Г. Киссинджер:тұлға әрі саяси қайраткер


ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І .ТАРАУ: Г.КИССИНДЖЕР:ТҰЛҒА ӘРІ САЯСИ ҚАЙРАТКЕР
РЕТІНДЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.1. Жас Киссинджердің әлемі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Жаһандық элитадағы Г.Киссинджердің рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

ІІ . ТАРАУ: ҚЫРҒИ . ҚАБАҚ СОҒЫС КЕЗІНДЕГІ
Г.КИССИНДЖЕРДІҢ
ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15

2.1. Въетнамдағы соғыстың аяқталуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
2.2. Таяу Шығыс мәселесін реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..18
2.3 . 1970ж КСРО.АҚШ.ҚХР қарым . қатынастары ... ... ... ... ... ... ... 20

ІІІ . ТАРАУ: Г. КИССИНДЖЕР ТҰЖЫРЫМЫ БОЙЫНША: АҚШ
ЖӘНЕ ЖАҢА ӘЛЕМДІК ТӘРТІП ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28

3.1. Г.Киссинджердің қырғи.қабақ соғыстан кейнгі әлемді құрудағы
рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
3.2. Г.Киссинджердің жаңа әлемдік тәртіп моделін әзірлеуі ... ... ... ...34
3.3. 2001ж кейінгі Жаңа әлемдік тәртіп ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 52

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДИБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .54
1. Абдульманова Л.Ш. Фактор «вьетнамского синдрома» в политике президентов США (середина 60- х-1990- егг.) /Л.Ш.Абдульманова.-Дис....канд.ист.наук.-Казань, 2000.-19 7бет.
2. Арбатов Г.А. Человек Системы. Наблюдения и размышления очевидца ее распада. М., 2002. 247 – 248 бет.
3. Бовин А.Е. XX век как жизнь. Воспоминания. М., 2003. 167, 361 бет.
4. Бобков Ф.Д. Как готовили предателей. Начальник политической контрразведки свидетельствует. М., 2011. 120 121бет.
5. Баталов Э.Я. Мировое развитие и мировой порядок (анализ современных американских концепций) /Э.Я.Баталов.-М.: РОССПЭН,2005.-376 бет.
6. Бирюков В.И. Китай в стратегических расчетах США /В.И.Бирюков/ Проблемы Дальнего Востока. 1984. №3.- 88-98 бет.
7. Бжезинский 3.Великая шахматная доска. Господство Америки и ее геостратегические императивы. Пер.сангл./3.Бжезинский.-М.: Международныеотношения,1999.-256бет.
8. Добрынин А.Ф. Сугубо доверительно. Посол Москвы при шести президентах США/А.Ф.Добрынин.-М.:Автор,1997.-68 7 бет.
9. ДоктринаНиксона»/Отв.ред.Ю.П.Давыдов,В.В.Журкин,B.C. Руднев.-М.:Наука,1972.-232бет.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге


МАЗМҰНЫ
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН
СӨЗДЕР......................................................................
........2
КІРІСПЕ………………………………………………………………………...3
І -ТАРАУ: Г.КИССИНДЖЕР:ТҰЛҒА ӘРІ САЯСИ ҚАЙРАТКЕР
РЕТІНДЕ.....................................................................
.......................5
1.1. Жас Киссинджердің
әлемі......................................................................5
1.2. Жаһандық элитадағы Г.Киссинджердің
рөлі....................…...........11
ІІ - ТАРАУ: ҚЫРҒИ – ҚАБАҚ СОҒЫС КЕЗІНДЕГІ
Г.КИССИНДЖЕРДІҢ
ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ
ҚЫЗМЕТІ.............................................15
2.1. Въетнамдағы соғыстың
аяқталуы.....................................................15
2.2. Таяу Шығыс мәселесін
реттеу..........................................................18
3. . 1970ж КСРО-АҚШ-ҚХР қарым –
қатынастары............................20
ІІІ - ТАРАУ: Г. КИССИНДЖЕР ТҰЖЫРЫМЫ БОЙЫНША: АҚШ
ЖӘНЕ ЖАҢА ӘЛЕМДІК
ТӘРТІП.........................................28
3.1. Г.Киссинджердің қырғи-қабақ соғыстан кейнгі әлемді
құрудағы
рөлі........................................................................
...................................28
3.2. Г.Киссинджердің жаңа әлемдік тәртіп моделін
әзірлеуі...............34
3.3. 2001ж кейінгі Жаңа әлемдік
тәртіп......................................................48
ҚОРЫТЫНДЫ………………………………………………….......................52
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДИБИЕТТЕР ТІЗІМІ……………………………........54
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН СӨЗДЕР
АҚШ – Америка Құрама Штаттары.
ҚХР – Қытай Халық Республикасы.
КСРО – Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы.
CFR - Халықаралық қатынастар жөнінен Кеңес
КИМД - Халықаралық істер бойынша Корольдік Институт
НАТО -Солтүстік Атлантикалық Келісім ұйымы
БҰҰ- Біріккен Ұлттар Ұйымы
СМО - Халықаралық қатынастар жөнінен Кеңес
КІРІСПЕ
Жұмыстың жалпы сипаттамасы. Халықаралық қатынастардағы қырғи – қабақ
соғыстың аяқталуы, әлемдік құрылыстың қайта құрылуына бастау береді. Алайда
қазіргі кездегі болып жатқан жаһандық процесстердің бірқатарын, қазіргі
халықаралық жүйеде өтпелі кезеңде тұр деп бағалауға болады.
Қазіргі таңдағы әлемдік тәртіптің контурларын түсіну үшін, әртүрлі
халықаралық қатынастар қатысушылары арасындағы қарым- қатынастардың
өткендері мен сол уақытта жиып – терген, мол интеллектуалдық қорын мұқият
анализден өткізбеске болмайды.
Осы орайда, Генри Киссинджердің сыртқы саяси көзқарастарына зерттеу
заңдылық тудырады.
Гарвард университетінің профессоры, Р. Никсон және Дж.Форд
әкімшіліктерінде сыртқы саясат бағытын қалыптастыруда басты тұлғалардың
бірі болған. Киссинджердің идеяларында халықаралық саясаттың соңғы елу жыл
көлеміндегі негізгі мәселелері, тарих, философия және саясаттың өзге
сфералары айтылған. Алайда, әлемдік тәртіп мәселесі, Киссинджердің
академиялық жұмыстары мен саяси қызметінде де көрсетілген маңызды
тақырыптардың бірі.
Киссинджер әрдайым халықаралық саясаттағы ұлттық мемлекет рөлін алға
тарта отырып, жазады. Оның тағы да бір қозғаған тақырыптарының қатарына –
АҚШ- тың сыртқы саяси дәстүрлері мен саясатын интерпретациялау. ХХ ғасырда
АҚШ әлемдік тәртіптің дамуында қалыптастырушы рөл атқарады. Және осы
үрдісін ХХІ ғасырда да жалғастырмақ ниетте.
Дипломдық жұмыс үш тараудан тұрады. Бірінші тарауда Халықаралық
аренада үлкен саяси беделге ие Генри Киссинджердің өмірбаянына жалпылама
шолу жасалынған. Екінші тарауда Киссинджердің дипломатиялық қызметі туралы
қарастырған. Осы орайда Генри Киссинджердің Въетнамдағы соғысты аяқтаудағы,
КСРО және ҚХР мен АҚШ арасын жақсартудағы және Таяу Шығыс мәселесін
реттеудегі рөлі сарапталған. Бұған қоса, 1960-1980 жж. АҚШ-тың сыртқы саяси
тұжырымдамаларының құрылуына қосқан үлесі сипатталған.
Ал үшінші тарауда қырғи-қабақ соғыстарынан кейінгі Киссинджердің АҚШ
сыртқы саяси бағытының дамуына қосқан үлесі талданған. Осы мақсатта диплом
жұмысында Генри Киссинджер тарихи беделі бар тұлға және саяси қайраткер
ретінде қарастырылып, АҚШ дипломатиясын дамыту қызметіне сипаттама
берілген. Диплом жұмысында Киссинджердің ұстаздарымен байланысына терен
талдау жасалып, Киссинджердің дипломатиялық көзқарастарының қалыптасуына
олардың ықпалы көрсетілген. Қысқаша айтар болсақ, диплом жұмысында Генри
Киссинджер – көрнекті дипломат, әрі профессор және мемлекет қайраткері
екендігі айтылған. Генри Киссинджер қазіргі кездегі әлемдік саясатта беделі
бар әйгілі тұлға екендігі көрсетілген.
Диплом жұмыс тақырыбының өзектілігі – диплом жұмысы қазіргі
кездегі халықаралық қатынастардағы өзекті тақырыптарының бірі болып
табылады. Алдыңғы жылы әлемге деген көзқарасымда төңкеріс жасайтындай
ақпарат таптым. Осы ақпарат арқылы әлемдік әлеуметтік кеңістіктің құрылымы
мен қызметіне деген ой-тұжырымым біршама өзгерді. Жоғарыда аталған
ақпаратты Дж.Коулманның «Комитет 300» атты кітабынан оқып, әлемдегі шынайы
билік иелерінің кімдер және мақсат мүдделерінің қандай екенін ұғыну мен
үшін қазіргі көзқарастарымның түбегейлі өзгеруіне әкеліп соқтырды. Осы
тақырыпта материалдарды зерттеуге деген құлшынысым, диплом жазу
қажеттілігімен тұспа – тұс келгендіктен, осы құлшынысым мен қажеттілігімді
біріктіруге шешім қабылдадым. Бұл мәселе төңірегінде мәлімет мөлшері аса
көп және оларды әлемдік тарихтың осы уақытқа дейінгі тарихи, экономикалық,
саяси жақтарынан жан-жақты зерттеу қажет болғандықтан, жұмысымның негізі
ретінде соңғы уақыттары пайда болған ерекше жаһандық элита –
суперкласстардың біріне саналатын ең ұзақ өмір сүруші, стратегиялық
аналитик, дипломат және саясаткер
Г. Киссинджердің дипломатиялық қызметі туралы зерттеуді жөн көрдім.
Диплом жұмысында талқыланған мәселе – Генри Киссинджердің
дипломатиялық қызметі туралы.
Диплом жұмысының мақсаты және міндеттері: Зерттеу жұмысының мақсаты –
Генри Киссинджердің халықаралық қатынастарға қосқан үлесін зертеу болып
табылады. Осы мақсатқа жету үшін жұмыста төмендегідей міндеттерді алдына
қойды:
- Генри Киссинджердің келешек саяси тұлға ретінде қалыптасуын
қарастыру. 
- Киссинджердің АҚШ сыртқы саяси бағытын қалыптастырудағы рөлі,
дипломатиялық жұмысында атқарған  қызметі жайлы қарастыру.
- Әлемдік тәртіпті қалыптастырудағы Киссинджер көзқарастарының
қалыптасуын зерделеу.
Жұмыстың құрылымы мен көлемі. Жұмыстың құрылымы алдына қойған
мақсаттарға байланысты қысқартылған сөздердерден, кіріспеден, үш тараудан,
қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және дипломдық жұмысқа
сілтеме жасаған еңбектердің тізімінен тұрады
І - ТАРАУ Г. КИССИНДЖЕР:ТҰЛҒА ӘРІ САЯСИ ҚАЙРАТКЕР РЕТІНДЕ
1. Жас Киссинджердің әлемі
Г.Киссинджердің қазіргі күрделі әлемдегі орны мен оның тұлғасына
деген қызығушылықтан бұрын, оның кім екенін біліп алған дұрыс. Хайнц
–Альфред Киссингер 1923 жылы 27 мамырда Германия аумағындағы, Форт
қаласында еврей отбасында дүниеге келді. Әкесі әйелдер гимназиясында
дәріс беретін. Германияда билік басына ұлтшылдар келіп, он жасар Хайнцты
гимназиядан шығарып жібереді.Отбасын Германиядан Америкаға көшіру идеясы
Генридің анасы Паулеге келеді. 1938 жылы ата-анасымен бірге туған
жеріндегі озбырлықтан қашып, АҚШ-ты паналайды. Германияда Г.Киссинджердің
көптеген туыстары өлім лагерлерінде азап шегіп, бірінен соң бірі сол жерде
жан тапсырады. Осының барлығы жас Г.Киссинджердің көзқарасына өшпес таңба
қалдырады. Оны озінің бір сөзінде: «Бұл әлемде жаманшылықтың бар екенін
білемін, оны өзім көрдім және өмірдің қиялдағы әлемдей идеальды бола
алмасын түсініп, онымен күресуді үйрендім»- айтқанынан ескеруге болады.
Джереми Суридің «Генри Киссинджер және Америка ғасыры» атты кітабында
Киссинджердің өмірін түсінуге деген талпыныс жасалған. Оның өмірін түсіну
үшін ең маңызды мән беру керек жайт – оның еврейлік тәрбиесі. Суридің
пікірінше, 1923жылы Германиядағы гиперинфляция; 10 жасқа келгенде билік
басына Гитлер келуі; 1938жылы жасы 15-ке таяғанда, оның отбасының АҚШ-қа
эмиграция жасауы; - міне осылардың барлығы Киссинджер пессимистік ой –
көзқарас негізін қалыптастырады. Киссинджер өзінің гарвардттық «Тарих
мәні» атты диссертациясында: «Өмір деген қиыншылық, туылу өліммен пара пар»-
деуі оның көзқарасындағы пессимистік тұжырымдамалардың болғандығын
дәлелдей түседі.
Отбасының АҚШ- на көшіп келу кезін Г.Киссинджер өзінің естеліктерін
былайша сипаттайды: «Америкаға қоныс аударардан алдын мен және менің
туыстарым өз жерімізде, өзгелер тарапынан шектетушілік пен кемсітушілікті
сезінген болатынбыз. Сол бір қараңғы қиын жылдарда менің отбасым мен өзге
еврей отбасылары үшін Америка бет-бейнесі ерекше шабыт беретінін, ешқашан
ұмытпаспын».[1]
1923 жылы орта мектепті тамамдап, Америка азаматтығында осы жылы
алады. Сонымен қатар, сол жылы әскер қатарына шақырылады.Неміс тілін жетік
білетіндіктен, оны 84 – ші жаяу әскер дивизия құрамында аудармашы болып
қызмет етуге жібереді.
Соғыстан кейінгі жылдары Американың оккупациялық зонасында әскери
контразведка бөлімінде қызмет атқарады. Сол уақыттары Г.Киссинджер АҚШ-тың
әскери және азаматық әкімшілік қызметкерлерімен, сонымен қатар ірі
кәсіпкерлердің ықыласына ие болып, олармен байланыс орната бастайды.
Германияда кезінде Қола жұлдыз медалімен марапатталады. Әскер қатарында
қызмет етуі тұста, оның интеллектуалдық мүмкіншіліктерін неміс иммигранты
Фриц Кремер жоғары бағалайды.
1947 жылдың көктем айында АҚШ-қа қайта оралған соң, саясатпен
айналысуды жөн көргенімен, ол үшін білімінің жеткіліксіз екеніне
байланысты, Гарвард университетіне жоғары білім алу мақсатында түседі.
Университет қабырғасында Генриді оқытушылар, соның ішінде Уильям
Эллиот шәкіртінің ерекше және таптырмас ақылына тамсанып, оның философиялық
білімін «Кант пен Спиноза» қосындысы деп таниды. Білім ордасында бірге
оқитын курстастары да оның қабілетін жоғары бағалағанымен, эгоизмге, өз-
өзін ұнатушылыққы және мақтангершілікке бейім екенін атап өткен.
Киссинджер өзіне артылған үмітті еке еселеп қайтарады. Гарвард қабырғасында
ауқымды көлемдегі диссертацияны қорғап шығады. Киссинджерге ғылыми және
саяси көзқарасын қалыптастыруға У.Эллиоттың ықпалы зор болды.
1949жылы Киссинджер Энн Флэйшер мен бірге отау құрады. Екеуінің
арасында ұл мен қыз бала дүниеге келеді.1950жылы Генри бакалавр дәрежесін
иемденеді. Бітіруші Генридің дипломдық жұмысы: «Тарихтың мәні - Шпенглер,
Тойнби және Канттың сын-пікірі», - деген атпен белгілі. Ал,1951 жылғы
докторлық диссертациясын: «Қайта құрылған бейбіт тәртіп. 1812-1822 жж
Каслри, Меттерних және әлемді қайта құру»,- атымен қорғап шығады. Осы
еңбегі баспаханадан көптеп таратылып, Генридің саясаттану докторы лауазымын
алуға мүмкіндік туады. Міне, осылайша Г.Киссинджер сол университетте
саясаттану профессоры ретінде ғылыми - зерттеу жұмыстарымен және
оқытушылықпен айналысуы басталады. [2]
1952жылы Киссинджерді Халықаралық істер бойынша Корольдік Институтқа
қарасты Тависок Институтына оқуға жібереді. Ол жерде оны ағылшын
монархтарының идеологиясы бойынша тәрбиелеп, саясат пен тарихқа деген
көзқарасын өзгертеді. [3]
Г.Киссинджердің қызметінде айрықша көңіл аудартатыны, 1955жылы жас
кезінде «Халықаралық қатынастар жөнінен Кеңес»(CFR) атты зерттеу тобына
қабылдануы еді.
«CFR – АҚШ –тың және әлемнің супер элита құрамына кіретін Рокфеллер
мен Морган отбасыларының ат салысуларымен құрылған топ. Бұл топ ресми емес
академик ғалымдардан құралды. Олардың басты мақсаттары - соғыстан кейінгі
әлемде АҚШ сыртқы саяси стратегиясын қалыптастыру еді. Топ құрамында:
В.Вильсон кеңесшісі Мандель Хаус, Уолтер Липпман, ірі банкир Пол Уорбург,
Герберт Гувер, Лайонел Кертис және өзге де осы секілді тұлғалар болды.
Орталығы Нью-Йорк қаласы. Штаб квартирасы бүгінге дейін АҚШ-тың сауда және
мәдениет астанасында орналасқан.
CFR қызметі құрылғаннан бастап, құпия күйінде жұмыстары атқарылуда.
Бұл ұйымда АҚШ-тың екі ірі партия өкілдері мен ірі магнаттар қатысады.
Қызметтері туралы және олардың қашан, қай жерде жиналатынын БАҚ беттерінде
жарияланбайтын болғандықтан, оның жиналыстарына қатысатын адамдарға, арнайы
шақыру қағаз жіберіледі,осы арқылы жиналысқа кіруге мүмкіндік алады.
Дәл осы CFR – жабық элитарлы клуб тәріздес. Осы ұйым, билік етуші
элитасына елді басқаруға көмектесетін кәсіби мамандар даярлап, өз ісінің
шеберлерімен қамтамасыз етіп отырды. Мысалыға, Ален Даллес,
Дж.Буш,Г.Киссинджер, Александр Хэйг және т.б. Сонымен қатар, бұл ұйым АҚШ-
тың жаһандық саясатты жүргізудегі ұстанымына жауап береді. CFR-дің
стратегиялық мақсаты- жер шарының барлық аумағын тура немесе жанама түрде
аннексиялау. Яғни, бұл дегеніміз жер шарындағы бүкіл процесске ықпал етуді
меңзейтіні көрінуде».[4]
Жоғарыда аталғандай, CFR ұйымы Д.Рокфеллердің мұнай және қаржы
империясы мен банкир Морган империясы арқылы негізін қалайды. ХХ ғасырдың
басынан бастап, мұнай индустриясы үлкен маңызға ие бола бастайды. Осыған
байланысты, жас Киссинджер эпохасын және оның әлемдік саясат пен
дипломатиядағы фигурасының маңыздылығын түсіну үшін Дж.Рокфеллердің мұнай
және қаржы империясының қалай пайда болғандығын білу қажет секілді. Сол
себепті әлемдік саясатта маңызды рөл ойнайтын, аталмыш империяның қалыптасу
технологиялары мен стратегияларына түсініктеме берейін.
Д. Рокфеллер империясын зерттеу барысында түсінген қызық жайттардың
бірі, ол өз бизнесінде қолданатын стратегиялар мен технологиялар, ежелгі
еврей өркениетінің стратегияларымен сәйкес келетіні.
Бірінші стратегия – ықпалдастық және өзара көмек стратегиясы.
Азаматтық соғыс аяқталып, америкалық өндірістің өрлеу тұсы. 1865 жылдың
ақпанында Огайо штаты, мұнай арқасында өркендеуші Кливленд қаласында аса
қызықты аукцион өтеді. Қаладағы дамып келе жатқан мұнай өңдеу
компаниясындағы басты әріптестер арасында қызмет аясын кеңейту үшін не
істей керегін шеше алмай, екеуара дау туады. Дауды аукцион арқылы шешпекші
болады. Бұл аукцион ережесі бойынша, үлкен баға ұсынған әріптес
компанияның билігін өз қолына ала алады. 500 доллардан 72500 долларға
келгенде Морис Кларк женілісін мойындап билік тізгінін Рокфеллерге береді.
Осылайша бір-бірінің қолдарын алысып, бейбіт турде тарасады. Осы кол алысу,
қазіргі мұнай индустриясының бастауына жол ашады. “Стандард Ойл” компаниясы
XIX ғасырдың соңы мен XX басына қарай әлемдегі ең күшті және ірі
трансұлттық корпорациялардың біріне айналады.
Екінші стратегия - шығармашылық стратегиясы. Мұнай өңдеу ісінің
алғашқы қадамдары сәтті болып Америка тарихындағы жаңа экспансиялық
кезеңге жол тартады. Өндірістік кәсіпорындар жаңа технологиялармен бірге
дами түседі. Шындығында да XX ғасырдың 30-шы жылдары Америкада шынайы және
қайталанбас бизнес уақыты болған еді. Барлық американдықтардың ой өрісімен
амбициялары және бойындағы куаттары осы аталмыш мақсатта жұмылдырылатын.
Жақында ғана Азаматтық соғыс отымен оралып жатқан аграрлы ел, техникалық
жанашылықтар және жаңа ұйымдастыру әдістерін қолдана отырып, әлемдегі ұлы
индустриялды державалардың біріне айналды.
Дж. Рокфеллер аталмыш үлкен ойында өзінің мұнай империясын, мұнай
өңдеу ісіне капитал кұюуы арқылы кеңейте түсті. Рокфеллер компаниясы темір
жол кызметтерінде ең төмен тарифтермен жеңілдіктер алады. Бұл өз кезегінде
компанияның өзге бақталастарының алдында баға және пайда мәселелері бойынша
сұрақтарына біршама артықшылықтар берді.
Үшінші стратегия - үйлесімділік стратегиясы. Дж. Рокфеллер өзінің
ғұмырын, бизнес саласын кеңейту, нығайту, сонымен қоса өнім сапасын
жоғарлату және шығындарын жеке бақылауға алуға арнады. Өзінің
бақталастарына және нарықтағы өзгерістерге тойтарыс беруі үшін, Рокфеллер
өз ұйымының жеткізу және дистрибуция процессін кауіпсіздендіруді қолына ала
бастады. Осы максатқа орай үйлесімділік стратегиясы қолданылды. Бұл
дегеніміз Дж. Рокфеллер өзінің бөшке өндіру ісі үшін қажетті, ақ емен
өсетін жеке меншік жер, цистерналар мен Нью-Йорктан қойма және гудзон
аймағынан кемелерді сатып алып, өндірістің қарқынды дамуын ұйымдастырып
отырды. Рокфеллер өмірін соңына дейін ұстанған кағида – мықты қаржылық
позицияны тұрғызып, оны соңына дейін ұтап тұру.
1860 жылдың соңына қарай, ол өз компаниясының банкир, қаржыгерлер мен
алыпсатарларға тәуелді болмауы үшін жеткілікті қаржылық қорларын жинастырып
алады. Қол жетімді ақшаның қалтада болуы, компанияның нарықтағы күрт
құлдыраулар мен экономикалық дағдарыстардан қорғай алатын болды. Сонымен
қатар, күрделі экономикалық жағдайлардан пайда табуға мүмкіндік беретін.
Осы стратегия арқылы Рокфеллер, өз компаниясының қайда бара жатқандығын
және күнделікті қызметтін бақылауға мүмкіндік алады. Бұл стратегияны
қолдану нәтижесінде 1860 жылы соңына қарай Дж.Рокфеллер әлемдегі ең ірі
мұнай өндіру компаниясының иесі болды.
Төртінші стратегия – «Көк теңіз» стратегиясы. 1860 соңына қарай
мұнайды артық өндірулеріне байланысты, бұл жаңа өндіріс түрі тоқырауға
ұшырап, қайта өңдеушілер біршама қаржыларынан қағылады. Осыған байланысты
Дж.Рокфеллер, өзге компаниялар қолы жете бермейтін қосымша капиталдарды
бизнеске тартып, өзінің бірлестігін акционерлік қауымдастыққа айналдырады.
1870жылдың қаңтарында Дж.Рокфеллер, Г. Флеглер және бес адамның қолдауымен,
сапаға негізделген «Стандард Ойл» компаниясының негізін қаланады. Осы
стратегия нәтижесінде Дж.Рокфеллер компаниясы жаңа деңгейге көтеріледі.
1979жылы Рокфеллер империясы Американың қайта өңдеу, құбыр желілері және
мұнай қоймасы жүйелері мен негізгі транспорттық құралдардың 90% -ын
бақылауда ұстады.
Бесінші стратегия- кез-келген жүйе өзін құқықтық құралдармен қорғай
алатын, түзу емес және жанама іс әрекеттер стратегиясы. Құқық қорғау
органдарымен күресте, қоғамдық ой-пікірлерден компанияны қорғау үшін,
Дж.Рокфеллер ішкі тәртіпті нығайта түседі. Заң бойынша, корпорациялар өзге
корпорациялардың акцияларын иеленуге болмайды. Осы стратегия нәтижесінде,
акцияларды компания емес, оның акционерлері ұстай алды.
Алтыншы стратегия – ақпарат үстемділігі стратегиясы. Осы негізгі
стратегия ғасырлар өте толығысып, компанияның басты назарында болады. Ол
дегеніміз- өзіндік құны төмен өндіруші ретінде танылу. Осы мақсатқа қол
жеткізу үшін, жаңа технологияларды назарда ұстау, бағаларды бақылауға алу,
нарықта кеңеюге жол ашу және қажетті іс-әрекеттер жасауды талап етті.
Ақпараттық басымдылыққа орай, «Стандард Ойл» компаниясы бақталастарының
алдын орап, Нью-Йорк,Филадельфия,Кливленд және Антверпенде, сонымен қатар
Европада өзінің ықпалын кеңейте түседі. Сонымен қатар, компания өзінің осы
саладағы бақталастары туралы мәлімет жинауда және нарық жағдайынан хабардар
болып отыруы үшін ерекше тыңшылық жүйесін қолдана бастайды.
Жетінші стратегия - қайырымдылық стратегиясы. Мұнай империясы
басшыларының ішіндегі ең ақылдысы-Дж.Рокфеллер,40 жасына қарай АҚШ-тың ең
бай адамдарының ондығына кіреді.Ол осы байлығымен қоғаммен бөлісе алатын.
Дж.Рокфеллер баптистік шіркеуге баратын және оған жәрдем беруді естен
шығармайтын. Кейініректеу, ол ғылымға және медицина мен білім саласының
дамуына жәрдемдеседі. ХІХ ғасыр 80жылдардың соңына қарай өз қаражатына
қор ұйымдастырып, Чикаго баптистік университетін құруға ат салысады.
Уақытының көп бөлігін осы университеттің дамуына және бюджеттің сақталуына
жұмсады. 1910жылдарға таяу Дж.Рокфеллердің университетке көрсеткен көмегі
шамамен 35 миллион доллар құрады. Ал, жалпы қайырымдылық мақсатта 550
миллион долларды үйлестіріп берген екен. Осындай іс-әрекетімен өзгелерге
байлықты бөлісу керек екенін ұқтырғандай болды.
Сегізінші стратегия-бизнестің өркендеуіне қажетті, әлемді ғылыми
тұрғыда зерттеу стратегиясы. Рокфеллер компаниясы 1980-1990жж дамуын
жалғастырады. Нарық жүйесін дамыту – ең маңызды міндеттердің біріне
айналды.
Тоғызыншы стратегия – жаңғырту стратегиясы. Осы уақытқа дейін
«Стандард Ойл» компаниясы жер шарына мұнай өнімдерін таратумен айналысқан
болса, енді мұнай өндіру ісіне қол жеткізуді мақсат тұтады. Солтүстік
–батыс, Огайо штаты, Лайма –Индиана аймағында мұнайдың жаңа қайнар көздері
ашылып, әлемдегі мұнай серпілісіне әсер етеді. Осыған байланысты,
Дж.Рокфеллер мұнай өндіру ісімен айналысу жөнінде стратегиялық маңызы бар
шешім қабылдайды.Осылайша,компания аса ірі көлемдегі шикізат қорына бақылау
орнатып, мұнай өндіру әдісін жетілдіруге және өндіріс көлемін, нарық
сұраныстарымен баланста ұстауға мүмкіндік алады. Стратегия нәтижесінде,
Рокфеллер империясындағы мұнай өндіру ісі жаңғыртылып, кірістер ұлғая
түседі.
Оныншы стратегия – әлемге,этникалық құндылықтарды қоса алғанда
жаһандық және тұтастық әдісімен жол табу. Рокфеллер өзінің бизнес
әлеміндегі әдеттерін жеке өмірінде де қолдана беретін. Дж.Рокфеллер заманы
«Алтын ғасыр» кезеңі болатын, мафиоздар үлкен қаражат жиып, асып – тасып
өмір кешетін. Ал, Рокфеллердің Нью-Йорктегі мен Понантикодағы жекеменшік
үйі сәнді болғанымен, өзге қатарластары секілді байлығын шашып,
мақтанушылыққа және әдепсіздікке бармайтын еді. Балаларының тәрбиесіне
тың көңіл бөлетін. Бәріне ортақ бір велосипед болатын, осы арқылы балаларын
бір-бірімен бөлісуге үйретеді. Рокфеллердің үлкен ұлы мектепке өзге
байлардың балалары секілді машинамен емес, жаяу барып, жаяу қайтатын. Және
қалта ақша алу үшін әкесінің қожалықтарының бірінде өзге жұмысшылар
секілді жұмыс жасап, солармен қатар айлық алатын. [5]
Жоғарыда аталған барлық стратегиялар, осыдан бірнеше мыңдаған жылдар
бұрын еврейлердің ойлап тапқан стратегияларымен тұспа –тұс сәйкес келеді
екен. Осы тәріздес білім ортасында Генри Киссинджерде тәрбиеленеді.
Иудаизмның барлық білім байлығы Генри Киссинджерге ең қуатты
стратегиялық аналитик болуға, батыс жобалаушыларының иудей –протестанттық
нұсқасында зиялы тұлғаға айналуына мүмкіндік берді.
1.2. Жаһандық элитадағы Г.Киссинджердің рөлі
ХХ ғасырдың бірнеше онжылдығында әлем құрылысы, стратегиялық аналитик,
дипломат әрі саясаткер Г. Киссинджердің қызметінің арқасында біршама
өзгеріске ұшырайды. Осы, әлем кескіндемесінің өзгерісіне – ядролық қаруды
тежеу доктринасы, Въетнамдағы соғыстың аяқталуы, АҚШ пен Қытай арасында
достық қарым –қатынас орнатылуы, КСРО және АҚШ арасындағы сауда және мәдени
қарым-қатынастың жақсартылуы кіреді. Панарин пікірінше, КСРО-ның құлауына
Ален Даллестен кейінгі Г.Киссинджер себепкер болады. (Панарин И. Мир после
кризиса. С.139). Панарин ой-пікірлеріне қарағанда, Америкадағы билеуші
элитасындағы Бжезинский бастаған глобалисттер мен мемлекетшілдер арасында
ішкі күрес нәтижесінде Г.Киссинджердің әлем және Ресей туралы көзқарасы
өзгерді.Киссинджералғашында мәселенің анық-қанығын білмей, глобалисттерді
жақтаған болатын.[6]
Вудро Вильсон президент кезіндегі полковник Э.Хауз, ағылшынның МИ-6
барлау қызметі үлгісінде АҚШ департаментінің тыңшылық қызметін
қалыптастырады. Осы департамент ішінен арнайы құпич Аналитикалық орталық
ұйымдастырылады. Аналитикалық орталық Англия банк қорынан қаржыландырылып,
«Дөңгелек үстел» қауымдастығына бағынышты болды.
Дәл осы Орталық біршама американ истеблишментінің қарсылығына
қарамастан, глобализм идеологиясын құрастырады. І –ші дүниежүзілік соғыстан
кейін Америка билеуші элитасының шартты түрде екіге бөлінуі басталады:
глобалисттер (интерұлтшылдар, троцкисттер) және мемлекетшілдер
(изоляционисттер, сталинисттер және ұлтшылдар). Осы Э.Хауздың Аналитикалық
орталығы арқылы, «Халықаралық қатынастар бойынша кеңесу»(CFR) тобы
қалыптасады. 1920 жылы құрылған Халықаралық істер бойынша Корольдік
Институт (КИМД), Аналитик орталықпен және осы тектес институттармен тығыз
байланыс орнатқан. Аталмыш институттар құзыреті «Комитет -300» құпия
ұйымына берілген. Бұл ұйым мүшелері әлемдегі мемлекеттерді құпия түрде
басқаруға талпынады.
1922жылы КИМД Суссекс университетінде халықтың көңілінн өзге мәселеге
аудару мен жалған ақпарат тарату жұмысымен айналысып, «Адам қатынастары
жөнінде Тависток институтының» негізін қалайды. «Комитет - 300» жоспарына:
әскери қақтығыстар, әлемдік жүйелердің тіке-тіресі, жер шарындағы халықтың
демографиясын реттеу секілді ірі көлемдегі стратегиялар кіреді. Соңғы
мақсаттарының бірі – «Жаңа әлемдік тәртіп» орнату болып табылады. «Комитет
- 300» - құпия ұйымының негізін 1729 жылдары өмір сүрген Британдық Ост-Үнді
компаниясы қалайды.
«Комитет - 300» мүшелерінің ішінде Г. Киссинджердің ықпалы әлі күнге
дейін зор. Қазірге дейін, сол құпия үкіметте стратегиялық аналитик және
кәсіби дипломат міндеттерін атқарады. Осыған байланысты, Г.Киссинджердің
әлемдік саясатта ақпараттық, экономикалық, қаржылық, саяси және ұйымдастыру
мүмкіндіктеріне ие.
Халықаралық қатынастар кескіндемесін өзгертетіндей Г.Киссинджер қандай
амал-тәсілдерді қолданды? Бұл жерде Г.Киссинджер дәстүрлі дипломатиядан
ерекшеленетін, өзі ойлап шығарған «Челночная дипломатия»-ны қолдануы еді.
Ендігі тұста, Панариннің ойын нақтылай түсер болсақ, Киссинджер 1991-
2001 жылдар аралығында глобалисттік идеологиядан бас тартып, мемлекетшілдер
қатарына қосылады. КСРО-ның құлдырауына бірден – бір себепкер Киссинджердің
бірталай пікірлерінің өзгеруі, әлемдік саясатта жиі кездесе бермейтін жайт.
1995 жылдан бастап, жер бетіндегі жағдайлардың өзгеруіне байланысты
көзқарастар екіге бөлінеді. Олар З.Бжезинский мен Г.Киссинджер
идеологияларына қатысты еді. АҚШ-тың жоғарғы элитасына терең ендірілген
З.Бжезинский британдық МИ-6 барлау қызметкері, сонымен қатар глобализм
идеясының басты идеологы. Бжезинский отбасы Польшаға XX басына қарай
енгізілген британдық барлаушысының үйінде дүниеге келеді. Осы Польшадан
тарихи глобалисттер қуатты орталық қалыптастырып, өзге әлеммен күресуге
арнайы адамдар даярлайтын еді. Бұл процесс соңғы 600 жыл бойы жүріп жатты.
З.Бжезинский мен Г.Киссинджер көзқарастарының айырмашылықтарын 1997-
1998жж. жарық көрген еңбектерінен- ақ анықтауға болады. Глобализмнің басты
идеологы З.Бжезинскийдің «Ұлы шахмат тақтасы» атты кітабында, Ресейді тағы
да бөлшектеудің қажеттілігін жазған болса,Г. Киссинджер «Дипломатия»
кітабында генералиссимус Сталиннің қызметін өте жоғары бағалайды. Осы
тұста, Киссинджердің тұлғасына қайта оралсақ.
1957 жылы Генри Киссинджердің «Ядролық қару және сыртқы саясат»
монографиясы дайындалды. Киссинджердің осы жұмысы АКШ пен шет елдерде
кеңінен таралады. Бұл жұмыстың негізгі деректері сол кезеңдегі суық соғыс
шығармашылығынан алынғанымен, олардан ерекшелене алды. Ол озінің осы
жұмысында КСРО-ның ядролық мүмкіншіліктерінің күннен күнге артып келе
жатқандығын ескерте отырып, Ален Даллестің ұстанған әскери-саяси
«Бастырмалатқан жаза»(массированное возмезмездие) атты стратегиясын қайта
қарастыру керек екендігін алға тартады. Жалпы айтқанда, Генри Киссинджер
осы тұста АКШ-тың сыртқы саяси бағытында жургізіліп келген аталмыш доктрина
орына оған баламалы «Икемді әрекет ету»(Гибкие реагирование) стратегиясын
ұсынады.
1960 жылы «Икемди арекет ету» стратегиясы арқылы, НАТО-ның ресми
доктринасы болып қалыптасады. Осы монография арқылы, Киссинджердің есімі
ғылыми және саяси ортада әйгілі бола бастайды.
«Ядролық қару және сыртқы саясат» кітабы, саясаттану бойынша берілетін
ең айтулы – Вудро Вильсон сыйлығымен марапатталады. 1957 жылы жаз айында
Киссинджер Гарвард университетіндегі окытушылық жұмысына қайта оралады.
1959 жылы доцент атағын, ал 1962 жылы профессор дәрежесін иемденеді. Осы
уақыттқа дейін ол тек профессор ретінде ғана емес, сонымен қатар саяси
қайраткер,әрі шебер дипломат ретінде даңқы арта бастайды. Ағайынды
Рокфеллерлер фондында Халықаралық мәселелер бойынша кеңесші және Арнайы
зерттеу бағдарламасының директоры ретінде жұмыс жасай журе, өзінің
байланыстарын нығайта түседі. Сонымен бірге, АКШ-тың президенттері
Д.Эйзенхауер, Дж.Кеннеди, Л.Джонсон оны кауіпсіздік мәселелері бойынша
эксперт ретінде үкімет жұмыстарына тартады. Осылайша, ол 1956-1960 жылдары
Біріккен Штаб бастықтар комитетінін кеңесшісі, 1961-1962 жылдары Ұлттық
Кауіпсіздік кеңесінде, ал 1965-1969 жылдары АКШ-тың Қаруландыру және
Қарусыздандыру бақылау агентігінде жұмыс атқара бастайды.
Генри Киссинджер АКШ тарихындағы Хаим Соломоннан кейінгі ең беделді
еврей саясаткерлерінің бірегейі еді.
Оқу уақытында Гарвардтың үлгілі студенті болып,көпшіліктің назарын
өзіне аударады. Бітіруші жас Киссинджер білім ордасында Халықаралық
семинар ұйымдастырады.Оған әлемнің болашақ лидерлерін шақырып отырды.
Семинардың мақсаты- әлемнің жас лидерлерін коммунизмге қарсы күресуге
шақыру және АҚШ-тың басқаруымен батыстық құндылықтар әсерін арттыру үшін
біріктірді. Киссинджер, осы семинарды 1951,1965,1967 жылдардың жаз
айларында өткізетін.Гарвард университетін аяқтаған соң, жоғарыда аталғандай
өзінің ықпалы арқылы байланыстарын нығайта түседі. Оның жас кезіндегі
тарихында ерекше көзге түсетіні- Нильсон Рокфеллер қамқорлығында болуы.
Киссинджер Нью-Йорк штатының губернаторы Нильсон Рокфеллердің
1960,1964,1968 жылдардағы президенттік сайлау науқанында оны қолдап,
кеңесшісі болады.Осы қызметі үшін кейініректе 50000 доллар ақша
береді.Тарихшылар Киссинджердің үшінші қамқоршысы ретінде, нақ осы
Н.Рокфеллерді атайды. Генри Киссинджердің өмір тарихына зер салар болсақ,
оның бірінші жебеушілер қатарына – дарынды Германия иммигранты Фриц Кремер,
екінші қамқоршысы – Гарвард профессоры Уильям Эллиот болады.
Генридің алғашқы ұстазы – Фриц Кремерді, ... жалғасы







Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жұмабаев Мағжан Бекенұлы11 бет
Әлихан Нұрмүхамедұлы Бекейхановтың "қазақ" газетіне жариялаған макалалары84 бет
XX ғ АЛҒАШҚЫ ШИРЕГІНДЕГІ ҚАЗАҚ ҒҰЛАМАЛАРЫ МЕН ҚОҒАМ ҚАЙРАТКЕРЛЕРІНІҢ ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ ПІКІРЛЕРІ12 бет
«АСЫЛ МҰРА» Қазақтың аса көрнекті композиторы, қоғам қайраткері, КСРО халық артисі Мұқан Төлебаевтың туғанына 100 жыл (1913-1960 ж.) Лекция25 бет
«Әбіш Кекілбаев – жазушы, қоғам қайраткері»59 бет
Ілияс Жансүгіров — ақын ,қоғам қайраткері49 бет
Абылай хан: мемлекеттік қайраткер, әскери қолбасшы және дипломат12 бет
Алаш қайраткерлері14 бет
Алаш қозғалысының қайраткері – Жанша Досмұхамедов14 бет
Алашорда қайраткерлерінің педагогикалық мұрасы184 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь