Жастар арасындағы нашақорлықтың алдын алу шаралары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

І тарау. НАШАҚОРЛЫҚ: ДЕРТТІК МӘНІ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕЛУ ДЕҢГЕЙІ
1.1 Нашақорлық.әлеуметтік дерт ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Нашақорлықтың алдын алу мәселелерінің әлеуметтануда зерттелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19

ІІ тарау. ЖАСТАР АРАСЫНДАҒЫ НАШАҚОРЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ ШАРАЛАРЫ
2.1 Жастар нашақорлығы: жай.күйі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
2.2 Жастар арасындағы нашақорлықтың алдын алуға арналған іс.шаралар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...40

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...54

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .58

ҚОСЫМШАЛАР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...61
Дипломдық зерттеуде Қазақстанның Оңтүстік өңірі жастары арасындағы нашақорлықтың алдын алу мәселелері қарастырылады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.
Қазақстан Республикасында нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күрестің 2006-2014 жылдарға арналған стратегиясы (бұдан әрі - Стратегия) Қазақстан қоғамының одан әрі дамуы, Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету мүддесінде әзірленді.
ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына жолдауында: “Қазақстан есірткі тоқтаусыз тасымалданатын белдеуде жатқан ел. Орналасқан жеріне байланысты Қазақстан есірткі бизнесінің халықаралық құрылымдарының мүддесі үйлескен аймаққа айналған. Бұл мәселенің географиялық, экономикалық тұрғыдан қарағандағы өлшемдерінің маңыздылығын ескерумен қатар есірткіге салынушылық пен есірткі бизнесімен күресті қазақстандықтардың өздерінің қолдауынсыз жүргізуге болмайтынын да ескеруге тиіспіз.” – деп жазды. Еліміздің өзге алпауыт елдер күресіп жеңе алмай отырған мәселемен бұлайша бетпе-бет келіп қалуы әрине өкінішті жағдай.
1. Қазақстан Республикасында нашақорлыққа және есiрткi бизнесiне
қарсы күрестiң 2009 — 2011 жылдарға арналған бағдарламасы, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2009 жылғы 27 мамырдағы N 784 Қаулысы
2. «Терроризм, сепаратизм және экстремизммен күрес туралы»
Конвенция. Шанхай, 15 маусым 2001.
3. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси
бағыты. Қазақстан Республикасының Президенті-Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы.-Алматы: ЮРИСТ, 2013.-44б.
4. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс жасау қарсаңында.
Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы. – Астана, 2006. – 44 бет.
5. Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан. Қазақстан Республикасы Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың 2007 жылғы «Ұлы мұраттар ұлы ниеттерден бастау алады немесе дамушы мемлекеттен – дамыған елдерге» атты Қазақстан халқына жолдауы (28 ақпан, 2007 жыл)
6. Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Білім бағдарламасы.-Алматы, 2003. –45 б.
7. Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан Республикасының азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-2008 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы Жарлығы. –Астана: Ақорда. 10 қазан, 2006, № 200.
8. Нұсқабаева Г.О. Нашақорлықтың алдын алудың медициналық
алғышарттары // А.Ясауи университеті хабаршысы/, 2010.-№1-2.-391-395-беттер
9. Алауханов Е., Бахаутдинов А., Мурсалова Л. Кәмелетке толмаған
қыздар жасаған қылмыстардың алдын алу мәселелері. Монография.-Алматы, 2009.-263б.
10. Нұсқабаев Е. Жаһандану жағдайында жастардың есірткіге әуестігінің
алдын алу шаралары //Заң және Заман/ Құқықтық журнал. 2007.-№3.-44-45 беттер
11. Қазымбетова Д. Социальные проблемы девиантности в транзитном
обществе.-Алматы, 2012.-127с.
12. Жанаев А. Усилить боьбу с наркоманией //Закон и время.-2013.-№3.
С.13-18
13. Смелзер Н. Социология /учебник/-М.: Мысль, 2010.-724с.
14. Джаманбалаева Ш. Социальные проблемы девиантного поведения
/Монография/-Алматы,2013.-286с.
15. Аженов М.С., Садырова С. Социология образования.-Алматы: Қазақ
университеті, 2007.-114с.
16. Жаназарова З.Ж. Отбасы социологиясы. - Алматы: Қазақ университеті, 2010. -240 б.
17. Нұсқабаев О. Мектеп жастарды әлеуметтендіру институты.-Алматы:
        
        М А З М Ұ Н Ы
КІРІСПЕ.....................................................................
...................................................3
І тарау. НАШАҚОРЛЫҚ: ДЕРТТІК МӘНІ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕЛУ ДЕҢГЕЙІ
1. Нашақорлық-әлеуметтік
дерт..................................................................
.............6
2. Нашақорлықтың алдын алу ... ... ... ... ... ... ... АЛУ ШАРАЛАРЫ
1. Жастар нашақорлығы: жай-
күйі...................................................................
....29
2. Жастар арасындағы нашақорлықтың алдын алуға арналған іс-
шаралар................................................................
.......................................................40
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
........................................54
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ.........................................................58
ҚОСЫМШАЛАР..................................................................
.....................................61
Кіріспе
Дипломдық ... ... ... ... ... ... ... алу мәселелері қарастырылады.
Зерттеу тақырыбының өзектілігі.
Қазақстан Республикасында нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы
күрестің 2006-2014 жылдарға арналған ... ... әрі - ... ... одан әрі ... ... Республикасы азаматтарының
құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін ... ету ... ... Н.Ә. ... ... ... жолдауында: “Қазақстан
есірткі тоқтаусыз тасымалданатын белдеуде жатқан ел. ... ... ... есірткі бизнесінің халықаралық құрылымдарының мүддесі
үйлескен аймаққа айналған. Бұл мәселенің географиялық, ... ... ... ... ... ... ... пен есірткі бизнесімен күресті қазақстандықтардың ... ... ... да ... ... – деп ... өзге алпауыт елдер күресіп жеңе алмай отырған мәселемен бұлайша
бетпе-бет ... ... ... ... ... ... 2030 ... дейінгі даму стратегиясын одан әрі
іске асыру жөніндегі шаралар туралы «Қазақстан Республикасы Президентінің
2001 жылғы 4 ... N 735 ... ... қағидаларына жауап
береді, онда нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы іс-қимыл мемлекеттік
органдар мен қоғамдық ... ... ... бағыттарының бірі
болып айқындалған. Онда Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше-мемлекеттердің
басшылары 1999 ... 25 ... ... Бішкек декларациясының, 2000
жылғы 21 сәуірде Ташкент қаласында Орталық Азия экономикалық ... ... ... қол ... Терроризмге, саяси және діни
экстремизмге, ... ... ... және Тараптардың
тұрақтылығына өзге де ... ... ... ... бірлескен іс-қимыл
туралы шарттың, сондай-ақ осы ... ... да ... құқықтық
актілердің ережелері ескерілген.
Қытайда өткен “Шанхай” ... ... ... Н. ... ... ... ... қару-жарақ сатып алынып,
террористер қаржыландырылатынын баса айтқан болатын. Ал, ... ... - ... ... ең алдымен Ауған-Тәжік бағытымен ағылады.
Егер наркотикалық ... 70 ... ... өндірілетінін
ескерсек, елімізге әкелінетін және одан әрі асатын есірткі көлемінің тіпті
аз емес екенін ... ... ... лаңы тек осы ... ... бізде есірткіге салыну нысанының белең беруі осының ... ... ... жоқ, ел ... ... ... жыл ... сайын қарқын
алып келеді. Бұлардың көбінің жастар ... ... ... ... ... бірі ... ... мен халықтың әл – ауқатының
төмендігі сынды әлеуметтік-экономикалық факторлар ... оған ... ... пен жастардың бақылаусыз, бейәдеп ... ... ... есірткі тасымалында транзиттік белдеу ... ... ... ... ... де өршіп тұр. Бір ... ... енді ... ... ... бұл ... ... аумағында
жерсінбейтін, өспейтін жері жоқ екен. ... ... ... ... шығатын
көрінеді. Қарасорадан уыты апииыннан аздап қана кем түсетін “марихуана”,
“гашиш”, “анаша” сықылды наркотиктер жасалады. Жылдар бойы ... ... ... ... ... ... есінен тана шегетін шылымына,
жанқалтасына басатын “теңгесіне” айналған.
Сондай-ақ, ... ... ... ... де ... көздің көрмей қалуы, мылқау болып қалу, өзін – өзі ... ... т.т. ... нашақорлық бәріненде бұрын ... ... ... ... бір ... ... Олай болса,
социологиялық тұрғыдан нашақорлықтың алдын алу, оның адам ... ... одан ... ... ... социология ғылымының
міндетті қызметі.
Мәселенің зерттелу деңгейі. Жастар арасында есірткіге әуестіктің алдын алу,
нашақорлықты емдеу, оның таралуы мен ... ... ... ... Г.О.Нұсқабаева, ... ... ... Құланбай Ә. Бейсенов Ж.С.,
Шлымова Г., ... М. т.б. ... жүр [2-3]. ... те, ... ... таралуының алдын алу мәселелері Біріккен Ұлттар
Ұйымының есірткілік заттардың таралуына ... салу ... ... ... ... жыл ... ... қарастырылып
отырады. Бұл комитетте жастар арасындағы нашақорлықтың ... алу ... жер ... ... елдердегі есірткі айналымының пайдалану
обьектілерінің бірі ретінде ғана әңгімеленеді де ... ... ... есірткіге әуестіктің алдын алудың бір ... ... ... ... ... ... ... мәні де маңызы да
жоғары.
Зерттеу обьектісі мен мәні ... ... ... ... ... ... мемлекеттік және әлеуметтік институттардың
қызметі.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері жастардың есірткіге ... ... ... ... ... насихаттау қызметінің
ұйымдастырылуын жетілдіру, тиімділігін арттыру жолдарын іздестіру.
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... және
шетелдік ғалымдардың қарастырылып отырған мәселені ... ... ... ... және фактілік қоры ретінде нақты-социологиялық зерттеулердің
және ... ... ... ... ... ... қатар, зерттеуде автордың өзі жүргізген нақты-социологиялық зерттеу
мәліметтерінің талдау ... ... ... ... мен ... маңыздылығы. Зерттеуде жастардың
нашақорлығының алдын алу мәселелері қарастырылғандықтан жұмысты ... ... ... алу жұмыстарымен айналысатын мемлекеттік
және әлеуметтік институттар, тәртіп қорғау, медициналық және ... өз ... ... алады. Сонымен қатар, жұмысты түгелімен
орта мектептерде, арнаулы орта білім беретін колледждерде, жоғары ... ... курс етіп ... ... яғни дипломдық жұмыс кіріспеден, 2 бөлімнен, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер ... және ... ... ... дерттік мәні және зерттелу деңгейі
1. Нашақорлық-әлеуметтік дерт
Қазіргі таңда Қазақстан қоғамының ... ... және ... ... ... ... мәселелердің ішінде ел халқының денсаулығына және
тұтастай алғанда ... ... ... ... ... ... және есірткі бизнесінің өсу проблемасы ... ... ... ... ... ... ... ахуалына жасалған талдау
республикада оның ... ... ... ие ... ... көрсетеді.
Қазіргі кезде Орталық Азия өңірі әр алуан шығу түрлері мен нысандардағы
есірткілердің экспансиясына ұдайы ұшырап отыр.
Көкнәрдің таралуы XIX ғасырда кеңінен етек ... Ол үшін ... ... ... ... та болды. XX ... ... ... батыс
елдерінде нашақорлық пен есірткі айналымы ... ... ... ... АҚШ ... ... ие болды.
Есірткіге қарсы күрес XX ғасырдың ... ... ... ... ... ... 1946 ... бақылау Біріккен Ұлттар  
Ұйымының құзырына көшті.
Нашақорлыққа көбінесе ... ... ... осы ... ... да ... ... көбейіп келеді.
Нашақорлардың саны жылдан жылға ... ... ... ... ... ... салынудың себептері неде?
Жастардың арасында есірткіге әуестік көп ретте білместіктен ... ... ... кері ... ... ... Олар жас
болғандықтан қоршаған ортаның әр сипатты әрекетіне адам ойына келмейтін
жауап ... Өз ... ... ... ... ... жан-
дүние, мінез-құлық пен дүниетанымның толық калыптаспағандығы, иланғыштық,
кері әсерге еліктеушілік алғаш рет спирт ішімдіктері мен ... ... ... себептер. Жасөспірімдер өздерінің ержүректігін,
дербестігін танытуға болатын топтар мен ұйымдарға бірігеді. ... ... ... би ... ... де ... және топ ... алғашқы
«тексерістер» болып өтеді.
Тарихты түгескен Геродот өзінің бір жазбасында Қара ... Дон мен ... ... жайлаған скиф тайпаларының
тіршілігінен көргенін әңгімелейді. Оның айтуынша, сақтар ... ... оған қара сора ... ... оның ... ... «ләззат» алатын
көрінеді.
Мұндай көріністі қазіргі тілімізде марихуанаға еліту дейді. Оның атақ-
даңқы әлемнің 120-дан астам еліне мәлім, «құрмет ... ... ... ... оны ... еркелетіп кейде жеңіл есірткі» деп те
атайды.
Химия ғылымының қарыштап дамуымен атын естімеген, кейбіреуіне ... ... ... ... түрлері дүниеге келді: кокаин, героин, ЛСД,
амфетамин, бензидрин, ... ... ... ... барбитурат секілді
болып шұбатылып кете барады.
Әрине, о баста бұлар есірткі ретінде ашылған жоқ.
Сондықтан нашақор ... ... ... ... ... арқасында өзінің «қамын» ойлауды мақсат ... ... ... ... ... де сол. Ол ... ... немесе ес ауыстыратын дәрі ішуді ұсынады. Еліктегіш жастар дәм ... ... бірі ... ... қаласа, екіншісі басқалардан қалмауды,
тағы бірі өзін ... ... ... ... біреуі бар қиындықтан
қашып, ләззат аламын дейді. Бара-бара жасөспірім ... ... ... ... сол, адам оған ... рет ... ... кейін
әуес болып калады. Міне, адамдардың нашақор болуы себептерінің бірі сонда
жатыр. Танысы, бір рет ... ... ... иіскесең, шексең нашақор
болмайсың, қиындықтардың ... ... ... ... ... ... деген арбау сөздерімен нашақорлық жолына тартады. Ал әлеуметтік
қиындықтардан, отбасындағы ... ... ... ... шаршаған азамат қиындықтан аз уақытқа болса да
«қашып ... ... ... ... ... да, нашақор санатына
қосылғанын білмей қалады.
Нашақордың, ... ол тек ... ... ... жасы ... ... ... ең алдымен өкпесі қабынады, бронхит,
одан әрі өкпе рагі дамиды да адам ... ... ... ... ... ... мен ... де кері әсері бар екенін дәлелдеді. Ал ... ... миға кері ... ... ... жаттауға қабілеті
нашарлап, ұмытшақ етеді.
Марихуана шегушілердің басқалармен ... ... ... Есірткінің опиат тобындағы түрлерін қолдану нашақорлар арасындағы
өлімнің және мүгедектің басты себебі болып ... ... ... ... ... ... және ... ең алдымен ине шаншу
арқылы колданады. Сондықтан оларды ... ... ең ... ... ... ... жөне ... жұқтыру мүмкіндігі күрт ... ... осы үш ... ... ... оған қоса ... ... бауырдың дистрофиясына алып келеді де, адам мүгедек болып
қалады. Көкнәр шикізатын ацетон, бензол, толуол, ... ... ... еріткіштермен өндейтіндіктен қолданылатын есірткіде олардың 5%
қалады. Есірткі қанда қалады да, еріткіш заттар бауырды ... ... ... нашақор есірткі қолданып жүргенде оны байқамайды, ол
есірткімен уланған кезінде ауыртпалықты сезбейді.
Адам ... ... ... ... Жасөспірімдер арасында
нашақорлыққа салынуға бейім жағдайлар мынадай:
- ата-ананың баласын тәрбиелеуге уақытының болмауы, жасөспірімнің ... ... ... отбасы мүшелерінің бірі арақ-шарап ішуі немесе есірткі колдануы;
- әкесі мен шешесінің жиі жанжалдасуы;
-ата-ананың бірі бала ... ... ... ... ... ... бір-біріне деген сүйіспеншіліктің болмауы,
отбасындағы   түсініспеушіліктің орын алуы;
- ... ... ... ... ... ... ... түсіндіру жұмыстарын жүргізбеуі;
- достарының арасында нашақорлардың бар болуы;
-өзінен жасы үлкен достарынын жетегінде жүруі;
-алкоголь   мен   есірткіге    қол ... оңай ... ... ... енді ... ... ... қорғап қалуға болады? Қазіргі жастар
тез ... дене ... тез ... ... ... ... ... әлі де болса балалықтан асып кете алмайды. Біздің айналамызда
еңгезердей балақайлар жиі кездеседі. 9-12 жасар ... ... ... ... ... әуестендіру әдейі жасалған әрекет ... ... ... ... де ... ... ... кейбіреулері шарап та
ішеді. Тоғыз-он екі жасарлар үй ... ... ... ... улы
химикаттарды иіскеуі мүмкін. Сондықтан ата-ананың міндеті осы ... ... ... ... темекі, спирттік ішімдік және есірткінің зияны
туралы жиі айту. Мұндай әңгімелер іш пыстыр-майтын болғаны абзал және ... бос миды ... жәй ... кана ... ... да келтіру кажет.
Аталмыш жастағы балалардың психикасы сезімтал болады, олар көргенін
өмір бақи ... Осы ... ... аса ... ... ... болашағы, оның болашақта дені сау азамат болып өсу ... дәл ... ... ... ... ... ... ересек замандастарынан естіп
біледі. Олар нашақорлықты ауыр, емделуі қиын ... ... ... Анаша
шегуді нашақорлыққа жатқызбайды, оған тәуелді емеспін, кез ... ... ... ... деп ойлайды. Бұларға барлық нашақор «жеңіл»
есірткіден бастағанын, ... ... ... айналғанын түсіндіру
кажет. Кез келген есірткі адамның денсаулығын, психикасын бұза-ды, адамды
қуатсыз, әлсіз, жігерсіз ететіндігін жеткізу ... 16-18 ... ... ... нашақорлық пен оның салдары туралы
жақсы білетіндер көп. Жастардың ... ... ... оған ... мен екі ... бар. ... қоса есірткі мен алкогольге салынып
кеткендер де кездеседі. Оларды қалай ... ... ... тәлім-
тәрбиесінде түрмеде отырған құрдастары мен таныстары үлкен әсер етеді.
Ондай адамдар ... өз ... ... айтып қызықтырады,
ұрлыққа, есірткіге баулиды. 16-18 жасарлармен әңгімелесу қиын, олар ... ... ... ... «ежелгі санауы» өздерінің ержеткен ересек азамат
екенін алға тартуы ... ... ... ... ... азаматпен
сөйлескендей әңгімелесу кажет. Әдейі қорқыту, бос ойбай көмектеспейді, ал
нашақорлық ... тым аз білу ... ... ... жоқ етеді. Оларға
нақты мысал ... ... ... жете ... жөн. ... ... және ... мәселелер жиі естілуі тиіс. Басты
айтатыным, ата-ана ... арақ ... ... ... есірткі қолданып
ұрпағыңызға «өнеге» көрсетпеңіз. Әрбір бала ... ... ... ... 14 жасқа дейінгі кезеңде айқын көрінеді. Жас балалар арақ-шарап
ішу, темекі тарту және есірткі ... ... ... ... ... ... оларға арақ ішу мен темекі тарту баланы ... ... ... ... ... ... ... есірткі колдану, оны сақтау
немесе сату заңмен қудаланатынын жиі есіне ... ... ... де
естеріңізге сала кетейік. Жасөспіріммен алкоголь, темекі, есірткі және
барлық тәрбиелік мәні бар әңгімені тиімді ... ... дұр ыс. ... ... тек сізде болуы кажет, сонда ғана арада түсіністік болады.
Жасөспірімнің есірткіге әуестенгенін анықтау киын емес. Ең ... ... ... ... Ол ашушаң бола бастайды. Кез
келген нәрсе қанын қайнатып, ... ... ... ... ... жау ... ... көрсетуді, аты-жөні жоқ қаһар
шашуды әдетке ... ... ... ... ... алатын
бағалары төмендейді, білімі тайызданады.
Үйге кеш оралып, түс ауғанша ұйықтауды көбейтеді. Көшеден келісімен екі-
үш күн тамақ ... ... ... асты ... жей ... Ал ... тіпті тамаққа қарағысы да келмейді. Мұндай мінезді көбінесе наша
шегетіндерден ... ... Егер ... ... болса, онын киімі
темекіден басқа, ... ... ... ... ... бұлыңғыр тартып тұрады, қайта-қайта сұрауы да мүмкін.
Жауабын ұзақ ... ... ... қояды деген оймен қорқынышқа    ... ... ... деп, ол ... ... ... бағады. Қасынан
кетпей қойсаңыз өзін қоярға жер таппай тыпыршиды, тіпті ашулана бастайды.
Егер наша іспеттес ... ... ... ... ... жасөспірімдердің
бет-әлпеті де өзгеріске ұшырай бастайды. Есірткіні ине арқылы қабылдайтын
нашақорларды да тануға ... Олар ауа райы мен ... ... ұзын ... киім киеді. Мұны олар ине шаншылған мүшелерін көрсетпеу
мақсатымен істейді. Киімі мен пошымына немкұрайды ... ... ... жоғалтады, тістері сарғайып, қажетті минералдар ... ... ... ... ... Көз ... ... тыс
кеңейіп немесе жіңішкеріп кетеді. Аузынан арақтың иісі шықпаса да мас
адамға ұқсап ... Бір ... ... ұзақ тұрып қалады, немесе жатып
алады. Есірткі жоқ бола қалса тез ... ... Жаз ... да тұмау
тиген адамдай мұрнын тарта береді, көзі жасаурап жүреді. Еңсесі түсіп, екі
иығы ... ... ішке ... ... жүре ... ... ... қарасаңыз ине шаншылған іздерді оңай табасыз. Қаржы сұрауы да ... ... ... ... да ... ... қол ... алмаған
кездері суық терге батып, аяқ-қолы дірілдеп, бұратылып қалады. Оған қоса
іші өтеді, тамақ ішсе де ... ... ... Міне ... белгілерді
байқасаңыз сіз нашақорға кездескен болуыңыз әбден мүмкін. Мұндай жағдайда
ең бастысы саспай, салмақтылықты жоғалтпау ... Сіз тез ... ... ... ... ... тек сіз бен ... арасында
өткені жөн. Дәрігерге қандай себептермен келгеніңізді түсіндіресіз. ... мәні ... ... ... ... ... алып ... туралы әңгімеге қоғамның үйреніп алғаны сонша, тіпті селт
етпейтін де болды. Бұдан он шақты жыл ... ... ... ... ... ұсталыпты» дегенді естігенде дүрлігіп қалушы едік.
Мәселен, 1803 жылы неміс ғалымы Фридрих Сертюртер апиыннан ... ... ... ал 1898 жылы оның отандасы Генрих Дрезер әсері есті ... ... ... Ал, ... ... ... жүз есе күшті
екендігін еске сала кетелік. Әрине, ойлап тапқыштардың бұл ... ... ... жоқ. ... медицина үшін үлкен жаңалық ... ... ... күні ... ... миллиондаған адамдардың одан
зардап шегетіндігін олар ... ... ... ... Ұлттар Ұйымының ... ... ... ... университеті зерттеулерін нәтижесі әлемде 200
миллион адам ... ... ... ... ... ... ішінде 8 миллионы героин тұтынады. Бұл көрсеткіштен басқа есірткелерде
қалысып отырған жоқ. Мәселен, 13,3 миллион адам - ... 141,2 ... ... 280 ... - ... ... тұтынады. Деректер
бойынша, көршілес Ресейде 2 миллионға жуық адам есірткі азабын ... он ... одан ... ... ... саны 12 ... ... Республикасының Бас Прокуратурасы жанындағы құқықтық есеп ... ... 2015 ... басындағы деректері бойынша 47 мыңдай ... ... ... үшін ... ... есірткі жағдайының туындауы негізінен Орталық Азия
аймағында оның орасан өршігендігіне байланысты болып отыр. ... ... 2014 жылы ... ... ... 5 мың ... ал героин қоры 500 тоннаға жеткен. Соның үштен бірі
Ресей мен Еуропа елдеріне Қазақстан арқылы тасымалданғанда қаншамасы
еліміз аймағында қалып ... ... өзі үрей ... Бұған
қоса Ресей мен Еуропа елдерінен әзір зат түрінде «Экстази», ЛСД ... ... ... ... уақыттары бұларды жасау қарқыны да күшейе
түсуде. Әрине, сонымен қатар жағдайды одан әрі ... ... ... ... Шу ... ... алқабын айтпай қала алмаймыз.
«Ауруын жасырған өледі» дегендей, бүгінде есірткіге тәуелді жандар қатары
күннен күнге арта түсуде. ... ... 47 ... ... ... тұр. Оның көбі ... 30 ... дейінгілер, соның ішінде 5 мыңы
кәмелетке толмағандар болса және арасында осыншама қыз-келіншектер де
бар.
Міне, ... ... ... түсуіне байланысты ІСМ есірткі
саудасымен күрес жүргізу үшін ұйымдық және ... ... ... ... ішкі істер органдарының жедел-іздестіру бөлімшелері есірткі
жолдарын жабу, ірі көлемде есірткі тасымалдаушылар әрекетінің алдын алу мен
оларды ... ... ... Бір сөзбен айтқанда, есірткі
бизнесіне жол бермеу керек. Ал ... қол ... ... ... шет ... әріптестермен бірге «Тасымалды бақылау» деген шартты атаумен
19 арнайы шара өткізілді. Соның нәтижесінде бірнеше ... ... ... ... Бұл, ... ... Тәжікстан және Қырғызстан
секілді елдердің ... ... ... ... ... жұмыстар
екені анық. Осы өзара байланыстағы қызметті одан әрі ... түсу ... ... ... ... ... қаласында шекарааралық ынтымақтастық
жөнінде Қырғызстан, Өзбекстан және Тәжікстанның арнайы бөлімшелерінің
басшылары бас ... жиын ... ... мен ... ... ... ... қамтамасыз ету мақсатында үстіміздегі жылы «Допинг» атты ... ... ... ... ... ... заттары мен
прекурсорлардың нақты жағдайда қозғалысын бақылауға мүмкіндік беретін
Ұлттық ... ... қоры ... Үнемі түнгі ойын-сауық
клубтары, барлар мен би ... ... ... ... ... ... 383-і ... тұр. 2014 жылы мұнда да 53 ... ... оны ... ... ... ... орай 23 ... іс ашылып, 24
мекеменің қожайыны ... ... ... Олардың
кейбіреулерінің кәсіпкерлік қызметке алған ... ... ... ... ... 2015-2020 жылдарға арналған
нашақорлық және ... ... ... ... ... ... Оның
2018 жылға дейінгі ... ... ... ... жөніндегі Үкіметтің
бағдарламасы да қабылданып қойды. Өйткені, ғасыр індеттерінің ең жаманы –
нашақорлық ... тұр. ... ... ... ... ... ... біздің елімізде де жыл өткен сайын ... ... ... бар ... тек ... ғана ... өзге ... бәрін тәрк етуге
жетіп, тәуелді болып қалғандар қаншама. Есірткі оңайлықпен табылмасы ... ... ... ... ... ... қауіп төндіріп, есірткі
табуға пұл іздеп, неше ... ... да ... ... Осы ... ... жас ... азаппен өткізіп қана қоймай, көктей солып, ... ... ... ... ... кеткен жастар ата-аналары, туыс-
жекжаттарының ғана емес, бүкіл қоғамымыздың тән ... ... мен ... ... ... ... жастары арасында біз жүргізген ... ... ... 70-ке жуық ... ... астамы
жастар арасында нашақорлық пен қылмыстың өрши түсуіне алаңдайды. Төмендегі
девиантты мінез-құлықтың қай үлгісі қауіпті? деген ... ... ... ... ... ... ... |Жауаптар ... ... қол ... |13% ... ... |32% ... |Маскүнемдік |11% ... ... ... |28% ... |Жемқорлық |22% ... ... |16% ... ... үшін өте ... ... ... сатып
алуға ақша бермегені үшін олар ата-аналарын, әйелдерін, өзге де туыстарын
өлтіреді. Наркотиктің бір дозасы үшін ... ... ... «Спрут-1»
фильміндегі кейіпкер-наркоман қыз шешесінің өлімін бір доза наркотик үшін
кешіруге бар екенін еске түсірелік. Нашақорлар адамдықтан кеткен азғындар.
Бірнеше жыл бұрын ... ... бір ... жаңа туған нәрестесін
өлтіріп, баланың жылы денесіне бірнеше килограмм наркотикалық заттарды
тығып, тасымалдағанын жазды.
Бұл құбылыстың себебі неде? Осы сауалға ... ... ... ... ІІМ мәліметтеріне қарағанда 2015 жылдың басында 47 мың ... ... ... ... тұрақты есепте тұр екен. Соның ... 30-ға ... ... Бұлар әбден көзге түсіп, бірнеше тіркелген
соң есепке алынғандар. Ал қаншама жас ... ... әлі де ... ... ... - оны ... де ... Тиіп-қашып қолданып, оның
қасіретін білмей, қызықтап жүргендер қаншама?...
Бұл ... ... ... ... ... үшін ТМД-да алты мемлекеттік
орган енген штаб құрылған. Олар есірткінің жылжу бағыты мен ... және оны ... ... ... ... ... ... Соған
сәйкес нашақорлық пен есірткі ... ... ... ... ... ... Мысалға, жасырын айналымдағы есірткілерді бақылау
және жою жөніндегі шараларды одан әрі арттыру туралы Заңға қол қойылды. Бұл
заң көмегімен есірткілерді ... ... ... ... ... ... шикі ... героинге айналдыру үшін оған ... ... ... ... ... ... ... көптеген
елдерден жеткізіледі. Міне, осылардың алдын алу мәселелері енгізілген заң
жобасы мақұлданды.
Нашақорлық ... ... ... ... ... ... ... күрес жан-жақты бағытта жүргізілуі тиіс. Бұл біздің елімізде
түрлі шаралар ... ... ... та ... Аталған Комитет 2015 жылдың үш
айы ішінде өзге де мемлекеттік органдармен бірлесе отырып жастар арасындағы
нашақорлыққа байланысты көптеген кездесулер, ... ... ... ... ... басқа көптеген үйірмелер, спорттық секциялар,
өнертапқыштар орталықтары ... ... ... арқасында соңғы жылдары
елімізде жастар уақытын салауатты ... ... ... саны ... ... ... айтқанда, қазір Қазақстанның ... және ... ... ... есірткіге насихат жоспарлы түрде жүргізіліп
келеді десе де болады. Есірткінің алдын алу ... ... де ... емес. Бұған Біріккен Ұлттар Ұйымы да назарын тігіп отыр. Әсіресе,
БҰҰ есірткіге ... ... ... алда ... ... да БҰҰ-ның
наркомания мәселесін жазатын журналистерге арнаған бірқатар ұсыныстары да
бар көрінеді. Осы ұсыныстарға қарағанда, ... ... ... ... ... деп ... бөлу жағымсыз салдарға соқтыратын көрінеді. Сол
сияқты, қоғамда табысқа жеткен, немесе ... ... ... ... ... есірткіні әндерде, кинофильмдерде, басқа да
коммерциялық шығармаларда ... ... ... ... заңсыз
сатудан түсетін мол ... ... ... ... ... құны ... ... тарату, оны медициналық емес тұрғыдағы
пайдалануды заңдастыруды жақтайтын мақалалар жариялау көп жағдайда ... ... ... жөн ... ... ... ... одан құтылуға ерік-күші
жетпейді. Ол өзін наркотик қабылдаумен ақтайды. Наркотик алу үшін ... ... ... ұрып, өлтіруге де барады. Сондықтан
нашақорлық пен девианттылықты ажыратып ... ... ... ... ... ... легалды ұйымдар жастар арасында
наркотик таратады. Бұл орындар - ... ... ... ... ... Бұл жерлерде жағымды музыка, стриптиз және секс, бар ... ... ... ... Бұл жерлерде «экстази» таблеткаларын оңай сатып
алуға болады.
Елде нашақорлықтың таралуы - наркотик таратушылардың көбейуімен және де
девиацияның өсімі өзара байланысты.
Бізді жас ... ... ... ... алаңдатады. Нашақор
әйелдер жезөкшелікпен айналысып, наркотик сатады. Жас қыздарды жезөкшелікке
тарту үшін наркотикке еліктіреді.
Жезөкшелер ... ... сату жиі ... Жезөкшелердің өзі сау
кезінде жезөкшелікпен айналысу қиын екендігін айтады. Отбасыдан бөлек,
оқуы, жұмысы жоқ ... ... ... қызметінің болмауы, тұрғылықты
жерлерін жиі ауыстырып, қаладан қалаға көшіп жүрулері, кезбелікке әкеп
соқтырады.
Нашақорлықпен ... ... ... ... ... ... ... қатты ойландырады.
Нашақорлыққа қарсы күрестің екі түрі анықталған:
Нашақорлықтың қауіптілігін ескерту, онымен күресу;
Репрессивті методтар ... ... ... ... ойынша, нашақорлық - ауру. Сондықтан онымен ... ... ... [4. ... ... есірткінің қасіретін білетін билік оған қарсы күресті
күшейте түсуде. Еліміздің экономикалық әл-қуаты ... ... ... те
жетіле түсуде. Бірақ қылмыс әлемі де есірткі тарату мен тұтынуда заманаға
сай, ... ... ... құқық қорғау орындарына оңай жаңғақ
болып тұрған жоқ. Сондықтан да осы кеселге қарсы күрестің ... бір ... ... жоқ па екен ... де ... ... Соның бірін біздің
жерлесіміз, (туып-өскен жері ... ... ... ... ... ... ... тәрізді.
Қазақ өртті қарсы тұрып емес, қуалап жүріп өшіру керек дейді ғой. Сол
айтқандай, С.Баймұхамедов есірткінің қасіретін ... ... ... өз ... ... ... айтуды мұрат тұтыпты. Расында білікті
адамдар ... ... ... ... икем ... жел ... ... санасына ол жете қоймайды. Ал ... ... ... ... шындықты жеткізсе, - бәлки есірткіге бой
алдырғалы ... ... ... ... ... ... [5. 17-18б].
Сөйтіп, нашақорлардың айтқанынан тұратын оның «Тәтті ұйқы» атты кітабы
өмірге келді. Автор оны жазу үшін ... ... ... өткізіп,
өмірдегі адамдардың қатарынан алапес болғандай ысырылып, ... ... ... ... бұл жәй адамға қауіпті. Бірақ жазушы басты бәйгеге
тігіп, ерінбей материал жинап, өз кітабын жазып ... ... ... туғандығының арқасында да шығар, кітап бірден бестселлер
қатарына кірді. Ресейдің әртүрлі қаласында ол ... рет ... ... 2000 ... бері ... мектептерінде бұл кітап арнайы түрде
оқытылады, оқушылар ол туралы шығармалар жазады.
Нашақорлық-наркомания (грек ... narke - ... және ... ... - ... ... патологиялық дағдыланудың
нәтижесінде пайда болатын созылмалы ауру.
Есірткіні қолданатындардың әлеуметтік сипаты да өзгерді, бүгінгі ... ... ... және ... ... қамтамасыздандырылған отбасылардың
балалары толтырып отыр.
Осы орайда аса қажетті шара бұл заңнаманы күшейту. Халықаралық тәжірибе
бүгінгі күні есірткімен күресуде қылмыстық шараларды ... ... ... ... ... Греция, Ирландия, Канада, Франция және басқа
да ... осы ... үшін өмір бойы бас ... ... белгіледі.
Есірткіні сатқаны үшін өлім жазасына кесу Иран, Қытай, Сингапур, АҚШ және
Таиланд заңнамаларында көрсетілген.
Президент өзінің ... ... ... ... жеткізгені
және таратқаны үшін қатаң жазалау қажет»,-деп орынды атап көрсетті [6].
Есірткі - ... ... ... дерт және бұл ... ... ... қолдану толғандырады. Бір жағынан - оны жеткізіп,
таратушы адамның өмірі, ал басқасында - оның «көмегімен» қиылған ... ... ... ... ... ... Қылмыстық, Қылмыстық-іс
жүргізу кодекстеріне және Есірткінің заңсыз ... ... ... ... ... ... Республикасының
әкімшілік кұқық бұзушылықтары жөніндегі ... ... ... ... ... Заңы әзірленіп, 2011 жылы қабылданды.
Бұл заң тек аса ауыр есірткі қылмыстары үшін қылмыстық жауапкершілікке
тартады, олар ҚР ... 250, 259, 260, 262-264 және 266 ... ... аса ірі ... ... контрабандасы үшін - 15 жылдан 20
жылға дейін ... өмір ... бас ... айыруға; лауазымды тұлғаның
қызметтік жағдайын пайдаланып, есірткіні сатқаны үшін - 10 ... 15 ... бас ... ... оқу ... және ... ... сатқаны үшін - 15 жылдан 20 жылға дейін немесе
өмір бойы бас бостандығынан айыруға; ұйымдасқан қылмыстық ... ... үшін - 15 ... 20 ... дейін немесе өмір бойы бас бостандығынан
айыруға; кәмелетке толмағандарды, екі немесе одан да көп ... ... күш ... ... пайдалануға тартқаны үшін - 7 жылдан 10 жылға
дейін бас бостандығынан айыруға; ... ... ... ... адам өліміне әкеліп соққаны үшін - 15 ... 20 ... ... өмір бойы бас ... ... есірткіні пайдалану үшін
притондар ұйымдастырғаны үшін - 3 жылдан 7 жылға дейін жаңа ... ... ... ... қолданылады делінген.
Есірткі пайдаланатын тұлғалар жас ерекшілігіне қарай ... ... ... 14-20 жас ... тұлғалар құрайды, олардың
психологиялық ерекшіліктері балалық ... ... соң ... орта
жағдайларының өзгеруіне бейімделе алмау ... ... ... болып табылады. 2-ші топты 20-30 жас аралығындағылар құрайды,
мұндай адамдарға материалдық және әлеуметтік ... тым баяу ... ... ... тән. 3-ші ... 30-50 жас ... жасы
келгендер кіреді, олар сырт көзге табысты адам ... ... ... ... көңілі толмау, қатты дағдарысқа ұшырау салдарынан есірткі
заттарын қолданады.
Нашақорлық, маскүнемдік, карта басқа да ... ... ... жан мен тән ... бірдей азғындататын қылықтар.
Есірткі пайдалану салдарынан адамның тұрмыстық және ... ... ... қолдану барысында ағзаның барлық органдары мен
жүйесі зақымданады, орталық жүйке жүйесі бас миының қызметінің бұзылуына
әкеледі, ... ... ... бас ... ... болады.
Есірткісіз тұра алмай, аз мөлшердегі есірткіге ақша табу үші ... қара ... ... ... ... де ... ... Жамбыл
облысы бойынша Қылмыстық - атқару жүйесі ... ... ЖД ... 272 жаза өтеуші Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 259
бабымен сотталғандар, яғни көпшілік тілімен айтқанда, ... ... ... - ... ... Өз ... ... алмайтындарға
сот үкімі бойынша Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексінің 93-бабы
және Қазақстан Республикасы Қылмыстық-атқару кодексінің 1 ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің міндеті - бас бостандығынан айырылған
адамдардың бұзылған ... ... ... ... арттырып, түзелу жолына түсуіне көмектесу. Сотталғандармен
жұмыс істеу оңай емес. ... ... сан ... Есірткіге
әуестенгендер ішінде тәрбиеге көнбей, қанша жерден қоғамнан оқшаулап, тар
қапаста ұстаса да, ... ... ... ... ... құмарлық
шеңгелінен оңайлықкен құтыла алмайтындары да бар. Бірақ, қателігін ... жаңа ... ... саны да көп. ... әңгіме барысында, олардың есірткіге құмарланып, тәуелді болу
жолдары әр қилы, біреулер шетелдік ... мен ... ... ... ... ... әуестену арқылы бой алдырса, енді біреулері
күнделікті әлеуметтік - тұрмыстық жағдайларының нашарлауын сылтау етіп алға
тартады, ... ... өз ... мен ... орын алған келеңсіз
жайттар мен келіспеушіліктен іштей күйзеліске түсіп, соны ... ... ... ... Ал, енді ... бір мезгіл тынығып, көңіл
көтеру үшін ... ... ... пайдаланғанның зияны жоқ деп
есептегендер.
Бұл, әрине қате пікір. ... бір рет ... ... ... адам
оны міндетті түрде тағы да қолданады. Бара-бара ... ... ... ... білмей қалады. Мысал, келтіретін ... ... ... ... ... ... өте жақсы жанұяда өскен. ... ... ... мектепте жақсы оқыған, бос уақытында өзінен
үлкен көрші балалармен араласып, бір рет ... ... ... ... ... рет ... көндірген, соңында есірткі алу үшін
ұрлық ... ... ... Осы ... ... ... әуестенушіліктің бір тамыры - СПИД дертіне ұшырауға әкеледі.
Мекемеде жазасын өтеп жатқан СПИД ауруымен ауыратын сотталғандардың ... ... ... ... ... ... бұл ... есірткіден психикалық және физикалық
тәуелділік пайда болғаннан туатын ауру.
Есірткі – бұл ми ... ... ... ... ... зат, ... ... адам ағзасында жалған ләззат сезімі мен ... ... ... ... таңда жастар арасында нашақорлықтың тез өсуі
байқалады. ... ... ... ... ... ... ... деген «мода» және жастардың жаңа сезімді бастан кешуге деген
талпынысы.
Жасөспірімдердің есірткіге ... ... ... олардың өздерін
ешкімнен тәуелсіз сезінгілері келуінде.
Көптеген жасөспірімдер ... ... ... үшін ... ... өз беделін көтеру үшін шеге бастайды. Жастар ... ... тағы бір ... ... ... қиыншылықтарды
жеңе алмауын жатқызуға болады. Наша уақытша психикалық ... ... ... оның адам ... тигізетін кері әсері туралы ойламайды. Олар
нашақорлықтан кез келген уақытта еш қиындықсыз бас ... ... ... ... ... және физикалық тәуелділік пайда болғаннан
кейін бұл шешім ... ... ... ... тез арада пайда болады, кей жағдайда ол есірткіні
тіпті бір ғана рет пайдаланғаннан ... де ... ... ... ... ... ... болатын ләззат сезімін есінде сақтап қалады
да, бұл сезімнің қайталануын ... ... Сол ... есірткіге үйренген
адам бастапқыда пайда болған сезімді күшейту үшін оның мөлшерін күн ... ... ... ... Кей ... ... мөлшерін шамадан тыс
асыру мезгілсіз ... ... ... ... ... ... ... адам ағзасында психикалық және физикалық жайсыздық пайда
болады. Нашақор адамдар бұл жағдайды  «дененің сынуы» деп ... ... – ол ... ... ... мен ... бұлшықеттердің сынып
ауруы, дене бұлшықеттерінің дірілі, тартылуы, әлсіздік, тершеңдік, жүректің
айнуы, адамның құсуы және ішінің өтуі, іштегі қатты ... ... ... ... қатар нашақор адамда өлімнен ... ... ... галлюцинация пайда болады. Нашақор «дененің сынуын» басынан
кешпес үшін есірткіні қабылдауды жалғастыруға мәжбүр.
Пайда бола бастаған ... ... ... білу ... өте ... болып табылады. Жасөспірімдердің бойынан сіздер байқаған
нашақорлықтың белгілері есірткіге тәуелділіктің ... ... және ... ... ... ... ... негізгі белгілері:
-Есірткіні қолданғанда – көз қарашығы кішірейеді және жарықтың әсеріне
еш жауап бермейді. Тері сұрланады. ... ... – көз ... ... ... ... және ... пайда болады.
-Өзін мас адам сияқты ұстау – өз ... ... ... ... ... еш ... тынышсыздықтың пайда болуы.
-Еш себепсіз тез арада көңіл-күйінің өзгеруі.
-Қылықтарының өзгеруі – жұмбақшылық ... ... ... ... ... жаңа достар пайда болады. Тез ... ... ... Қалай болса солай киіне бастайды.
-Денсаулығының нашарлауы. Жөтелдің пайда болуы, мұрынның бітелуі.
-Көк ... ... ... ... ... іздері, ісіктер мен
көгерулер. Нашақорлар инені қолдарына ғана емес ... ... де сала ... ақша сұрай береді. Үйдегі қымбат заттардың жоғалуы.
-Үйде әр түрлі дәрілердің қораптарының, инелердің, кішкетай қасықшалар
мен шыны құтылардың, фольганың, ... және ... ... ... адамның орта жасы – 30 жас. Нашақорлардың үштен бірі ... ... ... ... ... ары ... ... шеге
алмағандықтан өмірден кетіп жатады, тірідей өліп жатады. Табиғат олардан
нашақорлық жолды таңдағаны үшін кек қайтарып ... – бұл ... ... Оның ... өте тез, ал аяғы ... ... пен ... Есірткіге «ИЯ» немесе «ЖОҚ» деп жауап берер алдында осыны
есіңде сақта.
Әлемді жайлаған есірткі дерті адамзат баласын түгел ... ... ... ... ... не қамал, не дуал, не қорған жоқ, ... ... еніп ... Осы бір ... ... жылжып отырып елімізге
де жетті. Балаққа жабысып, енді ... ... бара ... жайы бар. Бұл
туралы таяуда өткен Қауіпсіздік кеңесінде Мемлекет басшысы да ... ... ... ... ... ... күресетін уақыт әбден келді.
Есірткіге тәуелділер тек өзі ғана емес, өзі түскен шыңырауға өзімен
қоса тағы да бірнеше ... қоса ала ... ... жалғыз өзі адаспайды.
Адасудың қауіптілігі сонда, әр адам ... ... ... ... да ... - деп ұлы философ Сенека ... ... ... өз ... ... қол ұшын ... ... көрсетіп,
көмектесейік, ағайын.
2. Нашақорлықтың алдын алу мәселелерінің әлеуметтануда
зерттелуі
Нашақорлық мәселесі қазіргі таңда тек қана ... ... ... ... ... ... ... Әлемдік статистика көрсеткіштері
нашақорлықтың көбейгендігін көрсетеді. ... ... ... жас ... көп көрінуде. Сонымен қатар, есірткілердің жаңа
түрлері шығуда және олардың пайдаланудың жаңа ... ... ... ... және ... ... ... Айтып өтетін
нәрсе бұл мәселе жайлы өткен ғасырларда да көп жазылды.
Айталық, XIX ғасырда Францияда ең алғаш рет нашақорлық ... ... ... Бұл мәселелерді көтерген социолог Э.Дюркгейм ... ... ... ... ... ... ... К.Маркс,
Р.Мертон, Э.Сатерленд, Т.Тард, З.Фрейд т.б. наркомания мәселелерін
зерттеулермен айналыса ... ... бұл ... ... ... О.Нұсқабаев, ... ... т.б. ... ... зерттеуде. Десекте, ... ... ... көп. Айталық, есірткіге әуестікті девианттық
мінез-құлықтың бір элементі ретінде қарастыруға әбден болады.
Девианттық мінез-құлық бір ... ... ұғым ... Ал, шын ... ... мәніне көп нәрсе кіреді. Мысалы, кісі ... ... жат ... ... саналса, соғыс кезінде ерлік деп есептелді.
Сондықтан да бұл ұғым әр ... ... ... ... ... ... ... арасында біршама айырмашылықтар, алшақтықтар
кездеседі.
Дегенмен, әлеуметтанушы үшін ауытқуды кісі ... ... ... гөрі ... ... ... ... жүйенің негізгі
қасиеті ретінде ... ... ... ... ... ... түп мәні ... нақты анықтама жоқ. Сондықтан кейде тіпті кісі
өлтіру немесе қан араластыру (бауырлар арасындағы жыныстық ... ... ... ... ... ... сипаттауға көмектесетін өзара
байланысты екі ... ... ... ... ... үлгісі ретінде қарайды ... ... ... Нәтижесінде құқықтық нормалар қылмыскерлерге,
денсаулық нормалары науқастарға, ... ... ... ... ... ... ахуалдардың көпшілігінде туындайтындықтан,
мұндай анықтама бәрін де ... және ... ... ... ... Мысалы, таптық психологияның нормативтік үлгілері орындалмаса,
таптық ауытқу, немесе достар ... ... ... ауытқу туралы айтуға болады.
Екінші қасиет ауытқуды белгілі бір мінез-құлық түрлеріне жататын, кейін
құнсызданып, мәнінен айырылатын және көбіне ... ... ... деп белгілейді. Бұл сипаттаманы да әмбебап деп қарастыруға болады.
Адамдар арасындағы қарым-қатынас олардың ... ... ... мүмкін. Мысалы, көп сөйлеу, балағаттау сияқты жағымсыз
қасиеттер. Ауытқуды зерттеу бұл арада ең ... ... ... ... және ықпалымен байланысты.
Әрбір дәстүрдің, нормалардың бұзылуы және масқаралық үлгісі шеңберінде
ауытқу өзгеріп ... екі ұшты және ... ... ұғым ... ... ... көрсеткен адамның шыққан әлеуметтік табының
нормалары мен белгілерін сол адамның ... ... ... ... ... ... орасан зор әлеуметтанушылық әдебиет жасалды.
Енді осыған ... ... ... ... ... ... ... яғни жоғарыда айтып өткеніміздей, девианттық мінез-
құлық (ауытқу)- қоғамдық нормаларға сай ... ... ... бұл
анықтама мүлдем жалпылама (шектен тыс абстрактылы) және ... ... Бұл ... сөз ... әлеуметтік норманы бұзу туралы болып отыр.
Сондықтан да кейбір зерттеушілер бұл ұғымның анықтамасына ... ... ... ... Оларға мыналар жатады:
1. Девианттық мінез-құлық дегеніміз - нормадан ауытқу әсерінен
түрмеге қамалатын немесе құқық бұзушылықтың басқа да жазаларын ... ... ... ... мінез-құлық-заңсыз құралдар арқылы мақсатқа жету.
3. Чикаго мектебінің мүшелері ... ... ... жөніндегі
қалыпты оқу процесінің бір бөлігі ретінде зерттейді.
Сонымен, девианттық мінез-кұлық дегеніміз - ... ... ... ... ... ... ... нормалардың
бұзылуы. Басқа да пікірлер көп кездеседі. Тар мағынада девиация, яғни
ауытқушылық деп жеке ... ... ... ... ... ауытқушылық екендігі айтылады. Н.Смелзер былай деп ... ... ... ... деп ... мінез-құлық емделу,
өзгелерден бөлектеп ұстау немесе басқа да жазалау түрлерін қолдануға ... ... ... түсінігі бойынша, девианттық мінез-құлық деп
тек қылмыс пен ... ... ... қана ... ... ... ... қоғамдық нормалар мен ережелерді бұзатын мінез-құлықты айтады. Бұған
сыбайлас жемқорлық пен заңға қайшы, этикаға жат, сот пен ... ... ... ... айтылады. Девианттық мінез-құлық
социологиясының атасы болып есептелетін ... ... ... ... және ... ерекшеленеді. Ол өзінің «Қоғамдық
еңбектің бөлінісі туралы», фундаментальды монографиясында ... ... ... ... ... мен ... даму ... талдайды. Э.Дюркгейм қоғам мен жеке адамның өзара қатынасының
социологиялық түйінді мәселесін капиталистік ... ... ... ... алып қарайды. Бұл мәселе жөніндегі оның ... ... көп ... сай ... Э.Дюркгейм қоғамның
дамуы мен гүлденуі адамды қанаумен, оны машинаның ... ... ... ... ... ... бірге болуы мүмкін еместігіне
сенімі берік еді. ... ... адам да, дара ... да ... келіп таптық күрес, теңсіздік, қылмыс, өзін-өзі өлтіру туындайды.
Э.Дюркгейм қоғамдағы экономикалық, саяси, әлеуметтік ... ... ... ... ... құбылыс дейді. Яғни, қоғам мен дара тұлға
арасында орын алып отырған қарама-қайшылық әлеуметтік ауытқушылықтың кері
түрі (девиациялық ... ... ... ... себебін ескінің жойылып,
жаңа талаптардың дүниеге келуімен түсіндіруге болады. ... ... ... ... ... бір ... ... қамтамасыз ете алмайды
және ауытқу (девиация) табиғи болғандықтан оны керек деп ... ... әр ... әр түрлі өзгерістерге дайын болуы және қоғам ... ... ... ... тұжырым жасайды.
Ауытқудың (девиацияның) себебі неде? Егер девиация мен конформизм бір
нәрсенің екі жағы болатын болса, онда біріншісіне неге көп ... ... ... ... ... ... ... жауап береді:
Біріншіден, девиацияның өте бір өзгеше құбылыс ... және ... ... ... ... деп ... екіншіден, оған назардың
басым болуын оған деген халықтағы, мемлекеттегі ... ... ... ... девиацияның себебін әртүрлі жолдармен түсіндіреді. Енді
осыларға тоқталып өтейік.
Туриндік ... ... жаңа ... антропологияны
негіздеуге ұмтылды. Оның негізгі идеясы, ... ... гөрі ... ... тип. Қылмыскер болмайды, ол туылады. Қылмысты адамды
бірқатар белгісі бойынша тауып, ... ... ... ... XIX ... ... адамның физикалық қасиеттері девиацияға себеп болады
дегенді айтады. Оның пікірінше адамдар өзінің биологиялық құрылымына ... бір ... ие ... Ол ... ... ... ... адам қалыптасу эволюциясының алғашқы сатысына ұқсас болатындығымен
байланыстырады. Мәселен, ондай адамның астыңғы иегі ... ... ... ... деген сезімі төмен болып келеді деп ... ... ... ... ... маңдайы, бойы, салмағын өлшеу,
дене құрылысының дұрыс еместігін табу т.б. жолымен суреттеуге ... ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып,
тағы да, оның ойынша, қылмысына ықпал ететін факторлардың 16 ... ... ... ... факторлар, өркениет деңгейі,
тұрғындар тығыздығы, эмиграция, туу, экономикалық ... ... т.б.). Бұл ... ... өте көп ... атақты Уильям X. Шелдон девиацияға байланысты ... ... ... орын ... ... болатын, мысалы эндоморфты
адамдар, ... ... ... ... ... ... бейім, белсенді, әрі сезгіштік қасиеті төмендеу болып ... ... ... ... ... жіңішке, нәзік адамдар өзіне-өзі талдау
жасай алу қасиеті басым, сезімтал және тез көңілі ... ... ... Осындай адамдар нашақорлыққа ... ... деп ... ... ... ... ... ауытқуларға бейім
(девиацияға бейім) болады, бірақ олар әр ... ... бола ... Тағы да ... зерттеулерге сүйене отырып, басқа да кейбір
тұжырымдар жасайды. Мәселен, ер ... ... ... ... ... ... ол ... эмоциялық күйзелісін қоғамға қарсы қояды, содан ол
балада девиантты мінез пайда болуы мүмкін деген қорытынды жасайды.
Алайда биологиялық фактор ... ... үшін көп ... ... болады, бұнымен бірге, психологиялық және әлеуметтік факторлар да
болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... күрделі факторлардың жүйесіне сүйену керек.
Девианттық мінез-құлықты зерттеудің (культурологиялық) ... ... ... аномия теориясы, Т.Селлиннің шиелініс
(конфликт) ... ... және т.б. ... ... психолог P.Мертонның аномия теориясы бойынша бір
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... қоғамды
қамтитын қылмыскерлік түрлері өте жұқпалы дерт ретінде көрсетілген. Соның
бірі ... ... ... ... ... жезөкшелік сияқты аномиялық дертке
ұшырау проблемасы ойландыратын жәйт. Э.Дюркгеймнің енгізген ... ... ... ... ... девиация - қоғам
мүшелерінің мәдени және ... ... ... ... ... ... адамдар сапалы білім алуға төлемақы төлей алмайды, мықты
кәсіпорындар да шектеулі мамаңдарды қабылдайды т.с.с. ... ... ... адамдар жетістіктерге дұрыс жолмен қол жеткізу мүмкін емес екенін
түсінеді. Осыдан келіп заңсыз іс-әрекеттерге бару көбейеді, мәселен, ... ... ... ... ... шиеленіс (конфликт) теориясының мәні көзқарас,
дағды, адамдардың өзара ... ... ... мен тәртіптің
стереотипі, басқа мәдениет өкілдеріне қатысты сезімін, ұғынысуын және алдын
алуын ауырлататын көзқарастар деп ... ... ... ... ететін құқықтық және моральдық нормалар ... ... ... ғана ... ... ... ... Сондықтан
қоғамның басқа қабатында таралған құндылықтардың жоққа шығарылуы тек тиімді
ретінде бағалана алады. ... ... ... ... шиеленіс (конфликт) теориясы түрлі әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... Селлин Маркстік таптық қайшылықтар теориясын оның мейлінше
өткір және революциялық ... ... ... оның ... тек қоғамның
екі бөлігінің қарама-қайшылығына ғана емес, сонымен бірге, мейлінше ұсақ
әлеуметтік құрылымдардың қарама-қайшылығына ... ... ... рет ... өзгертті.
Иллиндік университеттің профессоры Э.Сатерленд ғылымға елеулі үлес
қосты. Оның қылмыстық тұжырымдамасының мәні ... Адам ... ... қабілетінің арқасында ғана қылмыскер болады.
•Адам қылмыстық тәртіпті ерекше қылмыстық қасиеті болғандықтан ... ... оның ... жиі ... қылмыскерлермен тығыз байланыс
орнатып, қылмыстық көзқарастар мен ... ... ... Егер сол
жеткіншек балалық шағынан басқа қауым ... ... ол ... басқа
адам болып өсер еді деп тұжырымдайды.
Соңғы кездері отандық социолог ... ... ... ... ... ... көптеген еңбектері жарық
көруде. Автор белгілі бір қоғамда қалыптасқан ... ... ... ... мен ... бірге ілестірген заңдық және қоғамдық
санкцияларды бұзатын ... ... ... ... ... өмір
салтын атап көрсетеді. Ол бұл анықтаманы мейлінше ... деп ... ол, ... бұл ... ... барлық формаларын (іс-
әрекет, қызмет, өмір салты), ... тек қана ... және ... ... ... жария емес ... ... ... ... ... ... ... топтық және қоғамдық
қарсылықтан, одан бөлектенуге дейін әрдайым ... ... ... сан ... ... атап ... [7.67-69б].
Ал, Д.Қазымбетованың пікірінше, «Девианттық мінез-кұлық жалпыға
ортақ қабылданған моральдық, ... және ... ... ... ... жеке адамдарға, әлеуметтік топтарға немесе тұтастай қоғамға
зиян ... ... ... ... бір түрі ... ... ішінде жасөспірімдер нашақорлығын зерделей ... ... ... ... т.б. жастар нашақорлығын төмендегіше
анықтайды.
Біріншіден, 12-18 ... ... - бұл ... принциптері
бұзылған, адамгершілік қасиеттері төмен денгейдегі адамдар. Сонымен қатар,
есірткі қолдану балаларды жиі қылмысқа ... ... 10-20 ... ... ... ... ... тобыy құрайды.
Екіншіден нашақор балалардың көпшілігі өліп кетеді немесе дені сау
келешек ұрпақ өсіре алмайды, яғни ... ... ... ... дұрыс
болмауы және т.б. аурулар біздің қоғамның дамуына көп қауіп төндіреді.
Үшіншіден мұндай жағдай қоғамның экономикалық және саяси ... ... ... ... және ... ... (потенциалын) төмендеуі, жұмыс
күшінің азаюы мен есірткі бизнесінің шарықтауы экономикалық дағдарысты одан
әрі өсіреді де нәтижесінде ... ... ... ... есірткі тек
оны қолданатын адамға ғана зиянын тигізіп қоймайды, ... ... ... ... және ... ... ... көп қиындықтар
туғызады: 1 нашақор 10 адамның өмірін бұзады. ... ... ... заңсыз айналымы проблемасы жалпы ұлттық ... ие ... ... аса қымбат еместігі, оларға іс жүзінде еш кедергісіз ... ... ... ... ... қайта керісінше үнемі
артып отыруына алып келді[9-10].
Осыған байланысты қоғамдық - ... ... алу ... ... ... ... ... түсіндіру жұмыстарын жүргізу қажет,
жастарды спортқа, ... да ... ... ... ... олардың бос
уақыттарын кіммен қалай өткізетіндігіне аса ... ... ... ... ... зиян ... нәрселерден, жаман әдеттерден аулақ
болайық. Жаман әдеттерден ... ... жолы - адам ... ... білуі, өз денсаулығын қорғай білуі, адамдық қасиетін ... ... ... ... жас ... дені сау ... ғана
шыңдарға қолы жетері, халқына қызмет етері даусыз.
Ашық аспанымызға қара бұлт ... ... ... арылу қажет.
Арылту – көкірегі ояу, көзі ашық әрбір азаматтың борышы.
Осыны түсінгендіктен болар ... ... «Біз ... атты ... ... өткізілді. Жиында қала ақсақалдары
жастарды есірткіулік заттардан аулақ жүруге шақырды. ... ... ... «Нашақорлық ғасыр дерті» деген тақырыпта баяндама
жасап, көрілімдер көрсетті. Нашақорлыққа қарсы бүкіл халық ... ... ... ... ... Жастарды салауатты өмір сүру үшін күресуге
шақырды. Үндеуде нашақорлыққа қарсы күрес шаралары санатында ... ... заң» ... ... ... Онда ... адамның
құқықтары жазылуы керек. Егер бұл ережелер сақталатын болса, нашаға тәуелді
адамдар емделуден қорықпайтын болады.
Бұл кеселге ... ... жас ... шамамен алғанда әлем
бойынша 17 жасты құрайды. Сондай-ақ, мамандардың айтуынша, нашақорлық ВИЧ-
инфекциясының кеңінен таралуына жол ашып ... ... ... ... бірі ... ... шетелдік ғалымдар өркениетпен
бірге жүретін қара құрт деп бағалап отыр. Осы ... көп зиян ... ... ... ... ... ... күрес жүргізудің үш
тұжырымдамасын іске қосу мүмкіндіктерін қарастыруда. Біріншісі, АҚШ-тың ... ... ... тыс ... есірткі саудасымен айналысатындар
және оны өндіретіндермен күрес жүргізуді күшейтуді, есірткі қабылдауға
қарсы жаңа ... ... ... ... елде ... ... де ... отыр. Олар нашақорлықты түп қазығымен ... ... емес ... ... ... ... ... тұтыну қай
кезде де өркениеттің ажырамас бөлігі екендігін алға тартуда. Ал, ... ... да ... күресудің қашанда күрделі екендігін
нақтылай түсуде.
Нашақорлармен ... ... ... ... ... ... кезеңдердің ең біріншісі науқастың организмін ауыр халден босатып,
аяғынан тұрғызу болып ... Ал ... ... ... көмек
беру, екінші жұмыс алғашқыдан біраз күрделілеу. Өйткені, нашақорларды
құрдымға кетіретін де олардың ішкі ... ... ... ... ... оларды еңбекке жарамды ету яғни реабилитация кезеңінен өткізу
керек. Бір айта кететініміз нашақорлық тек ... ауру ... ... ... ... жақынырақ. Нашақорлықтан біржола құтылу мүмкін
емес шығар сірә. Осы ... тағы да ... ... жүгінетін болсақ,
есірткіге қарсы заңдарды қатайтудың салдарынан ... ... ... ... болғандар есебінен әсіресе, дамыған елдерде темір торлар
тұтқындарға толып кететінге ұқсайды. Құқық қорғау органдары ролінің күшейуі
полицейлер мен ... ... ... ... қызмет бабын асыра
пайдаланушылыққа, заңды белден басып, бұрмалай қолдануға жол ашылады деп
болжануда. ... ... ... халықтың азаматтық құқығын шектеуге
ұрындырары хақ дейді ғалымдар. Қалай болғанда да ... ... және ... өмір ... ... түрлі амал-тәсіл ойлап
табумен әлек. Ал ... ... ... ... бейхабар болуы былай
тұрсын тіпті, өзінің болашағын ойлаудан да қалған.
Жоғарыда айтып кеткен АҚШ ... ... ... есірткі
тұтынуды азайтуға ерекше көңіл бөлу жағы қарастырылады. Әсіресе жұртшылық
арасында бұған қарсы үгіт-насихат ... ... баса ... ... ... Есітркі саудагерлерін барынша қатаң жазаға тарту
қажет. Ал, есірткіні тұтынғаны немесе ... үшін ... ауыр ... ... ... ... сынаушылар салауатты өмір сүру ортасы
қандай, достары кім екенін білуге, жас ... бос ... ... ... ... ... сырласуға уақыт таппаймыз. Көбінесе ауқатты
отбасының балалары қарны ... ... іс жоқ ... есірткі сатушыларға қосылғанын байқамайды да осы ... ... ... ... ... адам ... деген ұлы Абайдың
орынды тауып айтқан өлең шумағы есіңізге түседі. Жас кезінде адам ... ... ... ... ... ... ... көруден бастап, ал
екінші біреулері, біреулердің мәжбүрлеуімен нашақор болып кеткендер бар.
Есірткіні таратушылар қызық көріп жүрген жастарды, ... ... ... ... ал біз ... одан ... ... деп алдауы да
мүмкін. Ал шындығында, жас организм есірткінің дәмін бір рет ... ... ... шыға ... Біз бала ... ... қарай ысырып
қойғанбыз, содан кейін сол мектепті кінәлаймыз. Бұл ... ... ... біз ... және ... ... ... көтеруге
ықпал етуіміз керек. Біз бала тәрбиесін уыстан ... ... ... ... ... ... бара ... отбасында ата-ана мен бала
бір-біріне суық, рухани ... ... ... ... ... бұл ... ... сезіне бермейді, өйткені әркім өз
кемшілігін өзі көре алмайды, түзей алмайды. Отбасындағы дағдарыс ... ... ... ... ... өз ... нашақорлар мен
араққұмарлар саны арта түсті. Бізде, «бала ертең-ақ ... ... ... жаман екенін өсе келе өзі де біліп алады» деген қате ұғым ... ... ... бала ... темекі, есірткі сияқты
естен айыратын әзәзіл туралы ерте бастан ... ... ... бала
жаман әдет туралы ерте білсе, ... тез ... ... аулақ ұстайтындығын ескертеді.
Демек, әрбір отбасы, ата-ана, ағайын-туыс, іні-қарындас, көрші жеке бас
және қоғамдық тазалықты сақтап, спортпен ... ... ... ... ... ... Нашақорлыққа қарсы күрес жүргізу - біздің ... ... жаңа ... ... ... ... мықты, денсаулығы зор
ұрпақ жалғастыратын қазақ елінің салауатты перзентіміз... ... сала ... ... ... ... ... өмір салты - біздің ата-бабаларымыздан келе жатқан, әрине,
ұрпақтан-ұрпаққа жалғасатын қазынамыз. Осы қазынамызды тұңғиық ... ... ... атты ... ... ... шексіз-шетсіз ғарыш кеңістігінде
бізге аманат еткен тәуелсіз мемлекетіміздің алтын ... ... ... көкке қарай биік көтерейік достар!
Нашақорлық - ... ... пен ... мейірімсіздік пен
дінсіздіктің негізі. Еліміздің экономикасы артқан сайын, есірткімен күрес
қарқынды ... ... ... бұл ... ... ... жастар. Яғни, нашақорлардың 60 пайызын бірнеше рет ... ... ... Ал, ... түрде есірткі қолданып жүрген жастар қаншама?
Осы қасіреттен талай жастар жас ғұмырларын азаппен өткізіп қана ... ... ... ... ... қоштасуда. Қазіргі ... тек ... ... мен ... ғана ... бүкіл
қоғамымыздың қаупі мен қасіреті болып, асқынып барады.
Адамдарға ... ... ... мен ... адамдар ықпал етеді.
Ол ортадағылар көргенді, тәрбиелі отбасынан шыққан неғұрлым сауатты, ерік-
жігері мол, өрескел - ерсі істерден бойын ... ... ... ... ... ... мұндай ортаның адамдары есірткі атаулыдан әрдайым
аулақ жүреді.
Есірткіге құмар адамдар - олар ауру адамдар. ... ... ... бір ... ... ... бой ... тәуелді болып, нашақор
атанған адамдар ақыл-ой, сана - сезім, ар-ождан, намыс-ұят секілді адами
қасиеттерден жұрдай ... өзі ... ... ... күш - ... ... Сондықтан да болар, бүгінгі күні ... ... де осы ... ... ... адам ... болар. Әсіресе, қазіргі кезде
жастар мен жеткіншектер арасындағы есірткі мәселесі аса күрделі ... ... бұл ... ... үйге, әрбір сыныпқа, әрбір отбасына енуі
мүмкін - шұғыл ... ... ... есептерде – бұлар
көрсеткіштер, ал адами тұрғыда - бұл тірі ... ... ... ... ... ... педагогтар, дәрігерлер, ата-аналар және
жеткіншектердің өздері де қолғабыс беруіміз керек.
Елдегі есірткімен байланысты жағдайды ... ... ... ... ... жұмыла атқаруымыз қажет. Сонда ғана біз оңтайлы нәтижелерге
қол жеткізе аламыз. Қолдау болмаған ... бір де бір іс ... ... ... елдегі қоғамдық есірткі
иммунитетін құруға бағыттауымыз ... Ең ... ... ... қарсы бірлесе отырып, күресуіміз қажет.
Нашақорлық және дене сынуы егіз ұғым. Дене ... ... ... ... ... ... ауру ... – бұл жалпыға ортақ проблема, өйткені ол біздің қоғамның
дамуымен ... ... ... бірақ  нашақорлық  және одан туындайтын
проблемалар қанша қиын болғанымен ... ... өмір ... ... Нашақорлықпен күресудің жақсы әдісі  - ... ... ... ... ауырғандардың тек 2-3 пайызын
ғана емдеуге болады. Салауатты өмір ... ... үшін ... ... аурулардың және оның туысқандарының қайырымдылық
қорларын көмекке шақыра отырып, көпшілік ақпарат құралдарының ... ... ... ... сақтау базасын барынша кеңейту қажет.
Қазіргі есірткелік көмек жүйесі ... ... ... ... ... ... бірақ бұл жүйе  есірткі қолданушылар
ауруының бастапқы кезінде  көмек көрсете алмайды. Бұл жағдайдан шығудың бір
жолы- мектеп және ЖОО ... мен ... ... ... ... ... ... наркологиялық
аурулар туралы ақпараттарды беру, нақты психотерапевтік әдістерге үйрету,
осының барлығы жас буынды ... ... ... ... ... жүргізу әдістері:
Нашақорлықтың алдын-алу шараларын ұйымдастыру алдын-алу жұмыстарының
жалпы ... ... ... ... ... ... ... түрі және салдары туралы ақпараттарды
тарату;
Жасөспірімдерде есірткі туралы ... ... ... ... ... ... ... баламасын ұсыну.
Қатерлі топпен арнаулы жұмыс және қатерлі топты анықтау, және есірткі
қолдануға әкеліп ... ... ... ... көмек көрсету.
Алдын-алу жұмыстарын жүргізетін ұйымдармен және құрылымдармен ... ... ... ... ... ... ... істелінетін
жұмыс -  ол өте адамгершілікті жұмыс болуы керек. Есірткілерді заңдастыру
идеясын таратуға жол бермеу ... ... ... жұмыстарын жүргізудің жалпы прициптері.
Мектептің, әлеуметтік институт сияқты, бұл ... ... ... ... ... ... ... өмір салтын ұстануды үйрету мүмкіндігі.
Әрекеттену деңгейіне және өзін-өзі бағалауына әсер ету.
Жағдайды талдау және қадағалау мақсатында жасөспірім ... ... ... ... ... жұмылдыру мүмкіндігі.
Бала мектепке барғаннан бастап оны бітіргенге дейін ... ... ... Оқу ... ... және оның ... психологиялық,
әлеуметтік және экономикалық жағдайына тигізетін әсері ... ... ... ... ... маңызды орын алатын оның ата-анасы және басқа да ересек
адамдар есірткіге қарсы ілім стратегиясын дамытуға қатысуы ... ... ... ... ... ... ЖАСТАР АРАСЫНДАҒЫ НАШАҚОРЛЫҚТЫҢ АЛДЫН АЛУ
ШАРАЛАРЫ
2.1 Жастар нашақорлығы: жай-күйі
Қазақстанда есірткі мәселесінің туындауы оның ... ... ... ... ... мәліметіне қарағанда, үстміздегі
жылы Ауғанстанда өндірілген апиын көлемі 5 мың ... ал ... қоры ... ... Соның үштен бірі Ресей мен Еуропа елдеріне Қазақстан арқылы
тасымалданғанда, қаншасы еліміз аймағында қалып қоятындығын ... ... ... ... қоса ... мен ... елдерінен әзір зат ... ЛСД ... ... ... ... ... уақыттары бұларды
жасау қарқыны да күшейе түсуде. Әрине, сонымен қатар жағдайды одан ... ... ... ... өзіміздің Шу бойындағы есірткі алқабын
айтпай қала алмаймыз. «Ауруын жасырған өледі» дегендей, ... ... ... ... ... ... арта түсуде. Мәселен, қазір 54 ... ... ... Оның көбі ... 20 ... ... ... 5 мыңы кәмелетке толмағандар болса және арасында осыншама қыз-
қырқындар да ... ... ... ... ... талап ететін өзекті мәселелердің
ішінде Ұлттық қауіпсіздікке төнген ... ... ... бизнесінің өсу
проблемасын шешу мәселесі тұр.
Соңғы 10 жыл ішіндегі Қазақстандағы есірткі ... ... ... оның ... ... сипатталатындығын көрсетеді.
Қазіргі кезде Орталық Азия өңірі әр алуан шығу түрлері мен нысандардағы
есірткілердің экспансиясына ұдайы ұшырап отыр. Оның ... ... ... ... көзі ... табылатын мемлекеттерге тікелей
жақындығы, Еуропаға есірткі құралдарын контрабандалық ... ... ... ... ... және ... келе жатқан транзиттік
мүмкіндіктер;
2) шекараларының ұзындығы, посткеңестік елдермен шекаралас
учаскелерде демаркациялық жұмыстардың аяқталмауы және ... ... ... есірткінің енуінен жеткілікті түрде қорғалмауы;
3) Ауғанстанда есірткі заттарын өндірудің одан әрі ... ... ... ... ... ... (ТМД) ... солтүстік провинцияларына көшірілуі және құрылуы;
4) Еуропадан келетін синтетикалық есірткілер контрабандасы
көлемінің ұлғаюы болып ... ... ... орны ... іс ... ... заңсыз
өндірудің және өткізудің әлемдік нарықтары ... ... ... ... ... ... ... байланысты халықаралық
қылмыстық ұйымдар мен топтардың мүдделері аясына тартылуына
объективті түрде ықпал ... 2014 жылы көп ... ... ... ... 2013 ... ... есірткі 9 еседен көп алынды
(2012 жылы - 192,518 кг болса, 2013 жылы - 1769,020 кг), ал ... 21635 ... ... есірткі алынды.
Қазақстан аумағымен есірткі жолдарының өтуі республикада есірткіге
тәуелді азаматтар ... ... ... ... ... Ұйымдасқан
қылмыстық топтардың есірткі бизнесін бақылауға алуға ұмтылысына байланысты
Қазақстанға есірткіні әкелудің, олардың ... ... ... одан
әрі ұлғаятынын, сондай-ақ ірі әкелу-әкету пункттерінің құрылуын болжауға
болады. Осыған орай елде қылмыстық ... ... ... ... мүмкіндігі артады.
Мұны Қазақстанда тіркелетін есірткі қылмыстары санының ... 9 ... 2013 ... 11 ... ... және 2014 жылы ... өсуі көрсетеді.
Есірткі бизнесінің ауқымын кеңейту үшін ұйымдасқан қылмыстық топтар
билік өкілдерімен ... ... ... ... маңындағы аудаңдардағы
жалпы ахуалға ықпал етуге, оларды есірткі контрабандасының әкелу-әкету
базасына айналдыруға тырысады. ... ... ... мемлекеттеріндегі
қоғамдық-саяси ахуалдың тұрақсыздығы билік өкілдерінің ұйымдасқан қылмыстық
наркотоптар бастаушыларымен араласуы үшін ... ... ... ... ... ... қатты қысым көрсететін есірткі лоббилерінің құрылу
мүмкіндігі де ... ... ... ... синдикаттары мен ұйымдасқан қылмыстық
топтардың ... ... ... ... үшін транзиттік дәліз
ретінде пайдаланудан аса жоғары ... ... ... ... ... ... ... көптеп тартуға жағдай туғызады. Алайда есірткі
саудасынан түскен кірістерді «тазарту» фактілері іс ... ... ... ... ... пайдаланатындар қатарының (2012
жылы-47903 адам, 2014 жылы-51633 адам), сондай-ақ ... ... ... (2013 жылы-4435 факті, 2014 ... ... ... ... үшін ... мерзімді және орта мерзімді перспективада есірткі
бизнесі мен ... өсу ... ... ... ... ... ... келтіруі мүмкін.
Әлеуметтік салада - бұл Ұлттың салауатты тектік ... ... ... ... ... ... және арнаулы есепке алу
комитетінің деректеріне сәйкес (2014 ... ... ... ... мен ... ... ... пайдаланатын 51633 адам есепте
тұрады, бұл 2013 жылмен салыстырғанда 8,6 % артық, оның ішінде 4866 ... % ... 3942 ... ... (218,2% ... оның ... 14
жасқа дейінгілерді қоса ... - 771 (294,1 % ... ... ... толмағандар арасында есірткіге тәуелділер санының өсе түскені
айрықша ... ... ... ... ... ... әрбір он бірінші тұрғыны есірткі
қаупі аймағына түседі.
Саяси салада - бұл есірткі мафиясы өңірлік және Ұлттық ... ... ... ... ... ... пайда Орталық Азия
өңірі мемлекеттеріне әсер етуге тырысатын күштерді қолдауға ... ... ... терроризмді және діни экстремизмді
қаржыландырумен тығыз ұштасқан.
Экономикалық салада - бұл өтпелі кезеңде есірткі ... ... ... өсуі үшін ... ... ... проблемалардың
шиеленісуі. Орталық Азия елдеріндегі есірткі ахуалының нашарлауына ықпал
ететін ... ... ... ... жоғары деңгейінің
сақталуын, жұмыссыздықты және ... ... ... дамуын айтуға
болады.
Бүгінгі таңда Қазақстанда есірткі нарығын қарқынды құрылымдық қайта
құру жүруде, ... ... ... есірткілерді (марихуана, гашиш және
т.б.) ауыр есірткілермен (ең алдымен героин) ... ... ... ... ... күшті, қымбат тұратын және денсаулыққа ... ... ... құралдары мен психотроптық заттарды (ЛСД, экстаздар,
амфетаминдер) пайдалану артып отыр.
Қалыптасқан ахуалдың күрделілігі мен оның ... ... ... Астана мен Алматы қалаларында Қазақстан Республикасы
Президентінің жанындағы ... ... ... ... жасы 18-ден жоғары 12 000 адам қатысқан әлеуметтік сауалнаманың
нәтижелері де ... ... ... ... ... пен ... бизнесінің таралуын барынша күрделі қатерлердің бірі
деп есептейді. Атап айтқанда, сауал ... 30,3 %-ы ... - ... Қазақстан үшін ең өткір проблема деп мәлімдеген [12. 17-
24б].
Ішкі істер миңистрлігі ... ... ... ... 2014 жылы ... ... ... сотталғандарда 15561-
наркологиялық ауытқу тіркелген (2013 жылы - 14375), олардың 8871 ... ... ... болған. 2015 жылғы 1 сәуірдегі жағдай
бойынша түзеу мекемелерінде есірткіге ... 4094 адам ... ... мәжбүрлеп емдеудегі адам, 1534 сот шешімі бойынша емдеуден босатылған,
425 әйелдер, 7 ... ... 2014 ... ... кезеңінде
есірткіге тәуелді 4364 адам ұсталған, олардың 2637 мәжбүрлеп емделген, 1727
сот шешімі бойынша емдеуден ... 557 ... 17 ... [13. ... ... ауыратын адамдарды емдеуді және оңалтуды,
есірткіге деген сұранысты қысқартуға бағытталған мақсатты республикалық
және ... ... іске ... нашақорлықты емдеудің қазіргі
заманғы әдістерін әзірлеуді және енгізуді, сондай-ақ нашақорлыққа анағұрлым
көп ... ... ... ... ... медициналық-
әлеуметтік проблемалары республикалық ғылыми-практикалық орталығы» (бұдан
әрі - НМӘП ... ... ... психотерапия және наркология
республикалық ғылыми-практикалық ... ... ... бар
республикалық денсаулық сақтау ұйымдары, сондай-ақ ... ... ... наркологиялық қызметтері жүзеге асырады.
2014 жылы нашақорлықпен бастапқы ауру 100 мың ... ... ... ... (2013 ... ... аурудың жоғары көрсеткіштері
Павлодар (828), Атырау (735), ... ... (526). ... (492) ... (373) ... ... ... тәуелділердің арасында
АҚТҚ/ЖҚТБ-нің таралу проблемасы айрықша алаңдаушылық ... ... алу және оған ... күрес жөніндегі республикалық ... ... 2005 ... 1 ... ... АҚТҚ ... 5090
адам ресми түрде ... оның ... егу ... ... пайдаланатындар 63,4 %-ды құрайды. Осы ретте АҚТҚ-НЫ жыныстық
жолмен жұқтыру 25,5%-ды құрайды [14. 19-23б].
Нашақорлыққа және есірткі бизнесіне ... ... ... ... ... ие, ... ... тек қана мемлекеттік деңгейде
шешілуі ... ... ... ... қызметтегі халықаралық ынтымақтастықты одан
әрі дамытуда ... ... қол ... Бірқатар үкіметаралық
және ведомствоаралық келісімдер мен шарттар жасалды. ТМД мемлекеттерімен
қатар АҚШ, Канада, ... Одақ ... осы ... біздің дәстүрлі
әріптестерімізге айналды.
Мұның алдындағы стратегия мен оны орындау үшін ... ... ... ... ... ... ... көлемде орындалғанын дәлелдейді. Қазақстанда есірткінің айналымы
саласында бірыңғай және ... ... ... ... ... асырылуда, елдегі есірткі ахуалының ... ... ... ... ... Оны тұрақсыздандыруға және оның Қазақстанның
ішкі және сыртқы ... ... ... ... мен ... теріс ықпал етуін шектеуге қол жеткізілді.
Солай бола тұра, проблема өткірлігі бәсеңдер емес, оған ... ... ... ... әсер етеді, олардың бірі біздің еліміз
арқылы есірткі, ең ... ... ... ... ... ... табылады. Ауғанстанмен шекаралас өңірлерде есірткіге ... ... ... ... ... шаралары кешенін іске асыруды шұғыл қолға алу
қажеттілігі барған сайын артып отыр.
Сонымен ... ... ... ... ... ... ... отырған кешенді іс-қимыл шаралары қалыптасқан жағдайға ... ... ... ... ... алу, ... ... және кейіннен оңалту проблемасы тиісті деңгейде шешілмейді. Осыған
орай және қалыптасқан ... ... ден ... ... бастапқы
алдын алу жөнінде қажетті шаралар қабылдау мақсатында ... ... ... ... ... ... және есірткі айналымын
бақылау комитетінің Қазақстан Республикасындағы нашақорлыққа және есірткі
бизнесіне қарсы ... ... ... ... ... ... ... мен жетілдіруге ерекше назар аудару қажет болады.
Проблеманың өткірлігі осы бағыттағы ... ... ... мен ... ... және іске ... ... негіздейді.
Міне, жағдайдың осыншама күрделене түсуіне байланысты біздің министрлік
және оның ... ... ең ... ... ... күрес жүргізу
үшін ұйымдық және практикалық шараларды қолға алып отыр. ... ... ... ... ... ... жолдарын жабу, ірі
көлемде есірткі тасымалдаушылар әрекетінің ... алу мен ... ... айналысады. Бір сөзбен айтқанда, есірткі бизнесіне жол бермеу
керек. Ал ... қол ... ... ... жылы шет ... ... ... бақылау» деген шартты атаумен 19 арнайы шара
өткізілді. Соның нәтижесінде бірнеше ... ... ... ... Бұл, ... ... ... және Қырғызстан секілді елдердің
арнайы бөлімшелерімен бірге атқарылып жатқан жұмыстар екені анық. Осы ... ... одан әрі ... түсу үшін өткенде Шымкент
қаласында шекарааралық ... ... ... ... және
Тәжікстанның арнайы бөлімшелерінің басшылары бас қосқан жиын өткізілді.
Қазақстандағы нарколог-мамандар соңғы он - он бес жылдың ішінде
елімізде нашақорлыққа салынғандардың санының ... ... ... ... ... айтады. Осы сияқты жаман әдеттерге үйренудің соңғы кезде
халқымыздың ішінде әсіресе көбейгенін біз бұрынғы тәртіптің жойылғаны
салдарымен ... ... ... отырған әлеуметтік
кеселге осы себептің де қатысы бар шығар. Дегенмен, Қазақстанда
нашақорлықтың бүгінгі таңда жаппай індетке айналып бара жатқанының
негізгі себебі ол емес.
Негізгі ... - ... ... аралығында Ауғанстан мен Орталық Азия
елдері арасындағы бұрыңғы берік шекараның ... және ... ... ... ең ірі ... ... елге айналуы.
Мынадай мысалға назар аударалық. Маман дәрігерлер кейінгі ... ... ... жас буын ... ... күрт өскенін
атайды. Бірақ бізде осы фактінің түбінде шындығында не жатқанын ... ... ... ешкім жоқ. Ал оның арғы жағында мынадай ... ... жылы ... 4600 тонна героин өндіру арқылы бұрын-соңды болып
көрмеген рекорд қойып, әлемдегі бірінші орынды берік иеленді. Ал 2014 ... ... ... ... ... ... өздеріндегі
нашақорлар санының күрт өсіп, 124 мыңға жеткенін қынжыла хабарлады. Бірақ
біз үшін осы оқиғаға ... ... ... ... ... бұл ... мынау.
Әлгі дәрігерлер сонда былай деген: «Бұл түсініксіздеу. Осындай күрт ... ... ... көршілес Челябі облысында болған болса, оны
түсінуге негіз ... ... ... ... ... ... ... індеті ең алдымен Қазақстан жақтан келеді деп қарайды. Демек,
неғұрлым Қазақстанға жақын орналассаң, соғұрлым есірткі ... ... ... ... ол ... Ауғанстаннан келеді. Демек, біз Ауғанстандағы
апиынға қатысты қалыптасып отырған жағдайды ... ... ... Бұл өздігінен-ақ түсінікті болуға тиіс нәрсе. ... ... сіз ... ... дейін кімнің аузынан естіп көрдіңіз? Тек ... ол ... ... ... жағдайдың меңдеуі себепші болған болса керек.
Демек, алдағы жылдары Қазақстанда нашақорлыққа салыну көрсеткіші күрт ... ... ... ... жөні ... ... ... Қазақстан облысы ішкі істер департаментінің
есірткі қылмысымен күрес басқармасы кешенді де жоспарлы ... ... ... ... 3 айы ішінде есірткіге қатысты 70 ... ... 33-і ... ... ... 5-і ... есірткі заты бар өсімдік
алқабын өсіруге байланысты болып шықты. Есірткінің заңсыз айналымынан 41
килограмнан астам ... заты ... оның 645,36 гр. ... ... ... осы ... ... затына байланысты 57 қылмыс анықталып,
олардың 22 есірткі затын сатуға ... ... еді. Сол ... ... 9 ... астам есірткі заты алынып, оның 129,2 ... ... Ал 2011 ... алғашқы жартысында есірткі затымен
заңсыз айналымға салғаны үшін 32 адам ... ... ... ... ... ... ... жылғы осы уақытта 24 адам әкімшілік
жауапкершілікке тартылған.
2015 жылдың ... ... ... ... арнайы мақсаттағы бөлімінің
көмегімен Бәйдібек ауданында жедел іздестіру шараларын ... ... ... ... тоқтатылып, оның рөлінде отырған 1963
жылы туған, Оңтүстік Қазақстан облысы, Түркістан қаласының ... ... ... ... ... ... анықталды. Тексеру
барысында оның мәшинесінен 616,37 грамм героин салынған полиэтилен пакет
алынды. Нәтижесінде оның ... ҚР ... ... 259-бабына сәйкес
қылмыстық іс қозғалып, ақырында 10 жылға бас бостандығынан айырылып, ... Жыл ... бері көп ... бойы ... ... ... ... айналысып келген 7 адам құрыққа түсіп, олардың бәрі де қылмыстық
жауапкершілікке тартылды[16].
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2013 ... 15 ... ... ... көп ... ... ... ресторан,
дискотека, т.б.) есірткі затын тұтыну және тарату ... ... ... ... ... ішкі істер департаментінің барлық қызметкерлерінің
қатысуымен кешенді шаралар ұйымдастырылды.
Оңтүстік Қазақстан облысы құрамында есірткі заты бар өсімдік
алқабын ... ... ... болып табылады. Осыған байланысты
«Көкнар-2015» кешенді-профилактикалық операциясын өткізу барысында
есірткіге қарсы күрес басқармасының қызметкерлері есірткі заты өсірілуі
мүмкін аймақтарға шолулар ұйымдастырып жүр.
Сонымен қатар, ... ... ... 2014 жылы ... 200 ... анықталды. Оның 89 есірткілік заттарды өткеруге
байланысты болса, 12-і ... ... ... ... ... ... 2 ... қосыңыз.
Аталған уақыт ішінде есірткі делдалдарының айналымынан 324 кг. ... ... ... ... ... Оның 4 кг. 525, 868 гр. героин, 7
кг. 397,64 гр. гашиш және 78 кг. 651, 4 гр. ... ... ... ... ... 2 ... өткізіліп, онда есірткілік
заттарды өткерумен айналысқан 37 тәртіп ... ... 20 ... ... Олар ... ... заттарды сақтау, өткеру және
пайдаланумен ... ... деп ... ... айғақтарға
негізделген. «Бойында есірткілік заттары бар ... ... ... ... деген фактілермен ұсталғандардың дені де осы облыстың
үлесінде.
Жалпы, 2014 жылдың 5 айында есірткілік заттарды шекарадан ... ... және ... ... 18 азамат ұсталыпты. Оның көпшілігі Қырғыз
Реслубликасы мен Өзбекстан Республикасының азаматтары ... ... ... әлі ... ... ... жеміс сияқты. Осы жемісті
мезгіліне жеткізбей өзегіне құрт түсіретін дерттің бірі - есірткі. Оңтүстік
Қазақстан облысы Ауғанстаннан ... ... ... ... Жыл ... жиын ... ... тасымалдайтын дәліздерді анықтаумен,
сататын орындары және есірткі тұқымдас өсімдіктерді жоюмен ... ... ... ... ... ... есірткінің 12
пайызына дейін Қазақстанда қалады екен. Ақыл-есі бүтін, келешегінен үмітті
аға буын арасынан жақтастарын таба алмағаннан кейін ... ... ... әлі ... қоймаған жастарды жағалауды дағдыларына айналдырған.
Құқық қорғау орындары қаладағы мықты білім ошақтарының бірі ... ... ... ... ... ... есірткі сатып келген
Кентау қаласының азаматшасын ... ҚР ІІМ ... ... қарсы күрес
комитеті құрылғалы бері негізгі талап ... ... ... ... есірткі затын тасымалдаушы, оны өзіне нан табар бизнес
етіп алушы адамдарға қарсы күресті күшейтуге ... ... ... өз ... жүріп жатыр. Облыс әкімі осы індет жас ұрпақтың буынын
алмау үшін құқық қорғау органдарымен бірлесе жұмыс істеуге ... және ... ... іске ... ОҚО ... және туризм басқармасы жанынан құрылған комитет қала,
аудан, ауылдарға құрамында даңқты ... бар ... ... ... ... ... жатыр. Мұның қайырымы бар шаруа
болғандығы байқалауда. Оның ... ... ... ... ... ... мен ... нашақорлыққа қарсы үгіт-насихат
көрнекіліктері мен ... ... ... Нашақорлықтан сақтану
жөнінде облыстық семинарлар өтіп тұрады. Оған есірткіге қарсы ... ... ... ... диспансер дәрігерлері мен
аудан, қаладағы мамандар қатысып, індеттің алдын-алу амалдарын талқылайды.
Мектеп жанынан құрылған «Жас ... ... мен «Жас ... ... ... ... ... ағалар ісіне көмектесуде. Білім
ошақтарында жоғары сынып ... мен ... пәні ... ... ашу ісі ... ... Осы ... ата-
аналардың белсенділігі мен жауапкершілігін арттыру мақсатында облыстық
білім департаменті ... ... ... кеңесі» құрылды [18. 31-
34б].
Әйтсе де есірткі сатудың ... ақша ... ... екенін
білетіндердің әрекетін тию қиын бола түсуде. Тіпті, олардың қатарында
пагондары ... ... ... де болуы жұртшылық үшін
өте көңілсіз оқиғалардың біріне айналып барады. Бұл бағыттағы ... қана ... ... ... ... ... алаңдатып отыр. Бұл - Оңтүстік Қазақстан облысы
ІІД-нің тәртіп сақшылары мен халқына да ... ... ... ... мен ... ... ... бөлімше қызметкерлерінің құрамы өте
аз. Бұл өзекті мәселе шешілуі үшін аумақтағы есірткіге қарсы ... ... ... ... ... ... ... қолға алынуы керек.
Нашақорлық жастар арасында қатер төндірерлік екпін иеленуде. Жастар
нашақорлығының көрсеткіштері ... жаңа және жаңа ... ... Дәл
осы жастар арасындағы нашақорлық неілктен ең алдымен қоғамға елеулі қауіп
төндіреді?
Жастар ... ... ... болуының маңызды факторы
есірткіге деген мода мен қызығушылық болып табылады. ... ... ... есірткі жағымды сезім тудырған ... ... ... ... ... сол сезімдерді қайта бастан кешіру
тілегі пайда болады. Мұның ақыры есірткіге ... ... ... қалыптаспаған және әлі қатаймаған психикасы есірткіге
құмарту тууына және ... ... ... ... ... ... ... себептері көбіне олардың арасында өмірдің есірткілік салты
үстемдік ... ... тобы ... ... Дегенмен бұл
жағдайда жастар нашақорлығы көбіне ... ... емес ... ... ... және жеңіл балама бола бастайды.
Үлкен қауіптің мәні есірткі қабылдау жас ... ... ... ... ... ... ... Жастар аумағында есірткіні тұтыну
әсіресе ересек адам ... ... ... ... ... Бұл ... жастар
арасында нашақорлықтың дамуында басымдық иеленеді.
Сондай-ақ ... ... жеңе ... де ... ... бірі деп ... ... психологиялық кернеу жағдайын уақытша алып тастайды, ... ... ... және ... серпілісті әрі ысыруға
мүмкіндік береді.
Жастар арасында нашақорлықтың ... ... ... тек
дәрігерлерге ғана емес, сондай-ақ біздің бәрімізге, ... ... ... ... ... қалай
қарайтынымызға, оларда қандай өмір жағдайын жасайтынымызға байланысты.
Нашақорлық–жеке тұлғаның толық бұзылуы. ... ... ... оны ... ... бұзылыс деп атайды.
Яғни есірткіге тәуелді адам бірте-бірте өзін-өзі сыйлауды жоғалтады: ... ... ... ... ... ... достарынан,
отбасынан айырылады, мамандық ала алмайды және қоршаған адамдарға, ... ... ... екі ... ... ... жеке тұлғаның спецификалық белгілері.
Сыртқы факторлар, әлеуметтік ортаның ықпалы, есірткінің сәнге айналуы,
қиыншылықтар т.б.
Нашақорлыққа психологиялық тәуелділікке жеке ... ... ... және ... ... концепциясы қарастырылды.
Нашақорлыққа тәуелділік мәселесіне психологиялық ықпалды психологиялық
жетекші бағыттар жасады. Олардың теорияларының негізіне тоқталып өтсек:
Бихевиоралды бағыт. Бұл бағыт өкілдерінің пікірінше ... ... ... әсер ... ... нашақордың қоғаммен байланысы топ
мүшелерімен ғана шектеледі. ... ... ... ауру ... ... ауыр өткізетін жеке тұлға типіне жатады. Егер ол өзі
сияқты адамдармен байланыста болмаса, ... ... ... дамуында «зарар тарту» себебінен ... кез ... ... ... ... ... «қауіпті әлем» деп
санайды.Әлеуметтік қажеттіліктен «нашақорлық топ» болып бірігеді, бірақ
оның иерархиясы жоқ, ... бәрі ... ... ... ... ... ... Сондықтан сол топқа кірген ... ... ... сыртқы өмірден алмаған жағдайды сол ... ... ... ... ... ... ... жағдайда ол өзін басқа әлемге
тап болғандай сезінеді және қоғам мен отбасы ... ... ... ... қарсы болады, бірақ қоғамның өзі осы аурудың
туындауына ... ... ... ... ... ... ... қалыптасады және ол байланысу жиілігіне байланысты.
Бірақ кейбір зерттеушілер бұл ... ... ... ... кейбір қалыпсыз
отбасында тәрбиеленетін және нашақорлармен ... ... ... ... ... ... ... алуға
бағытталғанда заңды, милицияны, ата-ананы, ақшаның жоқтығы еш ... ... ... ... мінез-құлық жоғары бейімделген. Сау кезіндегі
мінез-құлқы бақытқа ... ... ... ... ал ... ... «жоюлы» түрінде көрсетеді.
Когнитивті бағыт. Нашақорлықтың себептерін бақылау локусы концепциясы
арқылы түсіндіреді. Раттер пікірінше кейбір адамдар ... ... ... ... ал кейбіреулері сыртқы жағдаймен түсіндіреді.
Нашақорлар есірткі заттарын қолданғаны үшін өзгелерді кінәлайды ... ... ... олардың есірткіні тастай алмауының
себебі ішкі бақылаудың жоқтығы. Бұл бағыт адам мен ... ... ... ... ... ... ... қатар
есірткі затын қолданғанда қиялда кері кету, ... ... ... ... ... жүйе ... емес ... -құлықты тану
төмендейді.
Психоаналитикалық бағыт. Психоаналитикалық зерттеулер тәуелділіктің
пайда болуын психосексуалды жетілудегі дефект ретінде түсіндіреді. ... ... ... ... ... ... жеке тұлға фрустрацияға ұшырайды ... ... ... Ал егер ол өз ... ... психикалық
бұзылысқа ұшырайды. Мұндай адамдар үшін есірткі эйфория туғызу арқылы
фрустрациядан арылу жолы. ... ... және ... ... пен ... ... ... өзге адамдармен қарым-қатынасқа түсе
алмауының себебі оның ... емес ... ... ... ... ... ... мастурбацияның бір түрі ретінде
қарастырса да, зерттеу бойынша психосексуалды дамудың ... ... ішкі ... ... деді. Регресс түсінігінің мәні жеке тұлға
өмірі оңай болған, қорқыныш, қиыншылық ... даму ... ... Яғни ... ... «меннің» ауру мен фрустрация алдындағы
әлсіздігі. Бұл ... ... ... ... жоқ. Бірақ
психоаналитикалық ... ... ... ... ... емес. Себебі
нашақорлық «ата-ана-бала» қатынасының және балалық шақтағы соққының салдары
емес деген тұжырымдар айтылды. Нашақорлық ... ... ... ... ... қарым-қатынастағы қақтығыстың салдарынан ... ... ... ... ... қалыптасады. Қарым-
қатынас сферасы нашақорлықтың дамуына ... ... ... ... ... ... ... түсінік
бермеген. Жеке бас даму қажетіне «ата-ана» , «ересектер» , ... ... ... қойылған, әркім өз қызметін тепе-теңдік сақтай отырып
атқару қажет, олай ... ... ... ... ... ... бір ... басым.
Нашақорлық ойын ретінде де қарастырылады, онда әр ... ... ... ... ... ... ... Ойын жалпы алғанда
жасанды қылық, онда кездейсоқтық болмайды. ... ... да ... ... жеңіліс болады. Ойында әрқайсысы өз пайдасын ойлайды,
бірақ мұндай жағдайда қатысушылар дамымайды, ... яғни ... ... ... ... етпейді. В.А Петровский пікірінше «өзін өзі ... және ... ... ... көрінеді».
Жүйелі бағыт. Жүйелі кешенде жүйелі отбасылық терапия қолдану. Бұл
«отбасылық ауру», ... ... ... ... ... адамдарға тәуелділік қалыптастырады. Отбасында шындықты қабылдауға
кедергі келтіреді, ішкі отбасылық мінез-құлық, өзара қимыл ... ... ... ... ... Егер отбасында үлкені (әкесі,
шешесі) ... ... ... ... онда ... әсер етеді.Мұндай
отбасында өскен бала қалыпсыз жүйенің элементі болып табылады және аурудың
дамуының факторларының ықпалын сезінеді. Өсе келе ол ... ... ... және есірткіге тәуелді болады немесе өз өмірін есірткіге
тәуелді адаммен байланыстырады. Бұл ... ... ... ... феноменге түсінік бере ... тек ... ... ... ... ... ... берді. Э.Фромм
нашақорлықты жастар арасындағы тараған жағдай, яғни ... ... ... ретінде қабылданған. В.Ю.Завьялов, А.Е.Личко және В.С.Битенский
нашақорлыққа ... ... ... негізі туралы тағы бір ерекше көзқарасты атап өтуге
болады. Оның авторлары ... пен ... ... ... ішкі
нашақорлық жүйесіндегі «ауру» ... ... Бұл ... ... ... ... адамның ағзасында табиғи ішкі есірткі деп
аталатын заттарды ... ішкі ... жүйе бар. Олар ... аурудан,
стресстен сақтайды, жақсы көңіл күйді, ... ... ... ... Ішкі ... ... ... (мысалы: ауру
немесе стресстен соң) депрессия басталады -өміге ... ... күйі ... өзін ... ... пайда болады. Мұндай
жағдайда адам ішкі есірткілердің қорғауынсыз қалады және әр ... ... ... ... ... мүмкін. Ішімдік, есірткі заттары ағзаға
ішкі есірткілер сияқты әсер етеді. Бұлшттарды ... ... ... ... ... сезімін тудыра отырып, олар адам ағзасының
нашақорлық ... ... ... есірткі қабылдамаған жағдайда оның
ағзасы ішкі есірткілдердің ... ... және ... ... ... ... басталады. Өзін қалыпқа келтіру үшін адам
жасанды есірткі қабылдауға мәжбүр ... ... ... нашақорлықтың алдын-алуға арналған іс-
шаралар
Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігі 2014 жылы ... ... ... саясатын жүзеге асырудың 2015-2020 жылдарға арналған
«Жастар» бағдарламасы» тұжырымдамасын ... ... ... ... ... ... жүргізу» үшін бюджеттік бағдарламасынан
2015 жылға 22 млн. теңге бөлінді. Оның ... ... ... ... 6 млн. 25 мың теңге (2014 жылмен салыстырғанда 1,4 есе ... ... ... ... ... асыру бойынша 2015 -2020 жылдарға ... ... ... ... мен ... ... ... облыста осы бағдарлама аясында бірқатар жобалар әзірленіп, оған
барлық аудан, қала жастары ... ... және орта ... ... ... үстелдер», кездесулер ұйымдастырылып, ... ... ... ... бірқатар өзгерістер мен
толықтырулар енгізілді. Оңтүстік ... ... 2015 жылы ... ... ... саясатының 2015-2020 жылдарға арналған өңірлік
бағдарламасы қабылданып, облыстық ... ... ... ... көргенде немесе ине салдырғанда тұрған ештеңе
жоқ деп, көбісі шындығында солай деп ... ... ... жыл ... сайын өсіп, одан зорын
тартып көруге ұмтылатындар ... Осы ... ... ... анағұрлым
күшті әсер ететін зат - кокаин, героин немесе морфийді ұсынатын ... ... ... жастар нашақор болып екі-үш ай ... ... ... ... ... қатер төндіретен мөлшерге жетті, оларды
әрбір бұрышта сататын болды. Сондықтан да әрбір бала таңдау ... ... адам болу ... пе, жоқ әлде ... ... ... алу үшін ұнтақ
пен соны сатқан адамдардың құлына айналу қажет пе?
Нашақорлықпен күресудегі ... ... әдіс - ол оны ... алу, ... ... ... ... аурулардың 2-3 пайызы ғана
емделе алады екен.
Әрбір аумақтың атқарушы органдарына салауатты өмір салтын ... ... ... жүк ... Осы үшін ... ... ... жұмылдырып, денсаулық сақтаудың әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... әріптестік
қатынас негізінде азаматтарды, клубтарды, аурулардың қорын, ... ... ... ... ... ... ... қатерге айналған нашақорлықпен күресу мәселесі
ерекше ушығып кетті. Осы жерде биліктің қоғамдық ұйымдармен және ... ... ... ... ошақтарын жоюға шешуші
үлес қосуға мүмкіндігі бар.
Үлкен рөлді елеулі дәрежеде қоғамдық пікірді қалыптастыратын ... ... ... Ірі ... ... ... тауарларының
алға жылжуына үлес қосатын баспасөз, сол мүмкіндікті нашақорлықпен күреске
де пайдаланса дұрыс ... еді. ... ... ... елде ... - батыс елдерімен салыстырғанда әлі күнге дейін жабайылау ... Тек, ... ... ғана Қазақстанда билік пен бұқаралық ... ... ... ... ... жаңа әдіс-тәсілдерін
пайдалана бастады:
1) жастар журналдары мен радиосында есірткінің зияндылығына арналған
хабарлар жүргізіліп, ... ... ... ... «Есірткісіз өмір сүр!» деген жоба жүзеге асты;
3) көптеген мектептерде, ЖОО жастарды ... ... ... ... ... ... Сингапур мен Малайзия үлкен жетістікке
жетті. Ол жерлерде жазасы тағайындалған.
Нашақорлықпен күрес бағдарламасы аясында оны насихаттауға қарсылық ... өте ... ... табылады. Милиция да, кеден де және ҰҚК-де қаржы
тапшылығына қарамастан, нашақорлықпен ... ... ... ... бұл шаралардың барлығы әлі де жеткіліксіз.
Наркологиялық көмек көрсету ... ... ең ... ... ауыратын тұлғаларға көмек көрсетеді және аурудың
басталу сатысында нашақорларға көмек көрсету үшін әлі де ... ... мен ... ... ... алуға
бағытталған профилактикалық бағдарламалар елімізде қажетті деңгейін ала
алған жоқ.
Нашақорлықтың алдын алу саласындағы бай ... ... ... мен ... ... ... ... қызметкерлері
жүздеген лекциялар оқуда.
Қазақстанда шығарылатын есірткілердің негізгісі өсімдіктен ... ... Орта ... Таяу ... Сібірде және өзге аумактарда
өсіреді. Ресейде де есірткінің ... 1 млн ... ... алып ... ... адамдардың кінәсі емес - бұл олардың қайғысы, қасіреті. Бұл көбіне
негізінен егде тартқан адамдар, ... ... ... оларда
өзінің отбасын асырауға басқа әдіс жоқ. Көбісі, ... ... ... ... тек осының есебінен өмір сүреді. Осындай жерлерде
есірткі - бұл ақша, оны тауарға, азық-түлікке айырбастайды. Бұл олар ... ... ол өмір ... ... осы плантацияларды улы химикаттар
сепкенімен, конопля мен көкнәрдің гүлденуі кезінде әскерді ... ... ... ... жеңу мүмкін болмады.
Бірақ мемлекетте таңдау жоқ. Бұл жерде мемлекет осы салаға ... оны ... ... бағдарламасына енгізу керек еді.
Қызметтің осы негізгі саласы мүдделі мемлекеттердің қажетті назарынан
тыс қалап ... ... ... негізгі себебі болып мекемеаралық
әріптестіктің алдын ... ... ... ... ... ... ... белсенділігін арттыру арқылы мәселені
шешуге тырысушылық қажетті нәтижені беріп жатқан жоқ. Оған ... ... ... ... ... байланыстың болмауы;
алкоголизм мен нашақорлықтың алғашқы сатыларының анықталуының қиындығы,
наркологиялық мекемелердің ... ... ... ... шығу жолы болып алдын алу жұмысына орта мектеп
пен білім беру ... ... ... педагогтары мен психологтарын
тарту болып табылады. Алдын алуды жүргізу кезінде ... ... мен ... мен ... қарым-қатынаста болатын тұлғалар ие
болады. Олар ата-аналар мен ... ... тыс ... қоятын
жағдай мен тұстарды пайдаланады.
Педагогтарды алдын алу жұмыстарының негіздеріне үйрету, оларға
наркологиялық ... ... ... ... ... ... және
психотерапевтік амалдармен (ойындар, тренинггер, психодрама, пікір-талас)
жабдықтау, ... ... ... ... ... ... ... жақын болашақта өсіп келе жатқан ұрпақты ... ... ... ... есірткі саудагерлерінің нақты жазасын алмауы да есірткінің
таралуына жол ашып, оның ... ... ... бой ... адамдардың қатарын
көбейте түседі деген қорытынды жасайды.
Біздің елдегі дәрігерлердің ... АҚШ ... ... ... ... ... ету ... өзгертуді ұсынады.
Оларды қылмыскер ретінде емес, ауруға душар болған адамдар ... ... ... ... ... емдеу қажет дегенді көлденең тартады.
Мемлекет есірткі пайдалануды қылмыстық әрекетке ... ... жол ... ... ғана ... ... ... жасауға
мүмкіндік туады делінеді. Сөйтіп, жастардың қолына есірткіні түсіруге ... ... де ... ... ... бұл стратегия қылмыстық
топтардың күш-қуатын әлсіретеді. Ал, қарсы пікір айтушылар есірткінің болуы
оның анағұрлым кеңінен таралуына жол ... Ал, ... ... ... ... ... ... қолда жоқ деп есептейді.
Есірткі АҚШ-та XIX ғасырда пайда болды. Дәрігерлер алдына келген
науқастарға, сай-сүйегіндей ... ... ... тез ... ... ... адам ағзасының жалпы күш-қуатын арттыратын морфи мен
апиыннан ... ... ... ... қаншама қанды оқиғаның себепшісі, неше ... да ... ... - ... ... ... негізінен жасөспірімдер мен жастар. Олар
өлімнің не ... ... ... ... ... ... ... қорқуы мүмкін, жастар қорықпайды нашақор үшін өлім- ... ... ... ... ... ... - орта
іздейтіндігі, ортасы жоқ жасөспірім жапанда жалғыз қалғандай сезінетіндігі
дәлелденген. Ал ортада қай бала ... ... ... ... ... ... ... соған ұқсағысы келіп ұмтылады. Ол жақсы бала ... бала ма есеп ... ... әйтеуір айналасындағылардың түрткісін
оятады, ол түрткі немен аяқталады, ол баланың ... ... ... күні ... ... орта аз, қала баласы түнгі клуб, би
алаңдарын айландырса, ауыл баласы көше ... ... ... ... неге көбейіп кетті дейсіз? Оның себебі бала тәрбиесіне көп көңіл
бөлінбеуінде. Жасыратыны жоқ, көптеген ... ... тек ... ... ғана ... ... ... тоқ па, көйлегің
көк пе ... ... ... оны не ... ... оның
талап-тілегімен, оны қызықтыратын мәселелерге терең бойламайды.
Сондай-ақ, есірткі ... ... ... ... да ... жол ... оның дәмін татып көруге бой ұрған адамдардың қатарын
көбейте түсуде.
Біздің елдегі ... ... АҚШ ... үшінші
тұжырымдамасына сәйкес, онда нашақорларға ықпал ету тәсілін ... ... ... ... ... ауруға душар болған адамдар деген
тұрғыдан ... ... ... ... ... ... дегенді көлденең
тартады. Мемлекет есерткі пайдалануды ... ... ... оның
жарияланғанына жол ашқан жағдайда ғана олардың сатылуына бақылау жасауға
мүмкіндік туады делінеді. Сөйтіп, жастардың қолына ... ... ... ... де ... Сонымен бірге бұл стратегия қылмыстық
топтардың күш-қуатын ... Ал, ... ... ... ... ... ... кеңінен таралуына жол ашады. Ал, есірткіге ... ... ... ... әзірге қолда жоқ деп есептейді.
Елбасы «Қазақстан – 2050 даму стратегиясында» есірткі заттарын ... ... ... ... туралы айтқан болатын. «Есірткі - өте
ерекше және ... ... ... ... бұл ... ... қандай дәрежеде қолданылу үлкен мәселе таразының бір ... ... ... адамның өмірі тұрса, екінші басында соның «көмегімен»
қор болған есірткі ... ... ... ... ... шаралар
белгіленсін деген-ді [19. 32-33б].
Демек, бұл кәсіптің түбіне балта шабу үшін барлығымыз бір ... осы ... ... ... ... жұмыс атқаруымыз керек,
сол кезде ... ... өмір ... ... 26-ы күні ... нашақорлықпен күрес күні.
Мамандардың ... ... ... ... ... ... ... төндіріп тұрған өзекті мәселе. Елдің геосаяси жағдайының
ерекшеліктері, ... ... ... ... ... нашақорлықпен күрес
кұшейтуге негіз қалауда.
Қазіргі уақытта Қазақстанда ресми ... ... саны 47 ... жеткен. Нашақорлықтың медициналық-әлеуметтік мәселелері жөніндегі
республикалық ғылыми-тәжірибелік ... ... ... ... ... зерттеулер қорытындысы ресми көрсеткіштен шамамен 5
есеге көп ... ... ... Қазіргі күнде героинға тәуелді кемінде 100 мың инъекциялық есірткі
тұтынушы бар. Бұған өзге ... ... ... 120-130 ... ... ... қосқанда 230-250 мың адамға жетеді [20. 52б].
Осы орайда «Тамағы тоқтық, жұмысы жоқтық аздырар адам баласын» деген
ұлы ... ... ... ... өлең ... ... түседі. Жас кезінде
адам қызыққыш келетіндіктен қызық көріп, біреулері есірткі ... ... ... ал ... ... біреулердің мәжбүрлеуімен нашақор
болып кеткендер бар. Есірткіні таратушылар қызық ... ... ... ... болды» нашақор емессің, ал біз ... одан ... деп ... да ... Ал ... жас ... ... бір рет татқан соң тәуелді болып шыға келеді. Біз бала ... ... ... қойғанбыз, содан кейін сол мектепті кінәлаймыз. Бұл
үлкен қателік екендігін, қайта біз мектептің және ... ... ... ... ... ... Біз бала тәрбиесін уыстан шығарып
алдық. Өзара ұғыну психологиясы ескерілуден қалып бара ... ... мен бала ... суық, рухани адамгершілік тұрғысында
отбасында дағдарыс қалыптасты. Бірақ бұл дағдарысты ... ... ... ... өз кемшілігін өзі көре ... ... ... ... ... деңгейге қалықтап шықты, осыдан келіп өз
арамызда нашақорлар мен араққұмарлар саны арта түсті. Бізде ... ... ... жақсы, ненің жаман екенін осе келе өзі де біліп алады» деген
қате ұғым бар.
Психолог- дәрігерлер: «отбасында бала ішімдік, ... ... ... ... ... ... ерте ... естігені дұрыс екендігін, бала
жаман әдет туралы ерте ... ... тез ... ... ... ұстайтындығын ескертеді.
Күннен күнге психоактивтік заттардың ... ... ... ... саны ... ... ... мамандар алдын ала болжап, былай болуы ... деп ... ... 12-18 жастағы нашақорлар бұл ар-ождан принциптері
бұзылған, адамгершілік ... ... ... ... ... ... қолдану балаларды жиі қылмысқа итермелейді. Сөйтіп 10-20 жылдан
кейін жасөспірім нашақорлық әлеуметтік ... ... ... ... нашақор балалардың көпшілігі өліп кетеді немесе дені сау
келешек ұрпақ өсіре алмайды, яғни СПИД, ... ... ... ... және т.б. ... біздің қоғамның дамуына көп қауіп төндіреді.
- Үшіншіден мұндай жағдай қоғамның ... және ... ... ... ... ... және маман әлеуетінің (потенциалын) төмендеуі, жұмыс
күшінің азаюы мен есірткі бизнесінің шарықтауы экономикалық дағдарысты одан
әрі өсіреді де ... ... ... ... ... есірткі тек
оны қолданатын адамға ғана зиянын тигізіп қоймайды, сонымен ... ... ... және жалпы қоғамдағы адамдарға көп қиындықтар
туғызады: бір нашақор он ... ... ... ... ... елімізде
есірткінің заңсыз айналымы проблемасы жалпы ... ... ие ... ... аса ... еместігі, оларға іс жүзінде еш кедергісіз қол
жеткізудің мүмкіндігі нашақорлар қатарының кемімей, қайта керісінше ... ... алып ... ... ... - ... ... алу мақсатында
жергілікті жерлерде оқушылар арасында кеңінен ... ... ... ... спортқа, басқа да мәдени ұйымдарға тарта отырып олардың бос
уақыттарын кіммен қалай өткізетіндігіне аса көңіл бөлінсе дегім келеді.
Есірткі жер бетін ... ... ... Кез ... ... ... ... ашық жарияланып отыр. Қазақтың тегінде болмаған есірткі
қазіргі таңда есіріп ... ... ... ... ... ... ... жол торабына айналған. Жыл сайын ... ... ... ... көбеюіне қарамастан нашақорлар саны күннен
күнге өсіп келеді.
Қазір Қазақстанда ресми мәлімет бойынша 47 ... жуық ... ... Бұл ... рет көзге түсіп тіркелгендері. Тіркелмегендерінің қанша
екені әзірге белгісіз. Республикамызда нашақорларды емдейтін 9 орын ... жылы ... ... бас ... адамдарға арнайы тексеру
жұмыстарын жүргізген. Нәтижесінде нашақорлардың 60 ... 30 ... ... мен әйел адамдар екені анықталып отыр. Есірткі ... ... жаза ... ... ... ... қаржы да бөлінуде.
Бірақ, нашақорлардың саны азаяр емес. ... ... ... тамырының тереңге бойлауына одан түсетін қыруар ақша себеп болуда.
Күнделікті бұқаралық ақпарат құралдарынан есірткі ... ... ... ... ... ... кері ... жайында ақпараттар беріліп
жатады. Бірақ, өз басына түспеген соң басқамыз бұған ... ... ... қараудамыз. Ақша табудың оңай жолын тауып алғандар ... бұл ... ... ... ... ... мен Алматы қалаларында жыл
өткен сайын ұлғайып келеді. ... ... ... саны бойынша
республикадағы төртінші орында екен. Қазақстанда ресми мәлімет бойынша 5
мыңға жуық ... ... ... солардың ішінде токсикомандармен
қосқанда 137 бала Астанада тіркелген. Астанадағы нашақорларды емдейтін
диспансердің бас ... ... ... ... ... қалада ресми
мәлімет бойынша 3 жарым мың адам ... тұр. Жыл ... олар 10-12 ... отырады дейді дәрігер. Есірткі заттарын пайдалану ... ақша ... ... ... ... ... Сонымен қатар, гигиеналық
тазалықтың сақталмауынан ... ... ... түрлі ауруларды да сол
нашақорлар таратуда. Әлеуметтік құрамы бойынша індетке шалдыққандардың ... ... ... ... [21. ... пікіріне сүйенсек, жасөспірімдердің көбісі героин және
синтетикалық есірткіні көп пайдаланады. ... ... не ... ... мөлшерін асырып тұтынған адам өлімі, ерте жаста ... болу ... ... бойы ... тура ... ... ... қалалықтар. Оған ата-анасының баласын тым
еркелетіп жібергені себеп ... ... ... ... ... ... беріп жаман үйреткендіктен бе ... ... ... ... ... ойы ... ... түрлі ақпараттардан хабардар.
Сондықтан еліктеушілік те басым болып келеді ... ... ... ... ... ... еніп ... деуге болады. Қыз-ұл деп
бөлмейтін бұл зауал кең тарап жатыр. ... ... ... тек
қалаларда кездессе, қазір түкпірдегі қаймағы бұзылмаған қазақы ауылдарға да
жетті. Мысалы ... ... ... Жамбыл облысы ауылдарынан
қалаға келіп емделушілер көп.
Көп жастардың аузынан: «Бұл жай ғана шөп. ... ... ... ... ... болмаса, ешқандай тәуелділік жоқ» деген сөздерді
жиі естимін. Демек, олар бұны уақытша ермек деп ... Оның ... ... ... мән бере ... ... мәлімдеуінше,
бұрынғыдай апиын емес, қазір жасөспірімдер күштісін ... ... ... осы ауыр ... көбеюінен қауіптеніп отыр.
Нарколог дәрігерлердің мәлімдеуінше, бір грамм героин 8 нашақорға бір мәрте
егуге ... ... ... ірі ... ... ойын-сауық орындары
жетерлік. Ол жерді, әрине, ... ... Ішкі ... министрлігі
өкілдерінің айтуынша, есірткі тарату қылмысы осындай жерде басым. Полиция
күшімен Қазақстанда мыңға жуық ... ... ... ... ... ... ... адамдар анықталды. Бірақ, заңдардағы олқылықтың
кесірінен клуб иелерін жауапқа тарта алмаймыз ... ... ... ... ... жауапқа тартуға болады. Бірақ, онда ... ... ... біле тұра шара қолданбаса ғана жауапқа
тартылады делінген. Полиция ... ... ... ... ... 20 тоннаға жуық әртүрлі есірткі алынады. Ресми көрсеткіштерді тек он
еселегенде ғана нашақорлар ... ... ... ... аламыз, дейді
мамандар.
Нашақорлық-өзін-өзі өлтірудің ең баяу тәсілі, өз ... ... ... ... Себебі есірткі деген уды бір рет ... ... ... мүмкін. Нашақорлардың көбі ұрпағын жалғастыра алмайды.
Есірткілердің әсеріне ... ... беру ... бірі - ... ... ... ететін гормондарды бөлу. Мысалы, кокаин жүйке қызметін
қоздырған ... ағза ... ... ... гормондарды бөле бастайды.
Есірткінің есеңгіртетін әсері аяқталғаннан кейін ағза ... ... ... ... ... ... ... тоқтатпайды. Ағза қызметін табиғи
гормондардың әлсірету нәтижесінде адам тыныштандырғыш дәрі ішіп
алған сияқты көрінеді. Егерде есірткі тыныштандыратын ... ... ... ... адам өте ... болады.
Бүгінде Қазақстанда ресми дерек бойынша, есірткі ... ... 48000 адам ... тұр. ... ... емес дерек көздері бойынша,
олардың саны 350 мыңнан асып ... ... ... ... ... ... 27 ... 12-6 жастағылар құраса, 42 пайызынан
астамы 17- 26 жас ... яғни ... ... ... ... келіскен кезекті Жас толқын хабарының кейіпкері бізге өзін Арман деп
таныстырды. Жасы 28- де. Алматы қаласында ... ... ... ең ... оқып ... кезі - 16 жасында пайдаланған.
«Өзім тұратын ауданның ересек балалары дайын ... тым ... ... ... деп ... Негізі, мен есірткінің жаман екенін білетінмін,
ол туралы ағаларымнан естігем. Бірақ қанша қашқақтасам да, ... олар ... Біз мұны ... көп ақша ... ... ... әкем ол кезде әкім
болатын, қазір ойлап ... олар ... ... ... ... ... ... Бар жамандық сол күннен басталды. Үйден ақша ұрлауға баратын
болдым, құдайға шүкір, адам өлтірген жоқпын, ... ... ... осы
кезге дейін жамандық атаулыны көп көрдім» дейді Арман.
«Менің нашақор екендігімді ... үш ... ... ғана ... ... 8- ... ... арнайы әскери мектепте оқыған болатынмын. Анамның
алғаш ... ұзақ ... ... ... ... ... да ... Бірақ
ол кезде мен бұл туралы аса ойланған емеспін. Ойлануға мұрша да болған жоқ.
Алда бір ғана ... ... ... ... ... ... Осы қайғыдан әкем
6 жыл бұрын дүниеден өтті. Бәріне өкінем, бірақ шара жоқ. Ал анам ... ... ... мені ... ... кетер, түзелер деп үміттенеді. Апармаған
жерлері жоқ. Соңғы 5 жыл ... ... 5 ... ... ... бәрінде болдым. Қазақстанның түкпір-түкпіріндегі
емшілерге де апарды. Адам болар деп 2 мәрте ... де. ... ... ... Кішкене қызым
бар».
- Ал ... ... ... ... ... бас ... қоймағандығыңыздың себебі неде?
- Ол ең бірінші, адамның өзіне ... ... ... ... ... ... яғни жан ... түгел баурап алады. Үсті-үстіне
пайдалана бергің ... ... ... - ол үлкен дерт. ... ... ... өзі, ... көп ... ... есірткінің
жаман екенін түсіне бермейді, өзін аурумын деп санамайды. Мысалы, бұрындары
мені анам ... ... ... ... ... Ал ... ойымда бір
ғана нәрсе болды: тезірек сол жердегі уақытты өткізіп, үйге қайту, сосын
қайтадан ... ... ... ... есірткіге тойдым. Пайдалануға
көңілім жоқ. Айта кететін тағы бір жай, ... ... ... ... 100 ... 10 пайызы ғана есірткіні қойып, жаңа өмір ... ... Сол 10 ... ... ... шын ... ... ұмтылғанда
ғана тастай алады. Мен де қазір сол 10 пайыздың ішіне ... ... ... ... СПИД- пен ауыратын науқастардың 80-
пайызынан астамы нашақорлар екен. Сіз есірткі ... ... ... ... ... жоқ па?
Алғаш пайдаланып жүрген кезде ол туралы ... ... ... ... ... жоқ. ... пайдаланатындардың басым бөлігі көбінесе, ол
туралы бас қатыра ... ... ... тек өз ... ғана
қолданатындар да бар. Ал мен ... ... ... ... ... ... жоспарларыңыз туралы бір- екі ауыз, емделіп шыққаннан кейін не
істесем дейсіз, қалай өмір сүрсем дейсіз?
Ең бірінші жоспарым, ... ... ... ... ... тастап кеткен
оқуым әскери оқу болатын, қазір бүгінгі өмір талабына сай, психология
мамандығын ... деп ... ... Ал енді ... ... міндетім
ретінде, осындай емделу орындарында жұмыс істесем, аяқтарын ... ... ... деп ... мен анық ... ондай адамдардың жанында жүргенде, олардың
қиналғандарын көргенде, мен есірткі деген ... ... ... ... Ал енді ... ... ... олар оқу-білімге, спортқа, ғылымға жақын болса екен. Есірткі деген
жаман нәрседен аулақ жүрсін. Себебі, есірткіні ... адам тек ... ... ата-ана, туған-туыс, достарының бәріне зияндық, қайғы-қасірет
әкеледі. ... да, ... ... байыппен қараса деймін.
Жалпы алғанда, кез ... ... өз ... ... ... олар тек есірткі жаман деп қана емес, сонымен қатар оны
пайдалана ... ... оның ... ... зор ... туралы баса
айту керек, дейді мамандар.
Қоғамның қойны-қонышына дендей еніп алған есірткі бизнесі қазірде барша
адамзатты алаңдатуда. Алаңдатуда дегеніміз бер ... ... ... ... ... барлық саласында бұл кеселге қарсы бітіспес күрес
жүріп жатыр. Осының ішінде ішкі істер ... ... ... ... ... ... айтарлықтай тойтарыс беріп, нәтижелі шараларды
қолға алып отырғандардың қатарында Қарағанды облысының ішкі ... ... ... ... ... ... бизнесіне қарсы күрес
құрылымдарының облыстың ІІД-нің барлық бөліністерімен жұмыла әрекет ... ... ... ... ... ... ... жыл
басынан бері 539 ... пен ... ... ... ... 295-і бойынша қылмыстық іс қозғалды. Оның ішінде есірткіні
заңсыз ... ... ... 189, сату ... - 105, есірткі заттарын
қолдану мақсатында притон ... ... ... 17 ... іс ... ... ... күнге дейін есірткі бизнесін дөңгелетіп
жүргендерден 324 кг. 461 гр. ... ... ... оның ... 5 кг. ... ... тәркіленген.
Ішкі істер қызметінің есірткі бизнесіне қарсы ымырасыз күресі қай кезде
де ... ... ... ... ... ... ... айрықша
нәтижелі болғаны байқалады. Бұның ... — бұл ... ... ... ... кезең-кезеңімен іске асырылуында жатқандай.
Мәселен, жұртшылық арасында нашақорлыққа қарсы ... ... ... осы ... ... айының 2-нен 8-не дейінгі
аралығында ішкі істер органының барлық күш-қуатының және ... ... ... «Қалқан» деп аталатын 1-ші кезеңі ... ... ... ... 59 ... іс пен ... ... ашылған.
Оның ішінде есірткі заттарын ірі ... ... 1 ... және 2
есірткі сату нүктесі жойылды. «Қалқан» шарасы кезінде заңсыз айналымнан 418
гр. есірткі заттары тәркіленді. Ал, 16 мен 22 ... ... ... «Допинг» атты тағы бір кең көлемді жедел-сақтандыру операциясының
бірінші кезеңі қорытындыланды. ... ... ... ... есірткіге
қатысты 60 қылмыс ашылды. Заңсыз айналыстан 300 грамға жуық түрлі есірткі
заттары алынды. Осы шара ... ... ішкі ... ... ... органдарының бұйрығы негізінде 44 емдеу-сауықтыру
мекемесіне, 34 өндірістік кәсіпорынға, 6 ... мен 25 ... ... ... ... заттарын есепке алу, сақтау ережесін бұзуға
қатысты 13 факті (ҚР ҚК-нің 265 бабы бойынша) анықтап, 610 ... ... ... наурыздың 16 күні «Санитарлық-эпидемиологиялық сараптама
орталығы» мемлекеттік мекемесіне жүргізілген тексеру кезінде орталық
басшылығының «түз қышқылы және қопарғыш заттар» ... ... ... заң ... жол ... ... Осы ... 20 кг. түз
қышқылы мен 1 киллограмм қопарғыш зат тәркіленді. Тергеуге дейінгі ... ... ... ... ҚР Әкімшілік құқық бұзушылық
кодексінің 257 баптың 2 ... ... ... жауапкершілікке тарту
мәселесі қарастырылуда.
Қарағанды облысының ІІД ... ... ... ... ... мен ... қаласы ІІБ Есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі
бөлімінің бірлесе жүргізген тексерісі ... ... ... ... ... «Балқаштүстіметалл» ӨБ-нен өрескел заң ... ... ... ... ... орнында күкірт қышқылын өндіру және
сақтау ... ... үшін ... ІІД-нің, Төтенше жағдайлар
басқармасының өртке қарсы ... ... ... мемлекеттік мекемесінің тиісті рұқсаты жоқ ... ... ... ... 610 ... ... күкірт қышқылы тәркіленді.
Қазіргі таңда тергеуге дейінгі тексерістері жүргізіліп, цех басшылығын
ҚР Әкімшілік құқық ... ... 257 бабы 2 ... ... ... тарту мәселесі қарастырылуда.
Есірткіге тәуелділіктің алдын алу, оған қарсы күресті ... ... ... ... қандай зияндары бар екенін, оны
заңсыз пайдаланған жағдайда қандай жаза күтіп тұрғанын жеткізу ... 26-28 ... ... ... ... «Есірткісіз аула»
шарасы жүргізілді. Осы шара барысында облыстың ішкі ... ... ... ... мен мекемелермен бірлесіп 71 шара өткізді.
Атап ... ... оқу ... колледж студенттерімен, облыс
тұрғындарымен кездесу өткізіп, нашақорлық мәселесін ... ... жыл ... бері ... есірткіге қарсы күрес
басқармасы аумақтық бөлімшелері, сондай-ақ ... ... ... да ... мен ... ... ... 167 шара
өткізді [22. 53-56б].
Қоғамдық тәртіптің сақталуы, халықтың дін амандығы оның ... ... ... өмір ... бірден бір кепілі. Себебі, халық
тыныш өмір сүрсе, мемлекетте өз ... дами ... Ал ... ... ішкі ... ... ... басты міндеті.
Десекте үнемі сақ жүріп, болып жатқан қылмыстар мен құқық бұзушылықпен
күресу ... ... ... ... қаза ... ... ... Сондықтан қылмыспен күрес жалғыз сақшылардың ғана
міндеті емес, барша халықтың ... ... ... ... дер ... күрес саласында Астана қаласы әуежайындағы желілік ішкі ... ... ... ... аз ... ... және ... әуе рейспен әрбір әуежайдан ұшқан және ұшып ... ... ... олардың заттары мен жүктерінің жоғалмауы үшін сақшылар зор еңбек
атқарып жатыр.
Бүгінгі ... ... ... ... ... індет-нашақорлық.
Елбасымыздың тәртіп сақшыларының алдына қойған ... бірі ... ... ... ... күресте әуежай қызметкерлері де қалыс
қалып жатқан жоқ. Жақында Астана қаласы әуежайы желілік ішкі істер ... ... ... ... ... іш шара ... ... Астана
қаласының тұрғыны, жеке кәсіпкер азамат Сергей Жданов ұсталды, оның сол жақ
қалтасынан «Кэмэл» шылымының бос ... 3,87 ... ... ... ... ... жігіттің үстінен ҚР қылмыстық Кодекстің 259-шы ... ... ... есірткіні заңсыз сақтағаны үшін қылмыстық іс қозғалып,
тергеу жұмыстары жүргізілуде [24].
«Ауру кірді - әлек ... ... емес пе. Бұл ... сөз ... ... обасына айналған СПИД-пен ВИЧ-тің ортамыздағы ошағындай
болып отырған Теміртаудағы жағдай алдымен көз ... ... ... ең ... рет ... осы қала ... оның ... саны жағынан ол сол қалпында көш ... ... тұр. ... дерт сан ... ... ... Ал оған ... қоймас ВИЧ дертіне
бүгін де Теміртаулықтардың 1100-і шалдыққынын айтқанда қатерлігін тіптен
болжау қиын. Солардың біразының ... көз ... ... жағдай
тіпті үрейлендіреді. Осынау індеттің таралуына ... өріс ... ... ... СПИД тырнағына ілігушілердің дені есірткі
заттарын тұтынуға ... ... ... жай. Бұл ... де ... жабысқан
қара дақ осал емес. Қалада 1500-ге жуық нашақор арнайы есепке алынғанымен,
есалаңдық дағдыға дем бергендер тобын тап ... айту ... Ең ... көбі есірткіні тамырына ине ... ... ... ... кейін қалған, қан жұққан шприцтерді қайталай
қолдану айықпас ауыруға апарып соқтырары белгілі болса да ... ... ... ... ... ... қатерлі дертке қарсы күрестің
пәрменделігі кейінгі кезде байқала түсіп отырғандығын айтқан жөн. ... ауру ... ... ... бұл залал әбден жандарына батқан
жандардың оның алдын алып, бетін қайтарудағы іс тәжірибелері ауыз ... ... ... ... ... ... ... Сапар
Рахменшеев: «Біз есірткі науқасына шалдыққандарды емдеп қана қоймаймыз,
әлеуметтік кеселдің алдын алу ... ... ... ... ... ... жүргіземіз»,-
дейді. Наркологиялық орталықтың бұл ісі құптарлық. Алайда бұл шара әлі ... ... ... олар әлгі оқу ... ... бола ... ... де жоқ. Ал жастар есірткі тұтынушылармен және оны
таратушылармен ... ... ... ... ... ... жатады. Солардың алдап, есірткімен арбауларына түсіп, әуелі қызық
үшін, ... ... бой ... ... ... қарсы күрестің
тәрбие жолын барынша күшейту керек. Кем дегенде аптасына бір рет бастауыш
класстардан бастап ... ... ... ... ... ... оған арнайы мамандар қатысып, оқушылар ... ... ғана ... нәтижелерге жете аламыз. Соңғы екі жылдан бері ... ... ... ... ... ... Есірткіні тұтынушылар
азайса, сатушы қылмыскердің де саны кеми ... [23. ... ... алу ... ... алу шараларын ұйымдастыру және
мақсатты бағдарламалар негізінде құрастырылады.
Нашақорлықтың мектепте алдын-алу бағдарламаларын құрудың бірқатар
ережелері бар.
1) ... ... кез ... жұмыс кешенді бағдарламалар шеңберінде
алдын алу жұмыстарының бекітілген базасының ... ... ... ... ... ғана жүргізілуі тиіс;
2) Ағартушылық бағдарламалар баланың мектепте оқуының барлық
кезеңінде жүргізілуі тиіс;
3) Ол кіші ... ... ... ... ... ... ... туралы нақты және қажетті ақпарат беріледі,
сондай-ақ оның психологиялық, әлеуметтік, экономикалық әсері туралы ақпарат
беріледі;
4) Ақпарат өте ... ... ... және ... үшін ... ... туралы білімді беру керек. Салауатты өмір салтын
насихаттауға назар аудару керек. Сонымен қатар ... ... ... өмір ... ... ... Ақпарат аудиторияның
ерекшеліктерін (жынысы, жасы) есепке ала отырып беру;
5) Баланың өміріндегі маңызды орын ... ... және ... ... қарсы стратегияны жасауға тарту.
Кез келген алдын ала емдеу бағдарламаларының тиімділігін бағалау үшін
жүйелі түрде әлеуметтік ... ... ... Ол ... ... ... ... салада жұмыс істеу кезінде төмендегі жұмыстарды
жасауға болмайды:
1) қорқыту амалын ... ... ... ... ... ... ... суреттеу кезінде есірткіні пайдалану;
3) алдын алуға бағытталған әрекеттердің бір реттік сипатталуы.
Мұндай көзқарас есірткіге жасөспірімнің қарсы тұра ... ... ... бермейді;
4) жалған ақпарат. Оны бір рет бергеннің ... ... одан ... ... ... ... ... қатар, нашақорлықпен күрес және оны алдын-алу мәселесі тек ... ... ... ғана тиесілі емес. Республика деңгейінде де
біршама шаралар жасалуда. ... бірі ... ... Қазақстан
Республикасында нашақорлық пен есірткі бизнесіне қарсы мемлекеттік және
қоғамдық ... ... ... ... ... ең маңызды міндеттерінің қатарында мыналарды ... ... ... ... күшейту;
2) есірткіге тәуелділердің алдын алу, оларды ерте анықтау, тиімді ... ... ... ... ... ... ... есірткі бизнесіне қарсы күресте ведомствоаралық өзара іс-қимылды
нығайту;
4) ... және ... ... ... ... ... кеңейту;
5) уәкілетті мемлекеттік органдардың, сондай-ақ нашақорлықтың ... және оны ... ... ... ... әлеуетін нығайту;
6) наркологиялық қызметті реформалау мен дамыту процесін жаңғырту және
тиімді ғылыми-ақпараттық ... ... ... ... ... жүйесін және білім беру
бағдарламаларын жетілдіру;
8) ... ... ... ... заңнамалық базаны жетілдіру,
нашақорлыққа және есірткі бизнесіне қарсы күреске бағытталған республикалық
заңнаманы және ... ... ... ... ... екі негізгі құрамдас бөліктің болуын көздейді: ПБЗ-ны
теріс пайдаланудың алдын алу мәселелері жөніндегі білім беру ... ... ... ... ... жолға қою және олар бойынша
педагогтар ... алу ... ... ... ... ... ... шығаруды ұйымдастыру қажет.
Халыққа есірткілердің зияны туралы кең көлемде ақпарат беруге көп көңіл
бөлінуі ... ... ... ... (БАҚ) көпшілік қауым үшін қажетті
білімнің негізгі көзі ... ... ... бұл ... арттырады. Екінші жағынан БАҚ-та есірткі ... ... ... ... ... ... ... құралы,
өмірдің «жеңіл» стилі делінетіннің атрибуты ретіндегі теріс түсініктер
уағызына жол бермеу ... ... ... ... ... ... ... қарсы насихат есірткіге қарсы жарнаманың
орналасуын және баспа және электронды БАҚ-та ... ... және ... ... ... ... есірткіге
қарсы тақырыптағы тұрақты теледидар ... мен ... және ... қоса ... ... тапсырысты орындайтын
бұқаралық ақпарат құралдарында болуға тиіс.
Есірткіге қарсы қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... өсуі болып табылатындықтан, кең көлемді
мәдени-тәрбие жұмысын және ... ... ... ... ... ... ... белсенді насихат жүргізуді негізге ала
отырып, оқушылар мен студенттердің «Нашақорлық -Қазақстанның ... ... атты ... ... ... қалыптастыру жөніндегі іс-
шараларды жалғастыруы қажет. ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру және бейімдеу ... ... ... келе ... ... еліктейтіндер
негізінен жасөспірімдер мен жастар. Олар өлімнің не екенін терең ұғынбайтын
жаста есірткіге ұрынады. Содан кейін ... ... ... ... қабілет те болмайды. Өлімнен үлкендер. ... ... ... ... үшін өлім - жалған ... ... ... ... ... көп ... ... көзімнің анық
жеткені - олардың орта іздейтіні. ... жоқ ... өзін ... қалған
жалғыздай сезінеді. Бүгінгі таңда баланы қызықтыратын орта аз. Қала ... ... би - ... ... ауыл ... көше ... арақ-
шарап ішумен уақыт өткізеді.
Оларға қарсы жаппай күрес басталған жоқ. ... ... ... ... іс-әрекеттер жасалып жатқан жоқ. Сондықтан отбасында бала ... ... ... ... ... ... туралы ерте бастан естігені
дұрыс. Бізде «бала ертең-ақ өседі, ненің ... ... ... ... өсе ... де ... алады» деген қате түсінік бар. Бала жаман әдет туралы неғұрлым
ерте ... ерте ... ... тез ... Одан бойын аулақ ұстайды.
Демек зиянды заттар туралы мағлұматты балаға 4-5 ... ... ... дұрыс. Оның еш сөкеттігі жоқ. Осыны кез келген ... есте ... ... және нашақорлық пен есірткі бизнесінің таралуына қарсы іс-
қимылға қатысатын басқа да мемлекеттік ... ... ... ... құралдары мен психотроптык заттарға қол жетімділігін барынша
шектеуге бағытталатын болады. Осыған ... ... ... ... ... елге ... есірткілерді әкелуді болдырмаумен,
есірткілерді заңсыз ... ... ... ... ... заттар мен прекурсорлардың заңды айналымнан заңсыз айналымға
өтуінің алдын алумен байланысты болады.
Есірткі ... ... ... ... ... ... баса назар
аударатын орталық проблемалары контрабанда көлемінің және опиаттар (героин,
апиын) мен ... ... ... ... түрлері транзитінің
өсуі болып қалуда.
Республиканың есірткі нарығындағы контрабанда құрамасын ескере отырып,
шетелдердің, ең алдымен шекара маңындағы ... ... ... және арнайы
органдарымен ынтымақтастықты кеңейтуге және тереңдетуге баса ... ... Осы ... ... ... қарсы күрес саласында, атап
айтқанда «бақыланатын жеткізілім» ... ... ... ... мен ... өткізу, қылмыстық кірістерді және ... ... ... ... ... ... кезінде кең халықаралық
ынтымақтастық үшін құқықтық негіздерді ... ... ... ... ... ... Түрлі мемлекеттер оқу орындарының базасында
оқытуды және ... ... ... ... ... ... қажет. Есірткілердің заңсыз айналымына қарсы
күрестің ақпаратымен, тәжірибесімен және тәсілдерімен алмасу ... ... және ... ... қызметкерлерінің кездесулерін кеңейту
және бұдан әрі ұдайы ... ... ... ... ... ... ... есірткілердің заңсыз
айналымына және оларды теріс пайдалануға ... ... ... ... көпжақты шарттар мен келісімдер тәжірибе жүзінде іске асырылатын
болады. Осыған ... ... ... ... ... ... және ТМД сияқты ... ... ... ... іске ... ... осы ... халықаралық
ұйымдармен, шет елдермен және олардың құзыретті ... ... жаңа ... ... және оларға қол қоюға баса ... ... ... ... ... ... ҰҚК Шекара қызметінің
жекелеген бақылау-өткізу бекеттерін және ішкі істер органдарының «Рубеж-
Есірткі» бекеттерін, ... ... ... қарсы күресті
жүргізетін республиканың ... ... және ... органдарындағы
кинологиялық қызметтерді ұйымдастырушылық-кадрлық және техникалық нығайтуды
жалғастыру қажет.
Есірткі бизнесіне қарсы күрес жөніндегі бөлімшелердің тиімді ... ... ... ... ... ... жерлердегі
қызметін үйлестіретін, олардың қызметінің ... ... ... ... ... жүзеге асыру және оны жетілдіру жөнінде
шаралар қабылдайтын, сондай-ақ ұйымдасқан қылмыстық топтар ... ... ... ... ... ... күрделі
қылмыстарды ашуға және тергеуге қатысатын ... ... ... және ... ... ... ... табылады.
Заңсыз ақшалай қаражаттың ұлттық қаржы жүйесіне енуіне жол бермейтін
қаржылық реттеудің тиімді режимін қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... күрестің нысандары мен әдістерін
жетілдіру қажет. Осыған орай, құзыретіне осы ... ... ... олардың жолын кесу кіретін мемлекеттік органдармен өзара іс-қимыл
тетігі жолға қойылатын болады.
Есірткі құралдарының, психотроптық ... мен ... ... ... ... және жолын кесу мақсатында «Көкнәр», «Допинг»,
«Арна», «Тосқауыл» және ... да ... ... ... алу ... кезінде қажетті техникалық қолдаумен қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ең ... шекара маңындағы
елдердің құзыретті органдарымен өзара іс-қимыл жасасуды жетілдіру керек.
Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының ... ... ... есепке алу комитеті жанындағы нашақорлықтың ахуалын зерделеу ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық-
кадрлық және техникалық жағынан одан әрі нығайту талап етіледі. Есірткінің
заңсыз айналымына қарсы күресті жүзеге асыратын ... ... және ... ... ... және өзге де ... түрлерінің
жүйелерін кезең-кезеңмен енгізуге қол жеткізу керек.
Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрлігі есірткі бизнесіне ... және ... ... ... ... жедел қызметі базасында
есірткі құралдарының, психотроптық заттар мен прекурсорлардың ... ... ... ... осыған ұқсас қызмет түріне
қатысы бар заңды және жеке ... ... ... ... ведомствоаралық
банкін құруды жалғастыру стратегиялық жағынан маңызды болып отыр. ... ... ... ... жедел ақпаратпен алмасуды одан әрі
жетілдірудің негізі ... ... бұл ... ... аумағында әрекет
ететін есірткі топтарының қылмыстық қызметінің ... ... ... және алыс ... ... ... бірлескен іс-шараларды әзірлеудің
және жүзеге асырудың тиімділігін арттыруға ықпал ... ... ... осы ... банкін Ресей Федерациясы Ішкі істер министрлігінің
телекоммуникациялық автоматтандырылған жүйесіне қосу туралы ... ... ... Республикасының Президенті Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Құқық қорғау
органдары алдына есірткіні жеткізетіндер мен таратушылар қатаң ... ... атап ... ... ... ... ... Қылмыстық, Қылмыстық іс
жүргізу ... және ... ... ... аясындағы
жауапкершілікті күшейту мәселелері ... ... ... ... ... ... өзгерістер мен
толықтырулар енгізу туралы» Заңы ... ... ... ... аса ауыр ... қылмыстары үшін қылмыстық жауапкершілікке
тарту, олар ҚР ҚК-нің 250, 259, 260, 262-264 және 266 ... ... ... түсуі керек. Осылайша, жаңа заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... керек аса ірі
көлемде есірткі контрабандасы үшін - 15 ... 20 ... ... ... ... бас ... айыруға; лауазымды тұлғаның ... ... ... ... үшін - 10 ... 15 ... ... бас
бостандығынан айыруға; оқу ... және ... ... ... үшін - 15 ... 20 ... ... немесе өмір бойы бас
бостандығынан айыруға; ұйымдасқан қылмыстық ... ... ... үшін -
15 ... 20 ... дейін немесе өмір бойы бас ... ... ... екі ... одан да көп адамдарды, сондай-ақ күш
көрсетумен есірткіні пайдалануға тартқаны үшін - 7 жылдан 10 ... ... ... ... ... ... ... соның негізінде
адам өліміне әкеліп соққаны үшін - 15 жылдан 20 ... ... ... ... бас ... айыруға; есірткіні пайдалану үшін притондар
ұйымдастырғаны үшін - 3 ... 7 ... ... ал қызметтік жағдайын
пайдаланғаны немесе ұйымдасқан топпен ұйымдастырғаны үшін 7 жылдан 12 ... ... ... ... ... ... заңсыз табыс табумен
байланысты болғандықтан, осындай қылмыстың әрбір ... үшін ... ... тәркілеу енгізілгені дұрыс.
Бүгінгі күні біздің елімізде есірткі қаупі жайлы толғанбайтын адам жоқ
болар ... ... ... ... жастар арасында есірткі тарауы аса
күрделі мәселе болып отыр, бұл нәубеттің әрбір үйге, ... ... ... енуі мүмкін шұғыл қимылдау қажет. Статистикалық ... ... ал ... ... бұл тірі жандардың өмірі. Солардың әр
қайсысына барлығымыз бірлесіп, педагогтар, дәрігерлер ... ... ... де ... ... ... керек.
Елдегі есірткіге байланысты жағдайды жақсарту жөніндегі ауқымды жұмысты
барлығымыз жұмыла атқаруымыз керек. Сонда ғана біз ... ... ... ... ... ... жерде бір де бір іc табысты аяқталмайды.
Күш-жігерімізді біріктіріп, елде есірткімен күресуіміз керек. Ең ... ... және ... қарсы бірлесе отырып, қарсы ... ... ... ... ... ... және ... бизнесiне
қарсы күрестiң 2009 — 2011 ... ... ... ... Үкiметiнiң 2009 жылғы 27 мамырдағы N 784 Қаулысы
2. «Терроризм, сепаратизм және ... ... ... ... 15 ... 2001.
3. «Қазақстан-2050»: Стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси
бағыты. Қазақстан ... ... ... ... жолдауы.-Алматы: ЮРИСТ, 2013.-44б.
4. Қазақстан өз дамуындағы жаңа серпіліс ... ... ... ... барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру
стратегиясы. – Астана, 2006. – 44 ... Жаңа ... жаңа ... ... ... ... 2007 ... «Ұлы мұраттар ұлы ниеттерден бастау алады
немесе дамушы мемлекеттен – ... ... атты ... ... ... ... 2007 ... Қазақстан Республикасы Мемлекеттік Білім бағдарламасы.-Алматы, 2003.
–45 б.
7. ... ... ... ... Республикасының
азаматтарына патриоттық тәрбие берудің 2006-2008 ... ... ... ... ... ... ... 10 қазан, 2006, №
200.
8. Нұсқабаева Г.О. Нашақорлықтың алдын алудың медициналық
алғышарттары // А.Ясауи университеті хабаршысы/, 2010.-№1-2.-391-395-беттер
9. Алауханов Е., Бахаутдинов А., ... Л. ... ... ... ... ... алу мәселелері. Монография.-Алматы, 2009.-
263б.
10. Нұсқабаев Е. Жаһандану жағдайында жастардың есірткіге ... алу ... //Заң және ... ... ... 2007.-№3.-44-45
беттер
11. Қазымбетова Д. Социальные проблемы девиантности в транзитном
обществе.-Алматы, 2012.-127с.
12. Жанаев А. Усилить боьбу с наркоманией //Закон и время.-2013.-№3.
С.13-18
13. Смелзер Н. ... ... ... ... Джаманбалаева Ш. Социальные проблемы девиантного поведения
/Монография/-Алматы,2013.-286с.
15. Аженов М.С., Садырова С. ... ... ... 2007.-114с.
16. Жаназарова З.Ж. ... ... - ... ... 2010. -240 ... Нұсқабаев О. Мектеп жастарды әлеуметтендіру институты.-Алматы:
Қазақстан, 2012.-153б.
18. Егемен Қазақстан 2015, 15 наурыз
19. Айдарханов А.Т. и.др. Все о ... в ... ... ... Ж.А. Проблемы наркомании в Республике Казахстан.
Мифи и реальность ... ... ... ... Ә. ...... онымен күресу керек //Ақиқат-2015.
№1.-19-23б.
22. Көптілеуов А. Нашақорлыққа тосқауыл //Ақиқат-2014.-№12.-37-41
беттер
23. Оңтүстік Қазақстан-2015, 4 сәуір.
24. ... А. Ел ... ... ... ... ... ... Кауашев С., Убайдуллаева З. Нашақорлық – тұйыққа апарар жол //
Валеология. Дене ... ... ... М.Х. работа с семьями наркозависимых лиц в плане
профилактика наркомании // Вопросы наркологии Казастана.-2014.-№1.-С.48-53
27. Тұрғынбекұлы М. ... ... ... ... 68-
73
беттер
28. Шлымова Г. Социологический ... ... ... ... Саясат. 2013.-№5.-С. 53-56
29. Бейсенов Ж.С. О состоянии наркоситуации в Казахстане, некоторых
причинах, способствующих существованию наркомании и ... ... с ней // ... ... ... ... Казахстанская правда. -2015, 24 марта
31. Несіпбай А.СПИД дертінің деңгейі төмендеді. //Егемен Қазақстан,
2004, 8 маусым. 
32. Құланбай Ә. ... ... ... ... -бүкіл халықтық іс.
//Егемен Қазақстан, 2004, 8 маусым
33. Баландин А., ... Л., ... В. ... ... Изд. ... ... Сердюкова Н. Б. Наркотики и наркомания. Ростов н/Д., 2000
35. Егемен Қазақстан газеті. 2006 №25
36. ... Ю. ... об ... - ... ... В. ...... Еникеев Д. Как предупредить алкоголизм и наркоманию у подростков.
... ... У. ... Центральной Азии: глобальные,
региональные и национальные проблемы. – А.,1998.
40. Пятницкая И.Н. Наркомании.-М.: Медицина, 1994
41. Б.М.Левин, ... ... и ... «Просвещение»,
1991
42. Буянов М.И. Размышление о наркомании. М: 1990
43. Гаранский А.Н. «Наркомания». СПб.2000
44. ... Э.А. ... М.Х. ... ... изд.-
Медицина, М.,1990
45. Гурски С. Внимание – наркомания! Пер. С польск.:-М.: Медицина,
1988
46. Белогуров С.Б. Популярно о наркотиках и ... -2-е ... и ... ... ... ... ... А.Г. Кокаин, первитин и другие психостимуляторы //Серия
«Врачи предупреждают». –М., 2000
48. Суханбердина А.С. ... ... А. НИЦ. ... ... ... ... Ташкент, главная редакция
энциклопедий, 1993
50. ... Д. ... ... - өлім ... ... / Д.
Бекмағанбетов // Валеология. Денсаулық және өмірлік дағдылар. -
2012. - № 6. - 19-20 ... ... Е. ... есін ... бәрі ... емес [Мәтін]
/ Е. Мұратов // Заң газеті. - 2013. - 16 сәуір (№ 55). - 1, 3 б.
52. ... М.Б. ... ... қарсы күрес шараларын
ұйымдастыру [Мәтін] / М. Б. Абдрахманова, Г. М. ... ... ... ... - "Арыс" баспасы, 2010. - № 6. - 298 -
300 б.
53. Райымбекова М. Есірткі - ... ... ... / М. ... ... - 2010. - 10 сәуір (№ 29/30). - 8 б.
54. Ташимов Ж. "Жаза қатаң болса да ... ... ... емес"
[Мәтін] :  Атырау облысы қылмыстық істер ... ... ... ... Ж. ... ... Б. ... // Заң газеті. - 2012. - 2 тамыз (№ 114).
- 1, 2 ... ... С. ... ... ... [Мәтін] : нашақорлық - қорлық /
С. Жанысбай // Орталық Қазақстан. - 2012. - 22 қараша (№ 197). -
6 ... ... Г. ... ... ... ... тасымалдау
трансұлттық ұйымдасқан қылмыстың көрініс нысаны ретінде [Мәтін] /
Г. Еңсебаева // Заң. - 2012. - № 12. - 26-29 ... ... пен ... ... ... 1000 ... |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 ... бірінші белгіленген |419.7 |424.6 |404.1 |426.6 |398.3 ... ... саны | | | | | ... ... ... |419.7 |424.6 |404.1 |426.6 |398.3 ... психикалық және | | | | | ... ... ... | | | | ... ... | | | | | ... тұтыну нәтижесіндегі |349.1 |363.6 |347.7 |354.3 |328.1 ... | | | | | ... ... ... |39.2 |32.7 |28.8 |34.5 |37.1 ... | | | | | ... тұтыну нәтижесіндегі|17.1 |13.4 |12.0 |16.9 |15.4 ... | | | | | ... ... ие ... |4.3 |5.1 |6.0 |6.0 |5.3 ... ... ... | | | | | ... мекемелерде тіркеуде |1921.8 |1983.0 |1994.7 |1992.1 |1961.6 |
|тұратын аурулар саны. ... ... | | | | | ... ... ... |1587.2 |1644.4 |1651.3 |1634.7 |1603.3 ... | | | | | ... тұтыну негізіндегі |223.1 |223.9 |226.0 |232.9 |233.7 ... | | | | | ... ... ... |75.8 |74.9 |74.9 |72.1 ... | | | | | ... қасиетке ие ерітінділерді |8.7 |11.0 |14.2 |16.3 |16.4 ... ... ... | | | | | |

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 77 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Өнімділігі 30 тонна/тәулігіне модифицирленген майлар цехын жобалау71 бет
Өңделген өнімдердің технологиясы14 бет
1917-1920 жылдардағы қазақ жастар қозғалысының тарихы мен тағылымдары32 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
1986 жылғы желтоқсан оқиғасына қазақ жастарының қатысуы және оның тарихи маңызы25 бет
Xvi-xviіі ғғ. қазақ-орыс елдері арасындағы дәстүрлі елшілік байланыстар тарихы10 бет
«Астана: жас қала - жастар қаласы»42 бет
«Мен жастарға сенемін» - ұлтжандылықтың ұраны10 бет
«Оңтүстік Қазақстандағы татарлардың арасындағы этнотілдік үрдістер»26 бет
«Қосымша білім беру жүйесінде ересектер арасындағы педагогикалық қарым-қатынасты жетілдіру» (өзгетілді ересектерге қазақ тілін оқытып-үйрету материалдары негізінде)37 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь