Қазақстан Республикасының халықаралық ұйымдармен ынтымақтастығы туралы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3


І.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҰЙЫМДАРМЕН ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

1.1. Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының басымды бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.2. Қазақстан Республикасының Халықаралық ұйымдармен
ынтымақтастығы (БҰҰ, ЕуроОдақ және НАТО) ... ... ... ... ... ..20
1.3. Қазақстанның ЕҚЫҰ және ИКҰ.ға төрағалығы ... ... ... ... ... ..30


ІІ.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҰЙЫМДАРДАҒЫ ҚЫЗМЕТІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .45

2.1 Қазақстан Республикасының посткеңестік аумақтағы
интеграциялық бастамалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.2. Қазақстан Республикасының Шанхай Ынтымақтастығы Ұйымындағы (ШЫҰ) ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...50
2.3. Қазақстан және Еуразиялық Экономикалық Одақ
перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55



ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65

ПАЙДАЛЫНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .68
Қазақстан Республикасы өз тәуелсіздігін жариялағаннан бері өткен уақыт ширек ғасырға жуықтап қалды. Осы мерзімде еліміз мығым сыртқы саяси концепцияларға негізделген көпвекторлық бағыттағы дипломатиясын табысты түрде жүзеге асырып келеді. ХХ ғасырдың 90-шы жылдары саяси және әлеуметтік-экономикалық үрдістердің артуы нәтижесінде халықаралық қатынастарда күштер арасалмағының өзгеруі мен геосаяси ықпалдардың ауысуымен сипатталады. Халықаралық қатынастардың биполярлық жүйесі жойылды және оның орнына әлем мемлекетерінің сыртқы саяси тұжырымдамаларын қайта қарастыруға мәжбүрлеген мүлдем басқаша жаңа әлемдік тәртіп дүниеге келді.
1. Акимбеков С.М., Итоги председательства Казахстана в ОБСЕ: Материалы междунар.конф, г. Алматы, 10 декабря 2010 г., Алматы, Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте Республики Казахстан, 2011.
2. Ашимбаев М.С. , Шоманов А.Ж. Страны и регионы мира в современных международных отношениях. Издательство ИМЭП. Алматы 2006.
3. Богатуров А.Д, Дундич А.С, Троицкий Е. Ф. Центральная Азия: «отложенный нейтралитет» и международные отношения в 2000-х годах. Очерки текущей политики. Выпуск 4. М.: НОФМО, 2010.
4. Богатуров А. Д., Дундич А. С., Коргун В. Г. Международные отношения в Центральной Азии: События и документы: Учеб.пособие для студентов вузов.Москва.Аспект Пресс, 2011.
5. Жумалы Р. Геополитика Центральной Азии. Алматы 2006.
6. Кушкумбаев С.К., Итоги председательства Казахстана в ОБСЕ: Материалы междунар.конф, г. Алматы, 10 декабря 2010 г., Алматы, Казахстанский институт стратегических исследований при Президенте Республики Казахстан, 2011.
7. Лаумулин М.Т. Центральная Азия в зарубежной политологии и мировой геополитике. Том ІV: Центральная Азия в XXI столетии – Алматы: КИСИ при Президенте РК, 2009.
8. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы Атамұра 2003.
9. Назарбаев Н.Ә. Бейбітшілік кіндігі. Алматы Атамұра 2003.
10. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл. Алматы Атамұра 2003
11. Назарбаев Н. А. Казахстанский путь, – Караганда, 2006
        
        |МАЗМҰНЫ                                                                    |     |
| | |
| | ... |
| ... ... РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ... ... ... |
| ... ... ... ... басымды бағыттары |
|...........................................................................|
|............6 ... ... ... ұйымдармен ... (БҰҰ, ... және ... ... ЕҚЫҰ және ... ... ......................30 |
| |
| ... ... ... ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ... ... |
| ... ... Республикасының посткеңестік аумақтағы ... ... ... Республикасының Шанхай Ынтымақтастығы Ұйымындағы (ШЫҰ) ролі ... ... және ... ... Одақ ... |
| |
| |
| ... |
| ... ... |
| |
| |
| |
| ... ... өз ... жариялағаннан бері өткен уақыт
ширек ғасырға жуықтап қалды. Осы мерзімде еліміз ... ... ... негізделген көпвекторлық бағыттағы дипломатиясын табысты
түрде жүзеге асырып келеді. ХХ ... 90-шы ... ... және ... ... артуы нәтижесінде халықаралық қатынастарда күштер
арасалмағының өзгеруі мен геосаяси ықпалдардың ауысуымен ... ... ... ... жойылды және оның орнына әлем
мемлекетерінің сыртқы саяси ... ... ... ... ... жаңа ... тәртіп дүниеге келді. Осындай жағдайда
Қазақстан басшылығы еліміздің халықаралық қызметінің негізгі бағыты ... ... ... ... ... жүзеге асыру
қажеттілігін жете түсінді. ... 1992 жылы ... ... ... 46-шы ... мүше ... ... Бұл Қазақстанның
әлемдік кауымдастыққа толыққанды мүше, халықаралық қатынастардың жаңа
субъектісі ... ... ... еді. ... халықаралық
қатынастар жүйесіне еніп, өзінің ұлттық мүдделеріне сәйкес сыртқы ... мен ... ... ... Республикасының
сыртқы саясатының қалыптасуында ҚР Президенті Н.Ә. ... ... мен ... оте зор.
ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың пікірінше, көпвекторлық бұл «әлемдік
істерде маңызды роль ... және ... үшін ... мемлекет болып
болып табылатын барлық мемлекеттермен достық ... ... ... ... геосаяси жағдайы және экономикалық әлеуетіне
байланысты сыртқы саясатта тар ... ... ... ... ... ... саясат тек қана Қазақстанның көпұлтты халқына ғана ... ... да ... ... хақ. ... ... ... емес, Еуропада да, тек қана Шығыста ғана емес, ... да. ... ... ... ... өзінің қауіпсіздігіне төнген қатерлердің
алдын ала ... және ... ... үшін ... ... қамтамасыз ете алады».[1]
Қазақстан Республикасының тәуелсіздік алғаннан кейінгі алғашқы жылдары
ядролық ... бас ... және ... ... ... режимін нығайтуға
қосқан үлесі әлемдік қауымдастық тарапынан жоғары бағаланды. Бұл шара ... Н.Ә. ... ... ... ... ... ... алғалы бері 15 жыл ішінде шекаралас ... ... ... толығымен шешіп, Ресей Федерациясы, Қытай Халық
Республикасы, Өзбекстан, Қырғызстан және ... 14 мың ... ... ... ... ... келісімдерге қол
қойылды.1991-2010 жж ... ... ... ... ... негізін қалады және сыртқысаяси тұжырымдамалар мен доктриналарын
қалыптастырды. Жаңа әлемдегі Қазақстанның сыртқы саясатының ... ... Н. Ә. ... ... ... ... атап өту қажет.
Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты мен ... ... ... ... ... бағыттар бойынша қарқынды түрде дамып келеді.
Оған дәлел ретінде Қазақстанның БҰҰ, ЕҚЫҰ, ТМД, ... ШЫҰ ... ... мүше ... НАТО, ИКҰ ұйымдарымен ынтымақтастығын атап көрсетуге
болады. Екіжақты қарм-қатынастар бағыты бойынша Қазақстан Республиксы Ресей
Федерациясы, Орталық Азия елдері мен ТМД, ҚХР және АҚШ, ... ... ... ... АТА және ... Азия ... байланыс орнатқан. Осылайша Қазақстан сыртқы саясаты негізгі үш
бағытқа: ... ... ... қарым-қатынастар, екіжақты қарым-
қатынастарға негізделген.
90- шы жылдардың басында Қазақстан ... ... ... ... ... яғни ... Еуропаға және Азияға
географиялық, мәдени, тарихи тиеселілігін айқындайтын ... ... 90-шы ... ... қарай бұл тұжырымдама өзгеріске ұшырап,
«көпвекторлы дипломатия» доктринасына айналды. Аталған доктрина ... ... ... ... ... тең ... ... асыруды
мақсат етті. ҚР Президентінің Н.Ә.Назарбаевтың 2012 жылы 14 ... ... ... ... – 2050 ... ... жаңа ... бағыты» атты Жолдауында ҚР сыртқы саясатының басымды
бағыттарының ... және ... - ... Қытаймен,
Орталық Азия елдерімен, сондай-ақ АҚШ-пен, Еуроодақпен, Азия елдерімен
серіктестікті дамыту мәселесі болып ... атап ... ... ... стратегиясында Орталық Азияда тиімді
қауіпсіздік жүйесін қамтамасыз ету, яғни ... ... ... ... мүмкін қауіп-қатерлер: халықаралық терроризм, діни
экстремизм, наркотрафик, заңсыз миграция ... ... ... Бұл ... ... үшін ең алдымен Қазақстанның АӨСШК
(Азиядағы Өзара cенім шаралары Кеңесі), ШЫҰ ... ... ... ... ... ... ... сияқты аймақтық және халықаралық
ұйымдардың қызметіне белсенді араласуы қажет. Сонымен ... ...... ... және ... Азия мемлекеттерімен экономикалық
және саяси ынтымақтастықты ... АҚШ, ... және ... өзара
тиімді ықпалдастықты арттыруы да маңызды болып табылады.[3]
Қазақстан сыртқы саяси қызметіндегі атқарылған ең ауқымды ... – 2010 ... ... ЕҚЫҰ –ға ... ... 2010 жылы 1-2
желтоқсанда өткізілген ЕҚЫҰ-ның Астана саммиті әлем жұртшылығының назарын
аударған маңызды халықаралық оқиға болды. ... ... ... ... сақтаудың жаңа жүйесін қалыптастырудағы әлем мемлекеттерінің
конструкивті диалогының айқын көрінісі болды.
Қазақстанның сыртқы саясатындағы негізгі бағыттардың бірі ... мен ... ... ... ... ... ... болып табылады. 2003 және 2006 жж. Қазақстанда әлемдік
және дәстүрлі діндердің лидерлернің басын қосқан екі ... ... ... ... негізгі конфессиялардың өкілдері жиналған үлкен
іс-шараның ұйытқысы ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының
халықаралық қауымдастыққа кіру үдерісінде өзінің сыртқы саяси ... ала ... ... аумағындағы жетекші мемлекеттердің біріне
айналып болып отыр. Қазақстанның табысты көпвекторлы ... ... және ... ... ... ұштасып жатыр.
Сондықтан, Қазақстанның ... ... ... ... шешуде
ешқашан тыс қалған емес. Сондықтан еліміздің сыртқы саясатындағы көпжақты
қарым-қатынастар ... ... ... ... мен ... ... мен ... жан-жақты зерттеуді талап ... ... бірі ... ... жұмысының мақсаты және міндеттері: Зерттеу жұмысының мақсаты –
Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының көпжақты ... ... ... ... ... және ... ... ,интеграциялық бірлестіктерде Қазақстанның қызметі мен ... ... ... Осы ... ... ... ... міндеттерді
алдына қойды:
- Қазақстан сыртқы саясатындағы басымды бағыттарды мен ... әсер ... ... сараптама жасау;
- Қазақстанның сыртқы саясаты мен интеграциялық бастамаларын
талдау;
- Қазақстанның сыртқы саяси ... ... мен ... ... ... ... мен көлемі. Жұмыстың құрылымы алдына ... ... ... 2 ... ... ... тізімінен тұрады.
І-ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҰЙЫМДАРМЕН ЫНТЫМАҚТАСТЫҒЫ
1.1. Қазақстан ... ... ... ... ... Одағының ыдырауы және биполярлы жүйенің жойылуымен ... ... ... шоғырланған нүктесінде қалып қойды. Атомдық
қаруға ие болуы, ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саяси бағыттардың
анықталмағандығы – осының бәрі әлемдік державалардың біздің ... ... ... мен ... ... әсер ... ... болды. Сонымен қатар кейбір саяси сарапшылар Орталық ... ... ... дер ... ... бұл ... ... үлкен геосаяси өзгерістердің себепкері болады деген секемшіл
пікірлер айтты.[4]
ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаев ... ... ... ... ... ... Қазақстан биполярлы әлемдік жүйенің
құлауынан кейін әлемдік саясаттың түйінінде орын алды. Алып ... ... ... мемлекеттер пайда болды және олардың ішінде Қазақстанға
ерекше назар ... ... ... бұл ... ... басты
себебі – Кеңес Одағынан қалып қойған ядролық ... ... ... ... шын ... білмеушілік, Қазақстанның ядролық
қаруға ие ислам мемлекеті және әлемдік қауымдастыққа зор қауіп төндіретін
ел ретінде ... ... ... ... ... Осы ... ... ғана емес біздің болашақ серіктестерімізге де кедергі болды».
Осындай жағдайда Қазақстанның әлемдік ... ... ... ... конструктивизм негізінде халықаралық құқықтың
барлық нормаларын сақтай отырып қарым-қатынастарды орнатуға дайын екендігін
іс жүзінде дәлелдеу аса ... ... Дәл осы ... Қр ... сыртқы саяси қадамдары еліміздің халықаралық қатынастар жүйесіне
енуіне қолайлы ... ... ... ... ... ... сайлаудан кейін Елбасы Н.Ә.Назарбаев Алматыда
республикалық және ... БАҚ ... ... ... ... негізгі сыртқы саяси ... ... ... сипатын белгіледі. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан Еуропа мен Азия
арасындағы көпір іспеттес болатындығын және ... мен ... да ... тең дәрежеде дамытылатындығын жариялады.
1991 жылы 8 желтоқсанда Ресей, Украина және Беларусь ... ... ... және ... Мемлекеттер Достастығынығ құрылуы туралы
жариялады. ҚР ... ... ... баспасөз мәслихатында мұндай
достастықтың құрылын жақтайтындығын жеткізді. Мұнымен бірге, этникалық және
конфессионалдық ерекшеліктер ... ... ... аса ... ... ... әлемдік қауымдастықтың жаңа тәуелсіз мемлекеттердің
аумағында қалып қойған ядролық қаруға алаңдаушылықпен ... ... ... ... ... ... ... және бұрынғы кеңестік
мемлекеттердің ішінде ... ... ие ... ... ... ортақ
ядролық саясат түзуі кезек күттірмес мәселе екендігін жеткізді. Сонымен
қатар жаңа тәуелсіз ... тез ... ... ... ... ҚР ... салиқалы саясаты бұрынғы Кеңес Одағы мемлекеттерін
түркі және славяндық болып екі жарға ... ... ... ... ... ... сол ... екі бөлек одақ – славян және
түркі Одағының құрылуының алдында тұрғандығымызды көпшілік ұмытып ... ... ... қалыптасуында ҚР Тұңғыш Президенті Елбасы Н.Ә.
Назарбаевтың сіңірген зор еңбегін ерекше атап ... ... ҚР ... саясаттың беделді тұлғасы екендігі даусыз. Қазақстан басшысы
Батысқа да ... да өте ... ... ... ... саяси
сарапшылар Н.Ә.Назарбаевты либералды құндылықтарды құрметтейтін, ... ... ең ... ... ... ... ... мойындайды. ҚР
Президентінің саяси-экономикалық стратегиясының табысты түрде ... ... ... ... бола ... ... ... Назарбаевты
Сингапур «экономикалық кереметінің» авторы Ли Куан Ю-мен салыстырады. Ал
Қазақстан көшбасшысы өзіне Т. ... ... де ... ... ... ... болмысына жақын екендігін бірнеше мәрте атап ... ... ... ... ... ... Орта ... аймақтық қауіпсіздікті сақтау мәселесіне өте үлкен
мән берілген. Қазақстан басшысының пікірінше Орталық Азия елдері ... ... дами ... ... ... діни ... және ... миграция сияқты қауіп қатерлерге қарсы тұратын,
«экономикалық әл-ауқат белдеуін» қалыптастыру қажет.
Қазақстан ... ... діни ... ... ... ... эпидемиялар, экологиялық проблемалар сияқты дәстүрлі емес
қауіп-қатерлерге қарсы тұру мақсатында халықаралық ынтымақтастықты екіжақты
деңгейде ғана ... ... ... де үйлестіруді ұсынады. Оның айқын
дәлелі ретінде Азиядағы ... ... және ... ... Кеңесі
(АӨСШК) ұйымын ерекше атап өтуге тиіспіз. Бұл ұйымды кезеңдер бойынша ... ... ҚР ... ... 1992 жылы БҰҰ Бас
Ассамблеясының 47-ші сессиясында ұсынған болатын. ... ... ... ... Ауғанстан, Әзірбайжан, Қытай, Ирак, ... ... ... ... ... каролдгі, Корея Республикасы, Мысыр,
Үндістан, Пәкістан, ... ... ... ... ... ... ... Тәжікстан, Түркия және ... ... ... Комбоджа, Индонезия, Жапония, Украина, АҚШ, ... ... ... ... халықаралық ұйымдар да қатысады. Мәселен:
БҰҰ, ЕҚЫҰ, Араб мемлекеттері Лигасы, ... Азия ... ... осындай интеграциялық бастамаларына үлкен күмәнмен
қарағандар өте көп болды. ... ... ... халықаралық және
аймақтық қауіпсіздікті сақтау бойынша игі ... ... ... ... бір сәтке болса да тоқтатқан емес. 1999 жылы Алматыда ... ... мүше ... ... ... ... туралы Декларация қабылданды. 2002 жылы маусым айында АӨСШК ... ... ... ... ... Бұл ... ... және өркениеттер арасында диалогты қолдау туралы АӨСШК Декларациясы»
және «Алматы ... ... ... ... мақсаты және қызметінің
бағыты – Азияда бейбітшілік, қауіпсіздік және ... ... ... ... түзу ... ... нығайту болып
белгіленді.
2006 жылы 17 маусымда Алматыда АӨСШК-нің өміршеңдігін және болашағынан
зор үміт күттіретін ... ... ... 2-ші ... ... ... ... пікірінше: Табиғи ресурстарға бай ... ... ие ... ... мен ... ... дамуы
тән. Сонымен қатар аймақта «ескірген» қақтығыстар да көрініс алады. Осыған
байланысты Азия құрлығына қауіпсіздік мәселелері мен ынтымақтастыққа ... ... ... тәсілдермен жету және кезеңдер арқылы сенім шараларын
ұйымдастыру, ... ... ... АӨСШК қазіргі заманғы қауіп-қатерлерге қарсы
тұратын глобальды жүйенің бөлінбейтін құрамдас бөлігі болуы ... ... мүше ... ... түрде орындау негізінде қабылданған
Сенім шаралары ... ... ... ... ... ... мен азаматтық қауіпсіздікті сақтау жүйесінің құқықтық
негіздері бекітілді. Осылайша, ... Азия ... ... ... ... қарсы тұруда өзара іс-шаралардың ... ... ... ... және ... ... ... пен қауіпсіздікті
сақтауға мол үлес қосуда.
ҚР сыртқы саясатынд ЕуроАзЭҚ (Еуразиялық Экономикалық Қауымдастығы)
ұйымының қызметіне белсене араласу маңызды орын ... Бұл ... ... ... ... ... Сол жылы қаңтар айында Мәскеуде Ресей, ... ... ... қол қойылған Кедендік Одақ туралы келісіммен бастап,
ЕуроАзЭҚ-тың іргетасы қаланды. 2000 жылы 10 қазанда Астана ... ... ... ... ... және ... ... Кедендік
Одақ базасында жаңа Халықаралық Экономикалық ұйым - Еуразиялық Экономикалық
Қауымдастықты (ЕуроАзЭҚ) құру туралы келісімге қол қойды. ... ...... сауда аймағын құруды қарастыратын экономикалық ... ... ... қалыптастыру болып табылады.
Әлеуметтік – гуманитарлық салада ғылым мен ... ... ... ... зерттеулер жүргізу, ұлттық білім беру жүйелерінің
үйлесімділігін арттыру және ... ... ... қатынастарды дамыту
қарастырылған.
2007 жылы 6 қазанда Душанбеде өткен ЕуроАзЭҚ мүше мемлекеттерінің
басшыларының Саммитінде Қазақстан, Беларусь және ... ... ... ... және Кеден Одағын құру туралы құжаттарға қол қойды. Осы
кездесуде ... ... 2010 ... ... ... ... Душанбе
саммитінде ЕуроАзЭҚ-тың Бас хатшысы болып Қазақстандық дипломант Тайыр
Мансұров сайланды.[7]
Қазақстан үшін ұлттық ... ... ... әскери-саяси
салада аймақтық интеграциялық ынтымақтастық маңызды болып саналады. ТМД
мемлекеттері шекараларында бой ... ... ... ... және ... пен ... қауіп төндіретін т.б құбылыстарға
қарсы тұру үшін ортақ іс-шараларды ұйымдастыру аймақ мемлекеттері үшін күн
тәртібіне ... ... ... ... ... ... ... маңызды қадам – 1992 жылы Ташкентте қол қойылған
Ұжымдық ... ... ... ... ... Шарты Ұйымы (ҰҚШҰ)
болып саналады. 2006 жылы 23 ... ... ... ... ... кезекті сессиясында ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің басшылары ұйымның
қызметінің тиімділігін арттыру және оның көпфункциональды ... ... ... бағытталған саяси Декларация қабылдады.
Сонымен қатар, ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің құқық қорғау және арнайы ... ... және ... ... күресте іс-шараларды
үйлестіру жоспарына қол қойылды. Саммитте Орталық Азия аймағының жедел іс-
қимыл ... ... ... ... баса назар аударылды. ҚР
Президенті Н.Ә. ... ... ... ... ... ... етпей интеграция туралы сөз қозғау ... ... ... басшысы ҰҚШҰ сыртқы агрессияның барлық түріне - ... ... ... қарсы тізе қосып әрекет ететін одақтастардың басын
біріктіретін ұйым болып табылады деп атап ... жылы ... мүше ... ... ... ... қол ... а) Бітімгершілік қызметі механизмдерін нормативтік және
ұйымдастырушылық тұрғысыныан жетілдіру; ә) ... ... ... ... қызметінің нормативтік-
құқықтық базасын жетілдіру; Орталық Азия ... ... ... ... қару-жарақ, әскери техника және арнайы құралдармен қайта жабдықтау
жоспары.
ҚР сыртқы саясатында 1996 жылы сәуірде ... ... ... (ШЫҰ) баса назар аударылады. Қазіргі таңда ШЫҰ-ның мүшелері
Қазақстан, ... ... ... ... және Өзбекстан болып
табылады. ШЫҰ аясындағы ынтымақтастықтың мазмұны ... ... және ... ... ... ... Бұл тұста,
ШЫҰ-ның басқа мемлекеттерге н/е аймақтарға қарсы құрылған әскери-саяси блок
еместігін атап өтуіміз қажет. ШЫҰ-ның ... ... ... ... бейбітшілік және тұрақтылықты сақтау, ядролық қаруды таратпау,
лаңкестік және ... ... ... ... ... ... беделін көтеру болып есептеледі.[8].
2007 жылы 16 тамызда ... ... мүше ... ... мәжілісінде қол қойылған Ұзақ мерзімді тату көршілік, ... ... ... ... ... маңызға ие. Бұл құжат ШЫҰ ... ұйым ... ... стратегиялық бағыттарын анықтады.
Бішкек Саммитінде ШЫҰ мемлекеттерінің лаңкестік және заңсыз қару-жарақ
саудасына ... ... ... ... ... ... баса ... ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер көшбасшылары ... ... ... ... тәжірибе жүзінде жүзеге асырудың механизмдерін
жасауды ұсынды.
ШЫҰ-да экономикалық ықпалдастықтың ... ... ... ауыл ... ... және ... саласында
ынтымақтастықты дамытуға үлкен көңіл бөлінеді. Сонымен қатар, халықаралық
қаржы ... ... ... ... ... ... ... көлік дәлізін салуға баса назар аударылуда.
ШЫҰ аясында Энергетикалық салада ынтымақтастық басымды бағыт ... ... ҚР ... Н.Ә. ... ... ... ... басқа ұйым аясында энергетикалық агенттік ... Ол ... ... ... ... ... атқаруы тиіс. Сонымен қатар, энергоресурстар нарығында нақты сауда
операциядарын ШЫҰ энергетикалық биржасында ... ... ... ... өзінің «Қазақстанның Егеменді мемлекет ретінде ... ... ... атты 1992 ... еңбегінде «Қазақстан жаңа
халықаралық ортаға тап болды. Оның сыртқы ... ... ... мүдделерге сәйкес өзіндік логикамен дами ... ... ... ... ... ... қуатқа ие. Ол
халықтардың әлемдік қауымдастықтан өз орнын таба білгенін жақтайды», – ... ... ... Қазақстан Республикасы өзінің ... ... ... ... ... сыртқы саясатында әлемдік ... ... ... ... ... ... ... көпполярлық
саланы басшылыққа алды. 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Қазақстан
өзінің ... ... ... ... ... ... күшейе түсуін басшылыққа алды. Қазақстан ... ... ... айналуды мақсат тұтты және осы ... ол ... ... Ел ... ... державалар арасында әртүрлі қарым-
қатынастар жүргізіп, өз мақсат-міндеттерін шешуде біршама табыстарға ... жылы ... ... ... ... ... ... Бұл ұйым 1997 жылдан ... ... ... ... НАТО ұйымы бұрынғы Кеңес Одағы құрамынан ... ... және ... ... ... ... «Бейбітшілік
жолындағы әріптестік» бағдарламасын жүзеге ... ... ... ... бірлесіп, аймақтық әскери қақтығыстардың алдын алу, терроризмге
қарсы ортақ іс-қимылдарды үйлестіру болды. Қазақстанның қарулы ... ... ... ... ... ... ... техникасы мен тактикасын
меңгеруді үйренді. Бірлескен жаттығулар өткізу жыл сайынғы ... ... ... ... қауіпсіздігін нығайтуға өз
ықпалын тигізді.
Қазақстан шетелдермен екі жақты қатынастар орнатуда белсенді ... ... ... 1993 жылы ... ... ... ... 111 мемлекет танып, олардың ... ... ... 2010 жылы ... ... астам мемлекеттер дипломатиялық
қатынастар жасады[9]. Екі жақты және көпжақты сыртқы қатынастар 2009 жылы
Президент Жарлығымен бекітілген ... ... ... ... ... ... ... Бұл Концепцияда қазіргі
халықаралық қатынастардың негізгі даму ... ... ... ... ... Қазақстанның сыртқы саясатының негізгі
мақсаты елдің ұлттық мүддесін қорғау екендігі ... ... ... ... оның ... ... ел
ретіндегі статусына байланысты өсе түсті. ... ... ... 4 орын
алатын ядролық қаруларды Қазақстан АҚШ пен Ресейдің көмегімен 1995 жылдың
26 ... ... ... ... Қазақстан стратегиялық шабуыл
қаруларын қыстарту, ... ... ... ... ... ... туралы жалпыға бірдей келісім-шарттарға қол қойды. Қазақстан ... ... әлем ... ... ... жоюға шақырды.
Қазақстанның әлем мемлекеттері арасында бірінші болып қуатты Семей
ядролық полигонын жауып, ядролық қарудан өз еркімен бас ... ... ... ... ... ... Ол – ядролық қарусыз әлем ... ... ... үлгісін Ұлыбританияның ... ... ... ... жөніндегі бастама қоры» аса
жоғары бағалады. 2011 жылы Лондонда болған ... ... ... және ... атты ... ... ядролық қаруы мен
қондырғылары бар 13 ... ... ірі ... ... ... ... нақты бейбітшілікті қорғау тәжірибесіне үңілуі
керектігін атап көрсетті. Қазақстан күшке емес, қажеттілікке ... ... ... ... ... 1989 жылы 29 ... жабылуы
күнін БҰҰ Халықаралық ядролық сынақтарға қарсы күрес күні деп ... атом ... тек қана ... мақсаттарға, қуат көзі ретінде
пайдалану ... ... ... ... бірі ... ... ... жасау. Ондағы мақсат төмен байытылған уранның кепілді қорын жасау
арқылы атом электрстанцияларын ... ... атом ... құруға көмектесу[10].
Қазақстанның сыртқы саясат доктринасына оның ... және ... ... ... ... Ресей Федерациясы мен ... ... ... 7,2 мың ... болса, Қытай Халық
Республикасымен 1,7 мың ... ... ... бар. ... Қазақстан
әлемдік басым державалар болып саналатын Ресей, Қытай мемлекеттерімен
бейбіт, тең және ... ... ... ерекше мүдделі.
Ресей Қазақстанның тәуелсіздігін 1991 жылдың 17 желтоқсанында таныды.
Ал, ... ... және ... республикалар тәуелсіздігін 1991 жылы
20 желтоқсанда танитындығын жариялады. 1992 жылы 20 ... ... мен ... ... ... ... ... және
өзара көмек туралы шартқа» қол қойылды. Екі ел бірін-бірі сыйлайтындығын,
егемендігін және мемлекеттік шекаралардың ... ... ... Осы ... шарт ... екі ... достық қатынастары басталды.
Қазақстан Ресейдің ең сенімді одақтасына айналды. Қазақстанда антиресейлік
пікірлер айтылмады. ... ... ... 1998 жылы 6 ... мен ... арасындағы «Мәңгі достық пен ынтымақтастық туралы
Декларацияға» қол ... ... 2000 ... басында екі ел өзара
шекарасын толық демаркация жасау жұмыстарын аяқтады.
1991-2000 жылдар аралығында ... 1,2 ... ... ... ... ... Қазір орыстардың ел халқындағы үлес салмағы 1991
жылғы 41 пайыздан 24 пайызға түсті, ... ... 6,1 ... 3,9
миллионға кеміді. Екі жақ бұл құбылысты Кеңес Одағы ыдырағаннан кейінгі
табиғи эммиграциялық ... деп ... ... өз ... ... ... көрсетілген жоқ. Ел халқы өз ... ... ... ... шеше ... ... 90-шы жылдардың басында Еуропалық экономикалық және
сауда жүйесін тез ... ... ... ... Қазақстан да АҚШ пен
Батыс Еуропаның ірі компанияларын өзінің шикізат рыногына еркін ... 90-шы ... ... ... интеграцияланудың аса тез бола
қоймайтындығына екі елдің де көзі жетті. ... мен ... ... ... өзара жақындасу үдерісі күшейе бастады. Ресей барлық ТМД
мемлекеттерімен қарым-қатынастарды ... ... ... ... құрылымдарға енуінің маңызды факторы ретінде бағалады.
1995-2001 жылдар аралығында Ресей мен Қазақстан Батыс мемлекеттеріне
қарағанда өзара ... ... ... ... ... ... сауда және ақпараттық интеграциялану кеңістігін
жасаудың қажеттілігін сезінді. Осы жылдарда екі ел ... ... ... ... ... гуманитарлық салаларға дейін
қамтыған түрлі келісім шарттарға қол қойылды. Ресей мен Қазақстан басшылары
әр жылда 10-15 ... ... ... кездесулер мен келісімдер ... ... ... ... ... ... ... белгілеуде екі
мүдделі топ әсер етті. Бірінші, Ресейдің бұрынғы ықпалын өзгертпей сақтауы,
Орталық Азия мемлекеттерін Ресей құзырына ұсынту болса, ... топ, ... ... мәселелерін өз мүдделеріне сәйкес шешкенін дұрыс ... Бұл ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың Ауғанстанға әскер кіргізуіне байланысты Қырғызстан мен
Өзбекстанда өз әскери базаларын, ... салу ... ... ... ... ... АҚШ әскери базасын тұрғызуға рұқсат
берсе, Қазақстан өзінің әуе ... ... ... жүк ... ... ... берді. Жаңа геосаяси ахуалға қатысты, Ресей ... ... ... ... Оның ... әлі де әлем ... ... Қазақстанмен ортақ шекарасымен қоса, 5 ... ... бар. ... 929-шы Мемлекеттік жазғы сынақ орталығы (929
ГЛИЦ) Батыс Қазақстанда; «Эмба» ... ... ... ... ... Жамбыл, Қарағанды облыстарында; 4-ші ... ... ... ... ... және ең ... «Байқоңыр» космодромы
Қызылорда облысында орналасқан. Бұл ... ... ... ... ... ... кешен ретінде белгілі. Ресейге
Қазақстан «Байқоңырды» 20 ... ... беру ... ... 1994 жылы ... қол қойған. Болашақта бұл келісім ұзартылуы мүмкін.
Ресей жағы Қазақстанға «Байқоңыр» кешені ... ... ... жасауға және іске асыруға көмек көрсетуде. Қазақтың тұңғыш
ғарышкерлері Тоқтар Әубәкіров пен Талғат Мұсабаев Ресей топтарымен ... ... ... ... ... Қазақстанның әскери сапар ғана
емес сыртқы саудадағы негізгі әріптесі Ресей. Екі ел арасындағы сыртқы
сауда ... 2010 жылы 15 ... АҚШ ... ... 2010 жылы ... ... ... Қазақстан, Беларустің кеден одағының жұмыс істей
бастауы өзара сауданы белсенді өсіретінін көрсетті. 170 млн. ... бар ... ... ... 1,7 трлн. АҚШ долларына жетіп отыр .
Қазақстанның кедендік одақ құру арқылы Ресеймен ... ... ... ... ... ... ... қарамастан, 2011 жылы
екіжақты сауда айналымының көлемі 23,8 млрд. АҚШ ... ... ... ... 42,3 пайызға артты. Қазақстанның Ресейге экспорты
47,8 ... ... 7,5 ... долларға жетті. Қазақстанның бүкіл ... 20 ... тек қана ... тиесілі болды /2/.
Қазақстанның сыртқы саясатында ерекше геосаяси маңызы бар тағы бір мемлекет
– Қытай Халық ... Бұл ... ... ... ... ... ... әрі тарихи көршілер. Екі ел де демократиялық модернизация мен
нарық экономикасын жасап, дамуға құлшына кірісті. Сондықтан, екі ел үшін ... ... ... пен ... ... дамыту
пайдалы. Қытай өзінің батыс ... ... ... ... ... ... тұрақтылықтың дұрыс ықпал етуін қалайды. ... ... ... ... ... ... жоспарлайтын ұйғыр
сепаратистерінің мақсатына Қазақстан да түбегейлі қарсы[12].
Кеңес Одағы ... ... ... ... ... ... ... қалды. Қытайдың мақсаты әлемдік саясаттың негізгі бағыттары
түгел дерлік қамтыған АҚШ басымдылығын азайту. Сондықтан ҚХР ... ... ... қарым-қатынастарды нығайта отырып, бұл аймақтағы
АҚШ ықпалының аз болуына мүдделі. ҚХР осы мақсатта Қазақстан тәуелсіздігін
тез арада таныған ... ... ... ... озық ... ... ... арқылы елдегі демографиялық өсімнен туындайтын азық-түлік,
тұтыныс пен тұрғын үй мәселелерін ... ... ... ... ... ... ұдайы шикізат, мұнай-газ өнімдерін, құрылыс материалдарын
іздеуді ... ... Осы ... ... аса бай ... ... ... Қазақстан Қытайдың ерекше назарында. ҚХР Ресей Федерациясымен тығыз
ынтымақтастыққа баруы онымен бірігіп, ... ... ... қою ... де ... Ал, ... ... «шыңжаң
мәселесіне» қатысты ынтымақтасуды көздейді. Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... де қажетсінді.
Ал, Қазақстанға ұлы көршімен татулық және оның 1,5 млрд-тық нарық қуаты
қажет ... сөз жоқ, ... ... ... қызықтырады. Ол Каспий
теңізіндегі мұнай қорларын игеруге мүдделі. Осы ... ... алып ... ... мұнай құбыры, Батыс Еуропа – ... ... 8,4 мың ... ... ... келді. Бұл
автомагистралдың 2,3 мың шақырымға жуығы Қазақстанның 5 ... ... 2010 жылы ... ... ... ... ... мұнайды өндірудегі үлес салмағы 23 пайызды құрады. Қытай
компанияларының Қазақстан мұнайының 1/3 ... ... екі ел ... ... одан сайын нығайта түсті. Қытайдың мұнайға
зәрулігі өскен сайын, оның Қазақстанға деген қызығушылығы арта түсуде[13].
Екі ел арасындағы байланыстардың белсенділігін 20 жыл ... ... Н. Ә. ... ... 11 рет, ал ... ... Цзян-
Цимин мен Ху Цзин Таоның Қазақстанға 7 рет ... ... ... ... ... Азия аумағындағы өз ықпалын арттыруды күш көрсету
немесе әскери қуатпен қорқыту саясаты арқылы емес, өркениетті ... ... құю, ... ... ... ... пен технология алмасу,
экономикалық ... жаңа ... ... ... арқылы іске
асырамыз деп жариялауда. Қытай Қазақстанның шекаралық біртұтастығы ... қол ... ... Қазіргі Қытай «ХХІ ғасырдың
геосаяси өзгерістеріне тән бағыт-бағдар ұсынатын мемлекетпіз, ... ... ... жат» деген ұранмен әрекет етуде. Қытай өзі
ғасырлар бойы ұстанып келе ... ... ... ... жұту
саясатынан бас тартқандай сыңай танытуда. Қытай «айдаһары» жалынымен
ешкімді ... ... ... айналғандай. Оның айғағы ... ... ... ... орналасқан Лобнор ядролық сынақ
полигонын жабуы. Қытай басшылығы бірнеше мәрте Қазақстанға ұзақ мерзімдік
кредит берді. 2009 жылы ... ... 10 ... ... ... ... белгілі.
Қазақстан Кеңес Одағы құрамынан шыққаннан кейін, Қытаймен ... ... ... ... ... бастады. 2010
жылы Қытайға экспортталған Қазақстан тауарларының құны 17,5 млрд. долларды
құраған. Ал, Қытайдан импорттайтын ... 27,6 ... ... ... ... кері ... 10 ... доллардан артық. Қытай
мұнай, уран өнімдеріне ерекше ден ... ... оған ... ... мәжбүр. Ал, Қытай негізінен өндіріс тауарлары мен тұтыныс
заттарын өткізуде. Қазақстанның тұтыныс рыногын Қытай ... ... ... мен АҚШ-тан кейінгі инвестиция көлемі жағынан үшінші орында Қытай
тұр. Қазақстанның Қытаймен жақсы экономикалық ... оның ... ... түсуде. Түркіменстан, Өзбекстан газы Қытайға қазақ құбырлары
арқылы жеткізілуде. ... ... ... ... мен Беларусияға
Қазақстанның транзиттік дәлізі арқылы өтуде. Транзиттік тасымал пайдасы
«Батыс Еуропа – ... ... тас ... іске ... ... ... ... стратегиялық әріптес ретінде бағалауда. Екі елдің
қауіпсіздігі мәселелері ШЫҰ, ... ... ... және ... ... БҰҰ шеңберінде үнемі талқыланып келеді. Екі ел арасындағы тауар
айналымын 2020 жылы 40 ... ... ... ... ... ретінде 20 жыл өмір сүрген Қазақстан экономика мен саясатта ... ... ... сезініп отырған жоқ. ШЫҰ қызметінің ... ... ... ... ... ... ... түсуде. Қытайдың Сыртқы ... ... Си ... «екі ... қатынастар үлгі боларлық деңгейде, Қазақстан Қытайдың сыртқы
саясатының ... ... ... – деп атап көрсетті.
Ал, Қытайдың әлемдік экономикалық державаға айналуға ұмтылуы, валютасы
юанның әлемдік валютаға айналуы ... ... ... ... ... ... ... болмақ.
Қазақстан әлемдегі ең қуатты держава Америка Құрама Штаттарымен де ... және ... ... ... ... тұтады. АҚШ-пен
достық байланыста болу елдің геосаяси және геоэкономикалық мығымдылығының
кепілі деп есептелінеді. Себебі, АҚШ әлемдік экономиканың 30 ... ... ... Оның ... ХХ ... 40-шы жылдарын басып әлемдік
қаржылық айырбастағы негізгі валютаға айналды. Сонымен қатар, АҚШ ... ... 40 ... ... келе ... алып ел. 15 ... жуық жиынтық ішкі өнім өндіретін АҚШ – қуаты ең ... ... ... ... Бұл ... ... алып экономикасы
ұдайы шикізат пен қуат ... ... ... ... ... ... ... ұлттық мүдделерін қорғау» ұранымен жүргізіліп
келеді. ХХ ғасырдың соңында бұл ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттер айналды. Әлемдік терроризм
қаупі, «АҚШ-тың ұлттық ... ... ... АҚШ ... әлемнің
кез келген нүктесінде өзінің мүдделік мәселелерін шешуге ұмтылуда.
Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін, Қазақстан мен Орта Азия ... ... ... бар ... айналды. АҚШ-тың бұл аймақтағы
мүдделері келесі мәселелерге ... ... ... Ресей Федерациясы ықпалынан неғұрлым
тазарту. Бұл елдерді ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік мәселелеріне қатысты ынтымақтастық орнатып, «әлемдік
терроризмге ... ... ... ... және ... мүдделерді қорғау. Әсіресе, мұнай-
газ секторында АҚШ позициясын күшейту, қуат ... ... ... ... ... арқылы АҚШ трансұлттық корпорацияларының
мүдделерін қорғау;
– Қазақстан мен Орта Азия елдерінде ... және ... ... ... ету. Осы ... бұл елдерде Батыстық саяси және
экономикалық жүйені тану. Аймақтық ... ... ... ... ... жүргізу арқылы бұл елдерді қауіпсіздік
пен бейбітшілікті ғана жақтайтын мемлекеттерге айналдыру.
– ядролық ... мен ... ... тосқауыл қою. Ядролық
қауіпсіздікті нығайту, Қазақстанның суммарлық қуаты жағынан әлемде төртінші
орын алатын ядролық қарулар арсеналынан бас тартуын қуаттау;
... ... мен өмір ... ... ... ... идеологиясының Қазақстанда неғұрлым тереңдей енуіне жағдай
жасау;
– Қазақстанды американдық саясат басымдылықтарын ... ... ... ... ... әріптес және одақтас мемлекетке
айналдыру;[14]
Американың сыртқы саясаттық басымдылықтары оның Қазақстанда геосаяси,
геоэкономикалық және ... ... бар ... анық
көрсетеді. Әсіресе, 2001 жылғы қыркүйекте Нью-Иорк қаласында болған алапат
террористік актілерден кейін АҚШ басшылығы ... ... ... ... ... ... ден ... Сонымен бірге АҚШ
Қазақстанның мұнай-газ нарығында шешуші ойыншы болуды қалай отырып, ... ... ... осы ... ... әлемнің әрбір аймақтарына тән ерекше саясат жүргізуге ұмтылды. Осы
мақсатта оның барлық органдары мен дипломатиялық миссиялары ол елдің ... мен ... және ... ... ... және ... өте жетік зерттеп сараптайды. Бұл жұмыс, сол ... ... ... ... ... ... ... мәселелерін білуге көмектеседі. Аналитикалық сараптамалар,
талдаулар АҚШ билігіне сол елге ... ... ... бағыттауға
көмектеседі. АҚШ өзінің мемлекеттік және ұлттық ... іске ... ... ... Қазақстанға қаржылық көмекпен бірге, өз инвестицияларын
құйды. Тек 1999 жылы ... ... ... ... 2,15 ... ... ... Бұл көрсеткіш Қырғызстанда – 5,3 ... – 1,73, ... ... – 0,81 ... ... жылы 100- ден ... ... компаниялар Қазақстанда өз
өкілдіктерін ашып, 350-дей біріккен кәсіпорындар құрылды .[15]
Тәуелсіздіктің 20 жылы ... ... мен АҚШ ... 8 ... ... ... 1992 жылы болды. Осы кездесулер барысында бірнеше
екіжақты келісімдерге қол қойды. ... ... ... ... әріптестік іс-қимылы жөніндегі бағдарлама, «Жаңа қазақстандық-
американдық қатынастар туралы» екі ел Президентінің ... ... ... ... ... қару ... тез арада Ресейге жетілуіне
және оның басқа бөтен елдерге таратылып кетпеуіне ерекше ... ... ... қарудан азат болуы әлемдік қауіпсіздік жүйесінің нығая
түсуіне өз ... ... ХХ ... 90-шы ... АҚШ ... қатынастарын тек прагматикалық тұрғыдан жүргізді. Ол үшін АҚШ-
тың Орталық Азиядағы рөлінің басым болуы ғана бірінші ... ... ... ... ... ... таратпау туралы келісім-шартқа қол қойып,
1995 жылы өз жеріндегі ядролық ... ... ... соғыс зарядтары)
шығарғаннан кейін, АҚШ-тың Қазақстанға деген ынтасы біршама ... ... ... ... ... АҚШ ... ... Қазақстандағы
демократиялық үдерістің дамуына баға берумен болды.
Ал, ХХ ғасырдың аяғы мен ХХІ ... ... ... ... ара ... өзгеруіне байланысты, 10 жылдай мерзімдегі АҚШ-тың
бір жақты басымдылығы аяқталғаннан кейін, оның Қазақстанға жаңаша ... АҚШ үшін ... бай ... ... пайдалану керек
болды. АҚШ Қазақстанның Орта Азия аймағындағы ... пен ... ... ... ... ... ... маңыздылығын түсінді. Әсіресе,
Каспий теңізіндегі мұнай ... ... АҚШ ... ... ... ... ... Ресей мен Қытайдың Орта Азия ... ... ... мақсат тұтты.
АҚШ Қазақстанмен экономика және қауіпсіздік салаларында ... ... ... АҚШ ... үшін жаңа қуат ... іздеу зәрулік.
Себебі 2001-2020 жылдар аралығында бұл елдің мұнай ... ... ... ... ... ... мұнайды алудың түрлі альтернативті,
балама жолдарын іздестіру маңызды. Таяу ... пен ... ... ... мен ... импорттау емес, басқа мемлекеттердің сутекті
қорларын пайдалану қажеттігі туындауда. 2011 жылы ... ... ... 2,9 ... ... бұл көрсеткіш бойынша 9-шы орынды
иемденеді[16].
АҚШ Қазақстанның ... ... ... түсті металдар мен уран
өнімдеріне де қызығушылық танытады. Сондықтан, АҚШ компаниялары ... ... ... жыл ... ... ... ... 20 млрд.
долларға жеткізбек. АҚШ әсіресе Каспий аймағындағы аса бай газ ... ... ... ... ... кіру ... АҚШ ... қатар,
Әзірбайжан, Түркіменстан сияқты мемлекеттерге өз ықпалын ... ... Иран мен ... ... ... ... деген үстемдігін
шектемек. Қазақстанның көмірсутекті қорларын ... ... ... ғана емес, саяси жағынан да ұтымды. Ол өзінің ... ... ... дәл қасында отырып энергетикалық ... ... ... ... АҚШ Иран мен Ресейге ... ... ... мүдделі. Қытайдың Орта Азияға экономикалық
экспанциясын азайтуды да ... Осы ... ... ... АҚШ-
тың сыртқы саясат доктринасында маңызды басымдылықтардың біріне айналды.
АҚШ Қазақстанмен ядролық қаруларды таратпау мәселесіне ... ... ... ... ... ... орналасуы да, оның
наркотрафикке және халықаралық терроризмге қарсы күрестегі рөлін арттырады.
АҚШ Қазақстанда бар ... ... ... мен ... ... күштерге қолды болып кетпеуіне мүдделі. Әсіресе,
террористік топтар осындай «екінші ... ... ... ... ... ... күйретуге мүдделі. Себебі, әлемдік қауіпке
айналған тәлибтер «Әл-Кайда» террористік ұйымының әлеуметтік-саяси тірегіне
айналды. АҚШ-тың Ауғанстандағы әскері мен ... ... ... ... жағдайды реттеуге қауқарсыз болып шықты. Сондықтан, АҚШ ... ... ... ... ... ... сияқты
мемлекеттердің мәмілегерлік, бейбітшілік миссиясына зәру. Бұл ретте
Қазақстан біршама ... ... ... ... ... азық-
түлік көмегімен қатар, кадрлер даярлауда көмек көрсетілуде.
Қазақстанның АҚШ-пен қарым-қатынастарының жандана түсуіне екі ... және ... ... ... ... ... ... 2012 жылы ақпан айында ҚР СІМ Ержан Казыханов Вашингтонда АҚШ-тың
мемлекеттік ... ... ... ... ... 20 жылда ядролық қаруды азайтуға, ... ... ... ... іске ... ... жетістіктері
көрсетілді.[17]
Екі мемлекет саяси, ... ... ... ... ... ... ... әртараптандыру мәселелерінде ынтымақтасуды тереңдете беруді
жоспарлады. АҚШ университеттеріне ... ... ... ... ... туғызылатын болды.
1.2. Қазақстан Республикасының Халықаралық ұйыдармен ынтымақтастығы
Қазақстан және Біріккен Ұлттар Ұйымы (БҰҰ).
Тәуелсіздік алғаннан бергі ... ... ... Қазақстан
БҰҰ-ның және оның арнайы мамандандырылған мекемелерінің жұмысына белсене
қатысуда. Бұл бағыттағы ынтымақтастық біздің ... ... ... ... бірі болып табылады. Бұл бағытта атқарылатын негізгі
міндеттер:
- ҚР-ның халықаралық аренада, ... және ... ... ... ... қамтамсыз ету мақсатында ... ... пен ... ... ... ... ... дамудың тірегін қалыптастыру, әлемдік қауымдастық мүшелері арасында
қарым-қатынастардың үйлесімділігін қамтамасыз ету.
Бәрімізге белгілі, БҰҰ ... ... ... ... 1945 жылы ... 51 ... тарапынан халықаралық ынтымақтастық пен ұжымдық
қауіпсіздікті қамтамасыз ету арқылы бейбітшілікті сақтау үшін құрылды. ... бері 60 жыл ... БҰҰ ... ... 191 ... ... Бас ... 46-сессиясының шешімімен 1992 жылы 2-наурызда
Қазақстан бірауыздан аталған беделді Халыаралық ... ... ... Қазақстан БҰҰ-ның 168-мүшесі болып қабылданды. БҰҰ жанында
Қазақстанның ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ өзінің көпсалалы функцияларының әлемдік қауымдастық
қызметінің барлық аспектілерін қамтиды. өзара әлемдік ... ... ... ... және әлем мемлекеттерінің бейбітшілік және
қауіпсіздікті сақтауда күш біріктіруін ... ... ... ... ... ... ролі ... зор[18].
БҰҰ-ға мүше мемлекетер үшін ұйымды әлемдік бейбітшілік пен
қауіпсіздікті ... ... және ... қырып-жою қаруларын таратпау
сияқты маңызды мәселелерде жетекші ролін қамтамасыз ету ... ... БҰҰ ... ... ... ... саудасы ұйымдасқан
қылмыспен күресте әлем мемлекеттерінің бірге әрекет етуінің ұйытқысы болып
табылады.
Ұйым ... ... ... ... ... ... барлық қиын мәселелерді шешудің ... ... ... БҰҰ ... ... қамтамасыз ету, қоршаған ортаны қорғау, түрлі
аурулармен күрес және кедейшілік деңгейін төмендету бойынша жүйелі ... ... ... ... және басқа да бағдарламаларды жүзеге
асыруда.
БҰҰ-ның ең маңызды міндеттерінің бірі - ... ... ... ... Көп ... бойы БҰҰ ... дағдарыстардың алдын
алу және ұзаққа созылған қақтығыстарды реттеуде шешуші роль ... ... ... және ... ... ... көрсетуге байланысты
жүйелі операцияларды жүзеге асырды. Сонымен бірге, ұйым енді ... ... ... ... ... үлкен роль атқарды. Қақтығыстан
кейінгі жағдайларда зорлық-зомбылықтың негізгі себептерін ... ... ... ... ... күш ... делегациясы БҰҰ-ына толыққанды мүше ретінде қалыптасқан
алғашқы ... - 1992 жылы ... ... БҰҰ Бас ... ... Бұл сессияда ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаев халықаралық ... ... ... ... жасады[19].
1992 жылдан кейінгі уақытта Қазақстан мемлекеттердің ... ... ... бірге, онда маңызда орынға ие
болды.
Қазақстан БҰҰ жүйесі жұмысына қатысуы ... ... ... бағыты болып табылады. Ол еліміздің нығаюына септігін
тигізеді, ... ... ... ... және ... жаңаруларға қажетті қолайлы халықаралық жағдайлар туғызады.
Қазақстан басшылығы БҰҰ Бас Хатшы Пан Ги Мунның ... ... ... БҰҰ-ның ролін жан-жақты нығайтуға
бағытталған саясатын қолдай отырып, ҚР-ның осы беделді Халықаралық ұйыммен
және ... ... ... ... өзара
ықпалдастықты нығайтуға жан-жақты жұмыстар атқарылды.
ҚР мен БҰҰ арасында ынтымақтастықтың дамуындағы маңызды кезең – ... ... Кофи ... 2002 жылы 17-18 қазандағы ... ... ... Бұл ... ... мен БҰҰ ... 10 ... бекітті және өзара ... жаңа ... ... ... Қазақстанға БҰҰ-ның эксперттік,
техникалық және қаржылай көмегін ... ... ҚР ... ... БҰҰ Балалар Қоры, Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұйымы, ... ... ... ... ... ... және т.б. мекемелермен
ынтымақтастықтың орасан зор потенциалын қалыптастырды.
БҰҰ Жарғысын қалтқысыз орындау негізінде, Қазақстан ұйымды ... БҰҰ ... ... қауіпсіздік жүйесін қалыптастыруға
барлық күш жігерін жұмсауға дайын.
Қазіргі әлемдегі маңызды мәселелерді шешуде БҰҰ-ның жетекші ... ... ... ... ... болып жатқан үрдістерді сырттай
бақылап ғана отырған жоқ. ... ... ... ... ... пен қауіпсіздікті сақтауға өз үлесін қосты. Ядролық қарудан бас
тарту, ... ... ... ұйымдастыру, Еуразия кеңістігінде
интеграциялық үрдістерді күшейту, өркениеттер мен ... ... ...... бәрі ... еліміздің тарапынан БҰҰ мақсаттар мен
принциптеріне сейкес қолға алынып жатқан іс-шаралардың бір бөлігі ғана.
Қазақстан БҰҰ тарапынан ... ... ... пайымды және
конструктивті бағытты ұстанатын мемлекет ретінде кеңінен танылды.
Қазақстан БҰҰ-ның өзінің бітімгершілік әлеуетін нығайтуға бағытталған
бітімгершілік қызметі мен ... ... ... және ... резервтік
келісімдері жүйесі мандатының кеңеюі ... ... ... ... қарайды. Қазқстанның бітімгершілік шараларына белсене
қатысуның айқын дәлелі ретінде ... ... ... бітімгершілік күштері
құрамында қызмет етіп ... ... ... ... құрылуын көрсетуге болады.
2003 жылы БҰҰ –мен ұйымның дайындық іс-шаралары ... ... ... ... ... қол қоя ... ... қазіргі кезде
бітімгершілік операциялар үшін «Қазбат» ... ... және ... ... ... және ... ... операцияларына белсенді түрде қатысуға әзір екендігін білдірді.
Қазақстан БҰҰ мен оның жүесіндегі ұйымдардың ... ... ... ... ... ... зарарлары, ауыз су
көздерінің ластануы және азаюы ... ... және ... ... ... ... ... бағытталған іс-
шараларға жүйелі түрде пайдалануға ниетті. Осыған байланысты, Қазақстанның
Мыңжылдық Даму ... мен ... даму ... ... ... қатысуын ерекше атап өткен жөн. Қазақстанның аталған мақсаттар ... ... ... БҰҰ мен және оның ... ... одан ары ... негізі болуға тиіс.
1992 жылдың ақпан айынан бастап Қазақстанда БҰҰ жүйесінің бірқатар
арнайы мекемелері, Қорлары және ... ... ... ... ... ... ... Олардың қызметі Қазақстанға кең ауқымды
техникалық, консультативтік және қаржылай көмек беруге бағытталған.
Қазіргі ... БҰҰ ... ... 15 ... ... ... Олар:
ПРОООН (БҰҰ-ның Даму бағдарламасы), ЮНИСЕФ (БҰҰ-ның Балалар Қоры), ... ... ... ... ... УНП (Есірткі және қылмыспен
күрес Басқармасы), УВКБ ООН (Босқындар жөніндегі БҰҰ Бас ... ДООН (БҰҰ ... ... ... ... даму Қоры), МОТ
(Халықаралық Еңбек Ұйымы), ЮНЕСКО ( БҰҰ-ның Білім, ... және ... ... Ұйымы), ВОЗ ( Дүниежүзілік Денсаулық ... ... ... өнеркәсіптік Даму жөніндегі Ұйымы), ВБ (Дүниежүзілік Банк),
МВФ (Халықаралық Валюта Қоры), ... ... ... ... ... және ДОИ ( Қоғамдық ақпарат Департаментінің Өкілдігі).
БҰҰ-ның толыққанды мүшесі болғаннан кейін, ... оның ... ... УВКБ және т.б. ... ... ... белсене қатысты
және Халықаралық Валюта Қоры (МВФ) және Халықаралық Қайта құру және Даму
Банкі (МБРР) сияқты ... ірі ... ... ... жылдан бастап, Қазақстан ... ... ... ... Бұл ... 1994-96 жж. арналған ынтымақтастықтың
қысқа ... ... ... және ... асырылды. БҰҰ аясында
«Қазақстаннның Семей өңірінің халқын және экологиясын ... ... ... және ... ... ... ... қабылданды.
ЮНЕСКО аясында А. Құнанбаев, Қ. Сәтбаев, М. Дулатидің мерейтойлары
және ... ... 1500 ... ... өтілді. Мәдени маңызы бар 10
тарихи нысан Жалпы адамзат үшін құндылығы бар нысандар ... ... ... қаласы, Қ. А. Яссауи кесенесі, Тамғалы тас ... және ... Бас ... К. ... Қазақстанның ұлттық, аймақтық және
халықаралық деңгейде мәдени және ... ... ... ... ... ... баға берді.
ҚР ЮНЕСКО-ға мүше ... ... (1992 ж. ... ... қол ... 11 ... конвенцияның қатысушысы болды.
2006 жылы Астанада ҚР Үкіметі және ЮНЕСКО арасында ынтымақтастық ... қол ... ... (БҰҰ-ның өнеркәсіптік Даму жөніндегі
Ұйымы) Қазақстан 1997 жылы кірді және қазіргі таңда көптеген ортақ ... ... ... ҚР ... (Атом энергетикасы бойынша халықаралық
агенттік) ұйымының мүшесі болып табылады, 1996 жылы ... ... ... ... ... ... жасау туралы конвенцияларға қол
қойды. 1998 жылдан Қазақстан БҰҰ-ның Тұрақты Даму ... ... ... ... ... БҰҰ аясында Орталық Азия ... ... ... ... ... ... жұмыс жасады.
2001 жылдан бастап Қазақстанда СПЕКА-ның Аймақтық консультативтік комитеті
жұмыс ... 2006 жылы ... ... ... (БҰҰ-ның
Экономикалық әлеуметтік кеңесі) мүше болып қабылданды. ҚР кандидатурасын
192 мемлекеттен 187-сі қолдады, ҚР Орталық Азия ... ... ... ... ... 53 мүше ... қатарына қабылданды. Ал,
2007 жылдан Қазақстан бұл ұйымда Азия ... ... ... ... ... барлық мемлекеттері тарапынан БҰҰ-ны реформалау
жөніндегі пікірлер ... ... Бұл ... БҰҰ Бас ... ... 60-шы сессиларында қаралды. БҰҰ-ның бюджеті, ... ... ... ... жүргізу құқығы, Қауіпсіздік Кеңесінің
қызметі және ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі мәселелерді талқылауға белсене
араласып келеді. БҰҰ жанындағы Қазақстаннның тұрақты өкілі 2011-2012 жж.
кезеңде ... ... ... емес ... ... ... Азия елдері тарапынан ұсынбақ ниетте екендігін
білдіре отырып, аталған органның ролін ... ... өз ... ... ... жариялады.
Бәрімзге белгілі, Қауіпсіздік Кеңесі ұйымның 15 мүшесінен тұрады,
Қытай Халық Республикасы, ... ... ... ... ... Құрама Штаттары тұрақты мүшелер болып табылады. Ал қалған тұрақты
емес 10 мүше Бас ... ... 2 ... сайланады. Әр жыл сайын
олардың бесеуі ... ... ... ... ... және қауіпсіздікті сақтауда
негізгі жауапкершілікті өз мойнына алады. Бұл барлық шешімдерін ұйымның
қалған ... ... ... ... ... органы болып табылады.
Қауіпсіздік Кеңеснің тұрақты емес мүшелері Бас Ассамблея ... ... ... ... 3/2 көпшілік дауысымен сайланады.
Жарғыға сәйкес, БҰҰ өз қызметінде 4 мақсатты көздейді:
- әлемдік бейбітшілік және қауіпсіздікті сақтау;
- ұлттар арасында ... ... ... ... ... ... және адам ... қорғауда халықаралық
ынтымақтастықты жүзеге асыру;
- Ортақ ... ... ... ... ... ... жылы 25 ... БҰҰ Бас Ассамблеясының 62-ші сессиясында
болған пікірталастарда ҚР ... Н.Ә. ... ... ... ... ... Онда әлемдік қауіпсіздікті нығайту,
экологиялық мәселелер және ... ... ... ... Н. ... ... ең ... шақырылған Бас Ассамблеясының шешімімен атом
энергиясының ашылуымен пайда болған мәселелерді қарау үшін ... еске ... ... бері аталған мәселе толығымен реттелген
жоқ.. ... ... ... оңды ... ... ... жоқ.[22].
Бұл мәселелер бойынша халықаралық консенсустың жоқтығы ұжымдық
қауіпсіздік ... күрт ... ... ... Ә. Назарбаев халықаралық басқарымдылықтың жүйелі ... және ... ... ... процесіне қосымша құқықтық шектеулер
қойылуы қажеттігін айрықша атап өтті. Қазақстан Ядролық қаруды ... ... жаңа ... (реалия) бейімдеуді ұсынады. ... ... ... ... ДНЯО тек қана ... ... ... санкциялар жүргізеді, негізінен ядролық державалардың өздері атомдық
арсеналды қысқарту және одан бас тартудың үлгісі болуы ... және ... ... ... ... (НАТО). Солтүстік
Атлантикалық келісім ұйымы (НАТО) – бұл 1949 ж. 4 сәуірде АҚШ-та ... ... ... Мемлекеттік мүшелері: АҚШ, Канада,
Исландия, Ұлыбритания, Франция, ... ... ... ... ... және ... ... басты мақсаты – БҰҰ Жарғысының принциптеріне сәйкес Еуропа
мен Солтүстік Америкадағы ... ... ... ... ... ... ... Осы мақсатқа жету үшін НАТО өзінің саяси
ықпалы мен ... ... оның мүше ... кездесетін
қауіпсіздіктің қажеттілік сипатына қарай қолданады.
1999 ж. жарияланған қолданыстағы Стратегиялық концепция НАТО бірінші
дәрежедегі міндеттерін келесі түрде анықтайды:
- ... ... ... ... ... ... мәселелері бойынша кеңес берулер жүргізудің форумы
ретінде қызмет ету;
- НАТО мүше мемлекеттердің кез ... ... ... кез ... ... және одан қорғауды жүзеге асыру;
- жанжалдарды тиімді түрде болдырмауға ықпал ету және ... ... ... ... ... басқа елдерімен жан-жақты
серіктестікті, ынтымақтастықты және сұхбаттасуды дамытуға ықпал ... ... ... ... ... Атлантикалық кеңес (НАТО
кеңесі) болып табылады, ол барлық мүше ... ... ... ... отырыстарын НАТО-ның төрағалық етуімен жүргізеді. Солтүстік
Атлантикалық кеңес өз ... ... ... министрлері мен мемлекеттер
және үкіметтердің басшылары деңгейінде өткізеді. Кеңес шешімдері бір
ауыздан ... ... ... ... НАТО ... ... ... тұрақты Кеңесі атқарады, оған блоктың барлық қатысушы елдерінің елшілер
дәрежесіндегі өкілдері енеді.
1966 жылдың желтоқсанынан бастап ... ... ... ... ... ... ... ол жылына екі рет, қорғаныс министрлері
деңгейінде, ал қағаз жүзінде тұрақты өкілдерден тұратын, өз ... ... ... ... Әскери жоспарлау комитетінің
қызметін ... ... ... ... ... оның ... ... қатысушы елдерінің елшілер дәрежесіндегі өкілдері енеді.
НАТО-ның жоғарғы саяси органы - НАТО мүше елдердің бас ... мен ... ... ... жоқ және өз отырыстарына жылына кем
дегенде екі рет жиналатын ... ... ... ... ... болып табылады. НАТО-ның негізгі ...... ... ... ... ... ... екі рет, НАТО Кеңесінің
отырысының алдында өткізетін Ядролық жоспарлау тобы да жатады. Исландия
Азаматтық ... ... ... ... ... ... мен НАТО ... ынтымақтастықтың басы
біздің еліміздің 1992 жылы Солтүстік Атлантика кеңесінің ынтымақтастығына
енуі болды, ол 1997 ж. ... ... ... ... ... ЕАСК ... НАТО-ға мүше елдермен және еуразиялық
кеңістіктегі ... ... ... ... өзекті
мәселелері бойынша жемісті ... ... ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының Сыртқы істер
және ЕАСК қорғаныс министрлерінің жыл сайынғы мәжілістеріне қатысуы болып
табылады.
1994 жылы ... НАТО ... ... ... ... бағдарламасы құрылды. Бағдарламаға қатысушылар ішінде:
Әзербайжан, Армения, Австрия, Белоруссия, ... және ... ... Қырғызстан, Македония, Мальта, Молдова, Ресей, Сербия, Тәжікстан,
Түрікменстан, Өзбекстан, Украина, Финляндия, Черногория, Швеция, ... 1994 жылы 27 ... ... саяси сұхбатты тереңдету және
әскери ынтымақтастық ... ... үшін ... ... үшін ... - ... ірі масштабты бастамасы,
оның мақсаты - ... пен ... ... ... әрқайсысы мен НАТО арасындағы нақты серіктестікке жету болып
табылады. Бұл бағдарлама жаңа ... ... ... ... ... бөлшегі болды[25].
НАТО және Қазақстан арасындағы қатынас бүгінгі күні ... ... ... Осы ... бірнеше аспектілерін бөліп қарастыруға
болады.
Біріншіден, әскери-техникалық ... ... НАТО ... ... пайдалана отырып, қарулану партиясы мен әскери техника алу
ниеті бар. Осыған ұқсас тәсіл, НАТО-ға енген ... ... ... ... ... ... ... Солтүстік Атлантика блогының
стандарттарына ... ... ... ... ... ... елдері, өздерінің қарулы күштерінің аз ... ... ... 100 ... қайта қаруланудан өтті және бүгінгі күні НАТО
стандартына толық сәйкес ... Бұл өз ... ... ... ... ... ... араласуға мүмкіндік берді. ... ... ... ... жасады. Сонымен, НАТО-ның «Бейбітшілік үшін
серіктестік» бағдарламасы бойынша республика жыл сайынғы ... ... ... теңіз жаяу әскерінің америка базасы аймағында да, сондай-
ақ Орталық Азияда да қатыса бастады.
Қазақстанның ... ... – 2002 жылы ... ... және талдау
процесі» бағдарламасына қосылуы болды. Берілген бағдарлама ... - ... ... ... ... ... ... бітімгерлік миссиялары мен іс-шараларына қатысу, сондай-ақ
НАТО стандарттарына сәйкес әскери ... мен қару ... ... ... ... ... ... Республика НАТО
бағдарламасына қатыса отырып, ... ... ... ... ... салаларына да солай бағытталған (мысалы, атомдық) қаржыландыруды
алуға талпынуда.
Сонымен, НАТО-ның ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан бағдарлама мүмкіндігін
республиканың түрлі аймақтарындағы әскери инфрақұрылымды жетілдіру ... ... ... және ... жүйелерін құруды енгізе
отырып, пайдалануға тырысады.
Басқа мысалы – Қазақстан мен ... ... ... үшін»
бағдарламасы шеңберінде өзара әрекеттесуі болып табылады. Берілген жағдайда
НАТО тарапынан айтарлықтай назар аудартқан - ... Арал ... және ... мәселелері.
Үшіншіден, сыртқы саясат аспектісі. Қазақстан, НАТО ... ... ... отырып, аймақтағы республикаларға, ... ... ... және кідірту мен қарама-қарсылық
механизмдерін пайдалануға негізделген өзінің түрлі ... ... мен ... Атлантикалық Ұйым ынтымақтастығы (НАТО)
Еуроатлантикалық серіктестік кеңесінің (ЕАСК) ... ... ... ... асырылады. Кавказ және Орталық Азия бойынша НАТО-
ның бас хатшысының арнайы ... елші ... ... ... ... ... жоғары деңгейде қолдайды және елімізге үнемі
келіп тұрады, Орталық Азиядағы байланыс және ... ... ... ... ... ... Астанаға барып, үкіметпен бірге ынтымақтастық
мәселелерін қарастырады.
НАТО мен Қазақстан аймақтарының ... ... ... жоспары (СӘЖЖ) арқылы практикалық ынтымақтастықты дамытады, оны
тараптар бірлесіп екі жылдық ... ... мен ... ... ... негізгі аймақтары –
қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық, қорғаныс және қауіпсіздік секторының
реформасы, азаматтық төтенше жоспарлау, ... және ... ... ... саласындағы ынтымақтастық. Әуе-десанттық күштері құрамынан
Қазақстан бітімгершілік батальонын бөліп алды, ол НАТО-ның басшылығымен
және БҰҰ ... ... ... сәйкес бейбітшілікті қолдау
жөніндегі операцияларын жүргізу үшін толық ашылуы ... ... ... НАТО ... ... ... ... қатысты. ПАРП шеңберіндегі маңызды жобалардың бірі – осы
күштердің құрамын бригадаға ... ... ... (ҚАЗБРИГ) Қазақстанның
берілген бағытта әрекет ету ...... жеке ... құру
болды, оны Солтүстік Атлантика блогының стандарты ... ... ... жеке ... құру ... ... НАТО ... көшті деуге болмайтынын ескерген жөн.
Қазақстан, өз аумағында оқу дайындығы мен БҮС оқуын ... ... ... ... ... ... іс-шараларға қатыса
отырып, белсенді рөл атқарады. НАТО-ның мүше мемлекеттерінің келісімімен
Қазақстан БҮС аймақтық оқу ... құру ... ... ... және ... сондай-ақ аймақтық серіктестермен әскери дайындық пен шет
тілдеріне дайындық саласында өзара ... ... ... ... ... Серіктестік әрекеттерінің жоспарына
араласа отырып, Қазақстан осы күреске өз үлесін қосады. Бұл ... және ... ... ... ... ... ... әлеуетті жетілдіруді және шекара қауіпсіздігін
нығайтуды болжайды. 2006 және 2007 жж. Қазақстан өз ... ... ... ... ірі ... ... ... Бұл оқулар КАЗБИРГ-тің
және Солтүстік Атлантика одағының оперативтік ... ... ... Оқу ... ... ... ... үшін НАТО
сертификаттауынан өтті[26].
Қорғаныс және қауіпсіздік секторының реформасы. НАТО, Қазақстанда
болып ... және ИПАП ... ... ... ... реформа процестерін жүзеге ... ... ... ... және ... ... ... аймағында НАТО және
жеке мүше елдерде Қазақстан пайдалана алатын айтарлықтай тәжірибе ... ... мүше ... ... отырып, Қазақстан қауіпсіздік ... ... ... ... ... ... құрастыруды
және Қорғаныс министрлігінде реформалардың негізгі жобаларын алға жылжытуды
жалғастырады.
Қазақстан қорғаныс институттарын құру жөніндегі серіктестік әрекетінің
жоспарының мақсатын қабылдау ... осы ... ... ... ... қорғаныс және қауіпсіздік саласындағы түрлі ... ... ... ... мен ... ... ... құрастыруға
көмектеседі.
Қазақстанның Жоспарлау және талдау процесіне 2002 жылдан бастап
араласуы, еліміздің қарулы күштерінің НАТО-мен ... ... ... Қазақстан, өзінің қарулы күштер бөлімшелері мен НАТО елінің
қарулы күштері оперативті түрде ... ... ... ... ... ... мен ӘТК ... бөлінуде. Бітімгершілік батальонын одан
әрі дамытуда бірлескен жұмысы жалғасуда, ол Солтүстік Атлантика одағының
мүше мемлекеттерімен ... ... ... ... мен ... ... Каспий теңізіндегі ӘТК
дамытуға бағытталған ірі жоба бойынша ... ... ӘТК ... құжаттарын жасау жалғасуда және осымен қатар Қазақстанның ӘТК
әскери қызметкерлері толық көлемде оқу ... НАТО ... ... ... өту үшін ... ... ... жасалуда.
Азаматтық төтенше жоспарлау. НАТО-мен ынтымақтастықта және табиғи ... ... ... беру ... үйлестіру орталығы ұйымдастыратын
іс-шараларға қатысу арқылы Қазақстан азаматтық ТЖ мен зілзала ... ... ... ұлттық әлеуетін дамытады.
Ғылым және қоршаған орта. НАТО-ның ғылыми бағдарламасы НАТО ғылыми
комитетін құру ... 1958 ж. ... ... НАТО ... ... ғылым мен техника саласындағы ынтымақтастық, ғылыми стипендиялар
бөлу, зерттеу инфрақұрылымын қолдау, бейбітшілік үшін ... ... пен ... ... ... ... ғылым мен экология саласында ынтымақтастықтың жиырмаға ... ... ... ... ... Жобаларға: Орталық Азияда радиологиялық
қауіпсіздікті зерттеудегі ынтымақтастық, су ресурстарын кешендік ... жер ... ... үй ... жаңа ... ... «Виртуалды Жібек жолы»[27] жобасына да қатысады, оның
мақсаты – Кавказ бен ... Азия ... ... оқу ... мен ... ... үшін ... желіні пайдалану
есебінен Интернетке қол жеткізуді жақсарту. «Виртуалды Жібек жолы» ... ... үшін ... ... «Қазрена» ғылыми-компьютерлік
желісін пайдаланушылар Қауымдастығы құрылды. Қазіргі кезде Алматыдағы
мекемелердің ... осы ... ... ... елімізде басқа
қалаларда да қосылу ... ... үшін ... ... жүргізілуде.
Жұртшылықты ақпараттандыру. Ынтымақтастықтың тағы бір түйінді бағыты ... қол ... ... және ... НАТО ... және ... Қазақстанның ынтымақтастығының пайдасы туралы мәліметтілігін арттыру
болып табылады. Алматы мен Астанада ... ... ... ... ... 2007 жылы НАТО мен ... ... өткізді, ол БАҚ саласының қазақстандық қызметкерлерін дайындау мен
жұртшылықты хабарландыруға өз үлесін қосты. Жұртшылықты ... ... құру ... ... жұмыс атқарылуда.
Сонымен, Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің алғашқы жылдарынан
бастап өзінің жан-жақты және екі ... ... ... ... ... жаңа егеменді мемлекеттің халықаралық қатынастардың
әлемдік жүйесіне енуі мен ... ... ... және ... мен ... арқылы тиімді қатынастар мен оң нәтижелер беруде.
Ал бұл, өз кезегінде, Қазақстан Республикасының, аймақтағы ... ... ... ретіндегі имиджін қалыптастырудың одан әрі даму
процесіне әсер ... ... ЕҚЫҰ және ... төрағалығы
Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалығы Еуропадағы қауіпсіздік ... ... ұйым ...... ... ... ... Еуропа елдері мен бұрынғы кеңес республикаларын біріктіретін бірегей
аймақтық форум.
ЕҚЫҰ жеке халықаралық ұйым ретінде кіріспе тарихы 1973 жылы ... ... ... ... ... пен ... арасындағы қатынастардағы
шиеленісті жеңіп шығу мақсатында Еуропада қауіпсіздік және ынтымақтастық
жөнінде Мәжіліс ... Оның ... ... ... ... және
әлеуметтік жүйелері бар АҚШ, Канада және Еуропа мемлекеттерінің көпшілігі
қатысты. Қатысушы елдердің негізгі ...... ... бәсеңдету мен тұрақтылықты нығайтумен, халықтар ... ... ... және ... ... ... ... орнатумен шектеледі. ЕҚЫМ Будапешт Саммитінде 1994 жылы ЕҚЫМ-
ды ЕҚЫҰ-ға өзгерту туралы ... ... ... ЕҚЫҰ ЕҚЫМ ... болып табылды. Сондықтан публицистика мен ... ... деп ... ... ... ... түрде
толықтырушы құбылыс ретінде жиі жазады[28].
ЕҚЫҰ саяси маңыздылығы, ең алдымен, Еуропадағы ... ... ... ... оның бірегейлігімен шектеледі. Бұл
практикалық түрде, ерте ескертумен, ... ... және ... ... кейін қалпына келтірумен, сондай-ақ ... ... ... Еуропадағы экологиялық
қауіпсіздікпен тікелей айналысатын жалғыз ғана еуропалық ұйым.
ЕҚЫМ/ЕҚЫҰ негізін ... ... – 1975 жылы 1 ... ... ... және 33 ... мемлекеттер қол қойған Хельсинки Қорытынды актісі
болып табылады. Бұл ... ... ... ... «статус-кво»-ны
нығайтуға және Батыс пен Шығыс арасындағы қатынастың шиеленісуін ... одан әрі ... ... ... Ол, ... ... қатынасы мен ынтымақтастық ... ... ... ... және ... негізгі міндеттерінің сандарына
сәйкестенген үш тараудан (немесе үш «корзинадан») құралды.
Бірінші «корзина», Еуропа қауіпсіздігімен байланысты ... ... ... ... ... ... мен ... ортаны қорғау
саласында экономикалық, ғылыми-техникалық ынтымақтастық пен кооперация
мәселелеріне арналды. Үшіншісіне гуманитарлық ... мен адам ... ... енді (VII, VIII және XI ... Ол КСРО ... ... кедергі тудырды, себебі мәселені осылай қою екі блоктар арасындағы
идеологиялық жанжалды ... ... ... ... ... ... мен ... қорғау мәселесі кеңес жүйесінің «әлсіз буыны» болып
табылды және Хельсинки ... ... ... ... пен ... болу ... ... жүзеге асырылмаған күйі халықаралық
мойындау болып табылды. Көптеген аналитиктердің пікірінше, ... ... ... ... ... қана ... жоқ, ... Шығыс пен
Батыс арасындағы қарама-қайшылықты, адам құқығын сақтау кеңестігіне аудара
отырып, «идеологиясыздандыруға» ... ... ... ... ... тұрғыда алаңдатушылықты жеңуге және пікірлерімен, ақпаратпен еркін
алмасуына, сондай-ақ адамдардың еркін орын ... ... ... ... ... Хельсинки актісі осы ұйымның барлық келесі базалық
құжаттарын қабылдаудың негізі болды.
ЕҚЫМ/ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... атап айтқанда:
шешім қабылдау кезіндегі консенсус принципімен және қатысушы ... ... ... ... ... ... ... Акт
екі әскери-саяси блоктар (НАТО және ОВД) мен қосылмаған елдердің ... ... ... дәлелі ретінде қарастырылды. ... ... және ... пен ... ... ... ... біткеннен кейін бұрынғы қарсыластар ЕҚЫМ-ды (кейін ЕҚЫҰ)
Еуропадағы ... ... ... ... ... жаңа ... ... тура солай әскери салада сенімді
нығайту жөніндегі шаралармен айналысатын жалпы ... ... ... ... Нақ осы уақытта мынадай түйінді құжаттар – жаңа ... ... ... ... ... қарулану туралы Келісім-шарт
(ЕҚҚК), Ашық аспан жөніндегі ... ... мен ... ... ... ... ... туралы құжаттар және т.б. ... ... қол ... Сонымен, қатысушы елдер ЕҚЫМ/ЕҚЫҰ-ын «суық
қарулы соғыс» аяқталғаннан ... ... ... жаңа ... ... ... ... аяғында ЕҚЫҰ қатысушыларының шеңберін айтарлықтай кеңейту
болды. Ұйымның құрамына барлық кеңестік үкіметтен кейінгі ... ... ... ... ... мемлекеттер қабылданды.
Нәтижесінде қазіргі кезде 56 мемлекет ЕҚЫҰ мүшелері болып қабылданды. Бұл
ЕҚЫҰ-на анағұрлым ... ... ... және ... ... мен Орталық Азияда пайда ... жаңа ... ... ... ... етті. Сөйтіп, ЕҚЫҰ аймағы географиялық
түрде Еуропа шегінен алыс кетеді.
Қазақстан Республикасы 1992 ж. ... ЕҚЫҰ ... ... ал 1995 ... Вена қаласында Қазақстан Өкілеттігі ашылды. Осы ұйымға кіру
Қазақстанның ... ... ... ... шешу жөніндегі
жалпы еуропалық іс-шараларына белсенді араласуға ... ... ... ... өз ... адам ... ... экономикалық даму,
лаңкестікпен күрес және ... ... ... да ... ... өзіне алды.
Қазақстан Республикасы қысқа мерзімде ЕҚЫҰ-ына енетін елдермен өзара
қарым-қатынастың жоғары деңгейіне қол ... ... ... ... ... ... дамуы, Қазақстан қоғамының қоғамдық-саяси
өмірін ырықтандыру және оның саяси жүйесін демократиялау ықпал ... ... ... ... ... ұлттық бағдарламасы жарияланды. Осыдан
кейін, ЕҚЫҰ стандарттарына максимум жуықтаған жаңа сайлау заңы ... ... ... ... мен ... жөніндегі
түрлі комиссия қызметіне көп көңіл бөлінді. ҚР Парламентінің Мәжілісінде
саяси ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарманы орталықсыздандыру жүзеге ... ... ... және ... ... ... одан әрі дамуы
жүргізілуде. 2002 ... ... ... адам ... ... ... қызмет етуде (омбудсмен). 2003 жылы Азаматтық және
саяси ... ... ... ... және ... әлеуметтік,
экономикалық және мәдени құқықтары туралы Халықаралық пактқа қол қойылды,
сондай-ақ өлім жазасына мораторий жарияланды, бұл ... ... мен адам ... ... ... ... Біздің
елімізде біртіндеп жүргізілетін демократиялық түрлендірулердің қорытындысы
... ... ... ... ... мемлекеттің қолдауын
пайдаланатын көп партиялы ... ... 6 ... астам ҰСҰ болуы болып
табылады.
Демократиялық ... ... ... ... ... бастамасымен орындалған 2007 жылы жазда Қазақстанды президенттік-
парламенттік республикаға ауыстырған конституциялық реформалары ... ... ... ... ... ... сайлаудың
мажоритарлық жүйесі пропорционалдыққа ауыстырылды, бұл партияның рөлін
саясат жүйесінде ... ... ... үкіметті қалыптастыру тәртібі
өзгерді, ол үкіметтің заң шығару тармағының алдында есеп ... ... ... басқару жүйесін жетілдіру саласында, мемлекеттік
басқарманы одан әрі орталықсыздандыруға және ... ... ... ең ... ... ... органдарға (мәслихаттарға)
максимум түрде өкілеттікті беруге жол салынды.
Барлық конституциялық өзгерістердің негізінде бір сәттік мақсаттар
емес, ... ... және ұзақ ... ... ... атап ... ... өз кандидатурасын ЕҚЫҰ Төрағалық постына жылжыту ниеті туралы
хабарлама жасады, оны ТМД қатысушы елдері қолдады. 2007 ... ... ... елдерінің Сыртқы істер Министрлерінің Кеңесінде Қазақстанға
2010 жылы ЕҚЫҰ ... ... беру ... ... ... ... ... әрі өнімді жұмысының логикалық түрде аяқталуы және
либералдық нарықтық экономикасы бар ... ... ... ... жетістіктерін мойындау болып табылады.
Берілген шешім тарихи болып саналады. Бұрын ЕҚЫҰ төрағалары арасында
Батыс ... ... ... ... немесе кандидаттар басымдық
алатын. Тұңғыш рет ЕҚЫҰ ... оны ... ... ... ... ... ... соншалық жоғары постына сайлау
Қазақстанның сыртқы ... ... ... ... ... ... одан әрі алға ... үшін еуропалық
саясат талдауына күш салуға түрткі ... ... ... ... ... мәселелері өздеріне
барған сайын еуропалық қоғамдастықтың да, сондай-ақ Қазақстан ... ... ... ... ... Алайда әлемдегі, оның ... ... ... көп ... ... келе ... туындайтын
маңызды ішкі саяси, экономикалық факторлар мен бір елдерге немесе нақты
елдердің біріне белгілі бір ... ... ... ... ... бойынша
кездейсоқ даму жолына түсетінін байқамауға болмайды. Сондықтан ҚР жеке рөлі
мен мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ойлануы
керек.
Әрине, төрағалық ету кезеңінде әрекет ету еркіндігі объективті
факторлармен шектелген және бір жыл ... көп ... ... ... ... бұл ЕҚЫҰ ... ... үшін ең үлкен қызығушылық тудыратын
шұғыл мәселелерді қою құқығын жоққа шығармайды. Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға ... ... ... ... кең: ЕҚЫҰ ... емес географиялық таралуында болатын, әсіресе, кеңес үкіметінен
кейінгі елдер кеңістігіне қатысты «қосарлы стандарттарды» игеру. ... ... ... ... ... мүмкіндігін талқылауға
ниетті. Ол ислам елдерін 2010 жылы ЕҚЫҰ ... күн ... ... ... ... және ОИК пен ЕҚЫҰ ... жанасу нүктелерін қарастыруды ұсынады, сонымен Еуропа елдерінде
мұсылман қауымының көші-қоны мен ... ... ... ...
Батыс пен мұсылман Шығысы арасындағы сұхбатты шешудің басын ашты.
Сонымен қатар, ... ЕҚЫҰ ... шешу үшін ... ... ЕҚЫҰ ... демократиялық институттардың дамуы үшін жағдай
жасау ... ... ... ЕҚЫҰ ... мен ... ... ... транзиттік-көліктік әлеуетін
дамыту; экологиялық мәселелерді ... ... ... және ... ... ... ... қосқан үлесін
ескере отырып, сенім мен ... ... ... ... ЕҚЫҰ
қызметіндегі қауіпсіздіктің әскери емес ... жеке ... ... ... ... ... ... қылмыспен, қаруды және адамды саудаға ... ... ... сондай-ақ Ауғанстанды - ЕҚЫҰ ... ел ... ... 31 желтоқсанында Қазақстанның Еуропадағы Қауіпсіздік және
Ынтымақтастық Ұйымындағы төрағалығы аяқталды.
Төрағалық еткен жыл мағыналы іс-шараларға толы ... Оның ... ... Назарбаевтың бастамасымен шақырылған 2010 жылдың 1-2
желтоқсанында Астанадағы ЕҚЫҰ Саммитінің өткізілуі болды.
ЕҚЫҰ-ға мүше ... ... және ... ... ... Астана декларациясы ... ... жаңа ... бастамасына жол ашты. Бұл Ванкувер мен Владивосток арасындағы
кеңістікте келісілген принциптер, біріккен міндеттемелер мен ортақ ... ... ... ортақ, әрі бөлінбейтін Еуроатлантикалық
және Еуразиялық қауіпсіздік қауымдастығы идеясын бірігіп жүзеге асыру ... ... үш ... Варшава, Вена және Астанада қауіпсіздіктің
үш өлшеміндегі міндеттемелерді орындау туралы шолу Конференциясы өткізілді.
Шілде ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ сыртқы істер
министрлерінің бейресми кездесуі болып ... ... Іс ... ... ... ... және оның арнайы
елшісінің ЕҚЫҰ далалық миссиялары орналасқан ... ... ... ... Оңтүстік Кавказ, Орталық Азия), ... ... ... ... және ЕҚЫҰ ... форум
жиындарына қатысу барысында бірқатар маңызды келіссөздер ... ... ары ... ... аясында Приднестровье
проблемасы бойынша «5+2» форматымен бес раундтық бейресми кездесулер (оның
ішінде ... ... ... дискуссияларының алты жиналысы (2008 жылдың
тамызындағы жанжалға байланысты), Таулы ... ... ... ... ... ... мен ... болып өтті. Осы
бағыттағы жұмысты Іс басындағы ... ... ... Елші ... ... отырды[30].
Қазақстанның төрағалығы көршілес Қырғызстандағы ... ... ... рөл ... ... 20,3 миллион АҚШ долларымен
бағаланатын екіжақты негіздегі көмекке ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... Бұл бағытта ЕҚЫҰ Іс басындағы
төрағасының арнайы ... Ж. ... ... зор ... ... ... сараптама өткізуге және полицияға ерікті көмекшілер
топтарын қолдауға ЕҚЫҰ-ның арнайы қорынан ... ... ... сайлауы мен конституцияны қабылдау жөніндегі референдумның
бақылауын үйлестіріп, қырғыз полиция қызметкерлерінің ... ... ... ... ... Осының бәрі көршілес мемлекеттегі жағдайдың
тұрақтануына оң ... ... ... ... ... ... ... де, халықаралық ұйымдар аясында да қолдау көрсетуді
жалғастыра бермек.
Қазақстан Іс басындағы төраға ... ... ... ... және ... ұйымдармен ынтымақтастығын нығайта
түсті. Алматыда, сыртқы істер министрлерінің бейресми жиынында ЕҚЫҰ, БҰҰ,
Еуропа ... ... ... ... ... ... ... өзара
ықпалдастық және сенім шаралары жөніндегі кеңес (АӨСШК), ТМД, ... шарт ... ... ... кездесуі ұйымдастырылды.
Көптеген халықаралық ұйымдардың жетекшілері Астана Саммитіне ... ... ... институцияналдық форумы және оның Азиядағы
аналогы іспеттес, Ыстанбұлда АӨСШК үшінші ... ... ... ... ... және сенім шаралары ... ... ... ... ... ... қалады.
ЕҚЫҰ-дағы Қазақстан төрағалығы Арал мәселесіне белсенді көңіл бөлуі
БҰҰ мен Еуроодақпен 2010 жылдың ... ... ... ... ... ... ... себебші болды.
Жыл барысында Венадағы ЕҚЫҰ Тұрақты кеңес отырыстарына Қазақстан
төрағалығының шақыруымен БҰҰ, ... ... ... ... ... мемлекеттер ұйымы, Ұжымдық қауіпсіздік шарт ұйымының бас
хатшылары, ТМД Атқарушы комитеті мен ... ... ... ... ... ... ... превентивті дипломатия жөніндегі
Аймақтық орталығының жетекшісі, БҰҰ-ның Өркениеттер альянсы бойынша уәкілі,
Испания, Сербия, ... ... ... ... ... ... істер министрлері, Грузия мен Молдованың вице-
премьерлері, Франция Үкіметінің ... ... ... ... ... орталығының қауіпсіздік жөніндегі ... ... ... ... Кавказ жөніндегі арнайы уәкілі, Еуропалық
кеңестің Молдова жөніндегі арнайы уәкілі, Орта-Азиялық аймақтық, ақпараттық
және ... ... ... ... ... Кеңесі Венада жүйелі негізде бас қосатын Ұйымның негізгі
нұсқаушы органы бола тұра, 2010 жылы 56 жиын ... ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... 60 ... басқару мен қаржы жөніндегі
консультативтік комитеттің 39, қауіпсіздік комитетінің - 8, ... ... - 16, ... комитетінің 16 жиыны болып өтті.
Қазақстан төрағалық еткен жыл ... ЕҚЫҰ ... ... ... істер министрлер Кеңесі деңгейінде 5 ... ... ... кеңесінің 53 шешімі қабылданды.
Еуропалық қауіпсіздіктің келешегі жөніндегі бейресми диалог болып
табылатын «Корфу процесінің» аясында ... ... ... бір семинар,
делегация Басшыларының бірнеше бейресми көшпелі отырыстары, сонымен қатар
қауіпсіздік және ... ... ... мен ... ... ... ... өтті. ЕҚЫҰ Сыртқы істер ... ... ... мақсатында Қазақстан төрағалығы Алматыдағы бейресми
министрлік кездесуге «Корфу ... ... ... ... дайындады.
Сонымен қатар, ЕҚЫҰ әр өлшемі бойынша бірқатар шаралар өткізілді.
Солардың ішіндегі аса маңыздылары: Қауіпсіздік саласындағы ... ... жыл ... ... 1999 ... Вена ... ... жөніндегі жыл сайынғы кеңес, Есірткінің ... ... ... және ... ... айналымын бақылауды
күшейту жөніндегі ... ... ... алу жөніндегі
конференция, 18-інші Экономико-экологиялық форум, ЕҚЫҰ-ның Энергетикалық
қауіпсіздік саласында халықаралық ынтымақтастыққа ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... кеңесі, Төзімділік пен кемсітпеу
жөніндегі жоғары деңгейдегі Конференциясы, «ЕҚЫҰ Копенгаген құжатының 20
жылдығы: статусы және ... атты ... ... ... 20
жылдығына арналған конференция, «Сот билігінің тәуелсіздігін және әділетті
сот шешіміне қол ... ... атты ... Адам ... ... 10-ыншы отырысы, сондай-ақ «Гендерлік теңдікті және әйелдердің
саяси және ... ... ... ... ... азшылыққа жататын
тұлғаларға білім беру: интеграция және теңдік», «Діндер мен сенімдердің
бостандығы» атты ЕҚЫҰ-ның қосымша үш ... ... ... рет ... ... қарсы шаралар мәселелері көтерген ЕҚЫҰ аясында ІІІ ... ... ... Н. ... ... жаңа экономикалық
жағдайға даярлау үшін «Маастрихт плюс» құжатын ойластыру және Ұйымның
екінші ... ... ... ... ... ... интеграция
бастамасын ұсынды.
Қазақстан, ЕҚЫҰ-ның барлық мүше-мемлекеттерін қамтыған екіжақты және
көпжақты кеңестер кестесін толықтай жүзеге асырды. Аталмыш тәжірибе Ұйымның
жұмысын ... ... күн ... ... шешу ... ... ... жақындатуға, ұлттық делегациялардың ЕҚЫҰ
қызметінде кең ауқымды белсенді атсалысуына мүмкіндік туғызды.
Қазақстан тарапы, 2010 жылғы ... ... және ... ... қолдау көрсеткендері үшін ЕҚЫҰ мүше-мемлекеттері мен
әріптестеріне шынайы алғысын білдірді.
2011 жылғы ... ... және ... ... ... ... ... Форумда төрағалық ету
2011 жылдың 1 қаңтарынан бастап ЕҚЫҰ-ға басшылық ету ... ... ... Осы ... ... және Ирландиямен (2012 жылғы төраға)
қатар, Қазақстан, іс-әрекеттердің үйлесуінде және орта ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ ... мүшелігінде қалады. Бұл орган
Ұйым қызметіндегі мираскерлікті қамтамасыз етіп, Іс ... ... беру ... ... ... Үштіктің кездесулері мен кеңестерінен бөлек,
ЕҚЫҰ Бас хатшысының ... ... ... ... ... жиналыстар
өткізіліп отырады. Үштік Ұйымның далалық миссиялар ... жыл ... ... ... ... ... ЕҚЫҰ Үштігінің Еуропалық
Кеңеспен (министрлер және елшілер деңгейінде) тұрақты ... ... ... ЕҚЫҰ-Еуропа Кеңесі Үйлестіру тобының тұрақты
отырыстарына қатысады. Сыртқы істер ... ... ... ... ... Азия және Жерорта теңізі аймақтарындағы
әріптестерімен жиыны өткізіледі.
Үштіктің мүшесі ретінде, ... ... ... ... ... Байланыс тобына төрағалығына кірісуде. Бұл топқа, 56
мүше-мемлекетке қоса ... ... ... ... ие алты
азиялық ел кіреді – Австралия, Ауғанстан, Моңғолия, Корей Республикасы,
Таиланд және ... жылы ... ... ... ... мүшесі ретінде ЕҚЫҰ
Жерорта теңізі аймақтық ... ... ... ... төрағалық еткен болатын. Қазір бұл топты Ирландия басқарады[32].
ЕҚЫҰ Астаналық декларациясында әріптес елдермен ынтымақтастық деңгейін
көтеру қажеттілігі айтылған. Құжатта, атап айтқанда, «аймақтық ... ... ... тығыз байланысты, әсіресе, Жерорта
теңізі ... мен ... ... ... ... және ... ... әріптестерменен
өзара ықпалдасу механизмінің негізгізі ақпарат алмасу мен ортақ қызығушылық
туындататын мәселелерді талқылау үшін ... ... ... ... ... жиналыстар, бірлескен кеңестер, семинарлар ... ... ... ... бақылау жөніндегі
миссияларға қатысу және қызметкерлерін ЕҚЫҰ-ның далалық миссияларына жіберу
мүмкіндігінде жатыр. Ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... деңгейдегі кездесулерге, министрлер кеңесінің ... ... үш ... ... ... орындалу барысын
қарастыру жөніндегі жиналыстарға шақырылып отырады.
2011 жылы Қазақстан ЕҚЫҰ шеңберінде тағы бір жауапты әрі ... ... ... ... ол қыркүйек пен желтоқсан аралығында
еліміздің ЕҚЫҰ-ның қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... ... істер министрлерінің кеңесі және Саммитпен қатар
Форум ЕҚЫҰ-ның ресми шешімдер қабылдайтын, дербес нұсқаушы органы ... ... ... ... ... тұрады және
ЕҚЫҰ аймағында қауіпсіздік пен тұрақтылықты ... ... ... шаралар жөнінде кеңестер мен келіссөздер өткізу мақсатында
Ұйымның Венадағы Штаб-пәтерінде ... ... ... ... ... ... мен сенім шаралары, қақтығыстардың пайда болу
қаупін мейлінше азайту жөніндегі келіссөздерді, қауіпсіздік ... ... ... ... ... мен ... ... асуын бағалау жөніндегі жылдық жиналыстар, әскери доктриналар
жөніндегі семинарларды ұйымдастыру ... ... ... ... ... ынтымақтастық Форумында төрағалық ету
ЕҚЫҰ Үштігіне мүшелікпен тікелей ... жоқ. ... ... бұл ... ... ... француз әліпбиіне сәйкес
кезекпен анықталады. Қауіпсіздік саласында ынтымақтастық ... ... ... – 4 ай. 2011 жылы ... ... ... Форумының төрағалары Исландия ... ... және ... (қыркүйек-желтоқсан)[33]
ЕҚЫҰ-ның атқарушы құрылымдарында қазақстандық өкілдер бүгінде өз
жұмыстарын одан әрі ... ... ... ... ... ... ... Елші Ә. Ахметовты Іс ... ... ... ... пен кемсітушілікке қарсы күрес жөніндегі
Жеке өкілі ретінде қайта тағайындағанын атап өткен ... ... ЕҚЫҰ үш ... жұмысына белсенді қатысуы
жалғасуда. Астана ЕҚЫҰ Литва төрағалығымен тығыз өзара қарым-қатынасқа және
оның 2011 ... ... ... асыруда атсалысуға дайын ... ... ... ... ... сыртқы саяси
мүдделері мен оның ұлттық мүдделерін ... ... кең ... ... әлемімен ынтымақтастығы ерекше орын ... және ... жаңа ... ... ... ... түрлі
бағыттарда әр тараптандыру, ұстанымдарды нығайту – еліміздің тұрақты
дамуының объективті қажеттілігі.
1995 жылы ... ... ... ... Ұйымына (ИКҰ)
енгеннен кейін, оның көп қырлы қызметі мен іс-шараларына ... ... ... жаңа замандағы рөлі мен маңызын нығайтуда, оның
мұсылман әлемінде ... әрі ... ... айналуын жақтай отырып,
өзінің позитивті үлесін ... ... ... ... ... 1926 ... ... ол кезде
«Бүкіл әлемдік Ислам конференциясы» құрылған болатын. 1953 жылы осы ... ... ... ... және конференция аясында басқа
бірқатар ұйымдар мен құрылымдар ... ... ... ... ... ... де халықаралық саяси процестерге жеткілікті әсер
ете алмады. Бұл ... және ... ... механизмдерін белсене
іздеу, әрі қызмет рәсімдерін келістіру сатысы болды.
Мұсылман әлемінде ол барлық ислам ... ... ... ... ету ... ... ... саяси платформаға
негізделген, тығыз ынтымақтастыққа біріктіре ... ... ... ... біліне түсті. 1962 жыл ұйым тағдырының бұрылысты жылы
болып шықты. ... ... ... ... ... үшін ... мешітін жағып жіберді. Бұл жаңалық барлық ислам әлемін толқытты,
сол жылдың қыркүйегінде Сауд ... ... ... бастамасымен
Рабатта (Марокко) 26 ... ... ... ... олар
негізгі мақсаты исламды барлық әлемде қолдау болуға тиіс жаңа құрылымды
ұйымдастыру жөнінде ... ... Осы ... қорытындысы ретінде
1970 жылы мәжіліс ... онда жаңа ... ... - «Ислам
Конференциясы» Ұйымының ... ... ... ... ... ... ... негізгі мақсаттары – ислам
ынтымақтастығын күшейту және мүше мемлекеттердің ... ... ... ... кең ... ... ... бірлескен
әрекеттері мен негізін салушы канондардан бастау ... және ... ... бағытталған бітімгершілік саясат жүргізу, сондай-ақ
еркіндік пен ... ... ... ... ... болып
табылады. Жеке алғанда, Палестина халқын, оның ... ... құру және ... ... ... сақтау жөнінде қолдау.
«Ислам Конференциясы» Ұйымы жұмысындағы басты ...... ... ... ... дамыту үшін экономикалық,
инфрақұрылымдық, білімдік жаңаруды қамтамасыз ету жөніндегі қызметі болып
табылады. Осыған орай ... ... ... ... ... ... ... ететін мемлекеттерге ықпал етудің тиімді сауда-инвестициялық,
технологиялық, әлеуметтік және ... ... ... ... керек.
«Ислам Конференциясы» Ұйымының негізгі принциптері – толық теңдік,
әрбір халықтың өзін-өзі анықтау ... ... ішкі ... қол
сұқпау, егемендігін, тәуелсіздігін және мемлекеттердің аумағының тұтастығын
құрметтеу, «Ислам Конференциясы» ... мүше ... ... ... ... ... делдалдық немесе арбитраж арқылы, күш
жұмсамай немесе оны ... ... ... ... ... ... ... шамада БҰҰ қызметінің ең негізгі принциптерімен келісіледі.
Бүгінгі күні «Ислам Конференциясы» Ұйымы ең ірі және анағұрлым ықпалды
ресми үкімет аралық мұсылмандық ... ұйым ... ... ... ол 1,4 ... тұрғыны бар 57 елді біріктіріп отыр. ... ... ... ... саны бойынша әлемдегі БҰҰ кейінгі
екінші институционалдық ұйым ... ... ... ... ... БҰҰ ... ... Сонымен ол Бас Ассамблеяның сессиялары
мен жұмысына бақылаушы ретінде қатысуға ... Осы екі ... ... бірі – ... ... ... «Ислам Конференциясымен» ынтымақтастығы үдемелі дамуда.
Қазақстанның осы ұйымның жұмысына ... және ... ... оң ... қарым-қатынастың екі жақты және көп ... одан әрі ... ... ... болжамдары болып табылады.
[35]
Ислам ынтымақтастығы принципін ескере ... ... ... мүшелігі қазақстандық сыртқы саяси бастамаларын жүзеге асыруға
ықпал ету мүмкіндігін береді. «Ислам ... ... ... ... мәселелерді шешуде Қазақстанмен дәстүрлі түрде
бірге. Бірқатар БАҚД Ұйымдары барысында ... ... ... жеке ... Арал теңізі бассейні мен ... ... ... зардап шеккендер» жағдайы бойынша бастауымен «Ғылым
және технология» резолюциясын қолдау жөнінде айтылып өтті.
Сонымен қатар, ... ... ... ... ... ... құрылымдарда, жеке алғанда БҰҰ органына
жылжытуда ... ... ... мүше ... ... ... ... Жоспарлы түрде «Ислам Конференциясы» Ұйымының жетекші
институттарының бірімен – Ислам даму ... ... ... ... Ұйымымен білім, мәдениет, ғылым және технология
саласында ынтымақтастықты арттыру басымды ... ... ... орай ... білім, ғылым және мәдениет жөнінде тығыз әрекеттестікті (ИСЕСКО)
орнату ... ... мұра ... ... және ... ... ... тілдерін, тарихы мен мәдениетін үйрену және оқыту ... ... ... ұлттық жобаларын табыспен жүзеге асыруға мүмкіндік
береді. Түрлі ... пен ... ... ... ... жою мәселелерінің өзектілігі жағдайында Ұйымды қазіргі
кезде әлемде болып жатқан реалийлерге сәйкестікке келтіру мақсатында қайта
реформалау маңызы аз орын ... ... ... ... мұсылман әлемінің тиімді және
беделді форумы ретінде нығаюына қолдау көрсетеді, оны исламның ... ... дін және ... ... ... мен ... ... күштерін қолдайды. Қазақстан «Ислам Конференциясы» Ұйымының
сенімділігі мен беріктігінің, оның ... ... ... ... ... ... ... Угандада соңғы мәжілісі барысында біздің республика
мұсылман елдерінің бір дауыстан ... ие ... және 2011 жылы ... ... ... ... ... төрағасы болады да, Астанада 38-
БАҚД өткізеді. Сонымен қатар, берілген ұйым шеңберінде сөйлесу қорытындысы
бойынша Қазақстан делегациясы ... БҰҰ ... ... ... жылдар кезеңінде тұрақты мүшесіне, БҰҰ бітімгершілікті ... ... ... ... ... мүшелікке кандидатурасына
қатысты барлық мүше мемлекеттердің қолдауына сенім ... ... ... біздің еліміздің 2010 жылы ЕҚЫҰ–на
төрағалығының фактысын ... ... атап ... жөн, ... ... ... Ұйымының ЕҚЫҰ–мен, әсіресе ксенофобия және
исламофобия, нәсілдік төзбеушілік көріністерімен күрес, есірткі ... ... ... ... ... ... батыс қоғамдарда
бейімделу салаларында кең ... ... ... ... Жеке ... 2008 жылы ... Астанада ҚР Президентінің
бастамасы бойынша мұсылман және батыс елдерінің ... ... ... әлем: алуан түрлілік арқылы прогреске» Форумы өтті, онда Астана
декларациясы және ... ... ... және ... ... ... ... жолдарының бірқатар практикалық шешімдері
қабылданды.
Қазақстандық бастама 2009 жылы ... ... ... және ... ... істер министрлерінің «Ортақ әлем: алуан ... ... ... ... жоғарғы бағасын алды. ҚР Президенті
Н.Ә.Назарбаевтың 2010 жылды Мәдениет жақындастығының халықаралық жылы ... ... ... ... қолдап, оң көзбен қабылдады. 2008
жылы қарашада БҰҰ Бас Ассамблеясы әлемдік және дәстүрлі дін ... ... 2009 жылы ... БҰҰ қатысуымен және техникалық ықпал етуімен
өткізу туралы резолюция қабылданды. Бұл ... ... ... ... ... ... аралық және конфессия аралық жанжалдар ... ... ... ... ... ... ... болып шықты. Астана
әлемдік қауымдастықтың діни ... ... ... мен ... айналғаны тегін емес.
Мұсылман елдерімен экономикалық қатынастар спектрін кеңейту мен
серіктестік қатынастарды ... ... ... 2011 ... Бүкіл әлемдік исламдық экономикалық форумды өткізу ықпал етеді.
Конференция шеңберінде Қазақстанға көп ... ... ғана ... екі ... ... ... ... ынтымақтастық географиясын
кеңейтуге мүмкіндік туады. Осының практикалық мысалы ретінде «Ислам
Конференциясы» ... 2008 жылы ... ... ... ... ... және ... дипломатиялық қарым-қатынасын бекіту
туралы келісім жасасуы болып табылады.
Сонымен, Ұйым ... ... және ... ... ... ... «Ислам Конференциясы» Ұйымдары 2011 жылы Қазақстанға әлемдік
саясатқа одан әрі ... әсер ету, ... ... мен ... ... ету, ... мүдделерді алға қою, баға жетпес тәжірибе алу және
жан-жақты дипломатия ... ... ... ... ... ... Қазақстан мұсылман әлемімен өзара ... жаңа ... ... деп ... ... ... жоспармен ислам
елдерімен одан қарым-қатынасты жандандыру біздің ... ұзақ ... ... ... және ҚР ... Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан
халқына Жолдауының ережелеріне сәйкес келеді.
 Қазақстан ИКҰ-ға төрағалығы жаңа тарихтың өзгерістер кезеңіне – ислам
әлеміндегі ... ... және ... ... тап келді. 2011 жылы маусым айында Астана ИЫҰ Сыртқы істер
министрлері кеңесінің 38-сессиясын ... ... ... ... ... қоғамын пайда болған қаржы-экономикалық дағдарыстан
шығару мақсатында ... және ... ... ... бастама көтерді. Мемлекет басшысы мұсылман қоғамдастығы
елдерінің жетекші он экономикалық топтарының үнқатысу алаңын, ... ... ... ... қорын, ИЫҰ шеңберінде азық-түлікпен өзара көмек
көрсету жүйесін құру және т.б. туралы бірқатар кең ... ... ... ... ... ... мүше ... мен
институттар тарапынан қызу ... ... ... даму ... ... бастамаларды жүзеге асыруды ... ... ... ... ... ... ... ИЫҰ шеңберінде Астанада
штаб-пәтерін орналастыра отырып, Өзара ... ... ... ... ... білдірілді. Бүгінде сарапшылар қордың жарғысы мен жұмыс
істеу ережесін белсенді талқылауда.
ИЫҰ қызметін жаңғырту саласында ... ... ... ... ... ... Ислам Конференциясы Ұйымының атауын ... ... деп ... туралы тарихи шешім де Елбасымыздың
ұсынысы бойынша ... ... Бұл ... ... ... ... арттыруға тиімді ықпал етті. Сонымен қатар,
ИЫҰ-ға мүше ... ... ... ... кездесулерін
белсенділендіру туралы келісілді. Бұлардан бөлек Жарғысы мен қызмет ету
критерийлерін ... ИЫҰ адам ... ... дербес Тұрақты
комиссия құру секілді маңызды мәселе де өз шешімін тапты. ... бұл ... ... брендтеу аясында және ... ... ... институттық негізін нығайтуда айтарлықтай маңызды оқиға
болды.
ИЫҰ Сыртқы ... ... ... 38-сессиясында қабылданған
Астана декларациясы, жалпы алғанда, жаңғырту үдерісін жан-жақты қамтитын
бағыттағы Ұйымның жаңа сапалы ... ... ... ... ... басты жетістіктердің бірі – ислам қоғамының
әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... барысында біздің назарымызда Ливия мен ... ... ... ... ... ... ... де болды. Мысалы, қазақстандық тараптың бас болуымен кең ... ... ... ... ... мүше ... 500 млн.
АҚШ доллары көлемінде қаражат жиналды.
Қазақстан ... ... ... өз мемлекеттілігін мойындау
және 1967 жылғы шекара бойынша Палестина тәуелсіз мемлекетін ... ... ... ... ... ... ... ерекше үлес
қосқанын айта кетуіміз керек.
Қазақстанның ЕҚЫҰ және ИЫҰ ... ірі ... ... төрағалық
етуі өркениетаралық байланыстарды дамыту арқылы Батыс пен Мұсылман әлемін
байланыстырушы көпір ретінде ... үлес ... ... ... ... төрағалығы кезеңінде атқарылған ең маңызды ауқымды іс-
шаралар мыналар болды: 2011 жылы ИЫҰ Сыртқы істер министрлері кеңесінің 38-
сессиясы, одан ... ... 7-ші ... ... ... ... сақтау министрлерінің 3-ші Ислам конференциясы, Қоршаған ортаны
қорғау министрлерінің 4-ші Ислам ... ... ... Сонымен қатар,
Ыстамбұлда ИЫҰ Атқарушы комитетінің Сомали ... ... ... ... Сирияға қатысты отырыстары және БҰҰ Бас ... СІМ ... ... ... ... ... Сонымен бірге, ИЫҰ
мүше мемлекеттері мен Бас хатшылығының ... ... ... ... пен ... парламенттік сайлауға, Қырғызстандағы президент
сайлауына Ұйым миссиясы қатарында ... ... ... 2010 жылы ... ... аясында Қазақстан Республикасы
Батыстың назарын өзіне аударса, ИЫҰ-ға төрағалық ете отырып, өзінің үлкен
тарихы бен ... ... жаңа ... ... ... ... ... байланыстарын қайта орнатып, жаңа деңгейге ... ... ... барлық кешенді шаралар, Қазақстан үшін
мұсылман елдерімен сауданы кеңейтуге және ... ... ... ... ... мен ислам банкингін енгізуге, елімізге ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҰЙЫМДАРДАҒЫ ҚЫЗМЕТІ
2.1 ... ... ... ... ... таңда Қазақстан халықаралық қатынастар жүйесінде өзіндік орны
мен ролі бар ... ... және ... ... ... ... ... Сонымен қатар, әлемдік қауымдастық Қазақстан Республикасының
ядролық ... ... және ... ... ... ... ... бағалайды. Халықаралық аренада Қазақстан көпұлтты ... ... озық ... ... ... ... алғашқы жылдарында ішкі саясат және сыртқы саясатта ... қиын ... ... ... ... Осы мәселелерді
тәжірибелі шешу ғана мемлекеттің болашағының ... ... ... ... Солардың бірнешесіне тоқталатын болсақ, Қазақстанның Ресей
Федерациясымен өзара ықпалдастығының құлдырауы ... ... ... Ресейдегі саяси элитаның бұрынғы кеңестік мемлекетермен қарым-
қатынастарды ... ... ... ... ... болды. Бұл
негізінен сол кезеңдегі РФ сыртқы саясатында жылдам ... ... ... кіру ... басшылыққа алынғандығына байланысты болды. Бұл кезең
Ресейдің Орталық Азиядағы ... ... ... ... қарым-
қатынастарға баса назар аударуымен сипатталады. Ресейдің сыртқы ... өзін ... ... ... ... ұмтылыс анық
байқалды. Осыған ... ... ... ... оның ... да ... батысеуропалық өркениетке жылдамырақ енуін тежейтін
кедергілер ... ... 1992 жылы ... ... ... Кеңес
Қарулы күштерінің таратылғандығын жариялады. Ресей үкіметінің бұл қадамы
барлық посткеңестік республикаларда, оның ішінде. Орталық ... ... де ... ... құрылуына себепші болды[38].
Сонымен қатар, Қазақстан сыртқы саясатын ... ... ... мәселе Кеңес Одағынан қалып қойған ядролық қару арсеналы еді. Сол
кезеңде Қазақстанды ядролық ... ... ... ... қалай пайдалану жөнінде әртүрлі пікірлер айтылды. Бір тараптан,
осы ядролық ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылса, екінші жағынан оны пайдалана отырып, азиялық субконтинентте
көшбасшы болудың құралы айналдырғысы келгендер де болды.
Қазақстан ... ... ең ... ... бірі – Шығыстағы
алып көршісі Қытай Халық Республикасымен тең дәрежеде қарым-қатынастар
қалыптастыру болды. Кеңес ... мен ... ... ... арасындағы
қарым-қатынастар көптеген жылдар бойы шиеленісті ... ... ... ... ... ... ... болды. Осы шешущі кезеңде Кеңес Одағынан қалып қойған ... ... әлі ... қалыптасып үлгермеген Қазақстан
үшін жаңылыс қадам басу ... ... асып ... ... ... ... алып келуі әбден мүмкін еді.
Геосаяси шындықтарды ескере отырып дүниежүзі ... ... ... мен ... сияқты әлемдік державалардың арасында
орналасуы ... ... ... анық. 90-шы жылдардың басында
еліміздің әлемдік саясатта алғашқы қадамдарын баса бастаған кезде алпауыт
көршілерімен өзара ... ... ... мемлекетіміздің ары
қарай даму мен болашағына да зор ... ... хақ ... ... Тәуелсіздік алған алғашқы жылдары ең өзекті
мәселелердің юірі – қысқа уақыттың ішінде жас тәуелсіз ... ... ... ... ... және және Қазақстан Республикасының
шетелдерде ұлттық мүдделерін кәсіби ... ... ... ... ... ... еді.
Ұзақ жылдар бойы Кеңес Одағының құрамында Қазақстан өзінің дербес
сыртқы саясатын жүргізу ... ... ... ... ... ... де үлкен мәселелердің бірі болды.
Жаңа тәуелсіз мемлекет – Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... саяст тұжырымдамаларын жасау
кезек күттірмейтін мәселе болды. Осы сындарлы жылдары ҚР-ның сыртқы саяси
доктринасын анықтау және оны ... ... үшін ... ... ... ... Елбасы Н.Ә. Назарбаев өз міндетіне алды. Әлемдік
қауымдастыққа кіру және ұлттық ... ... ... зор ... жете түсінген Елбасы ... ... ... ... Сол ... ... ала ... Президент Н. Ә. Назарбаев былай
дейді: «Бізде сыртқы ... ... бір ... ... ҚР ... ... ... функцияларды атқармады. Алдында осындай
күрделі мәселелер тұрған еліміздің шетелдерде ... ... ... ... саяси мәселелер бойынша қарапайым атқарымдардың
және сыртқы саяси дәстүрлердің жоқтығын ... ... ... ... Өзіміздің сыртқы ... ... ... ... ... ... мүдделерімізге орны толмас зиян
келетін еді»[40].
Тәуелсіздіктің алғашқы ... ... ... ... ... қолына шоғырландырылуы Қазақстанның әлемдік саяси кеңістікке
орнығу үрдісін кешеуілдетпеуге бірден-бір кепіл болды. ... ... ... жеке ... ... ҚР сыртқы
саясатының қалыптасуындағы негізгі міндеттерді кешіктірмей ... ... ... ... кейін әлемде күштер тепе-теңдігі және геосаяси
әсерлердің ауысуына әсер ... ... ... ... 90-шы ... ... өмір сүрген биполярлы халықаралық қатынастар жүйесі жойылып,
оның ... ... жаңа ... ... ... ... өздерінің
сыртқы саяси қайта қарастыруына алып ... ... ... ... ... ... ... кезде халықаралық аренада
әртүрлі пікірлер туғызғаны белгілі ... ... Е.Ф ... ... ... ... мен дамуы»[41] атты мақаласында
Қазақстанның көпвекторлы сыртқы ... ... ... және бұл ... саяси
тұжырымдаманы мәжбүрліктен туындағанын айтады. Аталған мақалада Е. Троицкий
Қазақстан сыртқы ... ... ... ... ... географиялық орналасуының ... ... ... ... роль ... ... шығармайды. Атап айтқанда
Қазақстанның Ресеймен 7,5 мың км, ... 1,7 мың ... жуық ... ... ... ... бағыттардың тең жәрежеде жүргізілуі
маңызды болып саналады. АҚШ-тың Отралық Азияда саяси мүдделерінің ... ... ... оның ... ... үшін ең ...
аймақта сыртқы күштердің бәсекелестігі артқан жағдайда қарым-қатынастарда
балансты сақтай отырып, ұлттық мүдделерімізге нұқсан ... ... ... Бұл өз ... ... үшін де ... ... көлемде инвестициялар тартуға ... ... Яғни бұл ... ... ... ... ... саясат мәжбүрліктен
туындады деген пікірімен келіспеуге болады. Қазақстан сыртқы саясатының
қалыптасуына ықпал еткен ... ... ... айтар болсақ, Напалеон
Бонопарттың «Мемлекеттің сыртқы саясаты оның жағрафиясымен ... сөзі ойға ... ... ... ... ... саясаты деген ұғым – субъективті қалау немесе «Назарбаев ... жас ... ... ... орналасуы мен әлемдік саясатта
Орталық Азия аймағында жаңа геосаяси шындықтың пайда болуының ... ... ... ... ... ... саяси басымдықтар жүйесі негізінен
Орталық Азиядағы дәстүрлі емес қатерледің таралуына жол бермеуге бағытталып
отыр. Аталған аймақтағы ... ... алуы ... Орта Азия
мемлекеттеріндегі саяси үрдістердің толық аяқталмауы мен курмеуі ... ... ... ... ... Сондай-ақ,
Орталық Азияның саяси тұрақсыз аймақтармен (Ауғанстан, ... Орта ... ... елдері) географиялық жағынан көршілес орналасуы оның жаңа қауіп-
қатерлердің басқа елдерге ... ... ... ... әкеліп
соқтырды. Орталық Азия экономикалық, географиялық, тарихи, ... ... ... ... ... басын құраған ауқымды біртұтас
аймақ болып табылатындықтан, аймақтық тұрақтылық пен ... ... ... ... ... ... ... бүкіл аймақ бойынша
- аймақпен шекаралас мемлекеттерде
Орталық Азияда тұрақтылық пен қауіпсіздікті ... ең ...... ... ... мемлекетте бәсекеге қабілетті экономика,
белсенді әлеуметтік саясат қалыптастыру, уақыт ... сай ... және ... ... ... және діни ... ... нығайту арқылы жүзеге асырылады. Бұл деңгейде әрбір Орталық Азия
Республикаларының өзіндік таңдаған жолы бар. ... ... ... ... ... ... ... президенттік басқару
формасының сақталуы, реформалардың кезектілігі, қабылданған шешімдердің
тепе-теңдігі, жалпыұлттық диалог және ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік және тұрақтылықты
сақтау мәселесіне келер болсақ, қазіргі ... ... ... ... ... ... әлеуметтік, экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету
үшін жеткілікті күшке және құралдарға ие емес. Сонымен қатар, дәстүрлі және
дәстүрлі емес ... ... ... ... тұра ... ... ... Азия мемлекеттерінің әлеуметтік-экономикалық және саяси
дамуының әркелкілілігін ... ала ... ... ... ... ... Бұл ... жүзеге асуына ҚР
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың қосқан ... ... атап өту ... ... ... ... ... Азия мемлекетері мен Қазақстан қатысуымен
аймақта әртүрлі деңгейде интеграциялық бірлестіктер құрылды. ... ... Азия ... ... пен ... ... ... роль
атқаратын ұйымдардың қатарына құрамына әлемнің 15-тен астам мемлекеті мүше
болып табылатын және 10-жуық мемлекет бақылаушы ... ... ... ... да ... ... ұйымы. Бұл ұйым Еуразия ... ... ... пен ... ... ролі зор құрылымға
айналып келеді. 2000 ж. ... ... ... ... және
Орталық Азия мемлекеттері арасындаэкономикалық ... және ... ... ... ... ... ... Аталған ұйым қазіргі таңда
бұрынғы кеңестік кеңістіктегі экономикалық интеграцияның озық үлгісі болып
табылады.[44]
Қазақстан үшін ұлттық ... ... ету ... ... бастамаларда әскери-саяси ынтымақтастық маңызды рол атқарады.
Бұл салада Орталық Азия мемлекеттерінің қатысуымен 1992 ж. 15 ... ... ҰҚШҰ ... ... ... ... және негізі 1996
жылы қаланып, 2001 ж қалыптасқан ШЫҰ ... ... ... ... атап ... ... ҚР ... Н. Ә. Назарбаев атап
көрсеткендей, ҰҚШҰ ... ... ... ... ... экстремистік жіне ақпараттық агрессияға қарсы біріге әрекет ететін
одақтастардың ... ... ұйым ... табылады. Еуразия аумағында
экономикалық, әскери саяси және гуманитарлық ықпалдастықты арттыруда ... роль ... ... ... таңда Орталық Азия аумағында әлемдік
күштердің бәсекелестігі жағдайында әлемдік ... ... ... Ресей мен аймақтық көшбасшыдан әлемдік ... ... ... және ... Азия ... ынтымақтастырған бірден-бір ұйым
болып табылады. Жаңа ... ... ... Азиядағы күштер тепе-
теңдігін сақтау саясатында бұл ұйым ... ... ... ... үшін де өте ... ... иабылады. Алайда, ШЫҰ
белгілі бір мемлекеттерге ... ... ... ... ... ... ШЫҰ-ның басты мақсаты ұйым аумағында ... ... ... сақтау, ядролық қаруды таратпау, лаңкестік және халықаралық
қылмыспен ... ... ... ... ... ШЫҰ аясында
ынтымақтастың басымды бағыттарының бірі ... ... ... ... ҚР ... Н. Ә. ... 2007 жылы 16
тамызда Бішкекте өткен ... ... ... ұйым ... ... ... мүше ... арасында Энергетикалық
Агенттік құру жоспарын ұсынды. Бұл ... ... ШЫҰ ... мемлекетттердің сауда операцияларын ретті түрде жүргізуге мүмкіндік
беретіндігі туралы пікірін білдірді.
Орталық Азия мемлекеттері үшін жаңа қауіп қатерлерге ... ... бір ...... ... болып табылады. Оның ішінде
экономикалық ынтымақтастық маңызды коомпоненттердің бірі болып табылады.
Алайда ... ... ... ... ... ... интеграциялық
үрдістер жеткілікті деңгейде дамымауда. Қазақстан бұл ... Орта Азия ... ... ... ... күш ... бұл әрекеттер көбінесе аяқсыз қалыд, аталған ұйым да өңірдегі
интеграциялық үрдістердің түпқазығы ролін ... ... ... Орталық
Азиядағы интеграцияға кедергі келтіретін көптеген ішкі жіне сыртқы
факторлар бар. ... ... ... ... ... ... ... мен қарқындылығының әркелкі болуы, елдердегі ... ... ... элиталардың әркелкі мүдделері мен
мақсаттары, сыртқы саясаттағы әртүрлі басымдықтар, сыртқы әсер ету ... ... ... ... ... ... қалыптасып бітпеуін
жатқызуға болады. Бірақ, ... ... ... кері әсер ететін
факторларға қарамастан, Орталық Азия интеграциясын ... бола ... ... да жок ... Олар ең ... ... ... мақсаттарының (нарықтық экономика, демократия, зайырлы
мемлекет) біркелкілілігі; ... ... ... ... ... ... болуы, аймақтың энергоресурстар және
пайдалы қазбаларға бай болуы, тиімді геосаяси жағдай, ортақ ... Орта Азия ... үшін ... ... ең ... даму
жолдарының бірі болып табылады және оның ыңғайлы үлгізін түзу ... ... ... маңызды міндеттердің бірі болып табылады.
Сондықтан аймақ мемлекеттері арасындағы ықпалдастық әрбір мемлекеттің сауда-
экономикалық сала мен қауіпсіздікті ... ... жете ... ғана ... асуы ... жылы ... ... өткен Қазақстан, Қырғызстан,
Тәжікстан, Өзбекстан басшыларының ... ... ... ... ... ... қадам жасалды. Атап айтқанда,
Орталық Азиядағы ең көкейкесті мәселелер ... ... су және ... қамтамасыз ету проблемалары талқыланды. Оның ... ... ... ... және Орталық Азия елдерінің су-энергетикалық
консорциумын құру мәселелері басты тақырып ... ... Азия ... ... ... ... әрекет ету қажеттілігі 2007-2008 жж.
анық байқалды. Негізі тұтыну тауарларының ... күрт ... өте суық ... ... ... ... тыс көп тусуі мен су тасқындары орын ... ... ... ... ... жер шары ... өсуі,
техногендік апаттар, ұлы державалар мен трансұлттық ... ... ... және ... ... ... тыс ... байланысты болды.
2.2. Қазақстан Республикасының Шанхай Ынтымақтастығы Ұйымындағы (ШЫҰ)
ролі
ХХ ... ... ... ... құрылуы және оның ХХІ ғасырдың
басында «Шанхай ынтымақтастық ұйымына» ... ... ... ... Сондай ақ ол Қазақстанның сыртқы ... ... мен ... қатынастарда беделінің артуына ... ... ... ... ... даму ... ... ол алғашқы кезде Қытай, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан және Тәжікстан
мемлекеттері шекара аймақтарда ... орна ту және ... ... еді. Сол ... ... бес ... өзара сенімділік орнату
және әскерді қысқарту туралы ... қол ... ... мен
Қытай арасында мемлекеттік шекараны делимитациялау негізінен аяқтаған соң,
яғни 1997 ... ... ... бестігінің» талқылайтын басты ... ... және ... ... беру ... ... жылы ... айында Қырғызстанның астана сы Бішкекте өткен «Шанхай
бестігінің» мемлекет басшыларының ... ... ... ... ... ... діни ... халықаралық
тероризмге, кон трабанды есіріткі саудасына және халықаралық қылмысқа ... тұру атап ... Бұл ... ... ... ортақ қорғауда
өте маңызды болды. Өйткені ол Орталық Азияда ... ... ... ... ... ... ... ол Қытай үшін тіпті де
маңызды еді. Себебі, олар ... ... діни ... ... ... ... ... Азиядан енеді деп алаңдайтынды. Енді
ондай сұрқия күштерге соққы беруді Орталық Азия елдерімен бірлесе ... ... және ... ... ... ... Орталық
Азия елдерімен шектесіп жатқан Шыңжаң өлкесінің қауіпсіздігін қамтамасыз
етудің ең ұтымды жолы жасал ды ... ... ... ... ... 2000 жылы шіл де айында Тәжікстанның астанасы Душанбеде өткен
саммитін де ХХІ ... тату ... және ... ... орнату
туралы кең көлемде ортақ түсінікке ... ... ... Бұл ... ... ... президенті Ислам Каримов бақылаушы
ретінде қатысты. 2001 жылы маусым айында өткен алты ... ... ... ... Тәжікстан және Өзбекстан) басшылары қатысқан
саммитте президенттер «Шанхай ынтымақтастық ұйымының құрылу ... ... ... ... және ... қарсы соққы беру Шанхай
конвенциясын» және Өзбекстанды «Шанхай бестігіне» қабылдау туралы бірлескен
мәлімдеме жариялады. Бұл реткі ... ... ... ... қабылдаған
декларациясы: Ұйымға мүше мемлекеттер өзара сенім және тату көршілікті
күшейту, ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті, орнықтылықты сақтау және оған кепілдік етуге
ортақ күш салу. ... мүше ... тату ... тең ... ... жасау, достық, селбестік арқылы ортақ даму ... ... ашық есік ... ... елдер мен халықаралық ұйымдарға қарсы
бағыт ұстамау, дүниежүзіндегі басқа да аймақтар мен халықаралық ұйымдармен
достық ... және ... ... атап ... ... ұйымының бұл декларациясы соған дейінгілермен салыстырғанда
жаңа ... ... ... сай кемелдене түскенін көруге болады[47].
Шанхай ынтымақтастық ұйымы алты ... ... ... 2002 ... Санкт-Петербургте «Шанхай ынтымақтастық ұйымы Хартиясына» қол
қойды. «Хартияда» Шанхай ... ... ... мақсаты мен міндеті
анықталды. Онда ұйымға мүше мемлекеттер арасында ... ... мен ... ... көп ... ... дамыту, аймақтық қауіпсіздік
пен орнықтылықты қорғау және күшейту, демократиялық, әділ, рационалды
халықаралық саяси ... жаңа ... ... ... ... және ... ... есірткі, қаружарақ сатуға,
халықаралық қылмыстық істерге, заңсыз миграцияға ортақ соққы беру; ... ... ... заң, ... ... ... беру, энергетика, қатынас транспорт, қаржы несие беру
және басқа да қызығатын салалар бойынша ... ... ... ынталандыру атап көрсетілген. Шанхай ынтымақтастық ұйымы
құрылғаннан бері ... мүше ... ... ... ... ... ... маңызды құжаттарға қол
қойылды.
2001 жылы ұйымға мүше мемлекеттер премьерминистрлерінің Алматыдағы
саммитінде «Көп жақтылы ... лық ... ... ... ... және ... инвестицияны оңтайландыру процесі меморандумына»
қол қойды. 2002 жылы ШЫҰ Экономикасауда және Қатынастранспорт министрлер
конгресі ... ... ... 2003 жылы ... мүше
мемлекеттерінің премьер-министрлерінің Пекиндегі кездесуінде «Көп ... ... ... ... қол ... 2004 жылы ... тәсілдері жоспарын» бекітсе, 2005 жылы «Тезисті тиянақтандыру
жоспарын ... ... ... ... ... ... мүше
мемлекеттердің экономикалық ынтымақтастықтың мазмұндары нақтыланды. 2005
жылы сәуір ... ... ... ... орталығы ШЫҰ
Кәсіпкерлер комитетінің Қазақстан секратарияты құрылды. 2006 жылы ... ... да ... ШЫҰ ... ... ... ... экономикалық
минберлердің ұйымға мүше мемлекеттер арасындағы эконо ... ... ... зор ... 2006 жылы 24 ... Өзбекстан астанасы
Ташкентте «Шанхай ынтымақтастық ұйымының өңірілік экономикалық ынтымақ
тастық» ғалам ... іске ... ... шаралар ұйымға мүше мемлекеттер
арасында сауда байланыстарының дамуына белсенді рөл атқарды[48].
2006 жылы ... ... ... ... ... ... ... жина лысының қортындысында қол ... ... жа қын ... ... көп ... ... ... анықталған. Онда өнеркәсіп,
тасы мал, туризм қатарлы ... ... ... етіп ... ... ... 2005 жылы әр ... Даму неме се Комерциялық банктерден құрылған
ұйымдастырылған ... ... ... ... ШЫҰ ... ... ынтымақтастық жобаларға Банк бірлестігінің несие беруін
ұйымдастыратын «ШЫҰ Банктер бірлестігі» ... ... 2006 ... ... ... ... мүше ... өңірлік экономикалық
ынтымақтастық іс-қимылдарды қолдау тезисіне» қол қойды. Сонымен қатар, ... ... және ... ... ... мысалы, Азия
даму банкі сияқты қаржылық ұйымдармен ... ... ... ... ... ... ... белсенді жұмыс жасады. ШЫҰ-
на мүше мемлекеттер 2006 жылы ... ... ... ... ... Осы ... қол қойылған құжаттар мен қабылданған шешімдердің
саны мен мазмұнынан алып қарайтын болсақ, ШЫҰ ... мүше ... ... ... ... ... көп ... бөлгендігін аңғарамыз. ШЫҰ
бірнеше жылдар бойы жүргізген қажырлы ізде ністері мен ... ... ... ... ... ... Атап айтқанда, бірінші кезекте оңтайлы ынтымақтастықты өрістету,
әр сала бойынша ынтымақтастықты дамытудағы ... ... ... ... сол ... әр саладағы эконмикалықтехникалық ынты мақтастықты
күшейту, ынтымақтастықтың негізін ... ... мүше ... ... игілігін шынайы сезіндіру; үшінші қадамда,
жағдай пісіп жетілген кезде еркін экономикалық аудан құрып, ... ... ... және ... сол ... еркін айналымға қосылатын болу.
Қазіргі таңда ШЫҰ экономикалық ынтымақтастығының басты міндетті – оңтайлы
ынтымақтастықты өрістету, оған ... ... ... ... құру ... ... ... пайымдалған ШЫҰ аясында жасалған
жоспарлар мен қол қойылған экономикалық ынтымақтастық келісімдер негізінде,
Қазақстан мен Қытай арасында ... ... ... ... ... мысалға келтіруге болады. 2004 жылы маусым айында екі ел
қатынастарының шеңберінде, ... ... ... ... ... ... комитеті құрылды. Комитеттің жанынан
он топтық комитеттер және бір аралас комитет құрыл ды. Бұл ... ... ... ... ... ... Қазақстан мен Қытай
үкіметтері 2006 жылы 1 ... күні ... ... онан ... ... мәлімдемесін жариялады. Сол негізде іске ... ... ... ... екі елдің энергетика саласында өзара тиімді
ынтымақтастығының ... ... ... ... Қазақстан ұлттық
Казмұнайгаз копаниясы мен Қытайдың ұлттық мұнай газ компаниясы ... ... газ ... ... ... құрылысы 2010 жылы аяқтап,
қолданысқа енді. Бұл құрылыстың екінші кезекті құрылысы 2012 жылы ... ... ... ... ... ... ... 30 млрд текше
метрге жетеді деп көзделуде[49].
Қазақстан мен Қытайдың энергетика саласындағы ынтымақ тастығы Алматы
облысындағы Мойнақ ГЭС ... ... ... ... Бұл ШЫҰ ... мүше ... банктері бірлестігі инвестиция салған алғашқы ірі
құрылыс болып табылады. ШЫҰ шеңберінде Қазақстан мен Қытай ... ... ... ... ... ... 2003 жылы ҚХР пре ... Ху
Цзэнтао Қазақстанға ресми сапармен келгенде ҚР Президенті ... ... мен ... шека ра өңірінде еркін экономикалық аудан
құру» ұсынысын ортаға қойды, оны Қытай басшысы қолдады. ... ... ... ... ... ... құру қолға алынды. Сол жылы
қыркүйек айында Бейжиңде қол қойылған «Шан хай ... ... ... көп ... 47 ... ... ынтымақтастық тезисі»
бойынша ШЫҰның аймақтық экономикалық біртұтастану процесі басталды. ... ... ... мен ... ... қол қойған «Қазақстан мен
Қытай саудасын дамыту келісімшарты» негізінде, Шығыс ... ...... ... ... ... орталығы құрылды. Сонымен
қатар Алакөл және Жаркент еркін экономикалық аудандары да ... ... ... ... ... құру мәселесі бойынша, Қазақстан
мен ... ... 2004 жылы ... ... ... ... ғының» жоба келісім-шартына қол қойды. 2005 жылы ... ... ... ... шартына» қол қойды. Сонымен орталықты құру
жұмысы басталды. Аталған құжаттарда, Орталықтың атқаратын функциясы ... да ... ... ... ... ашу және ... ... сақтау
және тасымалдау, қонақүй және асхана, сауда сервисі құрылымдары, қаржылық
сервис, ... ... және ... аралық экономикалық сауда
конференцияларын өткізу» – деп ... ... ... ... ... ... км, оның ішінде Қытай жақтан 3.43 шаршы км, Қазақстан жақтан 1.2
шар шы км. Бұл ... 2010 жылы ... ... бол еді, 2011 жыл ... ... ... жұмыстары аяқталмақшы. Қытайдан осы өңірді басып
өтетін Темір жол мен ... ... да ... ... ... Қытай-Батыс Еуропа тас жолын да атап айтуға
болады. ... ШЫҰ ... ... ... ... ... тары ішінде
экономикалық ынтымақтастықтың даму ... тез. ... ... да ... ... мен ... басшылары әр реткі бірлескен мәлімдемелерінде,
екі ел ынтымақтастығының басым бағыттары – экономикалық ... ... атап ... ... алып ... ШЫҰ ның ... ... болып отырғанын айқын аңғарамыз. Сондайақ
Орталық Азияда экономикалық ынтымақтастықтың дәнекері болып тұрған, көшбасы
болып ... ... ... де ... ... жатқан жоспарлардан
айқын көруге болады. Сондайақ ШЫҰ ... ... ... ... ... халықаралық беделінің өскендігін де атап айтуға
тиіспіз.
3. Қазақстан және Еуразиялық Экономикалық ... ... 21 ... ... ҚР Президенті Елбасы Н.Ә.
Назарбаевтың табанды бастамасы бойынша шақырылған посткеңестік ... ... ... бара ... ... ... ... үдерісі тоқтатылды. Сол бір тарихи күндермен қабаттасқан
проблемалар мен ... ... ... өзі де ... ... Қазақстанның және бұрынғы Одақтың өзге республикаларының
көптен күткен тәуелсіздікке ие ... ... ... ... еншісіне тиген тарихи жауапкершіліктің аса күрделілігін
сезінумен тығыз ... ... Ол ... ... дағдарыс экономиканы одан
бетер тұқырта түсті. Бұрын ... ... ... ... көз алдыңда
күйреп жатты. Жекелеген кәсіпорындар ғана емес, бүтіндей салалар ... ... ... ... ... және ... қажетті
қаржысыз қалды. Электрсіз қалған қалалардағы ... ... қара ... ... ... жылу да ... жоқ. ... іс жүзінде бұрынғы Одақтың барлық өңірлеріне де тән ... ... ... ... ... ұлтаралық жанжалдар кеңінен етек жайды.
Бүгінде бүкіл посткеңестік елдер үшін этностық және діни ... ... ... зор және ... ... ашық ... жөн. Бұл ... қаз-қатар жүрген Югославия федерациясының шынайы мысалы нақты
дәлел. ТМД-ны құру супердержаваның ... ... да ... ... ... ... ... посткеңестік кеңістіктегі жаңа
интеграциялық үдерістің басталу нүктесі болды.
20 жыл бұрын ТМД құру туралы ... ... ... ... ... ... ... Президенті Елбасы Н.Ә. Назарбаевтың барынша
белсенді қатысуымен тарихи ... ... ... ... көрсетуі арқасында қабылданды.
Өткен уақыттарда ТМД атына көптеген өткір сындар айтылды. Қазақстан
басшылығы әрқашан ТМД-ның ... ... зор ... ... ... ... ... дағдарысты еңсерудегі,
экономиканы ... ... ... ... ... өңірлік
интеграцияның шынайы мүмкіндіктері бар еді. ... 20 ... ... ... ... үшін ... болатындай шешімдерге жақындап
келген сәттер болды. 1993 жылдың қыркүйегінде Экономикалық одақ құру ... қол ... Ол ... ... ... ... төлем және валюта
одағын құру сатыларынан бірізділікпен өтуді және тауарлардың, қызметтер ... ... ... ... ... ... ол уақыттары ыдыраушылық
тенденциялары күштірек болды. ТМД мемлекеттерінің барлығы қол қойған Еркін
сауда аймағы туралы келісімді тек алты ... ғана ... ... ... Ресей де, Украина да, Беларусь те болған жоқ. 1998 жылы Н.Ә.
Назарбаев мен ... ... ... ... ... ... ... кеңістік туралы өзінің кең ауқымды жобасын
ұсынды[51].
Объективті және ... ... ТМД ... ... ... ... бола алған жоқ. Соған қарамастан әлем ... ... ... ... мемлекетаралық қарым-
қатынастардың көптеген өткір мәселелері бойынша ... ... ... ... ... қамтамасыз еткен бұл сияқты ұйымды
бұған дейін білген емес.
Мемлекет басшыларының тұрақты кездесулерін ерекше атап өтуге ... бұд ... ... ... ... ... ... олардың тәуелсіздігінің нығаюына жағдай жасады. Бұл орайда Достастық
қызметтестік пен өзара байланыстар ... ... Оның ... және үкімет басшылары саммиті тұрақты өтіп тұрады, 39 салалық
мемлекетаралық ... ... ... ... кейбіреуінің жұмысына
Латвияның, Литваның, Эстония мен Моңғолияның белсенді ... өзі ... ... ассамблеясы 300-ден астам модельдік заңдар
қалыптастырып, олар ұлттық деңгейдегі заң шығаруда белсенді ... ... ... шарт – оған мемлекеттердің бәрінің бірдей
қатыспайтынына қарамастан бүкіл ТМД-ның әскери ... діңі ... ... ... мәдени-гуманитарлық сала, ... ... және ... ... ... ... іс-
қимылдар – осылардың бәрі ТМД-дағы көп қырлы өзара ... ... Екі ... ең ... ... – Достастық
шеңберінде біздің ортақ тәжірибеміз шыңдалып, оның өзі ... өте ... ... ... ... және ... шапшаңдықтағы неғұрлым
нәтижелі формаларына көшуге жағдай жасады.
Бүгінде КСРО ыдырағаннан кейін құрылған мемлекеттердің ... ... ... деп атау дағдыға енді. Бұл ... мен ... ... пайдаланады, және, ең маңыздысы, ол
таяу және алыс шетелдердегі саяси ... ... сөз ... ... ... Одақ құру ... кері ... сезімін туғызбайды және
ешкімді де таңдандырмайды. Мұның сыртында ол туралы ең ... ... ... және нақты интеграциялық жоба ретінде айтылады.
ҚР Президенті Елбасы Н.Ә. Назарбаев 1994 жылдың наурызында ... ... жаңа ... бірлестік – Мемлекеттердің
Еуразиялық Одағын құруды тұңғыш рет ұсынды. Бұл идеяны Елбасы ... ... ... университетінің академиялық аудиториясында
кездейсоқ жариялаған жоқ. ТМД құрылғаннан ... екі ... ... ... көп қырлы интеграциялық үдерісті тығырықтан шығару жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... Назарбаев ТМД-ның уақыттың ... ... ... және мүше ... ... халықтарымыз аса мұқтаж болып
отырған интеграциясын қамтамасыз ете алмайтынын ашық айтты. ... ... ... ... жасайтын жаңа мемлекетаралық
білместік құру қажеттігі пісіп-жетілді. ХХ ғасырдың бірінші ... ... ... ... ... ... ... жолын
ұстанушылардың бәрінен де озық кеткен даңқты ресейлік ойшыл Лев ... ... Н:Ә. ... ... идеясының бастама қайнар
көзі болды. Ол ... және ... ... ... ... арасындағы географиялық және мәдени-тарихи байланыстардың
бірлігін тұжырымдамалы түрде негіздеді. Астанада ... ... ... ... ... Лев Гумилевтің есімімен аталады. ХХ
және ХХІ ғасырлар шегіндегі ... ... ... ... ... Н. Ә. ... ... төмендегі принциптерге
негізделді.
Біріншіден, мәдени және өркениеттілік факторлардың маңызын теріске
шығармай-ақ, мен ең ... ... ... ... ... ... Абстрактілі геосаяси идеялар мен ұрандар емес,
экономикалық мүдделер ... ... ... ... ... болашақ Еуразиялық Одақтың ... ...... ... ... халықтарымыздың бірлесе табысты дамуының
ауқымды ... ... ... ... ... пен ... жаһанданушы әлемде өзіндік
болмысқа шексіз бас ұра ... және өз ... ... ... жоқ ... ... дербес келуі тиіс.
Халық пен елдің мүдделерін басшылыққа алған ерікті интеграция –
өркендеудің ең ... жолы да ... ... ... мен әу ... ... ... ішкі ісіне араласпаушылық, егемендік пен ... қол ... ... ... ... ... мен Еуразиялық Одақтың әрбір мүше ... ... ... да шынайы өкілеттіктерге ие, консенсус негізінде іс-
қимылдар ... ... ... ... ... ... бұл саяси
егемендікті беру дегенді тіптен де ... Бұл ... ... ... ... ... ... Еуразиялық Одақ құрудың
табысты тәжірибесі дәл осындай болатын.
Бұл бастаманың ТМД кеңістігіндегі ... ... үшін ... ... ... Одан ... ... ол Ұжымдық қауіпсіздік
шарты ұйымы, Еуразиялық экономикалық қауымдастық, Қазақстан, Беларусь және
Ресейдің ... ... ... ... табысты мемлекетаралық құрылымдарды
құруда сатылап өмірге еніп отырды.
Н.Ә Назарбаетың пікірінше, ... мен ... ... ... ... ... Сол ... Кеден одағын құрудағы
біздің беларусьтік әріптестеріміздің және ... ... ... ... жеке зор ... атап өткім келеді. Біз бірлесіп орасан
зор ... ... Үш ... ... ... ... үш елдің біртұтас
Кеден кодексі әзірленіп қабылданды, ... ...... одағы
комиссиясы құрылды.
Біртұтас кеден аумағынан тыс елдермен саудада бірегей тарифтер қолдану
үшін 11 мыңнан астам тауар позициялары ... ... ... құрудағы
макроэкономикалық тиімділік қазірдің өзінде-ақ көрініп тұр. Тек 2011 жылдың
бірінші жартыжылдығында ғана үш ел арасындағы ... ... ... үштен
бірге өсті. Жыл қорытындысында ол 100 миллиард доллар деңгейіне ... ... ... ал ол ... ... ... 13 ... көп болмақ. Әсіресе,
Қазақстан мен Ресей ... ... ... ... ... неғұрлым
жылдам – 40 пайыздан астамға өсуде.
Кеден одағының толыққанды ... ... ... ... ... ІЖӨ ... ... инвестицияларын тарту, өнімнің өзіндік құнын
төмендету және басқа да ... ... ... ... оң динамиканың
неғұрлым нақты цифрларын беретініне сенімім мол. Сөз жоқ, үш ... ... ... ... ... ... баж салықтарына бейімделу ... ... ... ... ... біз ... ала білдік. Ұлттық кедендік әкімшіліктер
арасында жекелеген сәйкессіздіктер бар, олар ... ... ... ... ... ... Кеден одағы қазақстандық өндірісшілер
үшін ... ... ... ... ... дейін кеңейтті. 2011
жылы біздің экспорт Ресейге 60 ... ал ... 2,3 ... ... Біртұтас кеден аумағы ішінде шетел валютасын алып жүруге қойылған
шектеулер жойылды. Ресей мен Беларусь тауар өндірушілері үшін де дәл ... ... ... ең ... ... ... ресейліктер және
беларусьтер үшін нақты тиімділіктер.
1998 жылы мен ... ... ... он ... ... ұсындым. Оның көптеген ережелері қазірдің өзінде екі ... көп ... ... жүзеге асты. Біздің елдеріміздің азаматтарының
кедергісіз өтуі үшін бірлескен шекараларымыз ... бола ... ... және ... ... одағы – бүкіл ТМД
кеңістігіндегі шынымен де ерікті және тең ... ... ... Ол тарихта алғаш рет біздің ... ... ... ... ... ... және ... болашақтың бөлінбестігін
түйсіну негізінде жақындастырады. Кеден одағының біртіндеп Біртұтас
экономикалық ... ал ... өте ... оған ... ... мол,
Еуразиялық экономикалық одаққа ауысуы біздің халықтарымыздың өркендеуі үшін
қуатты ... ... ... ... ... кең ... әлемдегі
жетекші позицияларға алып шығады.
Еуразиялық қоғамдастық
Қазақстанның, Беларусьтің және Ресейдің Кеден ... ... ... ... түрде өсіп шықты. Оның 2000 жылы бес ел
– Беларусь, Қазақстан, Қырғызстан, Ресей және Тәжікстан ... ... ... ... бетбұрысты сәт болды. Небәрі 11 жыл
ішінде ... ... ... ... түрлі өлшемдері бойынша
тетіктердің тармақталған құрылымы қалыптасты. Оның үстіне олар ... ... ғана ... сонымен бірге төменнен кәсіпкерлердің,
ғылым, білім беру және мәдениет қайраткерлерінің, ҮЕҰ, ... ... да ... ... ... ... ... даму банкі мен Дағдарысқа қарсы қор құру уақтылы атқарылған іс
болды. Бүгінде ол ... ... ... ... ... ... ... беріп қана қоймай, сонымен бірге шұғыл
көмек, мәселен, әлемдік дағдарыс зардаптарын бастан өткеріп жатқан ... ... ... де ... ... үш елдің Кеден одағы пішінінде ... ... тез ... ... да атап өтуге ... ... өз ... ... ішкі ... пен ... қолдау
ережелерін қалыптастыру үшін де интеграцияланады. Еуразия Медиа-форумы,
Телевизия мен ... ... ... ... бір ... ... істейді. Еуразия кино және театр фестивальдері, түрлі мәслихаттар,
жастар форумдары дәстүрге айналып келеді.
Санкт-Петербургтегі экономикалық форумда мен ... ... ... ... ... қауымдастығы, Ғалымдардың еуразиялық
клубы, Жоғары технологиялардың ... ... ... ағартушылық
және ғылыми кеңістікте өзінің көкжиегін кеңейте түскенін атап өтуге болады.
Мұнда жемісті экономикалық өзара ... мен ізгі ... ... ... та анық ... ... барлығымыз тек ... бай ... ғана ... сондай-ақ бөлінбейтін ортақ тарихи
болашағымыз бар ұлттардың жаңа ... ... ... ... ... болып отырмыз.
Еуразия идеясын ХХІ ғасырда жаңаша саралау
Менің Еуразиялық одақ құру туралы идеямда ешқашан маниловщина ... ... ... ... да ... емес. Оның негізінде қашанда
олар қандай да бір ізгі ниет ... ... ... ... экономикаға кез келген зорлық пішінін қабылдамайтын прагматикалық
қадам жатты және солай болып қала береді. Еуразия ... тек ... ... ... ... технологиялық, экологиялық және
басқа да қатерлерден ұжымдасып оқшаулану мүмкіндігін ғана көру алысты аңдай
алмаушылық болып ... ... ... ... тар ... түсінген кезде
жаңа «темір шымылдыққа» ұқсас бірдеңе пайда болды деп ... ... ол ... геосаяси сарындарда көрініс табатыны ақиқат. Біз Еуразиялық
одақты ашық жоба ... ... Оны кең ... ... ... ... да бірлестіктермен өзара іс-қимылсыз ... ... да ... немесе «реинкарнациялау» жоқ және
болмайды да. Бұл тек өткеннің фантомдары, жорамалдары мен саудаға салулар.
Және мұнда біздің ... ... және ... ... ... ... ... «одақ» және «империя басқыншылығы» дейтін дүрлікпелі
сөздерден ... ... ... Бұл ... ... ... мақаласында жазғаны маңызды. ... ... ... да үш ... – АҚШ, ... Мексикадан
тұрады. Бірақ ешкім де АҚШ-тың империялық шамшылдығы туралы сөз қозғамайды.
Кейбір батыс сарапшылары Еуразиялық одақ ... ... ... ... үшін құрылмақшы деп мәлімдеме жасағанда асығыстық ... ... ... ... тым ... ... айқын.
Керісінше, ҚХР соңғы екі онжылдық бедерінде Ресей мен Қазақстанның да,
Беларусьтің де стратегиялық әріптесі болып табылады. Біз интенсивті ... және ... ... ... ... ... ... ШЫҰ және АӨСШК шеңберлерінде тығыз іс-қимыл танытуда. Осымен бір
мезгілде мен ... 17 жыл ... ... ... ... ... қатысушы елдің ішкі дамудың тұрақтылығы, ұлттық экономикалық, несие-
қаржылық және ... ... ... мен жауапкершілігі
мәселелерін қосу аса ... Бұл біз үшін ... аса ... ... қазіргі қиындықтарды еңсерудің ... ... ... ... 2009 ... ... біз Қазақстан, Беларусь және
Ресей Біртұтас экономикалық ... ... ... ... ... ... пысықтау жұмыстарын жүргізіп келеміз.
Үстіміздегі жылдың соңына дейін үкіметтер деңгейінде ... ... ... ... 1 ... ... экономикалық кеңістік құрудың
практикалық кезеңі басталады. Бірте-бірте үш елдің экономикалық саясатын
үйлестірудің тетіктері, қызметтердің, капиталдар мен ... ... ... ... ... қозғалысын қамтамасыз
ету шындыққа айналады. Бизнестің ұлттық субъектілері БЭК-ке ... ... ... ... қол ... ... иеленетін
болады. Болашақта біртұтас көліктік, энергетикалық және ақпараттық ... ... ... жоғары сатысы – Еуразиялық экономикалық
одаққа өту үшін берік негіз қалайды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... 2 триллион долларды құраса, өндірістік
әлеуеті 600 ... ... ауыл ... ... ... ...
шамамен 112 миллиард долларға, ал жалпы тұтыну рыногы 165 ... ... ... ... Еуразиялық одақты жаһандық дамудың нақты бақыланған
трендтерінен тыс қалыптасқан жаһандық күштердің табысты ... ... ... ... мүмкін емес. Үстіміздегі жүзжылдықта аймақтану
жалпыәлемдік үрдіске айналды. ... одақ ... ... ... болашақта Сербия мен Черногорияны және басқа елдерді қосу
есебінен одан әрі кеңеюді ... ... ... ... және бірден екі миллиард тұтынушыны қамтитын
АСЕАН ... ... ... аса ірі ... ... аймағы
құрылуда. Қаржы-экономикалық тұрғыда Парсы шығанағы өңірі ... ... ... ... және ... ... ... елдерінің
интеграциясы нығая түсуде. Егемен дамудың 20 жылында Ресейдің, Қазақстанның
және өзге де еуразиялық интеграцияға қатысушылардың ... ... ... ... ... біздің елдеріміз
модернизациялануының, ғылыми ... ... ... құруының
маңызды шарты ... ... ... ... ... ... елдерімен инвестициялық және ... ... ... ... ... Жаңа ... ... қалыптастыру үдерістерінің маңызды аспектілерін де қаперге алған
жөн. Н.Ә Назарбаевтың табанды бастамасымен осыдан бірнеше жылға жуық ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... Еуроатлантикалық және Еуразиялық қауіпсіздік кеңістігін құру
мақсаты белгіленді. Сондықтан бүгінде ХХІ ғасырдағы алыс болашаққа, ... одан ... ... ... ... ... ... саралау көкейкесті болып табылады.
Еуразиялық одақ: болашақтың стратегиясы
Еуразиялық одақ – бүгінгі күн мен ... ... ... ... Ол ... ... ең ... жаһандық қаржы-
экономикалық дағдарыстар ықпалымен басталған жаңа әлемдік ... ... ... ... ... ... үшін ... интеграцияға қатысушылардың барлығында іс-қимылдың
анық та нақты стратегиясы болуы ... ... ... одақ әуел бастан
бәсекеге қабілетті жаһандық экономикалық бірлестік ретінде құрылуы ... тек ... ... ... ... елдер жиынтығы
болудың тар шеңберлі перспективасы да, өзге әлем үшін ... ... ... перифериялық экспорттаушысы болып қалудың пешенемізге
жазылуы да қанағаттандыра алмайды.
Әлем жаңа технологиялық төңкеріс табалдырығында тұр. ... ... ... даму ... ... ... Біз ... ұлттық
инновациялық экономиканың негізі ретінде заманауи өндірістік күштердің жаңа
құрылымын құрудамыз. Мұндай міндеттер Ресейдің, ТМД-ның өзге де ... ... ... ... ... ... мен ... серпінділіктің аумағы болуының маңызы зор. Бұл үшін ... ... ... және инновациялық ортақ алгоритмін
түзу қажет. ҚР Президенті Н.Ә. ... 10-15 ... ... ... ... ... бірлескен
бағдарламасын жедел жасап қабылдауды ұсынды. Бұл тұрғыда сонау 1970 жылы-ақ
аса ірі «AIRBUS» халықаралық ... ... ... ... және ... ... айшықты болып табылады. Кейін оларға
Испания қосылды.
2010 жылдың қорытындысы ... ... жаңа ... сату мен оларға
тапсырыстар қабылдау саны жөнінен Американың ... және ... ... озып ... ... жыл ... табысы 30
миллиард еуроға жақындап келеді. Бүкіл Еуропа бойынша ... ... 53 мың адам ... ... 2006 ... ... ... акциялар пакеті өз кезегінде ЕО елдері үкіметтері мен
ұлттық компаниялары қаржыландыратын EADS Еуропа ... ... ... мен ... Сканеде бірлескен инновациялық ... ... ... құрды. Бүгінде бұл – лабораториялар, коммерциялық
құрылымдар, өндірістік кәсіпорындар ... ... аса ... ... құрамына 300 компания, 14 университет, 26 медициналық
клиника ... 7 ... парк ... ... ... жолмен жаңа
технологиялар жасаудың бірлескен жекелеген аспектілері бойынша екі ... ... ... ... ... ... ... елдер жүріп келеді.
Екінші. Еуразиялық одақ дамудың еуроатлантикалық және ... ... ... буын ... қалыптасуы тиіс. Экономикалық тұрғыда
біз Еуроодақтың, Шығыс, Оңтүстік-Шығыс және Оңтүстік ... ... ... ... бола ... ... «Батыс Еуропа –
Батыс Қытай» халықаралық ... ... ... ... асырылуда. Уақыт өте
келе осы маршрут бойына ... және ... ... ... ... 3,5 ... астамға қысқартуды қамтамасыз ететін заманауи көліктік-
логистикалық жүйе түзілетін болады. Трансеуразиялық ... ... ... ... ... да зор ... сөзсіз. Бізге Біртұтас
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... арадағы ынтымақтастығын кеңейту өзара тиімді.
Үшінші. Еуразиялық одақ жаңа жаһандық валюталық-қаржылық ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы тиіс.
Еуроодақ тәжірибесі көрсетіп отырғанындай, ортақ төлеу жүйесін, содан кейін
ортақ валюта құру – интеграцияның заңды кезеңі. Қазіргі ... бұл ... ... ... ... ... есепке алуы тиіс. Қазір ЕО
мен еуроаймақ қаншалықты сыналса да, олар ... ... мен ... ... ... ... Біз ЕО-ның ауыр
халде қалған елдерге қандай қуатты қолдау жасап отырғанын көріп отырмыз. Үш
жыл бұрын мен ... ... ... ... алғашқы негізі ретінде
еуразиялық ұлтүстілік есеп бірлігі – ... ... ... ... ... ... Бүгінде салдары қазіргіден де ... ... ... жаңа ... ықтималдылығын есепке алатын
болсақ, бұл идея жай ғана көкейкесті болып ... ол ... ... ... БЭК ... ... одағын құру – ... ... ... ... ... ... жаңа ... өкшелей жақындайтын
рубикон болып табылатын шеп екенін ерекше атап өткім келеді. ... ...... ... іс жүзіндегі маңызы мен ... ... ... ... үш ... де айтарлықтай арта
түсетін болады.
Төртінші. Еуразиялық ... ... ал ... ... ... ... тек эволюциялық жолмен және ерікті түрде жүруі
тиіс. Оған жасанды ... ... ... мен ... ... жат ... шарт. Біртұтас еуропалық рынок 40 жылға жуық ... ... ... ... ... ... ... Оның құрамына пішіні, мақсаты және міндеті ... ... ... ... – ТМД, ... ... ... одағы – Қазақстан,
Беларусь және Ресей мен басқалардың БЭК-і кіреді. Басқа құрылымдардың ... ... да зор. Мен, ... ... одақ ... ... қала беремін. Одан, бірінші кезекте, проблемаларды бірлесіп шешу мен
өңірдегі барлық мемлекеттердің әлеуметтік-экономикалық дамуы теңелісінің
үлкен ... ... Бұл ... Азия ... барлық
азаматтардың әл-ауқатын жақсартуға септігін тигізіп, өңірдегі ... ... ... еді. ... ... ... ... әр
мемлекетке интеграцияның аса тиімді жолын таңдауға жәрдемдеседі. ... ... ... ... өрістетіп, бірте-бірте олардың
пішіндері мен мазмұндарын жақындастыруға ықпал ету маңызды.
Бесінші. Еуразиялық одақ құру тек ... кең ... ... мүмкін. Қазірде біздің елдерімізде өзіміздің «еуразо-оптимистер» мен
«еуразо-скептиктер» бар екені заңдылық болып табылады. Олардың арасындағы
пікірталастар тек қана ... ... ... ... және
оларды дәйектілікпен аластауға жәрдемдесетіні анық. Мен ... ... ... ... ... – біздің ... ... ... ... ... ... ғой
деп ойлаймын. Сонымен бір мезгілде, еуразиялық интеграцияның халықтық
вертикалін нығайту маңызды. Бұл ... ... ... ... санын арттыру туралы болып отыр. Мәселен, ... ... ... ... мен кәсіпкерлердің еуразиялық конгресін
құруға болады.
Кеден одағы елдерінің үштігі пішінінде Еуразиялық сауда-өндірістік
палатасын құру ... ... ... ... ... алар ... ... жаңалықтар арнасын құру жөніндегі жұмыстарды бастау
қажет. Бұл біздің елдеріміздің азаматтарын интеграцияның басымдықтары ... ... ... және ... ... ... ... Н. Ә. Назарбаев Еуразиялық экономикалық кеңістіктің атқарушы
органдарын Астанада – Еуразия субматеригінің географиялық кіндігінде ... ... ... Бұл ... ... ... жоқ. Бұл біз үшін
айтарлықтай жүктеме болар еді. ... ... ... ... ... ... Қазақстанға әділетті ризашылықтың көрінісі
болар еді. Орталық офистің ... орын ... жаңа ... ... ... ішіндегі, сондай-ақ бірлестіктің сыртындағы
күдіктерден арылтады. Бұл енді ... ... ... ... ... туғызады. Кезінде біздің ТМД-ның штаб-пәтерін Минскіде
орналастыру туралы ... нақ ... ... ... ... одақ
штаб-пәтерінің Брюссельде орын тебуі де кездейсоқ емес.
ХХІ ғасырдың екінші ... ... ... ... ... ... ... нақты келбетін иеленіп келеді. Ол біздің
елдеріміз бен халықтарымызды өркендеу мен ... ... ... ... ... ... ... дәлелдей алды. Шешуші саяси шешімдер
қабылданды.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы егемендігінің жариялануымен еліміздің дербес
сыртқы саясатын қалыптастыру және ... ... ... Бұл ... Азия әлемнің жетекші мемлекеттерінің геосаяси мүдделерінің тоғысқан
жері болуы назарға алынды. Бұрынғы кеңестік кеңістікте пайда болған ... ... ... ... ... ... роль
атқарды. ҚР әлемдік қауысдастықтағы орны мен ... ... ... ... ... ... Тәуелсіз Қазақстанның алдында ұлттық
қауіпсіздік және ... ... ... ... міндеттері
тұрды. Оның ішінде, халықаралық, әскери және қорғаныс саясатында, ұлттық
және аймақтық мәселелерді шешуде негізгі ... ... ... сауда-экономикалық серіктестерді белгілеу міндеттері тұрды.
ҚР Конституциясына сәйкес, ҚР ... ... ... өкілдік етеді, халықаралық келісімдерге қол ... ... ... ... ... ... ... сыртқы саяси стратегиясын анықтайды. Тәуелсіздіктің
алғашқы жылдары ҚР-ның сыртқы саяси тұжырымдамасы ... ... ... ... ҚР ... ... 1992 жылы ... айында
жарық көрген «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы және дамуы
стратегиясы» деп аталатын еңбегінде былай ... ... ... ...... және ... реформалар негізінде еліміздің
тұрақты дамуын қамтамасыз ету ... ... ... ... және оны ... ... ... Тәуелсіздік жылдары
Қазақстан өзімен көршілес мемлекеттермен «Достық қарым-қатынастар белдеуін
қалыптастырды және жетекші әлемдік, аймақтық ... ... ... ... негізінде қарым-қатынастар орнатты». ... ... ... объективті және сапалы стратегиялық болжауларға, терең
ғылыми-теориялық негіздемелерге және ... ... ... ... мен ... ... асыру жүйесіне сүйенуі қажет. Жоғарғы
дәрежеде стратегиялық бағытталуы тиіс, оның ... ең ... ... міндеттердің орындалуында белсенділік танытуы қажет. ... ... ... ... және ... ... ... ету.
Ұлттық қауіпсіздік жүйесін және сыртқы саясатын қалыптастыруда
Қазақстан өзінің ... және ... ... назарға алуға
тиіс болды. Қазақстан Еуропа және Азияның қосылған жерінде, яғни Батыс ... ... ... және ... ... ... орналасқан. Территориясы бойынша әлемде ... ... ... ... ... мен ... ... тыс қалуы мүмкін емес еді. ҚР сыртқы саясатының
негізі болып жалпыға танылған ... ... мәні алыс және ... шет мемлекеттердің өзара
тиімді ынтымақтастықты орнату және ... ... ... ... – Ресей, Қытай және Орта ... ... ... ... ... ... территориясымен
атақты Ұлы Жібек Жолы ХХІ ғасырда осы Ұлы ... ... ... ... құны сан ... жоба ... ... Батыс Еуропа мен Батыс
Қытай арасында жақын уақытта Қазақстан ... ... ... ... ... болады. Қазақстан өзінің
территориясы арқылы өтетін авто-мигистральдің құрылысын ... ... ... ... ... ... ... қарым-
қатынастар орнатуға қызығушылық таныта бастады. Әлем елдерінің ... ең ... ... – бұл ... табиғи байлықтар мен пайдалы
қазбалар қорының мол болуы. Жыл сайын Қазақстанда 1,5 млрд.тоннадан астам
пайдалы ... ... ... ... қоры көздері бойынша Қазақстан
әлем бойынша 8-орынға ие. ... ... ... газ ... ... ... 50 ... газ қорларымен 70 жылға дейін ... ... қоры ... ... әлемде 1-орын, уран қоры бойынша ... сала 100 ... ... ... ... мыс, марганец, мырыш
қорлары бойынша 4-орын, қорғасын мен темір қоры бойынша ... ... ... ... ... және ... ... аллюминий және никель 10-
орынға ие. Дүниежүзілік банктің сараптамалары бойынша ҚР капитал ... ... ... 20 ... ... ... 2017 ... қарай
Қазақстан мен Түркіменстан негізгі газ ... және ... ... ... 2015 ... ... Каспий мұнайының
негізгі қайнар көзі ... ... ... ... ... ... ХХІ ... энерго-ресурстардың
негізгі көзі ретінде назар аударуда. Бұдан ... ... ... ... ... экспортқа астық шығаруда. Өзінің сыртқы саясатының
негізгі бағыттарын анықтауда ... ... ең ... жоғарыда
айтылған геосаяси факторларды пайдаға асыруды көздейді.
Қазақстанның мүдделері ... ... ... ... ... ... ... дамытып отырған мемлекеттердің қатары күн
санап көбеюде. Ал, елордада шет ... ... ... ... ... маңызды серіктес ретінде беделінің өсуінің
дәлелі болып табылды.
Тәуелсіздік жылдары Қазақстанды егеменді мемлекет ... ... ... мемлекеті таныды. Алматы мен Астанада 70-ке жуық ... ... ... ... жүргізуде.
Қазақстан ХХІ ғасырда өзінің сыртқы саяси басымдықтарын жаңа ... ... ... ... ... Қазақстан сыртқы саясатының
негізгі мақсаттары мен ... ... ... қала береді. Бұл –
ұлттық мүдделерді қорғау; жүйелі және тепе-теңдік сыртқы ... ... ... ету мақсатында қолайлы жағдайларды туғызу; ... және ... ... ... ... ... қорғауға және әлемдегі тұрақты дамуды қамтамасыз етуге
атсалысу болып табылады.
Қазақстан екінші мыңжылдықтың басында ... ... ... ... ... арасында бірінші болып ЕҚЫҰ және ИКҰ сияқты
беделді халықаралық ... ... ... ... ... ... ... ЭКСПО-2017 көрмесі өткізу мәртебесіне ие болды Бұл
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бола алады. Мұндай жетістіктерге Қазақстан өзінің тәуелсіздік
алғалы бергі 20 ... ... ... ... сыртқы саясатында үздіксіз
халықаралық ынтымақтастықтар және ... ... ... ... пен ... ... ... қол жеткізді.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Акимбеков С.М., Итоги председательства Казахстана в ОБСЕ: Материалы
междунар.конф, г. Алматы, 10 декабря 2010 г., ... ... ... исследований при Президенте Республики
Казахстан, 2011.
2. Ашимбаев М.С. , Шоманов А.Ж. Страны и регионы мира в ... ... ... ... ... 2006.
3. Богатуров А.Д, Дундич А.С, ... Е. Ф. ... ... ... и ... отношения в 2000-х годах.
Очерки текущей политики. Выпуск 4. М.: НОФМО, 2010.
4. Богатуров А. Д., Дундич А. С., ... В. Г. ... ... ... ... ... и документы: Учеб.пособие для студентов
вузов.Москва.Аспект Пресс, 2011.
5. Жумалы Р. Геополитика Центральной Азии. Алматы 2006.
6. ... С.К., ... ... ... в ... ... г. Алматы, 10 декабря 2010 г., Алматы, Казахстанский
институт ... ... при ... ... 2011.
7. Лаумулин М.Т. Центральная Азия в зарубежной политологии и мировой
геополитике. Том ІV: Центральная Азия в XXI ...... ... ... РК, 2009.
8. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында. Алматы Атамұра 2003.
9. Назарбаев Н.Ә. Бейбітшілік кіндігі. Алматы Атамұра 2003.
10. Назарбаев Н.Ә. Сындарлы он жыл. ... ... ... Назарбаев Н. А. Казахстанский путь, – Караганда, 2006
12. Назарбаев Н.А. ... ... и ... ... ... государства., Алма-Аты, «Дауір», 1992
13. Послание Президента Республики Казахстан — Лидера ... ... ... ... «Стратегия “Казахстан-2050”: новый
политический курс состоявшегося государства» (Астана, 14 ... ... ... ... посвященных обсуждению Послания Главы
государства / Отв. ред. Б.К. ...... ... ... исследований при Президенте Республики
Казахстан, 2013
14. Послание Президента РК Н.А. Назарбаева народу ... ... ...... ... ... ... круглого стола (г. Алматы, 31 января 2012 г.) / Отв. ... ... Б.К. ...... КИСИ при ... РК, ... ... К. Дипломатия Республики Казахстан . Астана 2001.
16. Токаев К Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации. Алматы
2000.
17. ... К ... ... 2003.
18. Султанов Б. К. Казахстан в современном мире: реалии и ... КИСИ при ... ... ... ... ... Б.К. ... и интересы мировых держав в Казахстане. Алматы
2002.
20. Султанов Б. К. ... ... ... ... Н.А. Назарбаева в 2011 году Алматы: Казахстанский институт
стратегических исследований при Президенте Республики Казахстан, 2012.
21. Султанов Б.К. ... Л.М. ... ... ... ... ИМЭП ... ... Султанов Б.К. Евразийская стратегия суверенного Казахстана. Алматы.
КИСИ баспасы ... ... ООН. ... ІҮ. ... Ассамлея. Электронный ресурс:
http://www.un.org/ru/documents/charter/chapter4.shtml
-----------------------
[1] ... Б.К., ... ... ... в ... ... ... Казахстан достижения независимости и
взгляд в будущее, Материалы IX ... ... ... 20-летию независимости Республики Казахстан, г. Алматы, 14 июня
2011 г, Алматы: КИСИ при ... РК, 2011, ... ... ... Республики Казахстан — Лидера нации Н.А. НАЗАРБАЕВА
народу ... ... ... ... ... ... государства»,Астана, 14 декабря 2012, г., Материалы
мероприятий, посвященных ... ... ... ... ... ... стратегических исследований при Президенте
Республики Казахстан, 2013, 28-бет,
[3]Назарбаев Н. А. ... ... ... 2006 – ... ... Б.К., ... ... суверенного Казахстана, Алматы,
КИСИ баспасы 2005,28-бет
[5] Назарбаев Н. А., Казахстанский путь, Караганда 2006, ... ... Б.К., аты ... ... ... ... Б.К., аты ... кітап, 93-бет
[8] Мухамеджанова Д.Ш., Казахстан и международные интеграционные ... ... КИСИ при ... РК, 2011, ... Б.К., ... ... ... К.Л. «Глобальные проблемы безопасности и Казахстан».
Казахстан и глобальные вызовы современности: материалы научно-практической
конференции, г. ... 19 мая 2010 г, ... КИСИ при ... ... 71-бет
[11] Додонов В.Ю., «Формирование механизма антикризисного сотрудничества
Казахстана и России как ... ... ... на евразийском
пространстве», Экономическое и политическое сотрудничество Казахстана и
России ... гг., ... и ... ... II ... ... совета , г. Москва, 14 ... ... ... ... ... стратегических исследований ... ... ... 2011. ... ... К.Л., ... ... Тимофеенко Л.А., «Стратегические интересы США, Китая, ЕС и России ... ... ... регион: актуальные проблемы развития
(экспертный взгляд): Коллективная монография, Алматы: КИСИ при ... 2012, ... ... М.Т., ... Азия в зарубежной политологии и мировой
геополитике, Том V, ... Азия в XXI ... ... КИСИ при
Президенте РК, 2009, 48-бет
[15] ЛАУМУЛИН М.Т., аты аталған кітап.,49-бет
[16] аты аталған ... ... ... новостей,ТHENEWS.KZ,
http://thenews.kz/2012/02/03/1025470.html
[18] Тимофеенко Л.А., «Казахстан в международных организациях» Казахстан 20
лет независимости, Монография, Алматы, КИСИ при Президенте РК, 2011, ... ... ... Т.А., ... Б.К., ... Казахстан: настоящее и
будущее, Алматы, КИСИ при ... РК, 2011, ... ... С.Д., ... Республикасы және Біріккен Ұлттар Ұйымы
(БҰҰ)»
Қазақстан Республикасы әлемдік саясат жүйесінде. Қарағанды, Қараганды
мемлекеттік техникалық университеті ... 2011, 17-18 ... ... ООН. Глава ІҮ. Генеральная Ассамлея. Электронный ресурс:
http://www.un.org/ru/documents/charter/chapter4.shtml
[22] Выступление Президента РК Н.А. Назарбаева на ... 62-й ... ... ООН, ... 25 ... 2007 г. Президент Н.А.
Назарбаев и современный Казахстан, Том III, Н.А. ... и ... ... ... ... и ... в трех ... Алматы:
КИСИ при Президенте РК, 2010, 41-48 беттер
[23] Даниярова А.Е., Қазақстанның өзара әрекеттесуі және Солтүстік
Атлантикалық келісім ұйымы ... ... ... ... саясат
жүйесінде, Қарағанды, Қараганды мемлекеттік техникалық университеті
баспасы, 2011, 29-30 беттер
[24] Лаумулин М.Т., ... Азия в ... ... и ... Том ІV, ... Азия в XXI ... Алматы, КИСИ при
Президенте РК, 2009, 91-92-беттер http://kisi.kz/img/docs/4827.pdf
.
[25] Даниярова А.Е., ... ... ... НАТО и Казахстана. Электронный вестник НАТО. Электронный
ресурс: http://www.nato.int/cps/ru/SID-30211730-
7D295831/natolive/topics_49598.htm
[27] Виртуальный Шелковый Путь. ... ... ... ... ... ... М.Т., ... декларация ОБСЕ и обеспечение безопасности
на евразийском пространстве» Астанинская декларация ОБСЕ: навстречу
сообществу безопасности: Материалы ... ... (г. ... 23 ... 2012 г.) / Отв. ред. Б.К. ... ...... Казахстанский институт стратегических исследований при
Президенте Республики Казахстан, 2013.45-46- бет.
http://kisi.kz/img/docs/6286.pdf
[29] Рахимжанова А.Ж., «Влияние вызовов ... на ... в ... ... декларация ОБСЕ: навстречу
сообществу безопасности: Материалы международной ... г. ... 23 ... 2012 ... ... ... исследований при Президенте Республики Казахстан, 2013, 93-
94-бет http://kisi.kz/img/docs/6286.pdf
[30] ... С.М., ... ... ... в ... ... г. ... 10 декабря 2010 г., Алматы, ... ... ... при ... ... ... 42-43-бет
[31] Кушкумбаев С.К., Итоги председательства Казахстана в ОБСЕ: Материалы
междунар.конф, г. Алматы, 10 ... 2010 г., ... ... ... ... при ... ... Казахстан,
2011, 48-50-бет
[32] АБДЫКАРИМОВ С.О., «Итоги председательства Казахстана в ... ... ... в ... ... ... г. ... 10
декабря 2010 г., Алматы, Казахстанский институт стратегических исследований
при Президенте Республики Казахстан, 2011, 62-бет
[33] ЗАКИЕВА Ж.К., «От ... в ОБСЕ — к ... в ... ... ... в ОБСЕ: Материалы междунар.конф, г.
Алматы, 10 декабря 2010 г., Алматы, Казахстанский институт ... при ... ... Казахстан, 2011, 55-56-бет
[34] ЗАКИЕВА Ж.К., Аталған мақала, 56- бет
[35] Султанова Б.К. , ... и ... ... ... ... институт стратегических исследований при
Президенте Респуб-лики Казахстан, 2011. 27-бет
[36] «Төрағалық барысында нақты нәтижелерге қол ... ҚР ... ... Е. ... ... ... Қазақстан, Бейсенбі, 16 тамыз 2012.
[37].ҚАЗЫХАНОВ Е., Аталған мақала
[38] ЛАУМУЛИН М.Т. Центральная Азия в зарубежной политологии и ... Том V, ... Азия в XXI ... Алматы: КИСИ при
Президенте РК, 2009, 73-74-бет
[39] СУЛТАНОВ Б.К. ... Л.М., ... ... ... ... ИМЭП ... 2005, 5-6 бет
[40] Н. НАЗАРБАЕВ. Ғасырлар тоғысында, Алматы Атамұра 2003, 192-бет.
[41]Троицкий. Е.Ф., «Внешняя политика ... ... и ... ... ... ... Смағұлов Н.К., «Қазақстан Республикасының сыртқы саяси қызметінің
қалыптасуындағы Президент Н.Ә.Назарбаевтың рөлі» . Қазақстан Республикасы
әлемдік саясат жүйесінде, ҒАЗАЛИЕВ А.М. ред., ... ... ... ... ... 2011. 3-4 ... Султанов Б. К., Казахстан в современном мире реалии и перспективы,
Алматы, КИСИ при Президенте Республики ... 2008, 89-90- ... ... Б. К., ... ... 90-91 ... ... А.Д., Дундич А.С., Троицкий Е. Ф., Центральная Азия
«отложенный нейтралитет» и международные отношения в 2000-х ... ... ... ... 4, М, ... 2010, 55-бет
[46] Султанов Б.К. Музапарова Л.М. Становление внешней политики Казахстана.
Алматы. ИМЭП ... 2005. ... ... Б.К. ... Л.М. аты ... ... ... Лаумулин М.Т. Центральная Азия в зарубежной политологии и ... Том ІV: ... Азия в XXI ...... КИСИ ... РК, 2009. ... ... М.Т. аты аталған кітап. 40-бет
[50] Лаумулин М.Т. аты аталған кітап. 40-41-бет
[51] ... Н. Ә. ... ... ...... ... - ... агрегатор новостей. Электрондық ресурс :
http://thenews.kz/2011/10/27/954326.html
[52] Назарбаев Н. Ә. аты ... ... ... Н. Ә. аты аталған мақала.,
http://thenews.kz/2011/10/27/954326.html
[54] Назарбаев Н. Ә. аты ... ... ... Н.А., ... ... и развития Казахстана как
суверенного государства., Алма-Аты, «Дауір», 1992, 15-б

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан республикасының халықаралық ұйымдармен ынтымақтастығы17 бет
Босқындардың құқықтық режимінің негізгі сипаттамалары мен ерекшеліктері72 бет
Босқындардың құқықтық режимінің негізгі шектері мен ерекшеліктері68 бет
Халықаралық қылмыстық полицияның ұйымы шеңберiнде ынтымақтастықты зерттеу жолдары68 бет
Қазіргі замандағы халықаралық қатынастардағы интерполдың рөлі75 бет
Қазақстан Республикасына шетел жұмысшыларын жұмысқа тарту мәселесі: халықаралық құқықтық қырлары46 бет
XXI ғасыр басындағы Қазақстан-АҚШ өзара ынтымақтастығына энергетикалық әлеуеттің ықпалы және мәні107 бет
Азиядағы өзара іс-қимыл мен ынтымақтастық төңірегіндегі мәселелер8 бет
Балабақша мен отбасы қарым-қатынас ынтымақтастығы26 бет
Екіжақты және аймақтық деңгейдегі ынтымақтастыққа негізделген АҚШ-тың сыртқы саясатындағы Жапонияның ролі161 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь