... ... ... ... құралдары
2,9
+
Коррупция
6,1
-
Сонымен, шетелдік инвесторлар жоғарыда айтылған барлық көрсеткіштер бойынша зерттеп, жоспарлап, шешім қабылдайды.
Қазақстан өзінің табиғи байлығымен ... ... ... ... - шикізат пен энергия болып ... ... жер ... ... ... Одаққа (ЕЭО) кіретін мемлекеттердің территориясынан үлкен. Сонымен қатар, территорияның қолдануының қарқындылығы салыстырмалы түрде аз. ... ... кен ... ... ... бағасы: көмір бойынша 658,5 млрд., мұнай 222,5 млрд. АҚШ доллары.
Халықаралық сарапшылардың бағалауынша, кең байтақ Қазақстан ... 7 ... ... минералдық шикізаты шоғырланған. Мұнай өндіруден 2015 жылға қарай 180 млн. тоннаға ... ... ... ... қазір жыл сайын оның 60-80 млн. тоннасы өндірілуде. Яғни, Қазақстан - ... бай, ... ... тұрақтылығы басты кепілдік бола алатын ел. Нақты деректерге арқа сүйесек, Қазастанның ішкі қаржы ресурсы мен шетелдік ... қоса ... ... капиталға түскен инвестиция мөлшері әр жылы 15-20 % -ға өсіп отырады.
Инвестицияның жоғары ... ... ... экономикалық көрсеткіштердің халықтың әл-ауқатына тікелей әсері мол. Бұған дәлелді инвестициямен жан-жақты ... ... ... көптеп келтіруге болады. Мысалы, Маңғыстау облысындағы кәсіпорны мен Өзен қаласы әкімшілігі арасында 2010-2015 жылдарға ... екі ... ... шарт ... әлеуметтік инфрақұрылымды қаржыландыру көздері анықталып, іске асырылып келеді. Қазақстан Республикасына инвестиция салуға қызығушылыққа ... ... пен ... және ... ... ... ... болып отыр. Шетелдік инвестицияларды мұнай өңдеу өнеркәсібінде пайдалануды талдау ... ... ... деңгейі және жобалардың экономикалық болашағы бойынша орташа көрсеткішке жататыны анықталды, сондықтан шетел инвесторлары осы ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық тартымдылығы әртүрлі объективті белгілер, құралдар, мүмкіндіктердің жүйесінен тұрады. Бұл элементтер аймақтың инвестицияға потенциалды төлемқабілетті сұранысын анықтайды. ... ... ... ... және ұзақ ... инвестициялық тартымдылық болуы мүмкін.Инвестициялық тартымдылықтың факторларының басым бөлігі экономиканың барлық немесе құрамдас деңгейлері үшін ортақ болған ... ... ... ... мысалы, ішкі инвестициялық ресурстардың көлемі, өндірістің көлемінің және пайданың өзгеру қарқындары, зиянмен жұмыс істеп отырған кәсіпкорындарың жалпы санындағы үлесі жатады.
Оңтүстік ... ... ... ... ... үшін ... көрсеткіштерді пайдаланған дұрыс болады: аймақтың экономикалық даму ... ... ... ... ... ... ... аймақтың демографиялық сипаттамасы; нарықтық қатынастардың даму деңгейін бағалау; аймақтағы инвестициялық ... ... ... ... ... тартымдылық туралы толық және біртекті мәліметке ие болу үшін жоғарыда атап өтілген критерийлерді жалғыз ортақ көрсеткіш арқылы көрсете білу ... Бұл ... шешу үшін ... ... - ... ... анықтайтын көрсеткіштеріне алдын ала рейтінгтік баға беру қажет.
Инвестордың қаржылық ресурстарының шектеулігі белгілі. ... ... үшін ... ... ... (альтернативті) салудың салыстырмалы пайдалығын анықтау маңызды болып табылады. Осы мақсатқа аймақтың инвестициялық тартымдылығын бағалау арқылы қол жеткізуге болады.
Талдау көрсетіп отырғандай 2008 жылы ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының инвестициялық әлеуеті айтарлықтай төмен болған. 2009 және 2010 жылдары бұл тенденция сақталып қалған.
2010 жылдың қорытындысы бойынша ... ЖІӨ ... ... ... ... ... ... құрады. Жалпы аймақтық өнімнің (ЖАӨ) жан басына шаққандағы көрсеткіші бойынша Оңтүстік Қазақстан облысы 1,148 индексі бойынша 16, ал негізгі ... ... ... ... ... инвестициялар көлеміндегі үлесі 3,54 пайызды ұүрап, аймақтар арасында 11- ... ... (2 ...
2 кесте - Жан басына шаққандағы ЖАӨ-ні өндіру бойынша аймақтардың жіктелуі
Аймақтар
2010 ж. (индекс)
1. Жоғарғы деңгей ... ден ... ...
1,401
Қызылорда
1,644
2. Орта деңгей
1,200-1,400
Қостанай
1,216
Павлодар
1,263
Ақмола
1,239
Алматы
1,231
Астана
1,239
Қарағанды
1,301
Атырау
1,331
Батыс Қазақстан
1,347
Ақтөбе
1,356
Шығыс Қазақстан
1,306
Алматы қаласы
1,312
3. Төменегі деңгей
1,200 ден төмен
Оңтүстік Қазақстан ... ... ...
1,189
Аймақтың әлеуетін анықтауда жергілікті бюджеттің құрылымы маңызды көрсеткіш болып табылады. Оңтүстік Қазақстан облысы жергілікті бюджеті дотацияланатын аймақтар қатарына ... Оның ... ... ... санының, оның ішінде кәмілетке жетпеген жастардың көп екендігі, аймақтың көбірек ауыл шаруашылығына ... және ... ... орын ... ... ірі ... ... құлдырауы және соңғы жылдардағы құрылып отырған ірі кәсіпорындардың аймақ үшін аз ... және т.б. ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының экономикалық және инвестициялық әлеуетін талдау аймаққа инвестициялар тартудың өте қажеттілігін және ол үшін мүмкіндіктер бар екенін көрсетеді.
Сонымен ... ... ... аймақтың жергілікті қаржы ресурстарын пайдалану және жеке капиталдың қаржыларын тарту бағытында жүргізу ... да ... ... ... экспорттардың экономикалық және қаржылық құрылымын және елдегі жалпы макроэкономикалық жағдайды талдау негізінде қорытынды жасайтын ... ... ... ... ... ... ... әдісімен инвестициялау деңгейі төмендейді. Сондықтан шетелден тікелей инвестицияларды тарту жөнінде белсенді жұмыс жүргізу қажет. Әрбір ... ... ... ... құралдары және іске асыру формалары бар.
Мұндай жағдай аймақтың ішкі ... ... ... және іске ... ... ... керісінше ішкі саясат аймақтың ішкі экономикалық потенциалының жинақталып баруын қамтамасыз етеді. Егер экономиканың құрылымы, табиғи-климаттық, ... ... ... билікке тәуелсіз қалыптасқан болса, қалған жоғарыда атап өтілген көп факторлардың дамуы немесе өзгеруі облыстық әкімшіліктің жұмысының тікелей нәтижесі ... ... ... ... әкімшіліктің саясаты мақсатты түрде қалыптасуы қажет.
Инвестициялық тартымдылықтың кешенді талдауын әдістемелік қамтамасыз ету мәселесі ... қана ... ... те қызығушылық танытады. Сәйкес әдістемелік тәсілдерді жасау аймақтың даму ... мен ... ... және қажетті реттеу шаралары бойынша ұсыныстар жасау үшін қажет. Алайда аймақтағы инвестициялық ортаның жағымдылық дәрежесін бағалау ... ... ... бірқатар мәселелер шешілмегендігін айту керек.
Жаңа әдістемелер мен ... ... ... ... талдау аймақтардағы инвестициялық жағдайды зерттеу мен бағалауда соңғы жылдары жеткен нақты позитивті қозғалыстар бар екендігін ... ... ... ... тән ... ... ... салдарынан алынған нәтижелер жеткілікті сенімді болмады.
Атап айтар болсақ, көптеген әдістемелерде ... ... ... ... анықтауда көбінесе қарастырылған факторлардың әрбіріне сараптамалық ұпайлық бағалар таңдалады. Бірақ, тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... табылады. Олар әдетте аймақтық сипаттамалардың нақты шашырауын жасырады ... . ... ... келесі әдіс - статистикалық (сараптамалық емес) ұпайлық бағалар. Ол жиі ... бір ... ... статистикалық көрсеткіштің сандық мәнін ұпайлық бағаға келтіруді қолдану үшін пайдаланылады және толықтау шамада алдын ала берілген ... баға ... ... ... ... ... санынан аймақтар бойынша статистикалық көрсеткіштердің дифференциялану дәрежесін көрсете алмайды.
Аймақтағы инвестициялық процестерді ... ... ... оның ... ... ... табылады. Аймақтық инвестициялық орта бірнеше жылда қалыптасқан осы аймақтың негізгі капиталына инвестиция тарту көлемін анықтайтын, ... ... ... ... және т.б. ... ... ... Ол 2 бөліктен тұрады - аймақтың инвестициялық ... және ... ... белсенділік.Әлемдік экономикалық дағдарыс жағдайында билік органдарының қызметі ең алдымен олардың жұмыссыздық деңгейін төмендетуге, халықты әлеуметтік қорғауға, тұрғындардың ... ... ... ... ... ... ... бағаланады.
Ендеше Оңтүстік Қазақстан облысында аталған бағыттар бойынша атқарылып жатқан іс-шараларға талдау жасайық.
Зерттеулер көрсеткендей, облысқа инвестиция тарту мәселесінде оңтайлы іс-шаралар атқарылуда. ... ... ... үшін негізгі капиталға 129,8 млрд теңгеден астам инвестиция бағытталған. Облыс экономикасын әртараптандыру және тұрақты дамуын қамтамасыз ету үшін ... ... ... асыру жұмыстары жалғасуда. 2009 жыл барысында АҚ-на қаржыландыруды қарастыруға 16 ... жоба ... ... ... ... ... ашылды: ЖШС (ОҚО-да керамогранит өндірісін ұйымдастыру), ЖШС (медициналық, ... және жеке ... ... ... ... мен ... (мата өндірісін ұйымдастыру).
АҚ 4 инвестициялық жобаларды қарастырған. Оның ішінде АҚ-ның жобасын ... ... ... ... ... ұнтақталған антибиотиктер ондірудің жаңа қуаттылықтарын игеру жөніндегі жобасы мақұлданды.
Бағдарламасы аясында жүзеге асып жатқан жобалар қатарына жалпы құны 13 ... АҚШ ... ... ЖШС-нің жобасы қосылған. Нәтижесінде кәсіпорын жылына 10200 ... ... ... ... ... ... мұндай іс-шаралар облыстың инвестициялық тартымдылығы мен белсенділігінің жоғары деңгейін көрсетеді. Аталған іс-шаралар қосымша жұмыс орындарын ашып қана ... ... ... ... сөзсіз.
Ерекше назар аударатын бір жайт, облыс аумағында келесі инвестициялық жобалар бойынша жұмыстар жалғасуда:
2008-2009 жылдары барысында өндірістік қуаттылығы ... 100 мың ... ... ... ... ... жөніндегі ЖШС-нің жобасы компанияның өз қаражаттары мен АҚ-ның несиелік ресурстары есебінен жүзеге асырылды. Жобаның іске қосылуы ... 120 жаңа ... ... ашты.
ЖШС-нің 2009 жылы қуаттылығы жылына 2,5 млн шаршы метрді құрайтын ... ... ... сметалық құны 3189,2 млн теңгені құрайтын технологиялық құрал-жабдықтар орнықтырылды.
Бүгінгі таңда ... ... ... (ЕЭА) ... жөніндегі Кеңесінің шешімімен 5 инвестициялық жоба жүзеге асыруға ... ... ЖШС, ЖШС, АҚ, ЖШС, ... ... ... айларында жаңа кәсіпорындарды іске қосу, өндірісті ұлғайту мен өнімнің жаңа түрлерін өндіру есебінен облыстағы 18 ірі және орта ... ... 824 жаңа ... орны ... Тек 5 жаңа ірі және орта ... ... іске қосу есебінен 334 жұмыс орны құрылған.
Бұл ... ... ... қамту арқылы олардың табыстарын арттырып, аймақтағы әлеуметтік ахуалды жақсартатыны сөзсіз.
Оңтүстік Қазақстанда құны 10 млрд теңгеге бағаланатын су ... ... ... ... ... ... 85 мың гектардан астам жерді суғару жобасын жүзеге ... ... ... ... ... ... салынып жатқан су реттегішінің құны 358 млн астам АҚШ долларын құрап отыр. Оның ... 10 мың жаңа ... ... ... ... ... ... аумақ екенін, сондай-ақ тұрғындардың басым бөлігінің ауылдық жерлерде тұратынын ескерсек, бұл шаралар ауыл ... ... ... ауылдың экономикалық-әлеуметтік мәселелерін шешуге бағытталған шаралар екендігі айқын.
холдингінің желісі бойынша тамшылатып суару технологиясымен жұмыс істейтін ... ... бөлу ... ... күні ... ... 1010 ... аумағында қолданылады. Есептеулер көрсеткендей, әрбір 1 гектар жерге 1,5-2 мың АҚШ ... ... ... ... Бұл ... инвестициялық тартымдылығының қосымша дәлелі.
Елбасының тапсырмасына сай облыста 2008 жылдың желтоқсан айында Дағдарысқа қарсы Бағдарлама қабылданған. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... жұмыс атқаруда. Бұл орталықтың құзырына 2009 жылы 750 адамды жұмыспен қамтамасыз ... 50 жаңа ... ... ... 2 миллиард теңге бөлінді.
2009 жылғы жүзеге асырылатын жобалардың тізімініе ... ... ... ету ... ... ... құны 525 млн АҚШ долларын құрайтын , 3 мыңнан астам ... ... ... ... ... өсіру және оны өңдеу жөніндегі ЖШС - нің құс кешенінің жобасының енуі де ... ... ... ... бір ... бұл ... жүзеге асыру 2009 жылы қосымша мыңдаған жаңа жұмыс орнын ашуға ... ... ... ... облыстағы экономикалық және әлеуметтік сфералардың тұрақты дамуын дәлелдейтін негізгі көрсеткіштер аймаққа инвестиция ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Шымкент қалалық әкімдігі мақсатты инвестициялық жобаларға қолдау көрсетуде. 2008-2011 жылдарға Шымкентте тоғыз инвестициялық жоба жоспарланған. 2009 жылдың алғашқы жартысында жылына 2,5 млн ... метр ... ... ... жауапкершілігі шектеулі серіктестігі іске қосылды . ... 287 адам ... ... етілді. Жобаны акционерлік қоғамы және корпорациясы 38,2 млн АҚШ ... ... ... ... ... екінші тоқсанында ЖШС-нің жобасы басталды. Жылдық қуаты 150 мың тонна полиэтилентерифталдан жасалған ыдыс ... ... 100 млн АҚШ ... ... қаржы жұмсалмақ. Өндіріс 2013 жылы толық қуатпен іске қосылады деп жоспарлануда. Мұнда 100-ге жуық жаңа ... орны ... ... ... табиғи жайлылығы, географиялық орналасуына қарай инвесторларды ерекше ... ... ... ... ... өмірдің барлық салаларын айналып өтпеді. 2009 жылдың статистикалық мәліметтеріне сай өндіріс көлемі 2,6 ... ... Бұл ... ... ... ... беру азайғандығын білдіреді. Егер 2008 жылы коммерциялық банктер 67 млрд теңге несие берсе, ал 2009 жылы 30 млрд ... ... ... ... ... ... ... қалғанын - екінші деңгейлі банктер құятын мемлекеттік бағдарлама бар. ... ... ... ... қоры ... жеке ... кіші және орта бизнесті қолдауға 2 млрд теңге бөледі. Осы қаражаттың 70 ... ... ... ... ...
Ең маңызды мәселелердің бірі - ... ... үй ... ... әлеміндегі дағдарыс ең алдымен тұрғын үй нарығына әсер етті. Өткен жылы ... ... ... тоқырап, үлескерлер дауы ушыға бастағанда, Үкімет жедел қол ұшын созды. Дағдарыстың алдын алуға бөлінген 4 млрд АҚШ ... 175 млрд ... ... ... ...
Статистикалық мәліметтерге сай 2010 жылы 2009 жылмен салыстырғанда коммерциялық тұрғын үй құрылысының көлемі 57 пайызға ... (1,4 млн ... ... 2,2 млн ... метрге дейін). Соның ішінде үлестік қатысу арқылы 1,9 млн шаршы метр үй салынған. Үлестік ... ... ... үшін ... ... мен ... ... құрылыс нысандарын салып бітіруге 157 млрд теңгеден астам қаржы бөлді.
Оңтүстік Қазақстан облысы тұрғын үй құрылысына инвестициялау бойынша еліміздің аймақтары ... ... ... ... 2004-2005 жылдары облыста бұл салаға 1244,0 млрд теңге инвестиция салынған. Соның ішінде мемлекеттік бюджеттен бөлінген инвестициялар 17,4 пайызды, меншікті ... - 73,3 ... ... ... - 0,7 ... ... да ... қаражаттары - 8,6 пайызды құраған.
Қорыта айтқанда, талдау көрсетіп ... ... ... тартымдылығы басқа аймақтармен салыстырғында едәуір төмен. Сонымен қатар, облыстағы экономикалық және әлеуметтік салалардың тұрақты ... ... ... ... ... ... тарту мәселелерінде ілгерілеушілік бар екендігін көрсетеді.
3. Оңтүстік Қазақстан облысының экономикасына шетелдік инвестицияларды тартудың тиімділігі
Аймақтың экономикасына шетелдік инвестицияларды тарту мен шетелдік ... ірі ... ... ... ... құру ... ... Республикасы үшін өте өзекті және маңызды болып табылады. Ел экономикасындағы құрылымдық ... ... ... ... ... ... роль атқарады. Себебі, республиканың өндіргіш күштері экономиканы қайта құру мен ... үшін ірі ... ... жұмсалымдарды талап етеді, ал инвестицияны қаржыландырудың ішкі көздерінің деңгейі жеткілікті дәрежеде емес.
Сондықтан да ірі көлемдегі шетелдік инвестицияларды тарту ... ... ... және мемлекеттің жүргізіп отырған саясатының маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Елдер мен ... ... ... ... ... капиталдың қатысу деңгейімен тікелей байланысты болғандықтан, бұл көрсеткіш мемлекеттің әлемдегі саяси салмағы мен ролін айқындайтындығы сөзсіз.
Ел ... ... ... ... ... шет елдіктердің мемлекетке деген сенімінің деңгейін көрсетеді. Бүгінгі таңда ... ... және шет ... ... тең құқықтық дәрежеде қызмет атқаруына барлық жағдайлар жасалынған. Елімізде тәуелсіздікке қол жеткізгеннен кейінгі жылдары жекешелендіру, ... ... және ... ... ... ... көптеген қажетті Заңдар қабылданды. Олардың ішінде ерекше атап өтетіндері , , , , , ... мен және ... да ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді экономикалық ынтымақтастықтың, шет елдік капиталды тартудың сенімділігінің, республикадағы шет елдік инвестициялармен қызмет атқарып жатқан ... ... ... ... ... қарастырылады.
Қазақстан Республикасының Заңының негізгі міндеттері - шетелдік технологиялар мен ... ... ... ... және басқа да ресурстарды тарту мен ұтымды пайдалану негізінде шетелдік инвестициялардың ағынын марапаттау жолымен Қазақстан ... ... ... ... отырып, елдің әлемдік экономикалық жүйеге интеграциялануын қамтамасыз ету. ... ... сай ... инвестициялар ретінде пайда (табыс) табу мақсатында заңнамалармен тыйым салынбаған кәсіпкерлік және басқа да қызмет түрлері ... ... ... ... ... ... кез келген табыс, сонымен қатар зияткерлік меншігі құқығын қоса алғандағы материалдық және материалдық емес игіліктер мен оларға қатысты құқықтардың барлық ... ... сай ... ... жүзеге асырудың негізгі үлгілері ретінде мына төмендегілер айқындалған:
-Қазақстан Республикасының резиденттері болып табылатын жеке және ... ... ... ... ... қызметіне үлестік қатысу;
- Қазақстан Үкіметі мен басқа да компаниялар шығаратын акцияларды, облигацияларды және басқа да құнды қағаздарды сатып алу ... ... ... ... инвестициялар;
- жүз пайыз шет елдіктердің қатысуымен құрылған кәсіпорындар;
- жерасты қазба байлықтарын пайдаланумен ... ... ... ... қоса ... ... ... пен жерге деген құқықтарды толықтай немесе ішінара сатып алу;
- зияткерлік меншік құқығына ... салу ... ... патенттер, тауар белгілері және т.б.).
Сонымен бірге, Заңда шетелдік инвестициялаумен құрылған кәсіпорындардың дәрежесі де ... ... ... ... ... ... ... атану үшін акционерлік капиталдың 30 пайыздан кем емес бөлігі шетелдік инвесторларға ... ... ... ... ... ... ... шет елдік инвестицияларды ел экономикасының әртүрлі секторларына тартуға ұмтылатындығын аңғартады. Шет ... ... ... құрылған кәсіпорындар үшін жобаның маңыздылығына, жоспарланған инвестициялар көлеміне байланысты қосымша ... ... ... ... Атап ... болсақ:
- жоба мемлекеттік арнайы реестрге енгізілген болса, корпоративті табыс салығынан босату (белгілі бір мерзімге дейін);
- егер өндіріс импорт алмастыру ... сай ... ... ... жер ... ... жеңілдіктер;
- жаңа құрылған кәсіпорындар өзіндік өндіріс қажеттілігіне пайдаланатын импортталған құрал-жабдықтар мен бөлшектер бойынша кеден төлемдерінен босатылады және т.б.
Алайда, ... ... ... реформаларды ары қарай жетілдіру шет елдік инвестицияларды тартудың жаңа ... ... ... ... талап етеді. Бұл стратегия жекелеген салалар мен өндіріс орындарын инвестициялауға негізделмеуі тиіс. Белгілі бір аумақта орналасқан әртүрлі салалық ... ... ... ... немесе кешенді инвестициялық бағдарламаларды құрып, жүзеге асыруға негізделген стратегияның жасалынуы шарт. Үлгі ... ... ... ... ... ... экспорттық аймақтарды және т.б. қарастыруға болады. Атап өтер бір ... бұл ... ... қысқа мерзімді бағдарламалар болмауы керек. Аталған бағдарламалар экономиканы әртараптандырудың стратегиялық маңызды міндеттерін ... ... ... ... шет елдік инвестицияларды тарту мемлекеттік құрылымдық саясат басымдылықтарын қолдау, өзара табыстылық, экологиялық және экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... асырылуы шарт.
Осы қағидаларға сүйене отырып, инвестициялық қызметтің оңтайлы үлгілерін дұрыс таңдаудың белгілік ... ... ... ... ... ... ету ... мен өнімнің түрі (ғылыми сыйымдылығы жоғары, техникалық тұрғыдан күрделі және т.б.); жобаның көлемі (ұсақ, орта немесе ірі); инвестиция тартудың ... ... ... ... ... басқару тәжірибесін пайдалануға дейін).
Шет елдік инвестицияларды тартудың қазіргі қалыптасқан үлгілерінің жетістіктері мен кемшіліктерін зерттеу сыртқы қарыздармен салыстырғанда артық табысқа қол ... ... ... және қабылдаушы елдің шарауашылығындағы инвестордың ұзақ мерзімді қызығушылығын қамтамасыз ететін тікелей ... ... ... екендігіне көз жеткізеді.
Сондықтан да тікелей шет елдік инвестицияларды тартуды марапаттау қаржылық-несиелік, салықтық ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Сонымен қатар, шет елдік капиталдың тұрақты қызметін қамтамасыз ететін нарықтық инфрақұрылымды жалпы оңтайландыру секілді қаржылық емес ... де өз ... ... ... ... ... ... қажетті өндіріс факторларымен, мәліметпен, әрқилы коммуникациялармен, басқару қызметімен, көлікпен қамтамасыз ету, банктік ... ... ... және т.б. ... елде ... ... инвестициялық ахуалды барынша тиімді пайдалану қажет. Біздің пікірімізше, даярланған жобалардың негіздемесі мен ... ... ... несиелік желілерді пайдалану қажеттілігін мұқият зерттей отыра, шетелдік инвесторларды конкурстық жүйемен таңдау тиімді. Бұл үшін банктер мен ... ... ... алдын ала сараптама жұмыстарын белсендіру қажет.
Шет елдік қоржындық инвестицияларды тарту мақсатында валюталық конвертация сұрақтарын шешіп, бағалы ... ... ... күн ... ... ... ... кешенін жүзеге асыру Қазақстанның аймақтарының экономикасына шет елдік инвестициялар тартуға ықпал ететіндігі сөзсіз.
Екіншісі және ... ... ере ... ең ... - ... мен ... ... оқыту. Оқытылған жұмысшылар жақсы жұмыс істейді де, жоғары жалақы алады. Оның үстіне, оқытылған жұмысшылардың ... ашу үшін ... ... бар. ... - кәсіпкерлер қатарынан көбеюіне және шағын бизнестің қанат ... өріс ... ... ... ... ... да, ... елдің тәуелсіздігін нығайтуға қызмет етеді.
Сөйтіп, инвестициялар - Қазақстан экономикасының қозғаушы күші екенін ұғынуымыз керек.
Қазіргі кезде Казақстан ... ... ... ... инвестицияның сапасына бөлу қажет деп санайды.
Қазақстан Республикасының өнеркәсіп құрылымында минералды-шикізат кешенінің үлесі ... 65 %-ға тең. Бұл ... ... ... ... қол ... жер қойнауын пайдалану мен жағдайын талдау ... оның ... ... анықталды..
Геологиялық ізденіс жұмыстарына бағытталған инвестиция көлемі күрт төмендеді. ... ... ... ... ... ... ... инвестицияның тек 3 %-ын құрады.
Қазақстан Республикасының Үкіметі мемлекет саясатының ... ... ... ұлғайту мақсатында ізденіс жұмыстарына инвестиция тартуда қосымша ынталандырушыларды жасақтауға негізделгенін көрсетеді. Оған Казақстан Республикасының Үкіметі жасаған республиканың ... ... даму ... ... орын алуы ... ... жағынан бүгінгі күні жоғары косымша құны бар және өңдеуші салаларды жақсартуға барынша күш салу ... Осы ... ... "Инвестициялар туралы" заң жобасына қосымшалар енгізді [87,88]. Заңға қосымшалардың басты мақсаты экономикада отандық және шетел инвесторларының ... мен ... ... және ... ... жасалған инвестицияларға қатысты мемлекеттік кепілдіктерді болашақта ұлттық экономиканы реформалау кезінде инвесторлар мүдделерінде қайшылық ... ... ... болды.
Инвестициялық хал-ахуалды нашарлатпау мақсатында заңға бұрын қойылған келісім -- ... ... ... ... ... ... ...
Қазақстан Республикасының Президентінің 2000 жылдың 6 наурызындағы № 349 ... ... ... ... мен ... ... ... беріледі:
1) инвестициялық жобалар экономиканың басты секторларына қатысты болғанында;
2) инвестициялық жоба қазақстандық заң ... ... ... тікелей инвестицияларды жүзеге асырған жағдайда.
Инвестициялық жобаның тиімді жүзеге асырылуы үшін инвестиция бойынша Қазақстан Республика Агенттігін келесідей жеңілдіктермен преференциялар беруі ... ... ... ... ... жасасуда 5 жыл мерзімге жер мен мүлік салығынан босату; салық алына бастайтын табыс алу кезінен 5 ... ... ... ... ... жобаны жүзеге асыруға қажетті құрал-жабдық, шикізат, материалдарды импорттау кезінде кедендік баға салықтарынан толықтай ... бір ... ... жеңілдіктер беру мерзімі негізгі қорға инвестиция көлемі мен ... ... ... ... ... беріледі. Ал кедендік баға салықтарынан босату оның Қазақстан Республикасында өндірілмеген ... ... ... ... ... ... ... сәйкес келмеу жағдайында беріледі.
"Шетел инвестициялары туралы" және "Тікелей инвестицияларды мемлекеттік қолдау туралы" заңдар қажетті кепілдіктерді беріп, экономикаға шетел капиталының келуіне ... ... ... 6 ... ... бас тартуын, мемлекет әлемдік тәжірбиеде орын алған осындай саяси және реттемелі тәуекелділіктен сақтандыру ... ... ... Саяси және реттемелі тәуекелділіктерді сақтандырудың құқықтық негіздері мен әрекет етуші механизмін жасақтау арқылы, Қазақстан ... ... ... ... өркениетті әдістерін жасақтауға бір қадам жасады.
Одан басқа Қазақстан Республикасында "Жер қойнауы мен оны ... мен ... ... ... ... ... ... заң жобасы дайындалды. Заңда пайдалы қазбаларды пайдалану құқықтарын беру, мемлекет пен ... ... ... ресурстарды тиімді және кешенді пайдалану ... ... ... бір ... кағидаларды жетілдіру көзделген.
Қазақстан Республикамыздың үкіметімен 2009-2011 жылдарға тікелей инвестиция тарту бағдарламасы жасалды. Оған жобаларды қоса қаржыландыру мен мемлекеттік ... ену ... ... ... ... ... ... капитал салымшыларды ынталандыру мақсатында жеңілдіктер жүйесі қарастырылып, оған ... ... ... ... нормасының ұлтайтылуы сияқтылары енген.
Қазақстан Республикасының инвестициялық іс-әрекетті реттеудің тиімділігін жүзеге асыру мақсатында жаңа Салық кодексінде инвестициялық салықтық преференциялар ... ... ... ... ... ... және ... салықтары бойынша беріледі.
Инвестициялық салық преференциялары жаңа өндірісті қалыптастыру, не әрекет етуші өндірісті ұлғайту мен жаңарту мақсатында негізгі қорға инвестиция ... ... ... ... ... ... ... белгіленген сомаға қысқарту, немесе негізгі қор мүлігін салықтан босату мүмкіндігі қарастырылған.
Қазақстан Республикада инвестициялық іс-әрекетті реттеуге бағытталған заңдардағы өзгерістер мен ... оны ... ... ... етеді.
Аймақтың нақты секторының инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін оны тиімді басқару қажет, яғни аймақтық билік инвестициялардың тиімділігін және семімділігін артыру үшін ... ... етуі ... ... инвесторлар үшін жеңілдіктер жасау және басқарудың барлық деңгейлерінде айқындық болуын қамтамасыз ету керек.
Сыртқы экономикалық қатынастарды ырықтандыру, шет елдік инвестицияларды ... ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымның интенсивті дамуы Оңтүстік Қазақстан облысының инвестициялық тартымдылығын арттыруда. Шет елдік ... ... ... ... ... - ... ... өнім өндіретін заманауи кәсіпорындардың құрылуы.
Шет елдік инвестициялардың қатысуымен ... ... ... ... ... ... ... атқарады. Несиелерді шет елдік валютамен қайтару қажеттілігі өндірілген ... ... ... ... талап етеді. Одан өзге, сыртқы саудадағы ... ... ... бәсекеге қабілеттілікті анықтаудың маңызды көрсеткіштерінің бірі болып табылады.
Шет елдік инвесторлардың қатысуымен ... ... өз ... ... қатар қажетті құрал-жабдықтар мен материалдарды импорттайды. Сондықтан да, олар сыртқы сауда айналымына жағымды да, жағымсыз да әсер етуі мүмкін.
Инвестициялық талдаудың ... ... ... инвестициялық қызметтің тиімділігін бағалау болып табылады. Экономика салаларындағы инвестицияларды экономикалақ бағалау жүйелі түрде жүргізілуі қажет. Экономиканың барлық саласындағы ... ... ... таза ... ... ішкі табыстылық норма, табыстылық индекс және дисконтталған өтелу мерзімі критерийлерімен бағалау ... ... ... ... ... ... саласы дүниежүзілік экономикалық дағдарыстан жағымсыз нәтиже алғандардың бірінші қатарында. 2009 ж. құрылыс жұмыстарының еуропалық нарығының көлемдерінің төмендеуі 8,4% ... ең ... ... - ... 32,3% және ... 21%, Еуроодақтың 19 елінің арасында өсу тек Польшада -5,3% және Швейцарияда -3,3% байқалған.Талдау көрсеткендей, Еуроодақтағы құрылыс ұйымдардың саны 2008 ж. 2010 ж. ... 3% ... ... ... ... бұл ... ... айналымдардың төмендеуі салдарынан орын алған. Бірақ 2009 ж. бұл ... ... ... ... саны ... 1% ... ... мүшелері арасында дағдарыстан кейін құрылыстың өсуі тек Польша және Швейцарияда орын алған. ... ... ... 2010 ж. ... қарай Польша, Болгария, Румыния, Хорватияның тартымдылығына байланысты инвестициялардың көлемі артты. Жалпы Еуропада коммерциялық жылжымайтын мүлікке инвестициялар 2010 ж. 83,3 ... ... ... ... олар ... дейінгі көрсеткіштерден төмен болды.
Шетелдік негізгі капиталға жұмсалған инвестициялардые ... ... ... ... ... ... инвестициялардың басым бөлігінің Атырау облысына (51,93%), Батыс қазақстан (7,23%), Маңғыстау облыстарына (5,5%) тиесілі екендігін көреміз. Бұл шетелдік компаниялардың қаржысының басым ... ... ... ... ... ...
3 кесте - Негізгі капиталға жұмсалған шетелдік инвестициялардың жалпы республика көлеміндегі игерілуі, млн.теңге
Көрсеткіштер
2009 ж.
Өндірудің республика көлеміндегі ... ... ... ... ... ...
390008
51,93
Шығыс Қазақстан
9129
1,22
Жамбыл
87
0,01
Батыс Қазақстан
54306
7,23
Қарағанды
17428
2,32
Қостанай
6447
0,86
Қызылорда
2601
0,35
Маңғыстау
41286
5,5
Павлодар
3308
0,44
Солтүстік Қазақстан
359
0,05
Оңтүстік Қазақстан
12278
1,63
Астана
1273
0,17
Алматы
504
0,07
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... бағытталған мемлекеттік қолдау да орын алған. Біздің көзқарасымызбен, инвестиция көлемінің артуы және экономика салаларын мемлекеттік ... ... алға ... ... өсу динамикасы үшін негіз бола алады деп есептейміз. Мысалы, құрылысқа салынған тікелей ... ... 2006 ж. 5,3 ... АҚШ ... ... ... сосын бұл көрсеткіш 1,2 млрд. АҚШ долл. дейін ... Бұл ... ... ... ... ... байланысты болды, және осыған орай, азаматтық құрылыста, мұнайгаз және тау-кен өнеркәсібі салаларында инвестициялық жобаларға ... ... ... ... ... ... ... мәліметтері бойынша, инвестициялардың көлемдері оның ішінде бюджеттік және жеке ... жыл ... ... өскенін көрсетті 0,95 трлн. теңгеден 2,7 трлн. теңгеге дейін ... 27 есе ... ... экономика саласында, оның ішінде, құрылыс саласында жалпы инвестициялардың және тікелей шетел инвестициялардың көлемі артып келеді.Меншік нысандары бойынша еліміздегі инвестицияларға талдау ... ... онда ... ... ... ... инвестициялардың құрамында 2009 жылы 2006 жылмен салыстырғанды 19,6 %-дан 26,6 %-ға өскен, ал абсолюттік сомада 2,7 есе ... (4 ... ... заң ... мен ұйымдастырылған шаралар Қазақстан экономикасына шетел инвестицияларының ағымын қамтамасыз етеді. Қазіргі кезде әлемнің 50-ге жуық ... ... ... ... ... бағалауы бойынша Орта Азияға тартылған инвестициялардың 80% жуығы Қазақстанға тартылған. Бүкіләлемдік банк Қазақстанды инвестициялық климаты қолайлы 20 ... ... ... ... ... - ... капиталға инвестициялар меншік нысандары бойынша, млн.теңге
жылдар
Негізгі капиталға инвестициялар
Соның ішінде
мемлекеттік
меншіктік
шетелдік
2006
1703684
230595
1138823
334266
2007
2420976
306459
1446878
667639
2008
2824523
385686
1687784
751053
2009
3392122
555830
1933319
902973
Қорытындыға пайызбен
2006
100
13,6
66,8
19,6
2007
100
12,7
59,8
27,5
2008
100
13,7
59,8
26,5
2009
100
16,4
57,0
26,6
Қазіргі кезде Қазақстанның дамуы үшін халықаралық қаржылық және ... ... яғни ... ... қор ... ... реконструкциямен даму банкі (ХРДБ), Азиялық даму банкі (АДБ), Европалық реконструкция және даму банкі ( ЕРДБ), Ислам даму ... (ИДБ) және ... АҚШ, ФРГ ... Үкіметтерімен қаржылық келісімге қол қойылған.
2004 жылдан бастап Қазақстанның ең үздік инвесторы атты конкурс жарияланды. Бұл шешім Шетел ... ... VII ... ... Қазақстанның инвестициялық иминджін көтеру мақсатында жүргізілетін шаруа болып табылады. Жеңімпаздар , , , , , , , , ... ... ... ... критерийлер мыналар:
- кіршіксіз репутациялар;
- қызмет етуінің анықтығы;
- даму перспективалары;
- өндірісті дамытуға салған тікелей инвестициялары;
- әлеуметтік салаға ... ... ... ... ... ... ... орындарын ашу және сақтау;
- қазақстандық мамандарды шетелде оқыту.
Осы номинацияларды жеңіп алған ірі компаниялар: , , ЖАҚ - ... , ЖШС - ... әуе ... ... кәсіпорны.
Қазақстан Республикасының статистика жөніндегі Агенттігінің мәліметтері бойынша 2009 жылы негізгі капиталға ... ... 2420976 млн. ... ... ... ... негізгі капиталға инвестициялардың басым бөлігі өндіріс - 2,1%, ... ... мен ... - 21,1 %, транспорт және байланыс - 14,8 %, кен ... - 10,4% ... ... Ал негізгі капиталға инвестициялар сауда сферасында - 42,9 %, қаржы секторында - 76,8 %, құрылыста - 56,3 %-ға ... ... ... ... ... ... ... инвестициялар көлемі Атырау облысында 72,5 %, Қарағанды облысында 6,6%-ды құрап отыр. Елімізде қазір жүргізіліп жатқан реформалардың арқасында Қазақстан ... ... ... ... қол ... ... экономикасы жоғары инвестициялық екпінмен дамуда. ЖҰӨ-нің 2009 жылы 10,8%-ға өскен, бұл 2008 жылмен салыстырғанда 9,2 %-ға ... ... ... ... ... маңызды оқиға болды. Ол ел экономикасын сыртқы жағымсыз факторлардан қорғауға және келешек ұрпақтарға арналған қорларды қалыптастыруға құрылған. ... ... ... бойынша 2009 жылы еліміздің халықаралық резерві 9,9 млрд долларды құраған, бұл ел ... өсу ... ... ... ... ... үш жылда мемлекеттік бюджеттің кіріс бөлігі бекітілген көрсеткіштердің артығымен орындалып отыр.Қазақстан Республикасы инвестициялық климатты жетілдіруде негізгі ... бірі - ... ... ... ірі ... компанияларды тарту. Бұл қажетті қаржы көлемін, технологиялар мен тәжірибелерді, инфрақұрылымдық мүмкіндіктерімізді дамыту мен ... ... ... ... ... етеді.Қазақстанның ипнвестициялық әлеуеті өте жоғары. Жаңа инвестициялық жобада экономиканың басымдылықты салаларын ... ... газ және ... ... ... ... ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу, құрылыс пен жолдар ... ... ... жаңа ... ... ... сала мен туризмді дамытуды көздейді.
Қазақстан үшін мұнай-химиялық өндірісті және ... ... ... ... өңдеу мен түсті және қара металлдардың негізінде ... ... ... ... ... ... ... - инновациялық даму стратегиясын жүзеге асыруда, ең алдымен, инвестицияларды маңыздылығы жоғары мына салаларға тарту қажеттілігі анықталған: ... ... ... ... мен ... өңдеу; құрылыс материалдар өнеркәсібі; биотехнологиялар, химия мен ... ... ... ... ... ... ... бойынша әлемнің лидер болған ірі корпорацияларын біздің елімізде жүзеге асырылатын ... ... ... ... инвесторлардың белгілі бір аймаққа қызығушылықтарының деңгейі осы аймақтағы шетелдіктердің қатысуымен құрылған кәсіпорындар мен олардың өндірген өнімдерінің көлемімен тікелей байланысты.
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бойынша құрамына талдай жасар болсақ, 2010 жылы меншіктің барлық нысандары бойынша 12065 кәсіпкерлік субьектілері ... ... Оның ... ... ... ... кәсіпорындар саны 2010 жылы 1032-ні құрап отыр, бұл 2006 жылмен салыстырғанда 1,2 есеге арттық. Шетелдік ... ... саны 2010 жылы 450-ді ... (2006 жылы - 358), бірлескен кәсіпорындар саны 2010 жылы 534-ті құраған (2006 жылы - ... жылы ... ... 66,34 млрд ... ... ... бұл 2006 ... салыстырғанда 2,7 есеге артық. Оның ішінде шетелдік заңды тұлғалардың өндірген өнімі көлемі 23,26 млрд, ал бірлескен кәсіпорындардың өнімінің көлемі 43,02 млрд ... ... ...
Қазақстан экономикасын тұрақтандыру және дамытудың маңызды жолдарының бірі - ... ... ... ең ... ... ішкі ... ... және көбірек тиімді пайдалану болып табылады.
Қазақстан тәуелсіздікке қол жеткізген күннен бастап экономикалық жағдайда тұрақтандару, ішкі экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және ... ... ... ... белсенді жүргізе бастады. Қазіргі уақытта жүргізілген нарықтық экономиканың оң нәтижелерін айқын көруге ... ... ... валюта қорының мәліметтері бойынша Қазақстан жан басына инвестиция тарту көрсеткіші бойынша ТМД елдері ішінде алғашқы орындардың бірін иеленді.
Еліміздің инвестициялық ... ірі ... ... үшін ... ... отандық және шетелдік қаражаттарды келтіруге, тауар өндіру және қызмет көрсетуді ... ... ... қатынастары субъектілерінің сұраныстарына сәйкес ұлғайтуға бағытталуы тиіс.
Жеке инвесторлар Мемлекеттік ... ... ... ... ... өте ... Олар тауарларды және қызмет көрсетуді сұраныстарымен ұштастыра отырып арттыруға, өндірістің түрлі жобаларымен нағыз тиімділерін пайдалануға тырысады. Міне, сондықтан да, жеке ... ... ... ... ... ... мемлекет тарапынан оларға қолайлы жағдайлар жасауға, атап айтқанда, салық салу, несие беру, кедендік баждар жағынан едәуір ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысының өндірістік кешеніне шетелдік инвестицияларды тарту келесі мақсаттарға қол жеткізу үшін қажет: жаңа техника мен технологияларды, ноу-хауды алу ... ... ... ... мен шет елдік валюта түсімін молайту; импортты қысқарту (импорт алмастыру) мен шет елдік валюта шығынын азайту; ішкі нарықты жаңа тауарлармен ... ету; ... ... еңбек, энергетикалық және басқа да ресурстарды тиімді пайдалану, кәсіпорындардың рентабельділігін арттыру; ұлттық кадрлардың басқару ... ... жаңа ... ... ... ... өнімділігін арттыру; өндірістік кешенді модернизациялауға қол жеткізу.
Нарықтық қатынастар жағдайында инвестициялық процестерге мемлекеттің әсері, ең алдымен, шет елдік инвестицияларды тарту ... ... мен ... ... ... ... секторларына бағытталуын марапаттауды көздеуі қажет. Оған қол жеткізу үшін ... ... шешу ... шет ... ... үшін ... және ... жататын әдістемелік базаны құру; инвестициялық несиелеудің тиімді жүйесін жасау; жекелеген аймақтар мен ... шет ... ... үшін ... ... атқаратын жеңілдіктер жүйесін құру қажет; шаруашылық жүргізуші субьектілер, жоғары ведомстволар (концерндер, ассоциациялар) және жергілікті билік ... ... ... мен ... ... ... ... экономикалық аймақтар мен концессиялар бойынша нормативтік базаны қамтитын тұрақты экономикалық және сыртқы сауда заңнамаларын жасау; салық ауыртпалығын төмендетіп, ... ... ... ... шет ... инвестицияларды сақтандырудың тиімді механизмдерін жасау; экономика салаларын монополиялық жағдайдан ... ... ... ... асыру қажет; дамыған қор нарығын және заманауи коммуникациялық-ақпараттық базаны қамтитын өндірістік, қаржы және нарықтық инфрақұрылым қалыптастыруға қол ... ... ... - ... дамудың жоғары және тұрақты қарқынын қалыптастыруды, ғылыми - техникалық прогресс жетістіктерін енгізуді, инфрақұрылымды ... ... Бұл ... экономиканың осындай және өзге салаларының даму болашағы, әлеуетті тұтынушылардың ... мен ... ... шаралардың бәрі мемлекеттің маңызды міндеттері болып табылатын - аймақ тұрғындарының әлеуметтік жағдайын жақсартуға және ... өмір сүру ... ... ... етуі ... ... Қазақстан соңғы жылдар ішінде өзін сенімді әріптес және тұрақты мемлекет ... ... ... ... инвесторларды қызықтыруда қолайлы іскерлік климат құруға - жеке меншікке құқық, ... ... ... заңдардың тұрақтануы, инвестицияларға мемлекеттік қолдау көрсету, жасалынған келісімдердің сенімділігі мен тұрақтылығы - осының бәрі негізгі факторлар болды.
Шетелдік экономистер ұсынған ... ... ... әсер ... ... шарттар мен факторларды барынша терең есепке алатындығымен ерекшеленеді. Мұндай факторлардың қатарына валюталық әсерді де жатқызуға болады. Инвестициялардың ... ... ... валютада (АҚШ доллары, евро) жүзеге асыратын Қазақстан үшін оны ... aлy өте ... ... ... көп ... ішкі ... ... жоғарылату немесе төмендету арқылы шетелдік валютадағы капиталдың бағасын бұрмалаушылыққа әкеледі. ... да, ... ... ... ... ... инвестицияларды импорттың үлестік салмағы мен валюта бағамына сәйкестендіру арқылы ... ... ... ... тәжірибесі жекелеген инвесторлар мен мемлекет үшін ең жалпылама белгі таза ... құн ... ал ... ішкі ... ... қайтарымдылық мерзімі көрсеткішімен салыстырғанда шынайы және басымдау екендігін көрсетіп отыр.
Зерттеу ... ... ... ... әр тараптан инвестициялық жобалардың тиімділігін сипаттайды және ешбір ... да ... ... ... ... ... олардың әрқайсысы өз мәліметтерін жинақтайды және тек бәрі ... ғана ... ... ... ... ... пікір қалыптастыра алады.
Жоғарыда қарастырылған әдістемелік тәсілдерді пайдалануда жобаның болашақтағы табыстылығы тәуекелдермен байланысты екендігін естен шығармаған жөн. Әсіресе бұл ұзақ ... ... ... ірі көлемдегі инвестициялық жобаларға қатысты. Сондықтан да, инвестициялардың тиімділігін анықтауда нарықтық экономикасы дамыған елдерде қолданылатын тәсілдерді қолдана ... ... ... ... алу қажет. Мысалы, Ұлыбританияда 5 пайыз деңгейінде ресми түрде ұсынылатын дисконттау ставкасы табысқа қол жеткізу мүмкіндігі күмән ... ... тағы да 2 ... ... әсер ... факторлардың бәрін есепке ала отырып шетелдік компаниялар Қазақстандағы дербес жобалар ... ... ... бағалауда жоғарылатылған пайыздық ставкаларды пайдаланады. Олар өз кезегінде тәуекелдің ... ... ... ... ... ... пайыздық ставка батыс елдерінде 5 пайызды құрайды;
- елдегі саяси, экономикалық, экологиялық және ... ... ... ... үшін ... ... ... инфляция, заңнамалар мен салық салудағы өзгерістер) пайыздық ставканы 6 ... ... ... мен ... ... ... байланысты тәуекелдер (төлемақы мәселелері, шикізат жеткізудегі қиыншылықтар, тауар өткізу нарықтарының өзгеруі мен ... ... ... ... ... ... ставкасын қосымша 1-10 пайызға жоғарылатады. Еліміздегі көтеріңкі пайыз ставкаларының қолданылуы оған қосымша капитал тапшылығымен түсіндіріледі.
Сонымен, нарыққа өту ... ең ... ... бірі ... ... ... конкурстық негізде таңдау қарастырылады. Өз кезегінде олар салынған ақша қаражаттарының қайтарымдылығы мен ... ... ... ... ... ... ... өсуге тигізер әсері бойынша дәрежеленуі шарт. Шектеулі ішкі ресурстарды, тікелей шетелдік инвестицияларды пайдалану және еріксіз сыртқы қарыздарды тарту, сондай-ақ ... ... ... ... бағалауда жаңа әдістемелік құралдарды қолдану қажеттілігін алға қойып отыр. Ал олардың көмегімен жүзеге асырылуға ұсынылып отырған инвестициялық жобаларды ... ... ... ... ... ... ... процесс ең алдымен ішкі ресурстармен және шетел инвестициялармен маңызды болуы керек. Инвестициялық әрекетке мемлекеттік араласудың екі ... ... ... 1) мемлекеттің араласуы, ресурстарды бөлуде тиімділікке қол жеткізу;2) мемлекеттің араласуы, құрылымдық қайта құру кезеңде халық шаруашылығын қайта қалыптастырудың бөлінбес бөлігі ... ... ... ... ел ... ... ... шешуді жылдамдатады. Қарастырылған мәселені экономикалық ерекшеліктерін анықтай отырып, яғни шикізаттық ... ... ... мен ... ... типті экономиканың ерекшеліктерін ескере отырып шешу қажет. Біздің экономикамыз жоғары капитал сыйымдылығымен, капитал айналымының ... және ... ... баяу әсер ... ... ... ... жағдайда инвестициялық қызметтің өзін өзі реттеу мүмкіншілігі жоқ. Инвестициялық процестерді белсендіруге арнайы бағытталған мемелекеттік ... өту, ... ... ... әлеуетті дамытуға қызығушылықты арттыру, өндірістік сектордың көптеген салаларына инвестициялық ресурстарды толықтыру механизмін ... ... ... ... пен ... ... ұйымдастыруға жаңа нарықтық инфрақұрылымды құру қажет.
Инвестициялық тәуекелділікті талдау мен бағалау нәтижелері оны төмендетуге бағытталған ... ... ... тұрады:
1) жобаның қатысушылар арасындағы тәуекелділікті бөлу;
2) болжанбаған ... жабу ... ... ... қаржыландыру тәуекелділігін төмендету;
4) өндірістік тәуекелділікті сақтандыру;
5) инвестициялық жобаларды ... ... ... ... ... болдырмауға және қосымша шығындарды төмендетуге арналады. Тәуекелділікті бөлу, ... ... және ... ... ... ... ... Келісімдерді қорытындылауда келесі шараларды жасау керек:
- әр жоба қатысушысының мүмкіндігін анықтау;
- тәуекелділік ... ... ... туралы келісім;
- жобаға қатысушылар арасындағы тәуекелділікпен табыстарды бөлу.
Тәуекелділік деңгейі жоғары ... ... оған ... да ... болады.
Болжанбаған шығындарды жабуға қорландыру құралдарын құру шығындарды жабуға, компенсациялауға және ... өз ... ... ... ... Құралдарды қорландандыру келесі жағдайлармен жүзеге асырылады:
- жағымсыз жағдайлардың нәтижелері мен олардың шығындары;
- қорлардың жұмыс түрлері мен шығындалуы бойынша, ... ... ... ... ... ... ... пайда болғанда қорларды қорландыру тәрбітібі анықталады.Егер болжанбаған шығындар компенсациясы қордан бөлінген құралдан төмен болса, қалғаны жобаның резерв қорына қайтарылады. ... бір ... ... ... ... ... оперативті шешуге басқарушы жобаның иелігінде болады. Сонымен қатар есептесудің ақша құралдарының кірісі мен ... әр ... оң ... ... ... ... тізімі
1. . Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы. Егемен Қазақстан, 2010 жыл 31 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы. Егемен Қазақстан, 2003 жыл 11 қаңтар.
4. Игонина Л. Л. Инвестиции: Учеб./ Л. Л. Игонина; Под ред. В. А. ... - М.: ... 2002. - 480 ... А.М. ... ... ... ... преодоления инвестиционного кризиса в реальном секторе. - М.; Дело, ... ... ... ... Ю. П. Анискин, А. Ю. Бударов, А. Н. Попов, В. В. Привалов; Под ред. Ю. П. ... - М.: ИКФ ... 2002. - 272 ... Игошин Н. В. Инвестиции. Организация управления и финансирование: Учебник для ... Н. В. ... - М.: ... ЮНИТИ, 2000. - 413 с
8. Ревинский И. А. Инвестиционный ... ... ... ... ... И. А. Ревинский. - Новосибирск: Изд-во Новосибирского ун-та, 2000. - 437 с
9. Шахназаров А. ... И. ... ... ... // Инвестиции в России, N9, 1996.
10. ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы.
12. Қазақстан Республикасының Заңы. 1994 жыл 27 желтоқсан.
13. Қазақстан ... ... 1997 жыл 28 ... ... ... Заңы. 2004 жыл.
15. Заңы.
16. Қ.Р.Ұлттық статистикалық агенттігінің статистика жинақтамасы 2011 ж.
17. Мәжитов Д. Ақша айналысы - ... ... ... ... ... 6б.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 45 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ивестицияның пайда болуы29 бет
Инвистиция тарту жолдарын арттыру64 бет
Кәсіпорынның инвестициялық тартымдылығын арттыру жолдары67 бет
Кәсіпорынның инвестициялық қызметінің қаржылық аспектісі қазақстан республикасындағы инвестиция35 бет
Халықтың жинақтары инвестицияларды қаржыландыру және несиелендіру көздері ретінде4 бет
Қр-ның экономикалық өсіміне экспортты-импорттық операциялардың әсері туралы90 бет
Аймақ экономикасы дамуының кластерлік принципі9 бет
Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту124 бет
Аймақтарды мемлекеттік реттеу21 бет
Аймақтардың дамуын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь