Бәсекелік артықшылық

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Бәсекелік артықшылықты құруда Қазақстанның әлемдік тәжірибелерді қолданылуы 2.2 Бәсекелік артықшылықты құрудағы Портер тәжірибесі 2.3 Әлеуметтік.экономикалық жоспарлаудың шетелдік тәжірибесі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Қазіргі заманғы әлемде мемлекеттер арасындағы бәсеке күшейе түсуде, ал табысты басқа экономикалар қол жеткізілген прогреске қарамастан, алға басуда. Дамушы мемлекеттердің бірқатары өздерінің серпінді экономикалық өсуіне байланысты әлемде неғұрлым маңызды рөл атқара бастады.
2050 жылға дейін дамушы елдер жоғары урбанизация, адами капиталдың өсуіне және табиғи ресурстардың қолжетімділігіне байланысты дамыған елдерден жылдам өсетін болады. Қазірдің өзінде дамушы елдерде жұмысқа орналасу, білім алу және демалу мүмкіндіктерінің мол таңдауын ұсынатын, әлеуметтік-экономикалық белсенділік орталықтарына айналып келе жатқан қалаларға халықтың ауылдық жерлерден көшіп-қонуы күшеюде. Соның нәтижесінде, 2050 жылға қарай әлем қалаларында халықтың 70 %-ынан астамы тұратын болады.
1. С.Р. Нарматов, А.С. Нарматова Экономикалық теория. Лекциялар курсы. І – бөлім, Тараз, 2004.
2. А.Әбубәкіров, М. Есқалиев. Экономикалық теория негіздері. Алматы, 2000.
3. Қожаниязов Т.Ж., Мамедов О.Ж. Экономикалық теория және тәжірибе негіздері. Жамбыл, 1997.
4. Осипова М. Экономикалық теория, Алматы, 2004.
        
        Жоспар
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1 Бәсекелік артықшылықты құруда Қазақстанның әлемдік ... ... 2.2 ... артықшылықты құрудағы Портер тәжірибесі 2.3 Әлеуметтік-экономикалық жоспарлаудың шетелдік тәжірибесі
III. Қорытынды
IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазіргі заманғы ... ... ... ... ... ... ал ... басқа экономикалар қол жеткізілген прогреске қарамастан, алға басуда. Дамушы мемлекеттердің бірқатары өздерінің серпінді экономикалық өсуіне байланысты әлемде неғұрлым ... рөл ... ... ... ... ... ... жоғары урбанизация, адами капиталдың өсуіне және табиғи ресурстардың қолжетімділігіне байланысты дамыған елдерден жылдам өсетін болады. Қазірдің өзінде дамушы ... ... ... ... алу және ... ... мол таңдауын ұсынатын, әлеуметтік-экономикалық белсенділік орталықтарына айналып келе ... ... ... ауылдық жерлерден көшіп-қонуы күшеюде. Соның нәтижесінде, 2050 ... ... әлем ... халықтың 70 %-ынан астамы тұратын болады.
Ұзақ мерзімді перспективада дамушы елдер, ең алдымен Қытай және Үндістан ... ... ... ... үлес қосатын болады. 2050 жылға қарай дамушы елдердің ІЖӨ-нің жиынтық көлемі дамыған елдердің ІЖӨ көлемінен асып түсетін болады, ал Қытай ... аса ірі ... елге ... ... ... саны 5 есе ... ... дамып келе жатқан аса ірі 30 экономиканың 19-ының табыс деңгейі ... ... ... ... ... бар.
Бұл ретте жан басына шаққандағы ІЖӨ деңгейіне қатысты дамушы және дамыған елдер арасындағы айырма екі есе қысқарады. ІЖӨ-нің жан ... ... ... ... көрсеткіші 2005 жылғы бағалармен сатып алу қабілетінің паритеті бойынша 2050 жылға қарай 2,5 есе ... 8 ... 20 мың АҚШ ... ... ... болады.
Дамушы елдердің экономикалық өсуінің жоғары қарқыны, олардағы орта тап үлесінің ... және ұзақ ... ... ... жеке ... ... өсуі Қазақстаннан шикізат ресурстарын және ауыл шаруашылығы өнімін экспорттауға тұрақты сұранысты ... ... ... ... ... құруда Қазақстанның әлемдік тәжірибелерді қолданылуы
Батыс Еуропа елдерінің бай ... ... ... экономикалардың бәсекеге қабілеттілігін арттыруын қамтамасыз ететіндігін дәлелдейді. Интеграциялық бірлестіктерді құру олардың қалыптасып келе ... ... мен ... ... ... шынайы қауіптер төндіруі мүмкін ірі трансұлттық және ұлттық құрылымдарға қарсы ... ... ... ... ... ... ... әлемдік дамудың үстемдік ететін үрдісі бола бастауда. Қазіргі кезде барлық әлем - бұл аймақтық одақтардың жиынтығы. Батыс ... ... және ... Америкада, Оңтүстік-Шығыс Азияда, посткеңестік кеңістікте және Африкада ортақ экономикалық және геосаяси мүдделермен байланысты ірі аймақтық бірлестіктер бар. Оларды құрудың ... мен ... ... ... ... ... экономиканың жаһандану аясында олардың барлығы олармен біріккен мемлекет топтарында ұлттық мүдделерін қорғауға бағытталды. Азиялық, еуразиялық және еуропалық ... ... ... ... алдында халықаралық экономикалық қатынастар жүйесінде дағдарыстық немесе сілкіністік құбылыстар болып өткен. Бірыңғай Еуропаны құру ... ... іске ... ... ... соғыстан кейін басталды. 80-жылдары соғыстың аяқталуы АТЭҚ Форумы мен ... ... ... ... ... ... 1991 жылы Кеңес Одағының құлдырауы ТМД құрылуына алып келді. Азиялық және ... ... ... ... ЕурАзЭҚ құрылды. 2008 жылы тамыз айында Грузия-оңтүстік Асетиялық қарулы жанжал ЕурАзЭҚ Кеден одағын құруын жеделдетті. Бірыңғай экономикалық кеңістіктің ... ... ... болған қаржылық-экономикалық дағдарыстан кейін жылдам қарқынмен жүрді. Хронологиялық жүйелілікте келтірілген тарихи фактілер бұл бірлестіктер кездейсоқ туындағанын білдірмейді. ... ... ... ... құрғаннан бастап ЕурАзЭҚ Кеден одағының құрғанға дейін оларды құрудың алғышарттары едәуір ертерек туындаған, ол туралы сәйкес дайындық жұмыстары ... ... ... бұл ... ... ... ... себептері көрсетілген дағдарыстық және сілкіністік құбылыстармен бағыттық тәуелділігі жоқ, бірақ себеп-салдарлық байланыстар бар ... ... ... ... ... ... ... ұлттық экономиканың серпінді және тұрақты дамуын қамтамасыз етуімен мемлекеттердің ынтымақтастығы уақыт әмірлігі болып табылады. Аймақтық интеграциялық байланыстарды дамыту негізінде сәйкес ... ... ету ... көп ... әлемдік экономикалық кеңістіктің құрылуы орын алады, мұндай әрбір полюс өзара тәуелділік пен ... ... ... ... негізінде ұқсас әлеуметтік - экономикалық міндеттерін шешетін мемлекеттер тобы болып табылады. Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 1994 жылы ... ... ММУ ... сөйлеген сөзінде еуразиялық интеграцияны құру қажеттілігі туралы стратегиялық бастамасы заманауи жағдайда, әсіресе әлемдік жаһандық айқынсыздық алдында ... ... ... ... артықшылық болып табылады. Ол Еуразиялық әлемдік жобасын құрудың қажеттілігін қырағы көрді. Бұл интеграциялық мәселенің барлық ... ... ... ... және ... ... ... одаққа мүше елдер үшін орталықтандырылған ынталандырма жасауға және интеграциялық үдеріске қатысушылардың әрқайсысының ұлттық мүдделерін қорғауға бағытталған басымдылықтардың ... ... анық және ... ... құруды талап етеді. Еуразиялық интеграция үшін, ұлттық экономикалардың ... және ... ... мән-мәтінде оны ары қарай тереңдету үшін негізгі үш деңгейді - ... ... ... ... ... мемлекеттік ынталандырудың экономикалық тетіктері және корпоративтік интеграцияның ұйымдастырушылық тетіктерін көрсететін көршілестік стратегиясын іске асырудың ... ... ... ... ... мемлекеттік әсер тетіктері, біздің пікірімізше, аймақтық интеграциялық бірлестіктердің ... ... ... ... және ... саясатының тиімділігін арттыру мақсатында арасында дамудың мемлекетаралық институттарын құру, әлемдік ... ... ... ... үйлестіруін атап көрсетуге болатын бірқатар шараларын қамтуы мүмкін. Интеграциялық әлеуетті іске асыру ... ... ... құру ... ... және ... ... құралдарын қолдану негізінде өте жедетілген және тиімді болуы мүмкін. Мемлекеттік (немесе мемлекеттің ... ... мен ... ... бар бұл тетіктер интеграцияны корпоративтік деңгейде жылдамырақ жүргізуге жеке шаруашылық жүргізуші ... ... ... үшін ұзақ ... кезеңін тез өтуге мүмкіндік береді. Корпоративтік интеграцияны ынталандыру мемлекеттік деңгейде (даму институттары мен мемлекеттік ... ... ... ... ... әдісінен басқа) және экономикалық ынталандырудың жанама шараларымен жүзеге асырылуы мүмкін. Бұл бірлескен кәсіпорындар үшін салық жеңілдіктері, ... ... ... үшін ... ... ... ... мен жеңілдігі бар несиелер.
Қарастырылған тетіктердің барлық спектірін қолдану көршілестіктің ... ... және ... ... ... ... ... мәдени және көпқырлы ынтымақтастықтың барлық деңгейдегі өзге де өзара ... ... ... ... және ... одағы мен Бірыңғай экономикалық кеңістігімен қатар, Еуразиялық экономикалық қауымдастыққа мүше ... ... ... табысты жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Жоғарыда аталғанның барлығы Еуразиялық әлемдік жоба ... ... ... интеграциялық бастамалар негізінде өзінің ары қарай дамуын алады және тұрақты сипатқа ие. Жаңа ... ... ... ... ... ... ... Беларусь, Қазақстан және Ресейдің Кеден одағын құруда және осы мемлекеттердің шынайы Бірыңғай экономикалық кеңістік құруында ілгері дамуында сенімді ... ... ... ... Сол ... ... ... тікелей қатысы бар Орталық Азия елдерінің өзара әрекеттесуі әлі де шешілмеген мәселе болып қалуда. Өкінішке орай, Президент Н.Ә.Назарбаевтың өзінің Жолдауында ... ... атап ... ... ... ... күші ... Азия елдерінің аймақтық бірлестіктерін құруда көрінісін әлі де таба алмауда, мәселен, даму үдерісі экономикалық, ... ... ... бірқатар мәселелерімен тежелетін Орталық Азия Одағын (ОАО) құру.
2.2 Бәсекелік артықшылықты құрудағы Портер тәжірибесі
Кластер теориясының ... ... ... ... қазіргі заманғы жаһандық экономика кезеңінде ең маңызды бәсекелік артықшылық көп ... ... ... ... ... (М.Портер, 2002). Аймақтық кластерлердің жасақталуы мен қалыптасуы қазіргі экономиканың маңызды бәскелестік артықшылығы ретінде бағаланып, нақты синергеттік ... ... ... ... экономиканың аймақтану негізі болады. Аймақтық бизнестің бәсекеге қабілеттілігін одан әрі арттыру үшін бұрынғы ... ... ... ... ... Енді ӘКК аймақтық холдингтік компанияға айналды. Ол облыстық әкімшіліктің бақылауында болады және өз қызметін территорияны дамыту жоспарларына сәйкес жүргізеді. Әлемдік ... ... ... субъектілері ретінде аймақтар белсеніп шыққан елдерде бәскелестік өрлейтінін көрсетіп отыр. ... ... өз ... және ... ... тән. ... ... дербестіктері де әртүрлі. Сондай-ақ аймақтардың әлеуметтік-экономикалық дамуы деңгейіндегі саралаулар да жетіліп келеді. Бір сөзбен айтқанда, аймақтар әлеуметтік-экономикалық және инновациялық-өнеркәсіптік ... ... ... бола отырып, тұтас ұлттық экономика мен тұрғындар тұрмысының сапасының инновациялық дамуы мүмкіндігін қамтамасыз ете ... Бұл, ... ... ... дамудың аймақтық мүмкіндіктеріне сүйенетін ұлттық инновациялық жүйені қалыптастыру қажет екендігін байқатып отыр. Мұндай мүмкіндіктер индустриялық-инновациялық дамудың аймақтық стратегияларын жасақтау үдерістері ... ... ... Бұл ... ... ... және ... тығыз интеграциялануына мүдделі болуы керек. Бұл ретте жоғары білім беретін оқу орындары, академиялық және салалық ғылымдар жетекші буынға айналады. Жаңа ... ... ... ... ... Бұл білім инновацияны өндіріс пен қызмет салаларына енгізудің негізгі базасы болып табылады. Ғылыми-инновациялық ізденістерге ақпараттық технологияны енгізу инновациялық үдерісті жеделдете ... ... ... ... ... ... үнемдеу және арзандату есебінен, яғни жаңа өзгерістерді жасақтауды тездету арқылы қол жетеді. ... ... ... хұқығын жасақтауда және ғылыми-инновациялық қызметтерді ынталандырудың экономикалық тетіктерін ойластыруда қиындықтар кезігуі мүмкін. Аймақтық инновациялық-өнеркәсіптік бағдарламаларды қалыптастырудың негізі мемлекеттік-жеке ... ... ... Бұл ... билік органдары мен жеке корпоративтік құрылымдар -- шаруашылық жүргізу субъектілері арасындағы алуан түрлі ... ... ... жүзеге асар еді. Инновациялық салада (бұл, ең алдымен, біз ұсынып отырған, жоғары оқу орындарының, салалық және ... ... ... ... тартуды қажет ететін инновациялық жобалар) ынталандырушылық рөлді венчурлық капитал атқарар еді. Осы ... ... ... ... ... отырғандай, ғылым мен техниканың мүмкіндігінше перспективалы, үдемелі бағыттарының индикаторы бола алмақшы. Бұл ретте Республика Үкіметі мен облыстық мәслихаттардың ... ... ... ... ... керек. Ал бұлай болуы үшін өнеркәсібі дамыған елдердің тәжірибесіне жүгініп, олар жиі пайдаланатын төмендегідей модельдерді қолдануға болады. 1. моделі -- ... ... ... қор қалыптастырып, оның қаржысы кейін аймақтық қорлардың ... жеке ... ... ... ... ... беріледі. Мұндай модель экономиканы мемлекеттік қормен мығым ... ... ... ... тән. ... ішінде Израиль тәжірибесі ең сәттілерінің бірі болып есептеледі. Бұл елдегі -- Yozma -- ... ... ... ... талдау арқылы, бірте-бірте, ұзақ мерзім бойы құрылды. 2. ... -- ... ... бар ... тән. Бұл ... екі стратегия қолға алынуы мүмкін:
* Мемлекеттік капиталдың қатысы бар ... қор ... ... ... ... елдің экономикасы әжептәуір дамыған аймақтарында құрылады (мысалы, Испаниядағы Каталония, ... ... пен ... ... келе ... капитал басқа аймақтарға да телінеді, сөйтіп, тоқыраудағы аймақтарды дамыған аймақтардың капиталы есебінен ... ... ... ... қатысы бар венчурлық қор (және венчурлық
инвесторларға арналған кепілдеме жүйесі) тоқыраудағы аймақтарда (мысалы, Франциядағы Тулуза, ... ... ... ... ... капитал негізінде жоғары технологиялық кластерлер қалыптасады. Міне, осылайша венчурлық капитал негізінде тоқыраудағы аймақтарды әрекеті қызмет етеді. Бұл екі стратегия бір ... ... ... да аз ... ... ... сүйенген елдерге тән. Ең жарқын үлгі -- АҚШ-тың шағын бизнестік инвестициялық компаниялары. Олар мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бірақ жеке инвестициялар тартылып, тәуелсіз кәсіби басқарушылар арқылы басқарылады. Территорияларды дамытудың стратегиялық бағдарламалары шеңберінде бөлімін қарастыру керек. Ол басқа ... ... ... ... ... бөлімді технологиялық қалыптастыру осыған сәйкестенетін аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамыту жоспарын жасақтаумен ұқсас және осы құрылыммен мазмұндалады. Ол ... ... ... ... ... және орнықтанудың алғашқы белгілері арқылы, сондай-ақ аймақтық инновациялық жүйенің дамуы бойынша талданады. Бұған сондай-ақ ғылыми-инновациялық қызметтерді ынталандарудың экономикалық механизмдері, ... ... ... ... ... мен ғылымға негізделген инновациялық технологияларға арналған мейлінше тиімді ... ... ... ... ... мен ... ... үшін автор компанияның бәсекелестік стратегияларын жоспарлауға қатысты М. Портердің моделін май өнімдерін өндіру саласында қарастырды. М. Портер моделіне ... ... ... құру екі ... ... ... ... ететін саланы талдау және сол саладағы бәсекелестер жайғасымын анықтау. ... жаңа ... ... болу қауіп - қатері;
2) ... - ... ... болу ... ... ... ... саудаласу қабілеттілігі;
4) ... ... ... ... ... ... ... өзара бақталасуы.
Портердің бірінші бәсекелестік күші - сала ішіндегі компаниялардың өзара бәсекелесуі. Аталған бес ... ... ең ... ... қазір жұмыс істеп жатқан компаниялардың бәсекелестігі. Нарықтағы бәсекелестік салада жаңа бәсекелстік артықшылықтың пайда ... ... ... ... ... ... артықшылық фирманың жаңа бәсекелестік стратегиясы арқылы қамтамасыз етіледі. ... ... өз ... ... ... оны қайта құрулары қажет болады. Сала ішіндегі бәсекелестік мәселелерін зерттей келек, бәсекелестік күрестік ... ... және ... ... әсер ... ... келесідей деген пікірге келеміз. Автор жүргізген ... ... ... көрсетуі бойынша саладағы бәсекелестік ортаның белгілі бір деңгейлері бар. Бәсекелестік күресте сапа дейңгейі шамамен ... ... ... сай ... ... алу ең ... ... ресурстармен қамтамасыз етулі дәрежесіне және оларды рационалды пайдалануына байланысты болады. М. ... ... ... күш - сала ... бәсекелестердің пайда болуы. Салаға жаңа өндірістік қуат ... және ... өз ... алғысы келетін жаңа бәсекелес - фирмалардың пайда болуы ... ... ... де бағаға қысым көрсетеді. Жаңа бәсекелестердің пайда болуы екі ... ... ... ... және экономика заңдылығына сәйкес бағаның көтерілуі жаңа бәсекелестерді шақыру сигналы бола алады; нарыққа ену ... ... және сол ... ... ... ... компаниялардың жаңа бәсекелестерге реакциясы. Нарыққа енуге кедергі келтіретін барьерлері:
- өндіріс масштабы: жаңа енген компания бірден көп көлемді өнім ... ... ... ... ... ... ... Ал нарықта артық тауар көлемі пайда болып бұрыннан жұмыс істеп жатқан кәсіпорындарға қауіп-қатер туғызуы мүмкін;
- ... мен ... кол ... ... ... Өндіріс шығындарын азайту сол тауарды өндіру тәжірбиесіне байланысты;
- айтарлықтай мөлшерде капитал ... ... ... ... ... ... бақылаушы органдар іс-қимылдары;
- тарифтік және тарифтік емес шектеулер ... ... ... ... ... бұл салада жаңа бәсекелестердің пайда бола қоюы қиын.
Қол жетерлік және бәсекеге қабілетті тауар-субституттардың болуы өнеркәсіптік кәсіпорындарға ... сол ... ... ... қалмауы үшін ұстап тұрарлық жаңа бағалық, ынталандырушылық жылжыту ... ... ... ... ... жаңа баға ... сәйкесінше пайда деңгейін төмендетуге, ал ынталандыру немесе жылжыту шараларына қосымша шығын қажет етіледі. Ол өз кезегінде ... ... ... Яғни екі ... әсер береді. Ол мәселені шешу үшін өндіріс шығындарын азайтудың жолдарын іздестіру қажет. Алмастырушы тауарлардың пайда болуы ... ... ... ғана ... ... ... ... қасиеттерін салыстыруға итермелейді. Алмастырушы тауарлар бағасынын төмен болған ... ... ... шығыны азаяды, яғни алмастырушы-тауар тарапынан бәсекелестікке әсері күшейеді. Бәскелестіктің бес күші ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді: нарық өлшемін (жылдық табыс, жалпы өндіріс көлемі, сату өсу ... ... ... ... ... өміршендік кезеңіне (ену, өсу, кемелдену және құлдырау); ... ... ... (ұқсас тауар өндіруші компаниялар саны); нарықтан әр компанияның нарық үлесіне; салаға кіру ... ... ... ... ... ... ... тауарлардың шығу жиілігі, технологияның өзгеру дәрежесі; шығындарды қысқару мүмкіндігіне: өндіріс масшабында, жеткізушілерге, ... ... ... жұмыс істеуіне және ; саланың пайдалылығына; сұраныстың ... ... ... құра ... ... ... ... тиіс:
- шығуы мүмкін нарық масштабы (локальді, ұлттық, аймақтық немесе әлемдік);
- нарықты өңдеу мөлшері (бір немесе бірнеше сегмент, барлық ... ... ... ... ... ... немесе пайданы өсіру).
Сонымен саладағы жайғасымды бәсекелестік артықшылық береді. ... ... екі ... ... ... төмен шығынды;
- тауарды түрлендіру.
Осы екі стратегиялық бағыттар негізінде төрт базалық страгегия құрылады:
- ... ... ... ...
- түрлену;
- түрленуге шоғырлану;
- шығындарға шоғырлану.
Белгілі ғалым Ж.Ж. Ламбен бәсекелік ... ... және ішкі деп ... ... артықшылық болады, егер тұтынушы үшін құндылық беретін тауардың ерекше сапаларына негізделсе. Сыртқы бәсекелестік ... ... ... ... ... ... бәсекелік артықшылықтан туындайтын стратегия - бұл ... ... ... ... ... бар ... риза емес тұтынушылар үмітін қанағаттандырудағы артықшылықтарына сүйенетін түрлендіру ... ... ... ... ... егер ол ... ... төмен деңгейлі өзіндік құнға жеткізетін құратын фирманың немесе тауардың менеджменті, өндіріс шығындарына қатысты артықшылық ... ... ... стратегиясына бағытталған кәсіпорындар қымбат емес, бірақ салыстырмалы түрде сапалы жаппай тұтыну өнімдерін өндіреді. Бұл стратегияны қоланып салада ... болу үшін ... пен ... сату ... ... ресурсты үнемдеуші технологияларды қолдану,шығындарға қатаң бақылау орнату, ... ... ... ... ... ... шығындарды қажет етеді. Шығындар бойынша лидерлік ... іске ... ... ... бәсекелестерге қатысты шығындар деңгейін төмендетуге мүмкіндік беретін жаңа технологиялық ... ... ... ... ... тыс ... ... тұтыншыларды шошытатындай сапасыз тауарларды ұсынуға әкеліп соқпауы ...
2.3 ... ... шетелдік тәжірибесі
Басқа елдердегі жоспарлау тәжірибесін біздің әлеуметтік-экономикалық жағдайымызға өзгертпей көшіріп алу мүмкін емес. Бұл келесі объективті ... ... ... ... ... ... ... табиғи-экономикалық, әлеуметтік-демографиялык, этно-мәдени және тағы да басқа себептерге байланысты өзгешеленеді;
2. ... ... ... біз ... ... кұру ... және де ... экономикалық тарихта әкімшілік-жоспарлык шаруашьшықтан нарықтық экономикага өткен бізге ұқсас бір ел ... ... ... мен ... ... өзгерістер белгілі бір себептерге байланысты тиісті ... ... және ... ... ал ... ... мемлекеттік реттеу шаралары олардьщ эволюциялык даму болып табылады.
Бірақ та шет елдер тәжірибесін ғылыми қорытындылау кажеттігі келесі жагдайлар ... ... ... экономиканы мемлекеттік реттеудің кағидалары мен жүйесінің тұжырымдамалы негізін, түбірін ... ... ... ... ... ... ... заңдылыктарын аныктау мүмкіндігі туады, және де бұл Қазақстан жағдайында мемлекеттік реттеудің механизмдерін ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеудің нәтижелерін салыстырып талдауға мүмкіндік береді және де керек болған жағдайда экономикалық реформаларды құруды, әлемдік шаруашылык ... ... ... ... ... отырып, реформаларды дұрыс жолмен жүргізуге мүмкіндік береді. Әлеуметтік-экономикалык процестерге ... ... ... ... ... қорытынды -- көптеген алдынғы қатарлы елдерде экономиканы мемлекетгік реттеудің негізгі кұралдары ретінде халык шаруашылығы дамуының ... мен ... ... ... жоспарлау, бағдарлама жасау қарастырылады. Осыған байланысты, шет елдердің жоспарды жасау және колдану тәжірибесін зерттеу өте мацызды. Өнеркәсібі дамыған елдерде (АҚШ, ... ... ... ... индикативті жоспарлау -- нарықтық экономиканы ... ... ... бірі болып жоғары нәтижесін дәлелдеді және осы елдердің тәжірибесі белгілі бір ... ... ... ... ... ... экономиканы басқарудың саларалық қағидасы қолданылды. Францияда дайындалған саларалык бағдарламалар барлык шешуші экономикалык салаларды ... және ... ... ... және ... ... ... рөл аткарады. Бұл тәжірибе біздің жағдайға пайдалы болар еді. Нарыктық жүйеге көшуге байланысты эйфория халық шаруашылық мәселелерін тиімді шешу ... ... ... ... ағымды, орта мерзімдегі жоспарлаудың ғылыми-әдістемелік және ұйымдастырушылдық мәселелерін арнайы ... ... ... бұл ... ... ... ... жүргізеді. Реттеуші органдардың басты міндеттерінің бірі аймактардьщ үйлесімді кешенді дамуын қамтамасыз ету. Мысалы, ... 1982 жылы ... ... ... ... ... ... басқару иерархиясының үш деңгейінің функциялары ажыратылған (коммуналдар, департаменттер және аймақтар). Ал департамент құрамына кіретін кантондар мен аудандардың өзіндік даму ... ... ... және ... тәуелсіздігі жоқ. Халық шаруашылығында аймактық мәселелер мен ... ... ... үйлесімді байланыстыруға Швециянын, Англияның, Германияның және де баска дамыған нарықтық жуйедегі елдердің көптеген үкіметтік шешімдері арналған. Бұл шешімдердегі ... ой, ... ... ... ... әлеуметгік-экономикалык саясатын жүргізе отырып жалпы мемлекеттік және макроэкономикалык мақсатқа жету. Көптеген елдердің жоспарлау тәжірибесін қорытындылай келіп американдық маркетинг маманы ... ... ... ... ... ... колайлы жақтарын бөледі. Соның ішінде жоспарлау:
1. басшылардың үнемі болашақты ... ... ... ... ... және шаруашылық жүргізуші субъектілер ... ... ... ... ... және ... ... ... жол ... алдагы мәселелердің және ... ... ... ... ... ... ... өзгерістерге дайындықты күшейтеді;
6. барлык кызметкерлердің міндеттерінің ... ... ... ... көрсетеді.
Аталған пунктерден ең маңыздысы ретінде бірінші, екінші және алтыншыны айтуға ... ... ... ... ... осы 3 ... ... немесе өте аз колданылады. Қарастырылып отырған мемлекеттердің тәжірибесінен мемлекеттердің экрномикасын реттеудегі ... ... бірі ... ... ... және ... жинау механизмі болып табылады. Осы механизмдерді негізге ала ... ... ... ... ... ... ... қаржьшен каржыландыру арқылы (субсидиялар, дотациялар, субвенциялар, бюджет шығындарын жоспарлау) халык шаруашылыгының басымдылықтарын және білімді көп қажет ететін ... ... ... ... шешіледі. Италияда, Норвегияда, Данияда, Швецияда мемлекеттік бюджет арқылы ұлттық табыстын үлесі 50 пайыздан жоғары, ал Францияда 50 пайыз шамасында. Екіншіден, кұрылымдык-инвестициялық ... ... ... үшін ... салу ... үлкен ролді атқарады. Бұл механизм арқылы шаруашылық жүргізуші субъектілердің кызығушылығын артгыруға болады, өйткені олар өндіріс және өнеркәсіп ... тез ... ... Ол ... ... ауыстыратын және бәсекеге түсе алатын түрлі тауарларды шығару. Үшіншіден, мемлекет әлеуметтік және ғылым ... ... ... ... ... ... бұл салалардағы сұранысты қанағаттандыра алмаса, ол қайтадан шығындалуға мәжбүр болдаы және бұл жерде екінші шығын бірінші ... өте ... ... ... ... үкіметтерінін баға деңгейін реттеу АҚШ елімен салыстырғанда өте қатал тәртіппен және арнаулы экономиканы баскзру органдармен ... ... ... ... мемлекеттік баға реттеу қызметтері бәсекелестік Кеңес арқылы жүргізіледі және ... ... ... ... бір ... ... баға ... басты объектісі ауыл шаруашылық өндірісі болып табылатынын бүкіл дүниежүзілік тәжірибе көрсетіп отыр. Ғылыми талдау шаруашылык өндірісінің бірқатар ерекшеліктерін ... ... ... ол ... ... байланысты. Бұл тәуелділік фермердің және аграрлы сектор субъектісінің табнғи-климаттык фактордың қолайсыз жағдайда да табыс пен пайда табуын объективті және өзекті ... ... Оны ... басты рөл ауыл шаруашылық өнімдеріне бағаны мемлекеттің реттеуі және сол механизмдер аркылы ауыл шаруашылық ... ... ... ... тамақ өнімдеріне кажеттілігін уақытында қа-мтамасыз етілуіне ауыл шаруашылықөнімдерін табиғи өңделген түрлеріне негізгі көңіл белінеді. Әлеуметтік түрдегі міндеттерді шешуде және тұрғындардың ... ... ... ауыл ... ... бага кұру ... негізгі мемлекеттік баскару органдары шеттеп түра алмайды. Осындай объективті араласу әр түрлі ... ... ... ... ... жанама, құкыктык және аймактық реттеуде орын алады. Олар көбінесе әр елдің әлеуметтік-шаруашылық, құрылымдық ерекшеліктеріне байланысты.
Қорытынды
Батыс Еуропа елдерінің бай тәжірибесі интеграция ... ... ... ... арттыруын қамтамасыз ететіндігін дәлелдейді. Интеграциялық бірлестіктерді құру ... ... келе ... ... мен ... ... егемендігіне шынайы қауіптер төндіруі мүмкін ірі трансұлттық және ұлттық құрылымдарға қарсы тұруына себін тигізеді. Заманауи жағдайда аймақтық ... ... ... ... ... үрдісі бола бастауда. Қазіргі кезде барлық әлем - бұл аймақтық одақтардың жиынтығы. ... ... ... және ... ... Оңтүстік-Шығыс Азияда, посткеңестік кеңістікте және Африкада ортақ экономикалық және геосаяси ... ... ірі ... ... бар. ... ... ... мен себептері әртүрлі болды, бірақ әлемдік экономиканың жаһандану аясында олардың барлығы олармен біріккен мемлекет топтарында ұлттық мүдделерін ... ... ... С.Р. ... А.С. ... ... теория. Лекциялар курсы. І - ... ... ... ... М. Есқалиев. Экономикалық теория негіздері. Алматы, 2000.
* Қожаниязов Т.Ж., Мамедов О.Ж. ... ... және ... ... ... ... Осипова М. Экономикалық теория, Алматы, 2004.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бәсекелік ортаны қалыптастыру және монополияны реттеу6 бет
Кәсіпорынның бәсеке қабілеттілігін басқару25 бет
Кәсіпорынның бәсекелестік стратегиясын қалыптастыру41 бет
Маркетинг өнімнің бәсекеге қабілеттілігіне қол жеткізудің кешенді жүйесі ретінде79 бет
Мұнай-газ саласының бәсеке қабілеттілігінің техника-экономикалық көрсеткіштерін талдау15 бет
Стратегиялық маркетинг8 бет
Тұтынушыларды зерттеу36 бет
Қазақстан Республикасындағы патенттеу жүйесі38 бет
Қазақстан Республикасының ақпараттық қызмет саласындағы компанияларда инновациялық маркетингті дамыту үшін теориялық-әдістемелік және практикалық ұсыныстар70 бет
Қазақстанн Республикасының коммерциялық банктерінің өтімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалау43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь