Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4

1 КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ...

7
1.1 Кәсіпкерліктің мәні және экономиканы дамытудағы ролі ... ... . 7
1.2 Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың шетелдік тәжірибесі ... .. 16

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

26

2.1 Қазақстандағы кәсіпкерліктің қазіргі жағдайы және дамуының негізгі мәселелері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
26
2.2 Кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған қаржыны пайдалану тиімділігін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
32
2.3 «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасының тиімділігін талдау
40

3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІКТІ МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУДЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖӘНЕ КӘСІПКЕРЛІКТІ ДАМЫТУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ ... ... ... .


49

3.1 Қазақстандағы кәсіпкерліктің дамуын жетілдіру және мемлекеттік қолдау бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
49
3.2 Қазақстанда шағын және орта бизнес субъектілерін несиелеуді жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
60

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 67

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... 70
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытудың пайдасы, мемлекетімізге алып келер үлесі орасан зор. Дәл осы кәсіпкерліктің түрлерін дамытпай еліміздің экономикасын жандандыру, халқымыздың әлеуметтік хал-ахуалын көтеру мүмкін емес. Жұмыссыздықты жоюда, жалақы мен зейнетақыны уақытылы төлеуде, рынокты халыққа қажетті тауарлармен толтыруда, жеке өндірушілердің монополиясын шектеуде, депрессияны бастан кешіріп отырған жекелеген аудандарды қалпына келтіруде осы шағын және орта бизнес шешуші фактор. Қазақстанда шағын және орта бизнесті дамытуға байланысты шаралар Елбасы Н.Назарбаевтың 1997 жылы 6 наурызда қабылдаған «Шағын және орта кәсіпкерлікке мемлекет тарапынан қолдау көрсетуді жеделдету шаралары» деген қаулысынан басталды. Одан кейін «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы», «Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңдар қабылданды.
1.Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдаған «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» Жолдауы, 2014 жылғы 17 қаңтар
2. Бусыгин А. В. Предпринимательство. –М.: Дело, 2001.
2. Найт. Ф. Понятие риска и неопределенности // Тезис. Вып. 5. 1994. С.14
3. Шумпетер Й.А. Теория экономического развития. М.: Прогресс, 1983.
4. Грузинов В., Грибов В. Предпринимательство формы и методы организации предпринимательской деятельности // Экономика предприятия.-М.,2000
5. «Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» ҚР Парламентінің Жарсышысы №3 2000 ж.
6.Кубаев Е. Қырбасов Е. Бордоусов О. “Состояние и направления развития малого бизнеса и предпринимательства в Казахстане”, Алматы, 2000 .
7. Гайнутдинов Э.М. «Основы предпринимательства», Минск, «Высшая школа», 2000 г.
8. Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудағы халықаралық тәжірибе, www.damu.kz.
9. «Қазақстандағы және аймақтарындағы шағын және орта кәсіпкерліктің даму жағдайы туралы есеп» «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ, Алматы, 2014
10. «Doing Business 2014: Шағын және орта кәсіпорындардың қызметін реттеуді түсіну» баяндамасы // Бүкіләлемдік банктің ресми сайты: http://russian.doingbusiness.org/
11. Статистикалық деректер // Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің ресми сайты [Электрондық ресурс]. – Қолжетімділік режимі: http://www.stat.gov.kz/
12.Мониторинг малого и среднего предпринимательства в Республике Казахстан № 05-05/ 418 3 января 2013 года// www.stat.kz
13. Т.М. Әлиев «Қазақстан: «ресурстық қарғыс» па әлде «голландиялық ауру» ма?» // Вопросы экономики. – 2013. – № 6. – 17–35 беттер.
14. Қазақстан және оның аймақтарындағы шағын және орта кәсіпкерліктің даму жағдайы туралы есеп мәліметі, www.damu.kz.
15. Отчет об эффективности программы «Дорожная карта бизнеса 2020». АО «Фонд развития предпринимательства «Даму», Алматы, 2013
16. Темербулатова Ж. С. «БИЗНЕСТІҢ ЖОЛ КАРТАСЫ – 2020» бағдарламасын іске асыру барысында мемлекеттің инвестициялық жобаларының тиімділігін арттыру
        
        МАЗМҰНЫ
| |КІРІСПЕ ………………………………………………......……… |4 |
| | | |
|1 ... ... МЕН ... ... ... | |
| ... |7 ... ... мәні және экономиканы дамытудағы |7 |
| ... | ... ... мемлекеттік қолдаудың шетелдік тәжірибесі......|16 |
| | | |
|2 | ... ... ... ... ... | |
| ... ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗГІ | |
| ... |26 ... ... ... қазіргі жағдайы және дамуының | |
| ... |26 |
| ... |
| ... | ... ... ... бағытталған қаржыны пайдалану | |
| ... |32 |
| ... |
| |.... | ... | ... жол ... 2020» ... ... |40 |
| |талдау | |
| | | |
|3 ... ... ... МЕМЛЕКЕТТІК ҚОЛДАУДЫ | |
| ... ЖӘНЕ ... ... ... | |
| | |49 ... ... кәсіпкерліктің дамуын жетілдіру және | |
| ... ... |49 |
| ... |
| |.. | ... ... ... және орта ... субъектілерін несиелеуді | |
| ... |60 |
| ... |
| ... |
| |...... | |
| | | |
| ... …………………………………………………….. |67 |
| | | |
| ... ... ... |70 ... ... ... ... және орта кәсіпкерлікті
дамытудың пайдасы, мемлекетімізге алып келер үлесі ... зор. Дәл ... ... ... ... ... ... әлеуметтік хал-ахуалын көтеру мүмкін емес. Жұмыссыздықты ... мен ... ... ... рынокты халыққа қажетті
тауарлармен толтыруда, жеке ... ... ... ... ... ... жекелеген аудандарды қалпына келтіруде
осы шағын және орта ... ... ... Қазақстанда шағын және орта
бизнесті дамытуға байланысты шаралар Елбасы Н.Назарбаевтың 1997 жылы ... ... ... және орта ... ... ... көрсетуді жеделдету шаралары» деген қаулысынан басталды. Одан кейін
«Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы», «Жеке ... ... ... ... және орта ... қолайлы жағдайлар жасау
үшін, қаржылай және ақпараттық қамтамасыз етуді жетілдіру мақсатында Елбасы
«Қазақстан ... ... ... қолдау мен дамытудың
басымдықтары мен аймақтық бағдарламалары туралы» жарлық шығарды. ... ... ... ... ... және орта ... дамытудың жаңа
тәсілдерін ұсынып келеді. «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір ... ... атты ... да ... және орта ... ... назар
аудара отырып, «Шағын және орта бизнесті дамыту – ХХІ ғасырдағы ... және ... ... ... ... деп атап ... ... бүгінде кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ретінде өз ... ... ... ... ... етіп ... Міне, аз жылда
республикамыз ... ... және орта ... ... ... жалпыұлттық институттар құрылып үлгерді. Сонымен қатар, ... орта ... ... ... ... ... да ... жұмыс
жүргізуде. Кәсіпкерлікті қолдау үшін бір ... бес ... ... ... ... ... ... басымдықтар берілген.
Кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасауға және бизнестің билікпен
арадағы ... жаңа ... ... ... ... ... ... Республикасының Заңы ... ... ... көздейтін айтарлықтай салықтық жеңілдіктер
заңдық деңгейде қарастырылды. Оның сыртында, ... ... ... және ... салуды жақсарту жөнінен үлкен жұмыстар атқарылып жатыр.
Шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуды одан әрі ... ... ... ... да ... ... мен бағдарламаларды жүзеге
асырмақшы. Жоспарланған түрде, ... және орта ... ... ... ... ... қол жеткізіп, сол арқылы
мемлекеттің экономикалық және саяси тұрақтылығының берік іргетасы – ... ... ... күн санап артуда. Жалпы, алдағы ... ... ... ... ... ... ... және орта
бизнес арқылы бәсекеге төтеп ... ел ... ... алуы ... ... ... ... негізгі мақсаты болып ... ... ... ... қызметтің түрлері мен
ерекшеліктеріне, қазіргі ... ... мен даму ... талдау жасау
арқылы оған кедергі келтіріп ... ... ... ... шешу ... айқындауға талпыныс жасалды.
Тақырыптың зерттелу ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттерде ерекше көңіл
бөлініп, ғалымдар айтарлықтай үлес ... ... ... ... А.П. ... және т.б. ТМД
елдері үшін ... ... ... және оның даму ... ... ... ... кеңестік кезеңдері
экономикалық әдебиеттерде маңызды және жинақтап қорытылған еңбектер бар.
Экономиканың нарықтық ... ... ... ... жаңа ... ... ... бір деңгейлерде зерттелінуде.
Соңғы жылдары отандық ... ... А. ... ... Н.А. Поповтың, А. Шулустың еңбектері жарық көрген. Сондай-ақ,
оның даму ... ... ... Я.Ә. Әбубәкіровтің, А.
Қошановтың, О.С. Сабденнің, Д.Қ. Қабдиевтің, А. ... және ... ... көрініс тапқан. Дегенмен кәсіпкерлікті
мемлекеттік қолдау ... ... осы ... ... тәжірибелерді қолдана отырып талдау жүргізу зерттеуді талап
етеді.
Дипломдық жұмыстың ... мен ... ... ... ... тенденцияларын, оны мемлекеттік қолдау
бағыттарын негіздеу. Осы мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... Кәсіпкерліктің қызмет ету шарттары мен оны мемлекеттік ... ... ... Қазақстандағы кәсіпкерліктің даму ерекшеліктерін талдау;
- Кәсіпкерлікті қолдау құрылымдарының қызмет нәтижелерін бағалау;
- Қазақстандағы ... ... ... шаралары мен бағыттарын
көрсету.
Зерттеу пәні мен нысаны. Қазақстандағы кәсіпкерлікті ... ... мен оның ... ... пәні болып табылады. Зерттеу
нысаны Қазсқатанда әрекет етуші барлық шағын және орта бизнес субъектілері.
Дипломдық жұмыстың теориялық және ... ... ... ... қазақстандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері
құрайды.
Зерттеу барысында шағын және орта бизнесті ... ... ... ... және орта бизнесті мемлекеттік қолдау туралы» Заңы, ҚР-ның
нормативтік және ... ... ... ... мен ... ... Агенттігінің мәліметтері, ҚР Президентінің Жарлықтары мен
Үкімет Қаулылары, ресми мерзімді ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдау
механизмі мен оның тетіктерін негіздеумен анықталады. ... ... ... ... ... дамыту жүйесі мен оның құраушыларын,
мемлекеттік қолдауды дамыту бағдарламаларын жетілдіруге, ... ... ... ... ... ... ... жаңалығы кәсіпкерлікті
мемлекеттік қолдау механизмдерін зерттеу арқылы ұсыныстар беру ... ... ... ... ... төмендегідей нәтижелерге
қол жеткізілді:
- кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... жағдайы бағаланды;
- кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың негізгі бағыттары айқындалды.
Дипломдық ... ... ... 3 ... ... ... әдебиеттер тізімінен тұрады. Жалпы жұмыста барлығы 6 ... ... 27 ... әдебиеттер тізімінен тұратын 72 бетті қамтиды.
Бірінші тарауда кәсіпкерліктің қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық
негіздері қарастырылды.
Екінші ... ... ... ... мен ... талдау жасалынды.
Үшінші тарауда кәсіпкерлік қызмет проблемалары мен оны ... ... ... мен ... ... ... ... МЕН ҚЫЗМЕТ ЕТУІНІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1. Кәсіпкерліктің мәні және ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
дамудың кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... орын беріліп отыр. Кәсіпкерліктің даму саласында
теориялық және методологиялық тұрғыдан шетелдік ... ... ... ... 200 жылдық тарихы бар американдық ғалымдармен
жүргізілген ... ... ... ... бар. Соңғы жылдары отандық
ғалымдар да бұл салаға үлкен қызығушылық ... ... ... ... ... ... жағдайында экономикалық дамудың
кәсіпкерлік моделі экономиканы дағдарыстан шығарудың және оны ... жолы бола ... ... да ... ... ... және орта ... дамытуға көп көңіл бөлуі соның айғағы деуге
болады. Енді кәсіпкерліктің даму ... көз ... ... ... мен ... етуінің теориялық негіздеріне тоқталып өтейік.
«Кәсіпкерлік» ұғымы алғаш рет 1975 жылы ... ... ... ... айналымға енгізілді. Осылайша, ол белгілі бағамен сатып,
белгісіз бағамен сатушыны, яғни тәуекел етушіні сипаттады [2].
Қазіргі ... ... ... феномені турасында ортақ пікір
қалыптаспағандығы байқалады. Кәсіпкерлікке ... ... ... ... ... ... ... парадигманың
қалыптасуы жағдайында мәселелердің бірі болып табылады.
Бұл күнгі кәсіпкерлік ... ... ... ... кең ... ... бойынша, тиімді әрі жаңа өндіруші-
сатушы факторлар ... қсру ... ... ... процестердің
қажетті динамикасын қамтамасыз ететін қоғамдық қайта өндірудің өзіндік
факторы ретінде (капитал, жер және ... ... ... ... берер болсақ, кәсіпкерлік ... алу ... ... және ... өндіріс процесінің толықтай немесе жекелеген
кезеңдерін қарастыратын тәуекелдік, ... ... ... ... ... орташа статистикалық пайдадан ерекшеленеді, өндіріс
факторларының түпкілікті ... ... ... ... ... тыс ... ... сипатталады, нарықтық баға қалыптасатын және
қоғамдық шығындарға қарағанда жеке ... ... ... ... ... ... түсінігі экономикалық (уақытша)
шығындар теориясына негізделеді, осыған сай кәсіпкерлік табыс ... ... ... деп ... Есеп ... шығындары – есепті
қаржылай төлемдер мен шығындар, ресурстардың төлемдері.
Ішкі (субъективтік) – шаруашылық ... ... ... ... ескерілуі мүмкін емес жеке ресурстан жасалатын шығындар. Бұған
кәсіпкердің ... ... мен ... ... ... ... шығындар
– рента, капитал өсімдері, жалақы ретінде көрініс табатын жеке ... ... ... ... пайдалану нәтижесіндегі ықтимал максималды
табыстар. Қалыпты табыс – нақты шаруашылық саласында кәсіпкерді қалдыруға
жеткілікті кәсіпкерлік қабілеттіліктердің іске асуының ... ... ... ... ... және оның ізбасары
Иохан Генрих Тюнен) ... ... ... ... ... және инновациялық аспектілерін
қарастырмайды.
Кантильонның тұжырымдауынша, кәсіпкер ...... ... ... ... ие, ... ұмтылушы, табыс табуға үмітті және
шығындарға әзір тұлға.
Кәсіпкерді табысы мен шығыны оның ... ... ... ... ... ... ... табылады. Шығын өндіріс факторларының
жеткілікті түрдегі белгілі сатып алу ... мен ... ... ... ... ... тәуелді болады.
Кантильон ізбасарлары кәсіпкерлік кірісті, еңбекақы мен капитал
табысынан сапа жөнінен ерекшеленетін ... ... ... ... кәсіпкер капитал иесі немесе менеджерден сапалық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуда
капитал иесі мен кәсіпкер рөлін ... ... ... ... ... мен капитал ұсыну функциясының айырмашылығы –
қазіргі заманғы венчурлық капитал ... ... ... ... капиталист күні бұрын келісілген, жоғары табыс ... ... ... тәуекелді қажет ететін кәсіпорындар капиталын үлестіру
саласындағы кәсіби маман.
Кәсіпкерлік тәуекел ... ... үлес ... және ... ... ... адам – Фрэнк Хайнеман Найт (1885-1974)
атты американдық экономист. ... мен ... ... ... ... ... ... пайда болуын ол кез-келген тәуекелмен
емес, тек қана ... ... ... ... ... ... екі ... көрсетеді:
Сақтандырылатын тәуекел, яғни табиғаты тұрғысынан ерекше емес және
шаруашылық өмірде типтендірілген, оны ... ... ... ... ... ... болады. Мұндай
сипатта тәуекел белгісіздік факторы бола алмайды және оның ... ... ... саналады.
Кәсіпкерлік функция, төтенше белгісіздік және ... ... ... ... ... қатысты тән емес
ситуацияларды жүзеге асырады. Оқиғалардың ықтимал ерекшелігі белгісіз
болған жағдайда жеке ... баға ... ... ... кәсіпкердің іс-әрекетіне негізделген кездейсоқ факторлар
үйлесіміне тәуелдігінен ... ... ... ... түсу ... ... ... ие болады.
Сонымен қатар, жеке кәсіпкерлік ойлау қабілетін ұғынудың негізі
ретінде, оқиғалардың ықтимал ... ... ... ... және ... ... экономикалық ситуацияның типтендіріле алмауында
қажеттілік пайда болады.
Кәсіпкерлік позициямен нақты бизнесте ұстанымның қалыптасуы, ... ... ... ... ... ... ... адамның шұғылдануға
әзірлігін меңзейді. Мұндай әзірліктің бар ... ... ... ... ... ... адамның өз позициясының
соңғы жауапкершілігін өзіне жүктей білуімен жеткілікті болып саналады.
Соңғы жауапкершілік ұғымынан ... ... ... тәуекел ғана кәсіпкерлік табысқа жетелейді және ... ... ... ... ... ... [3].
Кәсіпкерліктің инновациялық теориясы американдық экономист Иозеф
Шумпетер есімімен байланысты. Ол ... ... даму ... «жасампаз жоюшылық» концепциясын алға тартқан. Бұл ... ... ... пен ... ... жаңа
комбинацияларымен сипаттандырылатын жаңа өндіріс ... ... ... ... ... ... ... қабілеттер негізінде
жаңа комбинацияларды жүзеге асыратын кез-келген адам ... бола ... ... ... мақсаты ретінде келесі бес жағдайды
көрсетеді:
1. Тұтынушыларға ... жаңа ... ... ... ... жаңа ... жасалуы қайта өндірудің жаңа әдісін енгізу;
2. өндіріс үрдісі мен коммерциялық қызмет тегі ... ... Жаңа ... ... ... ... игеру;
4. Бұл қайнар көздің бұдан бұрын бар болуы назарға алынбағаны, қол
жеткізілуі ... ... әлі де ... ... ... ... ... фабрикат немесе шикізаттың жаңа қайнар көздерін алу;
5. Еңбекті ұйымдастырудың жаңа әдістерін енгізу.
Осы ... ... ... ... деп - ... ... ... мүліктің меншікті құқығы кәсіпкердің негізгі сипаты болып
есептелмеумен қатар оның ... ... ... ... табатын жаңа
комбинацияларды іске ... ... ... ... ... ... ... тұжырымдары Ф.Найттың тұжырымдарының тікелей
жалғасы болып есептеледі. ... ... ... жаңа ... ... мен ... белгісіздіктің пайда болуы бір-біріне тығыз
байланысты [4]. ... ... ... ... ... ... шаруашылық практикада болса, оларды көбіне теңестіріп
қарастырады. ... ... аясы кең, ... ... ... қатысушы жақтарының арасында пайда болатын қарым-
қатынастарды ... тек ... ғана ... ... ... тұтынушы,
жалдамалы жұмысшы және мемлекеттік құрылымдарды қамтиды.
Кәсіпкерлік табыс табу мақсатында еңбек ету, қызмет көрсету және өнім
өндірумен айналысатын азаматтар ... ... ... жеке тәуекелі мен
жеке мүліктік ... ... ... ... жеке ... ... ... элементі болады. Осы орайда, тұтынушы,
еңбек және мемлекеттік түрлерімен қатар кәсіпкерлік бизнестен сөз қозғауға
болады.
Кәсіпкерлік ... ... ол ... ... оның ... – жеке талпыныс есебінен жеке өркендеуді қамтамасыз ету, ... ... ... ... Бір ... баю мүмкіндіктері келесі жақтың
әлсіздіктері кедергісіне тап ... ... ... адам ғана ... ... бола ... Өз пайдасын көздей отырып, кәсіпкерлер қоғам
игілігіне ... ... жеке ... ... өзін-өзі көрсетіп беки ... ... ... ... ... ... қызмет саласын
айқындау және шаруашылық жүргізудің типі ... ... табу ... ... ... ... демократияландырудың нәтижесі бола
отырып, адамдардың психологиясы мен ... ... ... сай ... мен ... өндірістің күрделі стагнацияларынан
босау үрдісіне ... ... өмір сүру ... мен ... типін
қалыптастырады. Кәсіпкерліксіз бизнес ... бұл тек оның ... ғана ... сонымен қатар даму факторы болып есептеледі.
Кәсіпкерліктің дамуы дегеніміз экономиканың рационализациялануы,
бәсекеге ... ... ... ... аз ... балластынан қол үзу, қоғамның басты ... ... ... өз ... іске ... Осыған байланысты, кәсіпкерлік
социалистік немесе капиталистік бола ... Ол ... ... ажырамас бөлігі болып табылады, еркін нарық ... ... ... ... ... дами ... Кәсіпкерлікке жасалған
кез-клеген қысым адамдарды құлға айналдырудың негізін құрайды.
Бизнестің элементі ретінде кәсіпкерлікті ... ... ... ... қарауға болмайды. Еңбексіз ... ... ... пен ... – материалдық және рухани игіліктерді
өндіруге мақсатты бағытталған үрдістері саналады, егер ... ... оның ... мен өмірлік игіліктерді құрудың қайнар көзі ...... ... ... ... ... ... құралы, қызығушылығы мен тікелей еңбектің соңғы нәтижесіне
тиесілі себепті ... ... ... алған субъектілердің өз-өзіне
бағытталған міндеттеуін ... ... ... ... тұсы ...... әдіс, тәсіл, сонымен қатар өндірістің
нақты ... ... ... ... ... сапалық тұрғыдан жаңа тиімді
түрі болып табылады. Осылайша бизнестің, шаруашылық жүргізу типі мен өмір
салтының ... ... ... ... ... белсенділіктің ерекше формасы ретінде кәсіпкерлік –
экономиканың әрі мемлекеттік әрі жеке ... іске асуы ... ... ... деп ... мемлекеттік кәсіпкерлік
ә) жеке кәсіпкерлік
Мемлекеттік кәсіпкерлік (заңнамаға сай) мемлекеттік мүлікті басқаруда
өкілетті болған немесе жергілікті басқару органдары (муниципалды ... ... ... ... ... ... мекеме атынан
экономикалық белсенділікті іске асырудың формасы деп есептеледі. Осы тектес
мекеме меншігі, мемлекеттік немесе муниципалды ... ... ... т.б. ... ... ерекшелеу формасы. Мұндай мекемелердің маңызды
ерекшелігіне олардың өз меншігіндегі мүлік бойынша міндеттемелеріне жаңа
беретіндігі жатады ... ... ... ... ... ... да мемлекеттік міндеттемелер бойынша жауап бермейді).
Жеке кәсіпкерлік, кәсіпкер немесе ... ... де осы ... ... ... ... ... асырудың формасы
болып табылады.
Әлбетте, мемлекеттік пен жеке кәсіпкерліктің әрбірі өзіндік ... ... ... іске асырудың негізгі принциптері ұқсас болып келеді. Осы
және басқа жағдайда ... ... ... асуы ... ... ... табысты максимумдауға ұмтылуды
қарастырады. ... қос ... ... да ... болып келеді.
Табыс түсіруге бағытталған инициативтік қызмет ... ... ... ... мыналарды қарастырады:
1) Тікелей өндіріс функцияларын жүзеге асыру, яғни ... ... мен ... ... (мысалы, машина жасау фирмасы, туристік
компания, конструктурлық бюро);
2) Делдалдық функцияларды атқару, яғни нарыққа тауардың шығарылуы және
осындай тауар өндірушісінен оның ... ... ... ... ... ... қызмет көрсету.
Мәселенің қоғамдық түсінігі, кәсіпкерлік қызметтің бірінші типінің
ерекше мәнінің барлығын көрсетеді, себебі қоғамдық ... ... ... ... ... мен деңгейінің жалпы нәтижесі) материалдық өндіріс
саласы мен ғылыми-техникалық және ... ... ... ... ... Басқа тараптан, іс жүзінде осы кәсіпкерлік типінен жасалған
қоғамдық қатынас приоритеттік мәнге ие ... ... ... ... ... ... да ... тигізеді, яғни делдалдықты атаған ... ... ... өмір ... мен ... ... әрбір мүшесінің
жағдайы айтарлықтай деңгейде делдалдық саланың қоғамдағы даму ... ... ... ... ... ұйымдастырылуы, жарнама, тауарды
үйге жеткізу, тауарға пошта, телефон т.б. арқылы ... ... ... жағдай өндірістік мақсат тауарларының тұтынушыларына да қатысты деп
есептеледі.
Делдалдық қызметтің мұндай қоғамды түйсінуі бірегей және негізгі ... Ең ...... ... ... бар болуы мен ақылға
сыйымды деңгейлерге дейін күрделенуі мына жағдайларға алып келеді:
1) мамандануды тереңдету ... ... ... ... еңбегінің
өнімділігін арттыру;
2) капиталдың айналым қарқынын жылдамдату;
3) объективті талап етілген өлшемдерге дейін тауар нарығын толықтыру
және соңғы тұтынушы мүдделеріне сай ... ... ... ... (себебі, делдал ең бастысы тұтынушы сұранысы және
тапсырыс ... ... ... байқалған өнімді алуға
маманданады; тікелей тауар өндірушісі ... ... ... ... ... ... мазмұны және оның қайта өндіру үрдісінің негізгі
кезеңдерімен байланысына тәуелді ... ... ... бөліп қарайды:
өндірістік, коммерциялық, қаржылық, делдалдық, сақтандыру.
Кәсіпкер тікелей қару факторы және еңбек нысаны ретінде ... ... ... сату ... ... ... ... жұмыс,
мәлімет, рухани құндылық өндіргенде кәсіпкерліктің өндірістік түрі ... ... осы ... ... өндіріс функциясы негізгі шешуші
болып табылады. Тікелей өнім ... ... ... қызмет
мынадай сипатқа ие:
1) дәстүрлі сипат (дәстүрлі ... ... ... ... ... ... өндіріс саласындағы кәсіпкерлік нарыққа арнап дәстүрлі немесе
инновациялық тауарлардың өндірісі мен жеткізілуіне негізделуі мүмкін. ... ... ... ... ... ... инновациялық
үрдіс болады. Жоғарыдағы кәсіпкерлік қызметтің бөлінісі, дәстүрлі
тауарлардың ... ... мен ... өндірісті ұйымдастыру,
өндірістің ... ... ... өнгдірілетін тауардың сапалық
сипаттамасның өзгеруімен жүзеге асатындығы туралы көзқарасқа негізделеді.
Кәсіпкер коммерциялық кәсіпкерлікте сатып алушыға, ... ... ... ... ... ... коммерсант, саудагер рөлін
атқарады. Мұндай кәсіпкерлікте табыс сатып аланатын бағадан құралады. ... ... ... ... алынса, сауда - коммерциялық кәсіпкерлікті
спекуляция деп атап ... ... ... ... қайшы, қайта сату
ережелерін ... ... ... ... ғана ... қылмыстық
спекуляциядан сөз қозғауға болады.
Қаржылық кәсіпкерлік – сатып алушыға сатылатын немесе ... ақша және ... ... ... алу ... ... ... ерекше формасы.
Сақтандыру кәсіпкерлігі болжамдалмаған апаттар нәтижесінде ықтимал
шығынның белгілі мөлшердегі өтемақысы үшін ... ... ... ... береді. Мүлік, денсаулық, өмір сақтандырылуы белгілі
жағдайларда ғана төлем жасайтын сақтандыру жарнасын ... ... ... кәсіпкерліктің формасына жатады. Себебі, мұндай
жағдайлардың ... табу ... ... ... ... бөлігі кәсіпкерлік табысын құрайды [5].
Кәсіпкерлік қызметтің қандайы болмасын мемлекеттің экономикасы аясынан
өзіне тиісті орнын, ... ... ... баршаға мәлім. Ал
бүгінгі таңда Қазақстандағы кәсіпкерліктің туындап дамуы, жүргізіліп жатқан
экономикалық реформалардың өзегі ... ... ... ... нарық
экономикасына көшудің бірден-бір жолы — мемлекет құрылымындағы әртүрлі аяда
қызмет атқаратын өндіріс, кәсіпорындармен тайталаса және ... ... ... бар ... ... ... ... болып
табылады. Демек, бұл кәсіпкерлік ... ... ... ... ... ... қатар, олардың басқару
бастамасында білікті және кәсіпкер ... ... ... ... ... жыл көлемінде жүргізіліп жатқан жекешелендіру
саясаты ... ... ... ... ... негізделген
монополизмді жойып мемлекеттік емес коммерциялық ... ... ... деп айта ... ... ... ... пайдалы нәтижеге жету және табыс табу мақсатында ... ... ... мен ... сондай-ақ дамытуға берілетін
несиелер есебінен, ағымдағы заңдардың шегінде жүзеге ... ... ... да коммерциялық қызметті айтамыз. Кәсіпкерлік халыққа қажетті
тауарлар, өнеркәсіп өнімдерін және ... ... ... ... ... мен ... есепке ала отырып жүзеге
асырылатын қызмет болғандықтан ол тек ... ғана ... ... ... ... табылады.
Бұрынғы заманнан қазіргі күнге дейін барлық мемлекеттерде өндірістің
дамуына маңызды роль ... ... ... ... ... да ... ... отыр. Бұрын қол өнер мен ұстаханаларға сүйенген шағын
кәсіпкерлік, бүгінде үлкен өнеркөсіптерге демеуші және ... ... ... ... ... салаға айналып отыр. Алайда қазіргі
таңда мынау шағын және орта кәсіпкерлік субъектісі деп кесіп айту өте ... ... ... критерийлер әртүрлі әдебиеттерде түрлі-түрлі
көрсетілген;
• критерий әр мезгіл сайын ауысып отырады;
... және ... ... да ... ... бір ... шағын кәсіпкерлік субъектісі болып саналу үшін
төмендегі төрт ерекшеліктердің ең аз дегенде екеуіне ие болуы қажет:
1) ... ... ... ... ... басқарушы
әрі кәсіпкерлік иесі болып табылады;
2) Капитал иесі көбінесе бір кісі немесе шағын топ;
3) Жұмысшылардың және ... бір ... ... ... немесе қызмет көрсету жергілікті жерде жасалады, алайда
бұл өткізу де ... ... ... ... ... Сондай салада жұмыс істеген кәсіпорынмен салыстырғанда, фирманың
көлемі шағын болуы шарт [6].
Бұл көлем жұмысшылардың санымен, сату және ... ... ... арқылы анықталады. ... атап ... әр ... ... ... ... ... Германияда шағын
кәсіпкерлікке жатқызу үшін оның ... саны 50 ... және ... ... ... 50 млн. ДМ-тен аспауы қажет. Бельгия болса сауда саттық
көлемі 15 млн. Бельгия франкынан ... ... 15-50 ... болғаны
орта кәсіпкерлік болып есептелінеді. Францияда жұмысшылар саны 50-ден аз
болса шағын, 50-500 арасында болса орта. ... ... ... ... ... ... алынады. Жалпы жұмысшылар саны ... ... онда ол ... ... ... ... ... Ал АҚШ-
та болса келесідей:
Шағын кәсіпкерлік:
а) ең көп жұмысшылар саны 50;
ә) ... ... ең көп 5 млн АҚШ ... ... ... ... 7 млн ... тәуелсіздік бір кәсіпкерліктің ең көп жүзден 25% акциясы басқа жеке
немесе заңды тұлғаныкі болуы мүмкін;
Орта ... ең көп ... саны ... баланс жиынтығы ең көп 27 млн. АҚШ долл;
б) ... ... ... 40 млн. ... ... ... шағын кәсіпкерлікпен бірдей.
Ал Қазақстанға келер болсақ, қазіргі таңда шағын және ... ... ... және ... ... ... кәсіпкерлікте 50, орта кәсіпкерлікте 250 адамға дейін жұмысшылар
болады деп көрсетеді. ... және орта ... - бұл ... ... түрі ... ... біз ... өз ерекшеліктеріне
сай танып білуіміз қажет.
Шағын және орта кәсіпкерліктің (ШОК) артықшылықтары:
• ШОК-те кәсіпкерлік иесі кәсіпкерлік қызметті ... ... және ... ... өзі ... ШОК-те кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... өзін еркін сезінеді. Сондықтан
да, олар әр жылдан, әрі жағдайға қарай ... ете ... ... ... проблемаларды алдын-ала біліп, оны ... ... ... Бұл өз ... ... ... ... т.б. шығындарға ұшыраудан құтқарады.
• ШОК-те кәсіпкерлік иесі ... әрі ... ... бір қауіп ... ... [7]. ... оны ... ... ... ... тұрады. Өйткені
кәсіби басқарушының ... жете ... оның тек ... немесе
жалақысынан айрылуына себеп болуы мүмкін, алайда ол ... ... ... ... ... та ... мұндай жағдайда тек материалдық шығынға ғана
ұшырап қоймай, ол ... ... ... ... ... ... ол жұмысты бар ... және ... ... Бұл өз ... ... және ... ... әрі сапалы
болуына итермелейді.
• ШОК-те алдын-ала жасалынған ... ... өнім ... Ал ... ... ... артықышылығының бірі ол
икемділігінде, яғни тұтынушының сұранысына қарай өнім өндіруінде.
• ШОК экономика ... ... ... ... ШОК ... ... ... үлкен ... ШОК жаңа өнім ... және жаңа ... ... ... жұмыссыздықты азайтады.
• Ірі кәсіпорындарды ... ... ... ... мен ... ... әл-ахуалының жақсаруына септігін тигізеді.
• Жергілікті жердің экономикасын жандандырады.
... ... ... ... Дағдарыс кезінде ірі өнеркәсіптер ... ... ... ... ... және орта кәсіпкерліктің кемшіліктері:
• ШОК-терде жеке ... ... ... және ... ... құру ... ... алу шарттары қиын.
• ШОК-те сенімсіздік жөнінде де келеңсіз жайттар кездесіп отырады.
Өйткені ... ... емес ... ... ... ... ... да маңызды.
• Несие алу қиындығы өз алдына, оны қайтару ... тағы ... ... ... дүние мүлкімен қоса атақ абыройынан да айрылады.
Сондықтан кәсіпкер несие алудан да ... ... ... ... және ... сату ... жоқ. Олар
қалауынша өз өнімін немесе қызметін жарнамалай ... соң ... ... ... және ... бере ... Мұның
бәрі қаржы тапшылығына байланысты.
• ШОК ... ... ... және ... ... пайдалана алмайды. Оның
орнына алушылармен тікелей өздері ... ... ШОК ... түрде нарыққа ... ... ... да ... ... сүйенетін келешекке бағытталған
сұраныс тек ... ... ... көзқарасына сүйенеді.
Бұл қателікке апарып соқтыруы ғажап емес.
• Жалпы ШОК ... өз ... ... ... ... Өйткені шетелдік нарыққа шығу көп ... ... ... ШОК ... ... материалдар мен ... ... ... ... ... материалға деген тапшылық
немесе оның бағасының өзгеруі өндірілген өнімнің өзіндік құнының жоғарылап
кетуіне соқтырады.
Сонымен, кәсіпкерлік ... оның ... ... және орта ... ... өте ... әрі ... факторы болып саналады. Бұл
кәсіпкерліктің, әсіресе шағын кәсіпкерліктің басты сипаты ... ... ... ... сұраныстарына өте икемді түрде ат салысуға
қабілеттілігінің болуы.
1.2 Кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың ... ... ... ... ... ынталандырудың нақты
шараларын айтудан бұрын, жақын және алыс шет ... осы ... ... жөн. Бұл жағдай бойынша бәрінен бұрын Өзбекстан
Республикасының ... ... ... Оның 1995 жылы ... қабылданған жеке кәсіпкерлікті дамыту заңында шағын және орта
бизнес прогресін ынталандыратын ... - ... ... ... ... ... қарастырылған. Оларға орта және шағын
кәсіпкерліктің ... ... ... ... ынталандыру
әдістерін,даму бағыттарын және тағы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің субъектісін
болып, есепті кезеңде жұмысшылардың орташа саны келесілерден ... ... ... ... ... ... –50 ... дейін, ауыл шаруашылығы мен өндірістік сфераның басқа
салаларында –25 адамға ... және тағы ... ... және орта ... субъектілерінің құқығын сақтауға
жәнке заңдылық мүддесін қорғауға кепілдік беріп, еркін бәсеке үшін жағдай
туғызады және ... ... ... және басқа ресурстармен
қамтамасыз етілуге бірдей мүмкіндік береді. ... ... ... және ... лауазымды тұлғалары мен қызметкерлері тарапынан
жеке кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... Мемлекеттік өкімет органдары өздерінің өкіметтілігі шегінде
қарастырып отырған субъектілер үшін ... ... ... ... ... ... және жеке кәсіпкерлікті дамытудың территориялық
бағдарламасын жасайды, ... ... ... ... ... және жеке кәсіпкерлікті дамытудың мемлекеттік ... ... ... ... ... қолайлы
кәсіпкерлік ортаны қалыптастыру, шағын және орта ... ... ... ... ... ... басқару органдары шағын және орта ... ... сай ... және ... ... ... ... мамандандырылған көтерме нарықтар мен жәрмеңкелер
ұйымдастыруға көмектеседі. Ауыл шаруашылық өндірушілер үшін ... ... ... ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерлік субъектілеріне ... ... және орта ... ... ... ... агенттердің сақтандыру
куәлігі бойынша арнайы қорлармен жүзеге асырылады.
Өзбекстан Республикасы нарықтық қатынастарға бір ... ... ... ... және ... ... ... біріккен
кәсіпорындар құру арқылы ТМД-ның басқа елдерінен, соның ішінде Қазақстаннан
бұрын өндірістің ... ... және ... ... ету.
Мемлекеттік сондай-ақ заемдық құралдар шаруа қожалықтарының микро
ортаға ... ірі ... және ... басқа) тәуелділігімен
байланысты бұндай кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... бұл ... мемлекеттің перспективті және ағымды есебіне байланысты
әртүрлі көлемде көрсетіледі ... ... ... ... ... ... аудандарды дамыту және тағыда басқа).
Шағын және орта бизнесті мемлекеттік ... ... ... дамыған алыс шетелдерде бұрыннан қолданылады. Мысалы, АҚШ-та
1953 ... ... ... ... ... ... ... ал 1978
жылдан «ұлттық құрылыс үшін шағын бизнес» бағдарламасы жүзеге ... бас ... ... сауда министірлігі тарпынан шағын
кәсіпорындарға көмек көрсету бойынша бірнеше бағдарламаны жүзеге асыру ... ... ... ... болатын. 1980-1990 жылдары бұл басқару 70
мың ... ... ... құру мен дамыту үшін 11 млрд доллардан
астам инвестетция бөлді және банктерден 31 млрд ... ... ... ... 180 мыңдай кепілдік берілді. Сондай-ақ бұл елде кадрлар дайындауға
көмек көрсету, ішкі нарыққа шығу, табиғи ... ... жою және ... ... ... жүзеге асырылған.
Шағын бизнеске жеңілдетілген салық түрінде қолдау көрсету аса маңызды
болып табылады. ... ... 50 мың ... ... ... кәсіпорындар
үшін салық ставкасы 15%, ал 75 мың доллар болса, 25%-ды құрайды. ... ... ... ... ... (1993 ... ... 2 миллион
жаңа кәсіпорын) пайда болды. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... отыр. Мысалы, барлық федералдық
ведомсвалар мен бюджеті 100 миллион долларды ... ... ... ... 12 ... ұсақ ғылыми-зерттеу компанияларының қызметін
қамтамасыз ету үшін өздерінің қаржылық ресурстарының 1,25%-ын беріп отыруға
міндетті.
Жапонияда ... және орта ... ... ... ... салу мен ... түрінде және тікелей бюджеттік қаржыландыру
негізінде жүзеге асырылады. ... ... ... бюджетті
қаржыландыру бірнеше арналар бойынша жасалады. Кейбір ... ... ... жыл сайын арнайы статья бойынша шағын кәсіпорындар
үшін қаржылық құралдар бөлінеді. ... ... бұл ... ... ... ... ... және заемдар бағдарламасы негізінде
қаржыланып отырады. Сондай-ақ ... ... үшін ... ... ... 12 %-ға, ал ... салық 6%-ға төмендеген.
Германияда шағын бизнесті қолдауды негізінен экономика ... ... ... ... жер ... ... органдар атқарады. Бұл елде шағын және орта кәсіпкерлікке қаржылай
көмек ... қана ... ... ... ... ... үшін 20 ... ұзақ мерзімді ссудалық жеңілдік жүйесі бар. Ол бойынша алғашқы он
жылда негізгі сома ... ... ... ... ... төлеудің
жеңілдік режимінде де қарастырылған. Мұнда алғашқы екі ... ... ... жылы –2%, ... жылы-3%, бесіншіде –5%, ол алтыншы
жылдан бастап жалпы ставка бойынша төленетін болады (8(.
Ал Италияда ... ... 40%-ға ... ... жабатын
мақсатты қаржыландыру және жеңілдікпен несиелендіру қолданылады. Несиелер
жаңа бастаманы ... ... үшін 15 ... ол ... ... жаңғырту
мен ұлғайту жағдайында 10 жылға беріледі. Және де ... ... ... ... ... (инвестиция сомасынан 25%), еңбек
өнімділігі мен өнім сапасының жоғарылауына себепші ... ... ... (40-50% ... ... ... ... жұмыстарын орындағанда (30%
шығынға дейін) салық жеңілдіктері бар.
Әлемнің әр түрлі елдерінде ... ... ... көп ... ... мен ... ... оның дамуы үшін
аса маңызды ... ... ... ... табылады. Осыған орай шағын
және орта кәсіпорындардың қаржылық мүмкіндіктерінің ... ... ... ... 3 топқа бөлуге болады: тікелей, жанама және ... ... ... ... ... ... ... шараларын
жанамамен үйлестіру арқылы қолдану үшін акцент жасайды, ол басқалары,
әсіресе ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру
бойынша негізінен шағын бизнесті қолдаудың жанама шарттарын ұлғайту жолын
тәуекелдік капитал қоғамы мен қаржыландыру арқылы жүзеге асыруда.
Жанама ... ... ... және ... жеңілдік беру, шағын
және орта кәсіпорындар үшін жеңілдіктер, кадрлар ... ... ... және ... ... жатады.
Қазақстанның ТМД бойынша ең ірі көршісі Ресейде. Президент ... 1996 жылы ... ... ... ... ... кең ... жүзеге асырылуда. Бұл елде шағын кәсіпкерлікті
қолдау осы саладағы ... ... ... үшін ... ... ... ... саясаттың маңызды міндеті болып табылады.
Осы мақсатта мемлекет өзінің заңды актілерінде ... ... ... ... және ... ... жүзеге асырудың
қарастырады.
1997 жылдан бастап шағын және орта ... ... үшін ... 500 млрд ... ... ... ... инвестициялық
несиелер бөлу қарастырылады және осы кезден бастап жыл сайын мемлекеттік
халықты ... ... ... 40%-ын шағын кәсіпкерлік сферасында жаңа
жұмыс орындарын құруға бағыттау жоспарланған.
Ресей федерациясының ... ... ... қолдау үшін
бюджетке сәйкес жылдық табыстан 0,5% ... ... бөлу және ... ... ... ... жеңілдіктер беруді қарастыру
жүктелген.
Шағын және орта бизнеске мемлекеттік қолдау көрсету басқа ... ... ең ... әрі кейінге қалдыруға ... ... ... ... шағын кәсіпкерліктің қалыптасуы оған деген
немқұрайлылық пен терең тамырының (экономикалық және ... ... ... ерекшеліктерге ие, әрі Республикадағы болып ... және ... ... сай ... ... соңғы
уақытқа дейін мемлекет тарапынан шағын және орта бизнеске тиісті ... ... ... ... ... болмағандығын, оның
терминологиялық қателігінен де байқауға болады, яғни 1992-1996 ... ... ... және орта ... ... ... ... деген атпен аталған болатын. Сонымен бірге ... ... ... ауыл ... ... ... ... сақтау
және қоғамдық іс-әрекеттердің басқа ... ... ... ... ... Бұл ... сондай-ақ «азын-аулақ» кәсіпорындардың
мемлекеттік меншік объектілерін жеке және жаппай ... ... ... айту ... Ал осы ... ... ... мен даму
перспективасын анықтаусыз берілген кәсіпорындардың шынында ... ... ... ... ... ... деп шағын және орта кәсіпорындар ... ... ... ... емес ... ... республикасында алдында қайта қайта сол бір ғана жедел
сұрақ тұр, ол; ... ... ... ... шағын кәсіпкерліктің
шынында процесіне алып келетін шағын кәсіпкерлікті нақты тиімді қолдауды
жүзеге ... ... ... да ... ... ... ... жолдармен жүзеге асырылуы тиіс: қаржылық көмек, кантрактілер ұсыну
және мемлекеттік сатып алу, ... ... ... ... және
кеңістік қызметтер, ол осылардың әр қайсысы өз ... әр ... ... және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын дайындауда
бәрінен ... ... ... және олардың мөлшерін, көркем
өнерпаз еңбек қызметі мен ... ... ... және ... ... ... және ... қолдаудың негізгі
бағыттарын анықтау қажет.
Қазақстан республикасында шағын бизнестің белсенді ... ... ... және ... ... ... ие болды. Шағын
кәсіпкерліктің дамуын қамтамасыз ететін ең басты құжаттардың бірі 1992 ... ... ... ... ... мен ... туралы» Заңы болды. Ол
жеке кәсіпкерлікті қорғау тәсілдері мен оны қолдаудың ... ... ... жеке кәсіпкерлік қызметке тікелей араласудан бас
тарту саясатын, жеке кәсіпкерлердің максимальды ... ... мен ... ... ... ... ... сферасында шағын және орта кәсіпкерліктің дамуында бағаланбас ролді
1993 жыл 15 ... ҚР ... ... ... бизнес
орталықтарын құру тәртібі туралы» шешімі алды. ... ... ... ... ... ... ... мен
жекешелендіру процесі кезеңдерінде пайда болған ҚР Президентінің 1994 жыл
10шілдедегі «1994-1996 жылдардағы ҚР-да кәсіпкерлікті дамыту мен ... ... ... ... ... пен кәсіпкерлік еркіндігін
қамтамасыз ететін «Бағдарламаны» бекітті. Келесі қадам 1994 жыл 1 қазандағы
ел Үкіметінің «Кәсіпкерлікті қолдау мен ... ... ... ... қаулысы болды. Онымен бірге «Кәсіпкерлікті қолдау мен
дамытудың қазақстандық ... ... ... құрылды.
«Қолдау орталығы» кәсіпкерлікті құқықтық және ... ... ... ... ... ... ... органы болды.
Кәсіпкерлікті қолдауда стратегиялық рольді 1997 жылғы 6 ... ... ... ... ... мен белсендендіруді күшейту
бойынша шаралар ... ... ... ... ... ... бойынша
өтпелі экономика жағдайындағы шағын кәсіпкерлікті ... ... ... ... сәйкес Қазақстанда шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... ... ... мақсат-міндеті елімізде шағын және орта кәсіпкерлікті
дамыту екені айтпаса да түсінікті. Орташаларға баса ... ... ... ... өзгермелі нарық жүйесі алдында дәрменсіздік ... ... ... ... ... ... ... отандық
тауар өндіру ісі жолға ... ... ... ... тартылды,
мемлекеттік қазынаға қаржы құйылды.
Жалпы Қазақстанда кәсіпкерлік қызметтің субъектілері заң жүзінде
белгіленген. Олар: ҚР азаматтары мен ... ... ... ... және заңды тұлға резиденттер болып табылады. Кәсіпкерлік қызметпен
айналысатын жеке ...... ... ... құрып немесе құрмай-ақ айналыса
беруіне болады. Ал ұжымдық кәсіпорындар, кооперативтер немесе ... ... ... өз меншіктерінің негізінде заңды тұлға құру
арқылы кәсіпкерлікпен айналысады. Енді аздап осы ... мәні ... ... Бұл ... ... ... дәстүрлі
көзқарастардан бөлек, келешегі бар концепцияда адамның мынадай іс-қимыл
әрекеті өзінің сипатына ... ... екі ... ... ... ... ... еркін-ерікті .қызмет;
• қондырма еріксіз қызмет.
Сол бірінші ерікті қызмет кәсіпкерлікке жатады, өйткені ол қызметті жүзеге
асырушы тұлғаның мүддесіне, ... ... ... мен әдістерін таңдау
еркіне, мақсат еткен ... ... ... ... Бірақ қанша ерікті қызмет болғанымен заңда ... ... ... Өйткені мемлекет мүддесіне, яғни ұйымдасқан қоғам
мүддесіне зиян келуі мүмкін.
Мемлекет ... ... ... ... ... ... ерікті сипатта болғанымен басқару қызметі басқарушы органның
мүддесіне, соған жету ... ... ... ... ... т.б. ... ... істеу еріксіз болып ... ... ... басты элементі болып есептелінеді.
Себебі, ол өндіріс аясындағы экономикалық ... ... ... ... ... өзі ... биліктің субъектісі және
мемлекеттік меншік иесі болғандықтан тікелей шаруашылық, ... ... ... ол тек әзірше жұмыс істеп, қызмет
көрсетіп жатқан ... ... ... ... ... ... ҚР ... Кодексінің 10-бабында дәл айтылған.
ҚР-ғы шағын бизнесті қолдау мен ... ... ... ... мен ... кәсіпкерліктің қарқынды дамуы үшін тиімді
жағдайлар құруға мүмкіндік берді және оны ынталандырды. Осындай ... 2002 жыл ... ... ... ... ... кодексі» болды. Онда
шағын бизнес ... үшін ... ... ... және
индивидуальды табыс салығын төлеу мен есептеудің ... ... ... ... режим» бөлімі қарастырылды. Бұл кезде шағын
бизнес субъектілеріне салықтық есеп беру, төлеу және ... ... ... ... ... ... және ... құн
салығының төлеушілері болып табылатын шағын ... ... ... ... ... ... құн ... сомасы қосылмайды. Олар
салық төлеудің көптеген тәртібінің ішінен біреуін ... ... ... ҚР-ның салық кодексімен бір реттік талон негізінде, ... ... ... ... арнайы салықтық режим және ... үшін ... ... ... ... ... ... қаржылық қолдау арнайы құрылған қаржы
институттары: «Қазақстанның Даму Банкі», «Ұлттық инновациялық қор», «Шағын
кәсіпкерлікті дамыту қоры», ... ... ... ... ... мен ... ұйымдар арқылы жүргізіледі.
Шағын бизнесті қолдауды дамытуда Қазақстанда әзірге венчур немесе
венчурлық қаржыландыру дамымай ... ... жаңа ... әлемдегі қазіргі белгілі компаниялар осы ... ... ... ... айту жеткілікті. Кәсіпкерлер үшін
банк несиесін алу қиын, өйткені банктерді ең алдымен несиенің ... ... ... ... ... ... ... зейнет ақы қорлары қатыспайды. Венчурлық
инвестициялаудың банктен ... ... ... асырылатындығында.
Сондықтан да қаржыландырудың тартымды көзі болып табылады. Демек, венчурлық
капитал мен қорларды пайдалану шағын және орта ... ... құру ... оларға жоғары технологияны ендірудің басты көзі болуы тиіс.
Шағын бизнесті жандандырудың тиімді тәсілдерінің бірі ... ... және ... ... Лизингтің негізгі артықшылығы кәсіпкерлердің
минимальды капитал салымы жағдайында ... ... ... ... ... ... құны оны пайдалану нәтижесінде алынған қаржыдан
жүргізіледі. Бұл кезде лизингтік төлемдер ... ... ... ... салығын есептеуде салық салынатын базаны қысқартады.
«Қаржылық лизинг» жөніндегі Заң 2004 ... 28 ... ... енді және
тәжірибеде лизингті қолдану кәсіпкерлерге, қаржы институттарына, ... ... ... ... ... ... қызмет еркіндігіне кепілдік
берілген. Кәсіпкерлікті ... мен ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді. Кәсіпкерліктің дамуына мол сенім,
мемлекет тарапынан кепіл, экономикалық ... ...... ... негізі ретінде — заңдар бар. ... ... ... жеке ... заңды тұлға құрамай-ақ осы қызметпен айналысуға
патент алған кезден бастап құқылы. ... бір ... ... ... ... ... ... және кәсіпкерлік қызметті жүзеге
асыруға құқық бсретін лицензия болып ... ... ... қожалығы құрамында: мердігерлік шарт және өзге
де азаматтық-қүқықтық шарттар негізінде бір ... ... ... ... бөлшек сауда желісінен басқа өздеріне тиесілі мүлікті, сондай-ақ
өндірілген, өнделген, ... ... ... оған қоса ... және ... ... сол үшін арнайы бөлінген жерлерде
немесе дүкендер арқылы сатумен айналысатын азаматтар; жұмыс істеп ... ... ... ең төменгі жиырма жалақы жиынтығынан аспайтын
азаматтар мемлекеттік тіркеуден ... яғни ... ... тұлға
құрмай-ақ жүзеге асырады.
Әлемдік тәжірибеде кәсіпкерліктің даму деңгейінің жалпы қабылданған
көрсеткіші ... ... ... 1000 ... ... саны
болып табылады. Қазақстанда бұл көрсеткіш 2004 жылдың 1 ... 6,3 ... де ... ... ал ЕЭҚ ... 30 дан кем емес. Бірақ
біздің елімізде кәсіпкерлердің саны жылжан ... өсіп келе ... ... жөн, ... кәсіпкерлік құрылымдарда жұмыс істейтіндердің де саны
өседі. Егер 2004 ... 1 ... ... бизнес кәсіпорындарындағы
жұмысшылардың саны есептік мәліметтер бойынша 482500 адамды құраса, яғни
экономикалық ... ... ... ... 20%-і ... ... ... үшін кәсіпкерліктегі жұмысшылардың саны 50%-тен кем болмауы
тиістігі қажет.
2003 ... ... ҚР ... ... ... 9 ай
мерзімге шағын бизнес субъектілерінің барлық тексерісіне мораторий
енгізілді. ... ... орта және ... ... ... тік ... ... жанданып, салық жиындарын ұлғайтуға мүмкіндік берді,
кәсіпкерлер өз ісін еркін және песрпективті жүргізуге мүмкіндік алды. ... ... ... ... ... ... органдардың
саны екі есеге қысқарды. Соған қарамастан кәсіпкерлерге көрсетілетін қысым
әлі де жоғары болып отыр.
Шағын кәсіпкерліктің дамуында кезеңді ... ... ... ... бар. ... кезде ең өзектісі қаржы-несие жүйесімен байланысты
мәселелер және олардың шағын кәсіпкерліктің қарқынды дамуын қамтамасыз ету
қабілетсіздігі болып ... 2003 ... 6 ... ... ... ... ҚР Заңы микрокредитті беру бойынша іс-
әрекетті жүзеге асырумен байланысты қатынастарды реттейді. ... ... ... ... ... белгілі бір мақсатқа оны беру жөніндегі
келісім-шартқа ... ... ... табылады.
ҚР-ның Конституциясына негізделген 2003 жылғы 28 наурыздағы “Несие
серіктестіктері туралы” ҚР Заңы нормативті актілерден тұрады және ... құру ... қайт ... жою, ... ... қызметін реттеуді анықтайды. Әлемдік ... ... ... ... оның құрамына еркін ... ... ... ... басқаруда барлық қатысушылардың теңдігі
болып ... Заң ... ... ... ... ... несие серіктестіктері мен микрокредиттік ұйымдарды ұйымдастыру
белгілі бір ... ... және ... дамуын қарастырады.
Келесі қадам лицензиялау процедурасын жеңілдету, өнімді сертификаттау
бойынша біріңғай органды анықтау қажеттілігі ... ... ... лицензия алу процедурасы жылдамдатылуы тиіс және сапа
сертификаты ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнесті дамыту ... ... ... ... ... ... ... деңгейде ЕврАзЭС
елдері арасындағы ... ... ... ... ... кедіргі келтіріп отырған шешімін таппаған
мәселелер баршылық. Әзірге олар екі ... ... ... ... ... ... ... экономикалық байланыстарды жетілдіру үшін
біздің еліміздің шекарасында тауарлар мен көлік құралдарының ... ... ... ... ... ... ... саяси акт Ресей, Қазақстан, Украина, Белоруссия
президенттерімен қол ... ... ... ... құру ... ... Бұл ... орындалуы оның қатысушыларына тауарларды
өндіру мен тасымалдауда шығынды төмендетуге, ... ... ... ... арттыруға мүмкіндік береді. 2003 жылы Ресей мен
Қазақстан арасындағы тауар айналымы 5,5 млрд АҚШ ... ... ... облыстардың экономикалық қатынастары құрайды.
Қазіргі кезде Қазақстан Үкіметімен шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік
қолдауға арналған бірнеше бағдарламалар ... ... ... жігері
шағын кәсіпкерлікті қолдаудың инфрақұрылымын дамыту, оны ішінде ең алдымен
ақпараттық қамтамасыз ету мәселелерін ... ... ... ... қолдаудың формалары мен тәсілдерін жетілдіру бойынша белсенді
жұмыстарды одан әрі ... ... ... ... ... отырған кедергілерді жою үшін атқарушы органдармен қабылданатын
шешімдердің ықпалын бағалау жолымен шағын кәсіпкерлік ... ... ету ... ... ... дамыту қоры 16 жыл бойы жаңа бастап жүрген және
қызмет етіп жүрген ... өз ... іске ... және ... ... қол ... ... келеді. «Даму» қоры шағын
және орта бизнеске қаржылық және ... емес ... ... ... ... атқарады, мемлекеттің, серіктестердің және
кәсіпкерлердің сенім артуына лайық ұйым болып табылады. 2014 ... ... ... ... жеке ... 16 мыңнан астам субъектісі
жеңілдікпен қаржыландыру мүмкіндігін ... ... жол ... ... ... ... құны 830 ... теңгеден асатын 3,6
мыңнан астам жоба бойынша ... ... ... 260-тан
астам кәсіпкерге несиелік кепілдіктер берілді. Тағы 55 мың кәсіпкер бизнес
жүргізу ... ... ... курсынан өтті. 2013 жылы «Даму» қоры
кәсіпкерлерді ... ... құру ... ... ... ... қалаларында және барлық облыс орталықтарында 17 Кәсіпкерлерге
қызмет көрсету орталығы толықтай жұмыс істеуде. Сондай-ақ 27 моноқаланың
барлығында ... ... ... (КҚО) және аудандарда 14
көшпелі КҚО кеңес беру ... ... ШОБ ... ... ... қоры ... маңызды міндеттерінің бірі болып табылады
(9(.
Барлығымыз ... ... 2050 ... ... ШОК ... ... жалпы
ішкі өнімінің 50%-ына дейін ұлғайту міндетін алға қойды. ... ... ... қоры ... ... ... үшін не-
сиелерді кепілдендіру, ... ... ... ... ... беру, кеңес беру қызметтерін көрсету және оқыту сияқты
құралдарды қамтамасыз ету арқылы осы мәселемен ... ... ... ... ... ... ... істеген уақытта 2013 жылғы
мамыр ... ... ... деңгейдегі банктер және лизингтік компаниялар
арқылы 2700-ден астам жоба қаржыландырылды, кәсіпкерлердің 1800 ... ... 400 жоба ... ... ... қаржыландырылды,
32 000 жаңа бастап келе жатқан және қызмет етіп ... ... ... 50 ... ... ... орны ... қолдау көрсетілді, кәсіпкерлікті
қолдауға арналған 161 аудандық ... іске ... ... ... ... атты бірыңғай веб-портал ашылды. Елбасының тапсырмасына сай
өңдеу өнеркәсібіндегі ШОК- ті қолдауға бөлінген ҚР Ұлттық ... 100 ... ... ... ... игерілгенін атап өткен жөн. Осы
уақтылы ... ... ... 438 ... ... ... ... 6% мөлшерлеме бойынша жеңілдікпен қаржыландыру ... Бұл ... ... ... жобаларға қаражаттың 38%-нан
астамы бағытталды. Өз алдына кәсіпорындар өндірісті кеңейтудің арқасында 4
518 жаңа ... ... ... етті. Қазақстанның ШОК секторын дамытуға
жәрдемдесуге бағытталған одан әрі жасалатын жұмыстың ... ... ... ... тұрғыдан қолдау көлемін ұлғайтатын болады,
соның ішінде бұл үшін ... ... әр ... ... ... ынталандыратын болады, сондай-ақ бюджеттен тыс
көздерден тартылған қаражаттың үлесін арттыратын болады. ... ... ... ... ... ... жалғастырылады.
Шетел тәжірибесі шағын кәсіпкерлікке қатысты ... ... ... жүйелік бағыт екендігін көрсетті. Бұл саясаттың маңызды
міндеті шағын және орта ... үшін ... ... ... ... ... дамуын, кәсіпкерлік инициативаны
ынталандыру шараларын ... ... ... ... ... ... құқықтық, қаржылық, материалды-техникалық, ақпараттық қамтамасыз
ету бойынша ... ... ... ... әрекет етеді. Осылайша
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... жүргізілетін кәсіпкерлікті қолдау ... ... ... ... ... ... емес ... белсендендіру; үшіншіден, отандық кәсіпкерлердің ... ... ... ... ету жағдайына бейімделуі.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ҚАЗІРГІ ЖАҒДАЙЫ ЖӘНЕ
ДАМУЫНЫҢ НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ
2.1 ... ... ... жағдайы және дамуының негізгі
мәселелері
Бүгінгі таңда қазақстандық бизнес бәсекеге қабілетті елдің негізгі
факторларының біріне айналып келеді. 2014 ... 11 ... ... ... ... ... ... шағын және орта бизнестің орта
санатты ... ... ... ... ... болып табылатынын
атап өтті. Қазақстандағы шағын кәсіпкерлік жаппай әрі қарқынды ... ... ... мұны ... және орта ... ... санының
көбеюі көрсетеді. 2014 жылдың басындағы жағдай бойынша ШОБ субъектілерінің
саны 1,5 млн. ... ... бұл ... ... әр ... ... ... етеді. Бүгінгі таңда ... ... ... іске ... ... ... жағдайлар жасалған.
Биліктің барлық деңгейлерінде мемлекеттің бизнеспен ... ... ... ... ынтымақтастық және даму ... ... ... ... ... ... ... бағытталған жүйелік шаралар қолданылуда. Жоғарыда аталғандарды
растайтын факт – ... ... ... ... ... ... ... 2013 жылдың қорытындылары бойынша ... ... ... ... ... рейтингтерде жоғары көтерілді.
Бүкіләлемдік Банктің 2014 жылғы Doing Business рейтингінің ... ... 189 ... ... ... 2012 жылмен салыстырғанда 3
орынға жоғары көтерілген (10(.
Сурет 1- ... ... Doing Business ... ... ... ... ресми ... ... ... рейтингте жағымды өзгерістер байқалады: Қазақстан
2008 жылы ... ... 2014 жылы ... ... Қазақстан бұл
рейтингтегі ең жоғары 47-орынға 2012 жылы ... ... жыл ... 189 елде ... және ... 10 ... бойынша елдердің рейтингін айқындайды.
Қазақстанның жоғары орыннан көрінуінің ... ...... қызмет
көрсету орталықтарында компанияны тіркеу уақыты қысқарды, сондай-ақ
меншікті ... ... ... ... ... ... ... «Doing Business» рейтингінің келесі
индикаторларының ... ... ... ... ... ... (145 ... 4 орынға көтерілген), «Меншікті тіркеу» (18-орын, 9 орынға
көтерілген), «Төлемге қабілетсіздікке рұқсат беру» ... 1 ... ... ... ... ... және ... сауда жүргізу»
(186-орын) сияқты индикаторлар өзгеріссіз қалды. ... ... 3 ... ... ... ... ... жүйесіне қосылу»
(87-орын, 2 орынға түскен), «Несиелеу» (86-орын, 4 ... ... ... ... 1 ... түскен) және «Келісімшарттардың
орындалуын қамтамасыз ету» (27-орын, 1 ... ... ... индикаторлар
нашарлаған. Тәжірибе жүзінде қазіргі кезде кәсіпкер ... оңай ... аша ... бірақ бұдан әрі кәсіпкер ... айып ... ... ... ... ... байланысты ШОБ-тің көлеңкелі
секторда болуы тиімді. Сонда да Қазақстандағы шағын және орта ... ... ... оларды жеңу үшін ең алдымен заңнаманы одан
әрі ... ... ... ... даму ... арттыруға, әкімшілік кедергілерді жоюға және жемқорлықты
жеңуге, инновациялық әлеуетті арттыруға, сондай-ақ кәсіпкерлік ... ... ... ... ... жүргізу қажет.
Рейтингтегі оң тренд «Өнімділік-2020», «Жұмыспен қамту-2020», «Бизне-
стің жол картасы 2020», Моно қалаларды дамыту ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдауға және дамытуға
бағытталған кешенді шараларды іске асырудың нәтижесінде ... ... ... жол ... ... іске асырудың аясында 2013
жылы келесі нәтижелерге қол жеткізілді. Жалпы ... 642 ... ... ... субсидияланды. 21 млрд. теңгені ... ... 204 ... 454 кәсіпорынға арналған өндірістік инфрақұрылым
қалыптастырылуда, инвестициялардың жалпы ... 95,9 ... ... құрайды.
Жаңа бастап жүрген 137 кәсіпкерге сомасы 408 млн. теңгені құрайтын гранттар
берілді.
Елбасының Ұлттық қордан кәсіпкерлікті қолдауға, ... ... ... және банк ... ... 1 трлн. теңге бөлу
бастамасы шағын және орта бизнесті қолдауға түрткі болды. Осы ... 100 ... ... ... және орта ... ... бөлініп,
кәсіпкерлерге беріліп үлгерді.
Жалпы барлық бағдарламалар ... 16 ... ... ... қаржылық
қолдау көрсетілді және 140 мыңнан астам адам бизнес жүргізу ... беру ... ... бұл ... ... ... шағын және орта кәсіпкерлік дамуының қазіргі жағдайына
мониторинг жүргізу де мемлекет тарапынан осы ... ... ... ... ... ... жеке ... жағдайына кешенді шолу,
сондай-ақ мемлекеттік қолдаудың іске асырылып жатқан бағдарламаларын талдау
осы сектордың дамуы жағдайын ... ... және оны ... ... ... ... бағыттарын анықтауға мүмкіндік береді.
2013 жылы Қазақстанда ... ШОК ... саны ... ... ... ШОК субъектілерінің жалпы саны 1 542 мың ... ал ... ... жүргізуші субъектілердің жалпы ... ... 95,1% ... ... ... Салалар тұрғысынан
қызметтер көрсету, білім беру, жылжымайтын мүлікпен жасалатын ... ... ... өсім ең ... ... ... 2- ... ШОБ субъектілер санының қарқыны
Ескерту: ҚР статистика жөніндегі Агенттік мәліметі негізінде
құрастырылған.
2013 жылы тіркелген және белсенді ШОК субъектілерінің саны одан әрі ... ... 2010 ... ... ШОК ... ... экономиканың қалпына
келуінің арқасында кеңейіп келеді. Жалпы соңғы 9 жылда ... ШОК ... саны ... белсенді субъектілердің саны 72%-ға артты (11(.
2013 жылдың соңына таман тіркелген ШОК субъектілерінің ... 2005 ... ... ... ... 799 мың ... белсенді
ШОК субъектілерінің абсолюттік саны 364 мың ... ... Бұл ... ген ШОК ... жалпы санындағы белсенді ШОК
субъектілерінің үлесі 2009 жылдың ... ... ... 68%-дан 71%-ға
дейін артса, 2010 жылы 55%-ға қысқарды. Жедел деректерге сай 2013 ... ... ша ... ШОК ... ... белсенді
түрде қызмет ететін ШОК субъектілерінің деңгейі 58%-ды құрады.
Шағын кәсіпкерліктің дамуына кедергі келтіретін ... ...... ... бөлігінде өз инвестициялық және айналымдық
қажеттіктерін қамтамасыз ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің кепіл беру қабілетінің төмен болуының ... ... ... пайыздық мөлшерле- мені ұлғайту арқылы тәуекелдің
құнын несиелерге аударуға мәжбүр. 2013 жылдың ... ... ... ... ... ... 9%-ға ... Сондай-ақ
өсімді тежейтін тағы бір мәселе – ШОБ қазір- гі уақытта негізінен делдалдық
саласында және қомақты қаржы ... ... ... ... ... ... ... ШОБ субъектілерінің құрылымы бүтіндей
экономика мен кәсіпкерлік сектордың сапалы дамуының маңызы көрсеткіші болып
табылады. ... ... ... кезекте өңдеу ... ... ... ... ... ... ... көп саны өз қызметін сауда
сферасында (44() және ауыл шаруашылығында (19() жүзеге ... Бұл ... ... ... ... саудадағы ШОБ субъектілерінің
үлесі 8(-ға, ал ауыл шаруашылығында 13(-ға қысқарды. Көлік және ... ... ... 7( өз ... ... асырады, құрылыс
саласында - 2(, өнеркәсіп секторында - 3(. Экономиканың ... ... ... субъектілердің үлес көрсеткіштері 2005 ... ... ... отыр ... ... ... ... көрінісі тұрғындардың
жұмысбастылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... субъектілерінің рөлін сипаттайды. Аталған көрсеткіш
экономика салаларындағы ШОБ-тің әрекет ... ... ... ... Жұмыспен қамтылғандар санының қарқыны сонымен ... ... ауыл ... ... қамтылғандар үлесінің қысқару
тенденциясын көрсетіп отыр, бұл кезде өнеркәсіп пен ... және ... ... ... ... 1(-ға, ... -2(-ға артқан.
Өнім өндіру көлемінің салалық құрылымын талдау өнеркәсіп сферасында
жұмыс істейтін субъектілердің позитивті ... ... ... ... ... барлығы 3( ғана өз қызметін ... ... ... ШОБ ... өнім ... 16( ... етеді. Ұқсас
жағдай құрылыс сферасында да орын алған, ... ... ... және өнім ... 20( ... етеді. 2013 жылдың соңына қарай
өнеркәсіп пен құрылыста жұмыс істейтін ШОБ өнім шығару үлесі 2005 ... 1(-ға ... ... ... ... көп үлес ала отырып (44() өнім шығару
көлемінің небәрі 23( ... ... ... ... ауыл ... да орын ... ... жалпы субъектілер санының 19( ие ... өнім ... тек ғана 12( ... ... және байланыс саласындағы кәсіпорын субъектілері ЖІӨ-нің өсуін
қамтамасыз ету бойынша экономикалық ... ... ... ... шығару көлемін ұлғайту арқылы шешеді: субъектілер санының 7( ие
бола отырып, аталған сала ... сала ... ... өнімнің
9( қамтамасыз етеді.
Сурет 3- Шағын және орта ... ... ... тұлғалардың
салалық құрылымы
Ескерту: Қазақстан Республикасының Статистика агенттігінің ресми
сайты www.stat.gov.kz
3-суретке сәйкес ШОБ ... ... ... ... ... ... ... мен машинаны ұсақ-түйек жөндеу жұмыстары, ауыл
шаруашылығы салаларында шоғырланған. Алайда ғылыми-техникалық жаңалықтар
және ... ... ... қуатты нарық игерілмей жатыр.
Қазақстанда елдің ЖІӨ-нің басым бөлігін ... ... ... қажет етпейтін жаңа технологияларды ... ... ие ... ... Мысалға, тау-кен барлау саласындағы кәсіпорындар көп
капиталды қажет ... және ел ... ... ... деңгейіне әсерін
тигізе қоймайды. Бұл салалардағы кіріс ... ... ... ... бұл ... ... жіктелудің күшеюіне әкеп соғады. Атап
өтетін жайт, «голландиялық аурудың» кейбір ... және ... ... бар. ... ... ... шикізаттық
(негізінен мұнай-газ) экспорттық секторға ... ... ... ... ... ... тәуелділігі, яғни «голландиялық
ауруға» шалдыққыштығы жоғары. Ресурстардың молшылығы ... ... ... ... сипаты қарама-қайшы
келеді. Бір жағынан қарағанда 2000 жылдары табиғат ресурстары барының және
оларды белсенді түрде ... ... ... ... ... жоғары болды. Басқа жағынан макроэкономикалық өсім әр
уақытта халықтың өмір сүру деңгейінің ... ... ... ... экономикасында және халқының әлеуметтік өмірінде жағымды
өзгерістер байқалып жатса да, тұрақты оң ... ... деп ... ... ... ... өсімнің аймақтық сипаты басым,
экономикаға шамадан тыс ... ... тән. ... аймақтық өнімнің
басым бөлігі екі облыста (Атырау және ... және ... ... ... ... және ... қалыптасады, оларда республика халқының 19,5%-ы
тұрады. Елдегі инвестициялық тартымдылық және ... ... ... бұл ... көш ... ... ... Қазақстан
халқының 73%-ы тұратын Оңтүстік Қазақстанның ауқатсыз облыстарында (Алматы,
Жамбыл және Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... тек 12,2%-ы ғана ... Бүкіләлемдік
банктің деректеріне сай 2010 ж. табиғат ресурстарының Қазақстанның ЖІӨ-не
қосқан тікелей үлесі 27,6%-ды құрады ... ... ... және ... ... дамыған елдердің көбінде бұл көрсеткіш
1,5%-дан аспайды), бұл кезде мұнайдың үлесі 22,4%-ды, газ 2,7%-ды, ... ... ... ... ... Минералды ресурстар және оларды
бастапқы қайта өңдеуден шығатын өнімдер экспорттың жалпы көлемінің ... ... ... ... 78%-ын ... мен газ құрайды. Бұл кезде
Қазақстан табиғат рентасын өз бетінше ... деп ... ... ... қайта құрылымдауға бағытталған тұрақты және
мақсатты жұмыстар жүргізудің нәтижесінде ғана «ресурстық ... ... ... ... ... ... болады. Бұл кезде жоғары
технологиялық салаларға ... ... ... гөрі құрылымдық саясатты іске асыруға бағытталған шағын
қадамдар, атап ... ... емес ... бәсекеге
қабілеттілігін арттыру мақсатында оларға субсидиялар беру үшін тұрақтандыру
қорының ... ... ... және орта мерзімді перспективада жоғары
нәтижелілігін ... (13(. ... және ... ... ... ... ... іске асыру маңызды. Қазақстанда
инновациялық ... көп ... ... бірақ бұл елдің әлемдік нарықтағы
бәсекеге қабілеттілігінің жоғарылауын әзірше ынталандырған жоқ. Жалпы
инновациялық ... ... ... жою және негізгі мәселелерді шешу
үшін экономика ғылымында келесі шараларды қолдану ұсынылады:
• ғылыми-зерттеу және ... ... ... ... ... ... ... жеке инвестицияларды тарту
механизмі арқылы);
• ғылыми-инновациялық қызмет субъектілерінің арасындағы барлық өзара
қарым-қатынастарды, соның ішінде ... және ... ... ... ұйымдастыру қызметін реттейтін нәтижелі ұлттық
ғылыми-инновациялық жүйе ... ... және ... ... меншікті қаражатты
бағыттайтын кәсіпорындарға ... ... ... ... ... технологиялар трансферті үрдісін жылдамдату;
• ғылыми-инновациялық кадрларды даярлау сапасын арттыру және олардың
қызмет етуіне және дамуына қолайлы жағдай ... және орта ... ... ... жағдайларында
нарықтық ортада жұмыс істеуге дайын ... тиіс ... ... ... ... ... ... қажеттіктерін қамтамасыз
ету үшін шағын және орта кәсіпкерлік секторына ... ... ... ... ... ... бұл ... оқу-кеңес беру құрылымдарының
жүйесін жасауды көздейді. Оқу-кеңес беру ... ... ... және қайта даярлау үрдісін ерекше жолмен ұйымдастыруға негізделуге
тиіс, бұл үрдіс шағын және орта кәсіпкерлікке арналған ... ... ... тигізетін дәстүрлі және арнайы оқу әдістемелерін қамтуға
тиіс. Қазіргі ... ... ... беру ... әр ... ... ... ескере отырып бизнесті ұйымдастыру
саласындағы ... ... ... ... ... ... Бұл
кәсіпкерлікке және шағын бизнеске бағдарланған оқытушыларды даярлауға;
үздік ... және ... ... ... ... ... ... үйретуге; оқытатын және консалтингтік
орталықтардың тармақталған желісін ... ... ... ... ... ... беру жүйесінің артықшылығы
тұрғындарға кәсіпкерлікті оқыту міндеттерін атқарудың ... ... ... ... ... ... ... жүз педагог дайындау қажет, олар жыл ... ... ... ... ... ... Ұстаздар мен оқушылардың
теория жүзінде ғана емес, ... ... де ... алуы ... ұжымдық кәсіпкер- лік қызметпен айналысу маңызды. Мектеп, ... ... және ... оқу орны ... үшін ... ... ... қолда бар өндірістік және оқу ... ... беру үшін ... ... ... ... ... және
орта бизнестің дамуына мемлекет жасайтын жағдайлар көп әсерін ... ... ... ... жыл ... бұл ... тартымды бизнес-
климатты жасауда маңызды қадамдар жасалды, мұны шағын және орта ... ... ... баға және оның ... ... ... секторын экономиканың «локомотивіне» айналдыру үшін мемлекет бірінші
кезекте ... ... ... ... ... ... ... тиіс.
2.2 Кәсіпкерлікті қолдауға бағытталған қаржыны пайдалану тиімділігін
бағалау
ҚР Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан жолы – 2050: Бір мақсат,
бір ... бір ... атты ... халқына Жолдауында айтылғандай,
мемлекет саясатының маңызды бағыттарының бірі – ... ... ... десек, бұл мәселе қаржы полициясының негізгі қызметінің бірі ... ... ... ... АҚ-ның жалғыз акционері болып
табылатын «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ-ның шешімі бойынша 2007 ... ... Қор ... ... және орта ... ... үшін екінші
деңгейдегі банктерде қаражатты ... ... ... ... ... ... басқаратын оператордың
функциясын атқарады. «Даму» қоры ... ... ... және ... бойынша ішінара кепілдендіруді жүзеге асыратын
қаржылық агент ретінде экономиканың ... емес ... ... ... ... жол картасы 2020» ... іске ... 2010 ж. ... ... ... ... ... «Даму» қорының кәсіпкерлікті қолдау жөнін- дегі
қаржылық емес бағдарламаларды іске ... ... және ... ... ... ... 2010 ... соңында «Бизнестің
жол картасы 2020» бағдарламасын «Кәсіпкерлік әлеуетті күшейту» ... ... ... ... ... қоры ... ... бағытталған ақпараттық-талдамалық қолдау жөніндегі
өзінің бірқатар бағдарламаларын іске асыруда.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 06.11. № 1039 ... Қор ... ... бірінші траншының 48,8 млрд. теңге
мөлшеріндегі қаражатын орналастыру жөніндегі оператор ретінде әрекет ... ... 2007 ж. ... ... экономикасын жаңғырту
жөніндегі мемлекеттік комиссияның 2007 жылғы 26.11. № ... ... жеті ... ... ... ... (14(.
2013 ж. жағдай бойынша револьверлік негізбен қайта бөлістіруді және
беруді ескере ... ЕДБ ... ... жиынтық мөлшері 92 827 млн.
теңгені құрады. Бұл сомаға 2 845 ... ... ... ... ... 32,6 млн. ... ... орташа мерзімі 26 айды құрады,
орташа сараланған пайыздық мөлшерле- ме – ... 16%, ... ...... 17,8%. Бағдарламаның аясында 3 116 жұмыс орны жасалды
(кесте-1).
Кесте 1- 2013 ж. ... ... ... траншы жөніндегі
негізгі көрсеткіштер
|№ ... ... ең көп ... ... ... (408 ... 18 811 млн. ... берілді) және Алматы қаласында (295 қарыз ... 260 млн. ... ... ... ... облысында берілген несиелердің
сомасы ең төмен, 2 000 млн. теңгені құрайды (82 қарыз ... ... 2- 2013 ж. іс ... берілген қаражаттың аймақтар тұрғысынан
қалыптасқан жағдайы
| |Аймақ |Іс ... ... ... |Жасалған |
| | ... ... ( ... ... |
| | ... | ... ... |
| | |млн. ... | | ... |
|1 ... облысы |4 872 |5,3 |130 |402 |
|2 ... ... |4997 |5,4 |171 |16 |
|3 ... ... |2190 |2,4 |93 |170 |
|4 ... ... |2000 |2,2 |82 |62 |
|5 ... ... |9035 |9,7 |353 |372 |
| ... | | | | |
|6 ... ... |2327 |2,5 |101 |176 |
|7 ... ... |4880 |5,3 |209 |99 |
| ... | | | | ... ... |
|8 ... ... |18811 |20,3 |408 |204 |
|9 ... облысы |6187 |6,7 |159 |197 ... ... ... |4161 |4,5 |170 |124 ... ... ... |5114 |5,5 |141 |51 ... ... ... |6743 |7,3 |224 |375 ... |Солтүстік Қазақстан |2798 |3,0 |104 |143 |
| ... | | | | ... ... ... |2328 |2,5 |75 |52 |
| ... | | | | ... ... қ |5125 |5,5 |130 |420 ... |Алматы қ. |11260 |12,1 |295 |253 |
| ... |92827 |100 |2845 |4161 ... ... және оның аймақтарындағы шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ... есеп ... ... ... қарастыратын болсақ, ең көп несие сауда саласындағы
жобаларға берілді, бұл саладағы жобаларды қаржыландыру ... іс ... ... жалпы сомасының 61%-ын құрады. Салалардағы несиелердің
үлестері келесідей: қызметтер – 16%, өнеркәсіп – 11%, құрылыс – 6%, ... ... – 3% және ауыл ... – 3% ... 4- 2013 ж. іс ... ... қаражаттың салалық тұрғыдан
қалыптасқан жағдайы
Ескерту: Қазақстан және оның аймақтарындағы шағын және ... даму ... ... есеп ... іске ... ... ... оң нәтижелерге қол
жеткізілді:
1. ЕДБ ... ... ... ... ШОБ
субъектілеріне уақтылы қаржылық көмек көрсетілді;
2. ЕДБ-дің ШОБ субъектілеріне беретін несиелерінің үлесі дағдарысқа
дейінгі деңгейде ... ... ... ... жеткілікті
болған жоқ, себебі: бағдарлама салалар ... ... ... жоқ. ... ... ... бұрынғы- ша қалды; бағдарламаның
ШОБ-тің негізгі құралдарын ... ... және ... ... ... ... Игерілген қаражаттың басым бөлігі айналымдық қаражатты
толықтыруға берілді;
3. қаражаттың аймақтарда бөлістірілуі ... ... жоқ; ... ... ... ... ... алушылар үшін
айтарлықтай жоғары ... ... ... ... траншының
ақшалай қаражатын орналастыру нәтижелеріне талдау ... ... беру ... ... түрде түзетуге мүмкіндік туындады.
Қазақстан Республикасы Үкіметі отырысының 2008 жылғы 28.06. № ... ... ШОБ ... ... үшін ... 50 ... ... туралы шешім қабылдан- ды. Бұл ... ... және ... ШОБ субъектілерін бірлесіп қаржыландыру бағдарламасының («50 ... ... ... ... Өз тарапынан Қор Бағдарламаны іске
асыруға 4,7 млрд. теңге мөлшеріндегі меншікті қаражатын ... ... 2008 ... ... ... ... ... экономикасын
жаңғырту жөніндегі мемлекеттік комиссияның 2008 жылғы 27.06. № 17-5/011-10
шешімінде айқындалған 10 ... ... ... ... 2014 ж.
01.01. жағдай бойынша серіктес банктер 3 719 ... ... ... ... ... сы 195 697 млн. теңгені құрады. Несиенің орташа
сомасы 53 млн. ... ... ... ... 39 айды ... орташа
сараланған пайыздық мөлшерлеме – жылдық 12,4%, тиімді пайыздық мөлшерлеме –
жылдық 14,0%. Бағдарламаның аясында 5 099 жұмыс орны ... ... ... ең көп ... Алматы қаласында (410 қарыз
алушыға 40 454 млн. ... ... ... облысында (346 қарыз алушыға
18 759 млн. теңге берілді) және Астана қаласында берілді (193 қарыз алушыға
16 624 млн. ... ... ... ең ... ... ... ... қарыз алушыға 3 148 млн. теңге берілді), Атырау ... (164 ... 4 681 млн. ... ... ... ... қарастыратын болсақ, ең көп несие сауда саласындағы
жобаларға берілді, бұл саладағы жобаларды қаржыландыру үлесі іс ... ... ... ... 47%-ын ... ... ... келесідей: қызметтер – 28%, өнеркәсіп – 11%, құрылыс – 6%, ауыл
шаруашылығы – 5%, ... және ...... 3- 2013 ж. ... бағдарламасының 2-ші траншы жөніндегі негізгі
көрсеткіштер
|№ ... ... ... ... ... ... ... қолданылған бүкіл мерзімде Қордың ... ... ... 1:1 ара қатынасында меншікті қаражатты бөлуге міндетті;
түпкілікті қарыз алушылар үшін несиелер ... ... ... шектеу қойылды (көп дегенде ... 12,5%); ... ... ... 500 мың ... ... ... (АЕК) дейін
ұлғайтылды. Бағдарлама ШОБ-ке арналған ... ... ... ... ... ішінара толықтыруға бағдарланды, оның мақсатына ШОБ-нің
құрылымын сапалық тұрғыдан арттыру кірген жоқ. Бұл Бағдарлама ... іске ... ... меншікті қаражатының қосылуы оң нәтиже берді,
бұл көптеген ШОБ субъектілеріне жеңілдікпен қаржылық ... ... ... ... іске ... «Даму-Аймақтар» бағдарламасы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 ж. 01.12. № 1039 ... ... ... ... ... ... ШОБ ... мақсатында жергілікті атқарушы органдардың Қорға несиелік
қаражатты ... ... ... Республикасының экономикасын жаңғырту
жөніндегі мемлекеттік комиссияның 2008 жылғы 21.04. № 17-5/011-08 шешімімен
бұл Бағдарламаға қатысу үшін 7 ... банк ... ... ... ... 2008 ... 28.06. № 25 ... сәйкес
«Даму» қоры Бағдарлама бойынша ШОБ жобаларын ... үшін ... ... 28 ... ... ... ... қоры берілген соманы әр
облысқа 2 ... ... ... ... ЕДБ-де орналастырды. Әкімдіктер
бөлген қаражаттың жиынтық көлемі тек 6,7 млрд. теңгені ғана ... ... ... ... арқылы орналастырылды. Қор өз қаражатының есебінен
Астана қаласындағы жобаларды қаржыландыруға 150 млн. теңге бөлді. 2014 ... ... ... ... ... 1 573 ... алушыны қаржыландырды,
қаржыландыру сомасы 64 092 млн. теңгені құрады. Несиенің ... ... ... ... ... ... ... 36 айды құрады, орташа сараланған
пайыздық мөлшерлеме – жылдық 12,5%, тиімді пайыздық мөлшерлеме – ... ... ... 2 815 ... орны жасалды.
Бағдарламаның артықшылықтары: әр аймаққа қаражат ... ... бұл ... бір ... шек ... қаражатты түпкілікті ШОБ
субъектілеріне жеткізуге мүмкіндік береді; ... ... ... ... ... бұл ... ... көлемін ұлғайтуға
мүмкіндік береді. Сонымен қатар жергілікті атқарушы органдар қаражатының
есебінен ... ... ... ... ... Бағдарламаны
қаржыландыру талаптарын айқындайды, бұл нақты аймақтың сұранысын және
қажеттіктерін барынша қанағаттандыратын жобаларды ... ... ... ... 2008 ж. 25.11. № 1085 ... Қазақстан Республикасы Ұлттық Қоры қаражатының есебінен Тұрақтандыру
бағдарламасының ... ... іске ... 117 ... ... бөлінді.
Бөлінген қаражат 2009 жылдың ақпан айында Қазақстан Респу- ... ... ... ... комиссияның 2009 жылғы 27.01. №
17-55/И-99 және 2009 ... 10.02. № ... ... ... ... банктің арасында бөлістірілді. Сондай-ақ ... ... ... меншікті қаражат салу арқылы Бағдарламаға
қатысуы мүмкіндігі көзделді. Алайда тек «АТФБанк» АҚ ғана ... 10 ... ... ... бөлді. Сөйтіп Бағдарлама ... ... пулы 127 ... ... ... 2014 ж. 01.01. ... бойынша
серіктес банктер 3 877 қарыз алушыны қаржыландырды, қаржыландыру сомасы
260 236 млн. ... ... ... ... ... 67 млн. теңгені,
несиенің орташа мерзімі 33 айды құрады, ор- таша сараланған ...... 11,3%, ... ... ...... 12,1%.
Бағдарламаның аясында 4 831 жұмыс орны жасалды (кесте-4).
Кесте 4- 2013 ж. Тұрақтандыру ... 3-ші ... ... ... ... ... ең көп сомалар Алматы қаласында (532 ... 69 717 млн. ... ... ... қаласында (412 қарыз алушыға 33
945 млн. теңге берілді) және Қарағанды облысында (383 қарыз ... 22 ... ... ... ... ... ең төмен сомаларының Жамбыл
облысында (51 қарыз алушыға 3 670 млн. теңге берілді), ... ... ... ... 4 259 млн. ... ... және Оңтүстік Қазақстан
облысында (113 қарыз алушыға 5 920 млн. теңге берілді) берілгені байқалады.
Салалық тұрғыдан ... ... ең көп ... ... саласындағы
жобаларға берілді, бұл саладағы жобаларды қаржыландыру үлесі іс ... ... ... ... 61%-ын ... ... ... келесідей: қызметтер – 16%, өнеркәсіп – 11%, ауыл ша- ... ... ... – 6%, ... және ... – 3%.
Бағдарлама ШОБ-ті қолдаудың уақтылы ... ... ... ... ШОБ ... үшін ... ыңғайлы:
1. ЕДБ-тер тиімді пайыздық мөлшерлемені көп ... ... ... ... алады;
2. несиенің ең көп сомасы 750 млн. теңгеге дейін көбейтілді;
3. ... ... ... ... үлесі 70%-ға дейін
арттырылды;
4. салалық шектеулер жоқ.
Өңдеу өнеркәсібі секторындағы жеке кәсіпкерлік субъектілерін ... ... деп ... қолдау мақсатында «Самұрық Қазына» ұлттық әл-ауқат
қоры» АҚ «Стресті активтер қоры» АҚ-мен және ... ... ... 2009
жылдың қазан айында «Даму-Өндіріс» бағдарламасын іске қосты. ... сай ... ... ... ... ... ЖКС банктерден
алған несиелерді жылдық 8% мөлшерлеме бойынша қайта қаржыландыру механзимі
арқылы ... ... ... ... болған: «БТА Банкі» АҚ,
«Казкоммерцбанк» АҚ, «Альянс Банкі» АҚ, «Қазақстан ... ... АҚ ... АҚ. САҚ ... ... сомасы 17,64 млрд. теңгені құрайтын
депозиттерді орнала- стырды. Аталған банктер бағдарламаға жалпы сомасы ... ... ... меншікті қаражатпен бағдарламаға қатысуға келісті.
Нақты банк үшін депозиттің сомасы ... ... ... ... бойынша банк портфелінің мөлшерін ескере отырып айқындалды. 2014
ж. 01.01. жағдай бойынша серіктес банктер 288 ... ... іс ... ( ... ... ... ) ... қаржыландыру
сомасы 77 258 млн. теңгені құрады, ... ... 6 133 ... орны
жасалды. Несиенің орташа сомасы 268 млн. теңгені, неси- енің орташа мерзімі
24 айды құрады, орташа ... ... ...... 8%, тиімді
пайыздық мөл- шерлеме – жылдық 8,5%.
2009 ж. ... ... ... ... ... әйелдер
кәсіпкерлігін шағын несиелеу үшін ЕДБ-де қаражатты шарттасылған ... ... ... Бұл ... Қазақстан Республикасының
Президенті Н.Ә. Назарбаевтың тапсырмасына сәйкес әзірленді, бұл ... ... ... және жаңа ... ... субъектілерінің
жобаларын жеңілдікпен несиелеу арқылы ... ... ... ... ... ... 2009 ж. 05.03. ... әйелдерінің
V форумында берілген еді. Келесі алты ЕДБ ... ... ... ... ... ... АҚ, ... Банкі» АҚ, «Цеснабанк» АҚ,
«Delta Bank» АҚ, ... АҚ және ... Bank» АҚ. 2014 ж. ... бойынша серіктес банктер 941 қа- рыз ... ... ... 5 222 млн. ... ... ... сомасы 6 млн. теңгені, несиенің орташа мерзімі 40 айды құрады,
орташа сараланған ... ...... 12,4%, ... пайыздық
мөлшерлеме – жылдық 13,7%, 328 жұмыс орны жасалды.
Дегенмен Қазақстанда бизнесті ... ... ... мәселелер
баршылық. Өткен жылдағыдай бизнесті жүргізу үшін ең ... ... ... ... ... 2013 жылы ірі кедергі ретінде жемқорлықты атаған
респонденттердің ... – 18,9( ... 2014 жылы – 16,7(. ... ... - бұл ... ... ... (14,6() – бұл
қаржыландыруға қол жетімділік. Өткен жылы бұл ... ... ... еді. ... ... кедергі болатын басқа да факторлар –
тиімсіз мемлекеттік бюрократия (8() және ... ... (7,8() ... ... жерлерде кәсіпкерліктің дамуын ... ... ... болып табылады:
- әсіресе ауылдық жерлерде тұрғындардың төлемқабілеттілігінің төмен
деңгейі;
- айналым құралдарының жетіспеушілігі;
-кәсіпорындардың жоғары ... ... ... ... ... ... субъектілерінің бәсекелік қабілеттсіздігі;
-байланыстың дамымауы.
Бәсекенің дамуы үшін қолайлы жағдайлар құру мақсатында кәсіпкерлік
қызметке ... ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасының кейбір заң ... ... мен ... ендіру
жөнінде заң жобасы ... ... күні елде ... ... ... ... үшін ... қажетті жағдайлар
құрылған. Мемлекеттің бизнеспен биліктің барлық деңгейлерінде толыққанды
диалог жүйесі қалыптасқан, ... ... ... ... ... ... қолдау инфрақұрылымы кеңейді.
Жалпы талдау Қазақстанда ШОБ секторында қалпына келтіру процестері
байқалатындығын көрсетті, абсолютті ... ... бар, ... ... ... ... жақсарту және түзету мақсатында қаржылық,
сондай-ақ қыржылық емес құралдардың ... ... одан ... ... ... ... жол картасы 2020» бағдарламасының тиімділігін талдау
Дағдарыстан кейін ... ... шешу үшін ... ... ... ... жөніндегі 2010-2014
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаның аясында 2010 жылғы сәуір ... ... ... кәсіпкерлікті дамытуға бағытталған
«Бизнестің жол ... 2020» ... ... ... әрі «БЖК ... деп ... іске асырылуда. Бұл бағдарлама өз нәтижелілігін
дәлелдеп үлгерді. Бағдарлама қолда бар жұмыс орындарын сақтауға және жаңа
жұмыс ... ... ... ... ... ... шикізаттық
емес секторларындағы аймақтық кәсіпкерлікті тұрақты және теңдестірілген
түрде ... ... ең ... ... болып табылады.
“Бизнестің жол картасы – 2020” ... ... ... бағыттарының жүзеге асырылуы 5-ші суретте көрсетілген.
Сурет 5- “Бизнестің жол ... – 2020” ... ... ... ... ... ... әдебиеттер негізінде құрастырылды.
«Даму» қоры бағдарламаның қаржылық ... ... ... ... несиелері бойынша пайыздық мөлшерлемелерді ішінара
субсидиялауды жүзеге асырады, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... береді. Қазақстан
Республикасының Индустрия және ... ... ... реттеу және
метрология комитеті төрағасының 2007 жылғы 14 желтоқсандағы № ... ... ... ... ... ... ... әрі «ЭҚЖЖ» деп аталады) сәйкес экономиканың басым секторларында
жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... таңда
Бағдарлама үш бағыт бойынша іске асырылуда: Жаңа ... ... ... ... ... аясындағы мемлекеттік
қолдау төменде аталғандардан тұрады: 1. жобаларды іске ... ... ... бой- ынша пайыздық мөлшелеменің бір ... (7%); 2. ... іске ... ... банктердің неси-
елері бойынша ішінара кепілдендіру (70%-ға дейін); 3. гранттық қаржыландыру
(3 млн. ... ... 4. ... ... ... ... ... тәуекелдерін төмендету: бұл бағыт ... ... ... ... ... ... арналған.
Мемлекеттік қолдау банктердің ... бар ... ... пайыздық
мөлшерлеменің бөлігін (8%) субсидиялау арқылы көрсетіледі.
Бағдарламада қойылған міндеттерді іске асыру ... ... ... қол жеткізілетін болады: кредиттерді жалпы ... ... ... ... ... жылға:
1) ЖІӨ-нің құрылымындағы өңдеуші өнеркәсіптің үлесін кемінде
12,5 %-ға ұлғайту;
2) жалпы ... ... ... емес ... ... 40 %- ға ... ... емес экспорттың көлемін өңдеуші өнеркәсіптің жиынтық
өндіріс көлемінің кемінде 43 %-ына ұлғайту; ... ... ... ... 1,5 есеге ұлғайту
көзделген (16(.
Кәсіпкерлік әлеуетті күшейту. Бұл бағытқа төменде аталғандар кіреді:
1. кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымын қалыптастыру;
2. ... ... ... ... ... ... ... жобасы бойынша оқыту;
4. кәсіпкерлерді жекешелендіруге қатысуға дайындау;
5. әрекеттегі бизнесті жүргізуге сервистік қолдау көрсету;
6. шағын және орта ... ... ... кеңес беру
жобаларын іске асыруға жәрдемдесу (бұдан әрі «BAS ... ... ... және орта ... ... ... ... жасау;
9. шетелдік серіктестермен іскерлік байланыстарды орнатуға қолдау
көрсету (бұдан әрі «Іскерлік байланыстар» жобасы» деп аталады);
10. жастар ... ... ... ... бағыты дағдарыстың нәтижесінде зардап
шеккен кәсіпкерлерді қолдауды көздейді. Бұл бағытты 2012 жылға дейін іске
асыру ... ... ... ... қолдауды қамтыды:
1. бұрын (жоба мақұлданған сәттегі) берілген ... ... және жоба ... кейін туындайтын бір несие желісінің
аясында жаңа берешек бойынша пайыздық мөлшерлеменің бөлігін субсидиялау;
2. ... ... ... (төлем көзіне салына жеке ... ... өтеу ... ... есептеп жазбай кейінге қалдыру
мүмкіндігін беру ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарды
оңалтуға бағытталған басқа да ... ... ... ... ... ... ... бойынша ішкі несиегерлердің
алдындағы берешек жөніндегі іс-шаралар.
«Бизнестің жол ... 2020» ... ... ... шығыстарын келесі кестеден көруге болады (кесте-5) (17(.
Кесте 5- «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы ... ... ... |2013 |2014 |
| | ... ... ... |
| | ... ... | ... оның ... |51 685 |55 010 |54 729 |-281 ... және |30751 |35940 |34017 |-1923 ... оның ... | | | ... ... жаңа | |9860 |9860 |- ... | | | | ... |300 |300 |300 |- ... ... |1622 |1622 |1622 |- ... |608 |608 |608 |- ... ... | | | | ... ... | |136 |594 |458 ... | | | | ... |93 |93 |93 |- ... сеньорлар |45 |45 |45 |- ... мен ... |720 |720 |720 |- ... ... ақы | | | | ... | | | | ... ... |17 546 |15 546 |16 730 |1184 ... ... | | | | ... ... | |12601 |13785 |1184 ... Қазақстан Республикасы Экономика және бюджеттік жоспарлау ... ... ... ж. ... қоры «БЖК 2020» ... ... ... асыруға қатыстырылған басқа органдармен бірлесіп келесі нәтижелерге
қол жеткізді:
• кәсіпкерлердің мөлшерлемелерді субсидиялауды алу жөніндегі 3 ... және ... алу ... 283 ... мақұлданды;
• мақұлданған өтінімдердің жалпы санынан 3 275 ... ... 259 ... ... жасалды, соның ішінде: 1. «Жаңа ... ... ... ... 2 879 шартқа қол қойылды; 2.
«Кәсіпкерлік ... ... ... ... 193 ... шартына қол
қойылды; 3. «Кәсіпкерлердің валюталық тәуекелдерін ... ... 203 ... ... қол ... ... (344 ... Ақтөбе
(275 шарт) облыстарында және Алматы қаласында (238 ... қол ... ... саны ең ... ... ... қол қойылған
шарттардың саны ең төмен (73 ... ... ... ... (27
шарт), Оңтүстік Қа- зақстан (24 ... ... ... (24 ... (24 ... және ... (24 ... облыстарында ең көп шартқа қол
қойылды.
Бағдарламаны іске ... ... жеке ... ... ... ... арттыруға бағытталған.
«Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасын іске асырудағы 2010 жыл мен
2014 жыл ... ... ... ... ... ... емес
секторларының даму көрсеткіштерінде оң ... ... ... ... және ... кепілдік беру құралдарын
пайдалану есебінен мемлекет екінші ... ... ... ... және байланыс сияқты салаларға ... беру ... ... ... жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша «Бизнестің жол картасы 2020»
бағдарламасы шеңберінде қолданыстағы кредиттер бойынша – 612,5 ... ... ... ... ... ... ... қолданыстағы
кредиттер қоржыны – 501 млрд. теңге. Алдын ала таратылған ... ... ... секторлары бойынша кредиттердің банктік
қоржынының жалпы көлемі – 4 505 ... ... ал ... ... бойынша инвестициялық мақсаттарға берілген кредиттердің жалпы
банктік ... – 675,6 ... ... ... ... жол ... ... қамтуы экономиканың басым секторлары бойынша кредиттік
қоржынның жалпы көлемінде 12,2 %-ды ... (бұл ... ... ... қоржынындағы мақұлданған және қол қойылған жобалардың
пайызы), бұл ретте «Бизнестің жол ... 2020» ... ... ... ... ... қоржыны – экономиканың басым
секторлары бойынша кредиттердің жалпы қоржынының 81,3 %.
Жалпы 2010 – 2013 жылдар ... ... ... өнеркәсіптегі
жиынтық кредит қоржыны 1,9 есе (455 млрд. теңгеден
876 млрд. теңгеге дейін), көлік секторында – 1,6 есе (252 ... ... ... ... дейін), байланыс секторында – 1,8 есе (51 млрд. теңгеден
90 млрд. теңгеге дейін) ұлғайды.
Осы үш жыл ... ... ... ... ... ... 2,45 есе (383 млрд. теңгеден 938 млрд. теңгеге ... ... – 1,7 есе (145 ... теңгеден 246 млрд. теңгеге дейін), байланыс
секторына – 3 есе (22 млрд. теңгеден 66 ... ... ... ... жол ... 2020» бағдарламасында кредит қаражатының соңғы
тұтынушысы қаржыландырылған сыйақы мөлшерлемесі бойынша ... ... %-дан ... ... жол картасы 2020» бағдарламасын іске асыру
нәтижесінде берілген ... ... ... мөлшерлемесі айтарлықтай
төмендеді. 2010 – 2013 жылдар аралығында өңдеуші өнеркәсіпке берілген
кредиттер ... ... ... ... ... 12 %-дан 9,4 %-ға
дейін, көлік секторына – жылдық
12,5 %-дан 10,2 %-ға дейін, ... ...... 11,9 %-дан
7,7 %-ға дейін төмендеді.
Кредит беруді мерзімдерге бөлетін болсақ, жиынтық қоржындағы қысқа
мерзімді кредиттердің ... 2010 – 2013 ... 29 – 33 % ... ... (2013 жылы – 29 %). ... беру ... бойынша бөлетін
болсақ, негізгі үлесі айналым қаражатын толықтыруға тиесілі болды (69 ... ... ... 7 %-ы ғана ... ... Ұзақ ... ... құрылымында айналым қаражатын толықтыру 15 %-ды, ... ... ... кредиттер 26 %-ды құрады.
Инвестициялық мақсаттарға берілген қысқа мерзімді кредиттердің мөлшері
озыңқы қарқынмен өсіп, өзге факторлармен қатар негізгі капиталға ... ... ... тигізді, 2010 – 2013 ... ... ... жыл ... көрсеткіші 32 %-ға жылына
6 млрд. теңгеге дейін өсті.
Жыл ... ... ... ... ... ... ... көлемі 56 %-ға 1 740 млрд. теңгеден
2 713 млрд. теңгеге дейін ... ... ... енгізілген негізгі
құралдардың көлемі әртүрлі бағыттағы сипатта болды, ол пайдалануға берілген
негізгі құралдардың көлемі әртүрлі бағыттағы сипатта ... ... ... қаражаттың жұмыс істеп тұрған негізгі құралдарды
реконструкциялауға немесе қолданыстағы ... ... ... де ... 2013 жылы экономиканың басым секторларында
1 229 млрд. теңгеге негізгі құралдар енгізілді.
2010 – 2013 жылдары ... ... ... ... ... қызметтердің шығарылымы өскені байқалды (ауыл шаруашылығын
қоспағанда), бірақ өсу қарқыны бәсеңдеді. 2013 жылы бұл ... ... 5,1 %-ды ... ... ... экономиканың басым секторларында
тауарлар мен көрсетілетін қызметтер шығарылымының өсуі 2013 жылы ... да ... ... ... ... ... ... отырып, мемлекет
инвестициялар үшін барлық жағдайлар мен мүмкіндіктерді жасап отырғанын,
алайда ... ... ... қалайтын шағын және орта кәсіпкерлік
субъектілерін ... ... ... ... ... ... беру ... деректерді негізге ала отырып, Бағдарлама құралдарын осы бағытта
кеңейту шағын және орта ... ... ... деңгейін
айтарлықтай жоғарылатып, сол арқылы елдегі шағын және орта ... ... ... ... жасайды деп айтуға болады.
2014 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша ауылдық жерлерге, шағын ... ... ... ... кредиттердің үлесі әлі де төмен деңгейде
қалып отыр (2013 жылы – 25 %). ... жол ... ... 2013 жылы ... дәл осы ... бірліктердегі кредиттердің
үлесі 30%-ды құрады (933,5 млрд. теңгенің 284 млрд. теңгесі). «Бизнестің
жол ... ... ... оң ... ... отыр. Айталық, үш
жыл ішінде бұл ... 4 ... ... ... Осылайша, кредит беру
нарығы аталған әкімшілік бірліктерде біртіндеп кеңейіп келеді, тиісінше,
осы бағытта мемлекеттік қолдау ... ... ал ... ... ... ... тұжырым жасауға болады.
Оқыту түрінде қаржылай емес мемлекеттік қолдау көрсету «Бизнестің жол
картасы» ... 2011 жылы ... Осы ... іске ... аталмыш қолдау танымал бола түсті. 2014 жылғы 1 ... ... ... және ... ... 75 ... «Жас кәсіпкер мектебі» жобасына 2 109 ... ... ... 1 ... ... ... ... және орта бизнестің топ-
менеджментін оқыту» жобасы бойынша – 1 263 кәсіпкер, «Іскерлік байланыстар»
жобасы ... – 2 253 ... ... ... ... 324 ... АҚШ
және Германияда тағылымдамадан өтті; «Аға сеньорлар» құрауышының шеңберінде
62 миссия ... ... ... ... ... ... 2013 – 2014 жж. республикалық телеарналар эфиріне «Табыс тарихы»
бағдарламасының 24 көрсетілімі «КТК» телеарнасында орыс ... ... ... арнасында қазақ және орыс тілдерінде 10 арнайы ... ... ... 10 ... «7» арна және ... ... ... бағдарламасының 10 көрсетілімі шығарылды. Бұдан басқа,
Қазақстан Республикасы халқы арасында кәсіпкерлікті ... ... ... беру ... ... ... ... туралы БАҚ-та 3700-нан аса материал орналастырылды, «Бизнестің жол
картасы 2020» бағдарламасы ... іске ... ... ... 36
баспасөз-туры өткізілді. Қазақстан Республикасының барлық өңірлерінде ісін
жаңа бастаған ... үшін ... ... ... ... 1650 ... ... оқытылды. «Бизнестің жол картасы 2020»
бағдарламасын түсіндіру бойынша 360 мың дана лифлеттер ... ... ... ... ... ... жүргізілді.
Айталық, 2014 жылғы 1 желтоқсанда облыс орталықтары мен ірі ... ... ... ... ... ... оларда 68 мың кәсіпкерге 111
мыңнан астам консультация берілді. ... ... ... ... 27 ... ... кәсіпкерге 50,3 мың
консультация берілді. Шағын қалалар мен аудан орталықтарындағы
161 ... ... ... 36,3 мың клиентке 62,8 мыңнан астам
консультация ... ... ... 14 ... ... ... жұмыс істейді, оларда 16,8 мың ... 26,8 мың ... ... ... ... ... істеп тұрған кәсіпкерлік
қызметіне сервистік қолдау көрсетіледі. Айталық, 45,6 мың кәсіпкерге ... ... ... бұл ретте осы жұмысқа 52 сервистік ... ... ... ... ... ірі қалалардан тыс шағын
және орта кәсіпкерлікті нысаналы қолдауға және ... ... ... ... ... «Жаңа бизнес бастамаларды қолдау» бағыты бойынша
қаржыландырылуға қол жетімділікті ... ... ... ... ... елді мекендерде, шағын және моноқалаларда, кәсіпкерлердің
бизнес бастамалары мен ... ... ... ... ... ... болады.
Моноқалаларда, шағын қалаларда және ... елді ... ... қол ... ... үшін ... және микроқаржы ұйымдарының микрокредиттері бойынша сыйақы
мөлшерлемесін субсидиялау және банктердің ... мен ... ... ... ... ... беру, микрокредиттер беру
жүзеге асырылатын болады.
Моноқалаларда, шағын қалалар мен ауылдық елді мекендерде кәсіпкерлердің
өндірістік қуаттылығын арттыру үшін ... елді ... ... ... ... ... ... жеткіліксіз инфрақұрылымды
жеткізу шаралары жүзеге асырылатын ... ... ... ... мен
ауылдық елді мекендерде кәсіпкерлердің бизнес-бастамаларын кеңейту ... ... беру ... ... ... ... ... және өңдеуші өнеркәсіп салаларында
кәсіпкерлікті дамыту өңдеуші өнеркәсіптің өндірілген өнім көлемін ұлғайту,
бәсекеге қабілетті жаңа ... ... ... және орта кәсіпкерлікте
халықтың жұмыспен қамтылуын ұлғайту міндеттерін шешеді.
Өңдеуші өнеркәсіптің өндірілген өнім ... ... ... ... кредиттер/лизингтік мәмілелер бойынша
сыйақы мөлшерлемесін ... және ... ... ... ... ... беру ... жүзеге асырылатын болады.
Бәсекеге қабілетті жаңа өндіріс орындарын құру үшін кәсіпкерлердің
жобаларын және ... ... ... ... ету ... асырылатын болады.
Шағын және орта кәсіпкерлікте халықты жұмыспен қамтуды ұлғайту үшін
банктердің/даму банкінің/лизигтік ... ... ... ... мөлшерлемесін субсидиялау және банктердің/даму
банкінің кәсіпкерлерге берген кредиттеріне ішінара ... ... ... және индустриялық аймақтардың жетіспейтін
инфрақұрылымын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... валюталық
тәуекелдіктердің кредиттікке ... ... үшін ... ... ... ... бойынша
сыйақы мөлшерлемесін ұлттық және шетел валюталарында ... ... ... қаржылай емес қолдау көрсету жөніндегі проблемаларды шешу
кәсіпкерлікті ақпараттық-талдамалық ... ету, ... ... ... ... ... ... кеңейту болады.
Кәсіпкерлікті ақпараттық-талдамалық қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... Еуразиялық
экономикалық одаққа мүше мемлекеттерде кәсіпкерлік қызметті ... ... және ... ... субъектілерін мемлекеттік
қолдау шараларын түсіндіру жүзеге асырылатын болады.
Кәсіпкерлердің құзыретін арттыру үшін ... ... ... ... кәсіпорынның топ-менеджерлерінің біліктілігін арттыру,
жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлік қызметті жүргізуге сервистік қолдау ... ... мен ... ... алу ... ... беру жүзеге асырылатын болады.
Кәсіпкерлердің өнімділігін арттыру үшін басқарудың жаңа әдістерін
енгізу, ... ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ кәсіпорындарды технологиялық дамыту мәселелері
бойынша сырттан консультанттар тарту жүзеге асырылатын болады. ... ... үшін ... ... ... ... және отандық өңделген тауарларды жылжыту жүзеге асырылатын болады.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА КӘСІПКЕРЛІКТІ МЕМЛЕКЕТТІК ... ... ... ДАМЫТУ ПЕРСПЕКТИВАСЫ
3.1. Қазақстандағы кәсіпкерліктің дамуын жетілдіру және ... ... ... ... ... ... 27 ақпанында шағын және
орта бизнес саласында қолданылатын шараларды үйлестіруге ... ... ... ... Бұл ... мақсаты – елімізде кәсіпкерлікті
жақсарту. ... ... ... 6 кезеңге бөлінген. Оның біріншісі –
мораторий. Екінші – 2015 жылдың 1 ... ... ... және орта
бизнеске жүргізілетін жоспар-лы тексеруді алып ... ...... ... ... заңнамаларға өзгерістер енгізуге ұсыныс
жасау. Бұл арада нарық талабына жауап бермейтін заң нормаларына ... ... ... 2015 ... 1 ... дейін өзін өзі реттейтін
ұйымдар қызметі ... ... заң ... ... қажеттігін тапсырған
елбасы. Сондай-ақ төртінші кезең – 2015 жылдың 1 ... ... ... ... ықтималдық жүйесін ... ... Егер ... ... ... ... орындаса, тексеруші органдар
оған мүлдем бас сұқпайды. Осылайша, үш ... ... ... сарғыш,
қызыл. Жасыл – бұл ешбір ... ... ... үшін даңғыл жол.
Бесінші – кәсіпкерлікте бір терезе жүйесін ... ... ... ... ... кәсіпкерлердің қызмет көрсету орталығы арқылы кәсіпкер бір
ғанақұжат беретін ... Ол – ... ... ... кәсіпкер қандай да бір
жер алу үшін 9 құжат жинауы керек еді. Енді ол ... ... ... ... ... ...... кодексі. Бизнеске
қатысты заңнамалар, ... ... ... ... кездедеседі.
Ал біз кәсіпкердің құқын бір ғана заңдық құжат анықтағанын мақсат ... ... ... осы ... нормаларын ұстанып, өз кәсібін жүргізе
алады. Мемлекеттік органдар бизнес ... ... ... тексерулерімен
мазалаймайды. Тексерулер бір күннен бірнеше айға дейін созылатын кездер
болған. ... да ... ... ... ... ... қағаз дайындаудан құтылады. Егер ... ... ... ол сотқа жүнігетін. Ол сот бірнеше айға созылған
жағдайлар бар. 6 айға созылған сот үрдісі де бар. ... ... ... ... ... (18(.
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Экономика
институтының Ғылыми Кеңесі ... ... ... ... жасалған және аталмыш реформа кезеңінде мемлекеттік қолдау
саясатын дамыту механизмдері ұсынылған. Ұсыныстар ... ... ... ... 6- ... ... ... саясатын дамыту механизмі
|Кәсіпкерлік тап болатын|Қиындықтар мен кедергілерді жеңудің әдістері ... мен | ... | ... ... ... ... қаржылық |
|Негізгі ... ... ... ... ... ... ... негізінде кіші кәсіпкерлік субъектілеріне |
| ... ... ... |
| ... ... пен жер ... |
| ... ... жер ... аяқтал-маған|
| ... ... ... |
| ... ... ... анықталған және кейінгі |
| ... ... ... нысандарды жалға беру (заңнаманы|
| ... ... ... ... |
| ... ... дамудың ұлттық |
| ... ... ... |
| ... әзірлеу және жүзеге асыру, Халықаралық |
| ... ... ... ... |
| ... ... алынған жекешелендіріл-ген |
| ... ... ... ... |
| ... жасау; |
| ... ... ... ... ... |
| ... нысанның алынуымен бірге жеңілдік-терден |
| ... ... ... бас ... жағдайда |
| ... алу ... өту ... заңнамалық |
| ... ... |
| ... ... ... үшін ... |
| ... қайырымдылық ұйымдар (Дүние-жүзілік банк, |
| ... ... қор, ... ... |
| ... ... ... құру және даму банкі) |
| ... ... алу және ... ... |
| ... жеке ... ... тарту; |
| ... ... ... ... ... |
| ... екінші дәрежелі банктерді ынталандыру |
| ... ... ... |
| ... бағыттарда Кіші кәсіпкерлікті дамыту |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... енгізу ... ... ... ... ... ... ... |Қазақстан кәсіпкерлік ... ... ... ... ... жылжымайтын мүлік кадастрын әзірлеу; |
|немесе институционалдық|Заңгерлік, консультациялық және ... ... ... ... ... ... үшін жағдай жасау; |
| ... ... пен ... ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... мен сауда үйлері жүйесін қолдау және дамыту; |
| ... үй ... ... ... желісін|
| ... және ... |
| ... ... ... ... ақпараттық талдау|
| ... ... және ... |
| ... желілерін қолдау және ұйымдастыру |
|3. Білім беру: ... ... ... жаңа ... ... ... жүйелі|әзірлеу және енгізу; тереңдетілген дайындық |
|білім, бизнесті ... ... ... ... ... қолда |
|ұйымдастыру мен басқару|бар бағдарламаларын жаңа талаптарға бейімдеу; |
|дағдысы және ... әр ... ... ... бағдарлама-ларын |
| ... |
| ... ... техникалық қолдау мен алынған |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ұйымдастыру мен басқарудың, инновацияның |
| ... ... мен ... ... |
| ... ... |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... және қала әкімдіктері жанынан|
| |ашу ... ... ... қызмет реформасын тереңдету; ... |ҚР ... ... ... ... жақсарту; ... ... ... мен ... ... қамтамасыз |
|жемқорлық, зорлық |ету; |
| ... үшін ... ... ... |
| ... есеп пен ... ... |
| ... жүйесін енгізу; |
| ... және орта ... ... барлық |
| ... ... ... ... ... |
| ... ету. ... ... ... ... |
| ... ... ... ... орынға |
| ... ... ... ілу ... ҚР ... |
| ... ... ... көрсету құқығынан |
| ... ... ... айыру; |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... т.б. ... ... |
| ... ... көрсету жүйесін қарапайым халге|
| ... |
| ... ... мен ... ... қайшы |
| ... ... ... ... ... мен ... ... ... мен ... ... ... |
| ... ... ... шара ... ІІМ |
| ... ... ... және ... |
| ... ... ету; |
| ... пен ... ... ... ... құру ... ... |Бұқаралық ақпарат құралдары мен электронды ... ... ... ... ... ... ... және БАҚ ... ... ... ... ... ... буклет, парақша және дайд-жестер |
|тарату, кәсіпкерлер |басып шығару, Интернетте кіші бизнес ... ... ... мәлімет |жасау; ... ... ... және ... ... арнайы циклдра |
|құқықтық, экономикалық |ұйымдастыру; ... ... ... ... ... ... бойынша газет |
| ... ... ... ... ... ... ... ... ... капитал мәселелерін шешуде кәсіпкерлерге қолдау көрсету
бойынша ... сату мен ... ... ... ... ... жаңа және негізгі қорларды мемлекет меншігінде ... ... ... беру ... ... ғимарат,
құрылыс нысаны, жер учаскелері, мүлдем немесе тиімді қолданылмайтын
өндірістік ... мен ... ... құрылыс нысандары жөнінде сөз
болып отыр.
Реформалардың алғашқы кезеңдерінде жекешелендірілген көптеген нысандар
мен негізгі құралдар, шын ... ... ... болмаған
адамдардың қолына тиюі келесі мәселені құрады. Нәтижесінде бұл капитал
тұрақтап қалып, ғимараттар мен ... ... ... ... ... бұл мәселеге көз жұмып қарап отыра алмады. Мұндай
нысандарды қолданылмайтын ... ... ... ... ... ... ... туралы қарар әзірленіп, нысандар оларға
кейіннен сатып алумен қатар және міндетті түрдегі өндірісті ұйымдастыру ... ... ... ашу шартымен жалға берілді. Қолданылмайтын өндіріс
орындарының кәсіпкерлік субъектілеріне жалға сенімді басқаруға берілуінің
тәртібі ... ... ... жою ... өз ... мен нормативтік-құқықтық базаны ... ... ... ... мен ... және ... жасаушы органдардың
заңсыз алымдарына қарсы күресті күшейту қажет.
Жергілікті шарттарды назарда ... ... ... ... ... бірге Стратегиялық жоспарлау және реформалау
агенттігі аймақтар бойынша кәсіпкерлікті қаржыландыру көлемін анықтайды.
Қордың Бақылау ... ... ... ... және Қор ... ... ... ала отырып, аталған аймақтардағы ресурстардың орналасу
шарттарын бекітеді.
Қорды қаржымен толықтырудың басқа көзі ... 80 млн. ... ... құру және даму банкісі кредитттік желісі есебінен болуы
күтілуде. Сонымен қоса, Азия Даму ... ... ... кредит
бөлуге арнайы займ мәселесі қарастырылуда. Азия Даму банкі займының екінші
траншы да кәсіпкерлікті қаржыландыруға жұмсалады. Ведомствоаралық ... ... ... ... ... 200 мың доллармен шектеу турасында
шешім қабылдады. Микрокредит арқылы 400 АҚШ ... ... ... ... ... алуға болады.
Бұдан тыс, Қорды құру шешімімен 1,2 млрд. теңге көлемінде Еңбекпен ... ... ... ... да ... жұмыс орнын
ұйымдастыруға бағытталуы белгіленген.
Қазақстанда кәсіпкерлікті қолдаудың келесі ... ...... орта ... мақсатымен заң шығарушылық қызмет болып
есептеледі, мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерінің тіркелуін жеңілдету мәселелері
бойынша кейбір заңнамалық актілерге өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... ... қарапайым тәртібі енгізілді.
Заңсыз араласудан кәсіпкерлерді қорғау ... ... ... ... және орта бизнес субъектілерін тексеру ережесі
анықталған. ... шара ... ... ... ... ... араласу фактілерін болдырмауға бағытталған. ... ... ... ала ... ... ... және орта ... жасалған қылмыстар туралы жедел ақпараттың болуы туралы
қызметкерлердің рапорттары негізінде ... ... ... салынған.
Сонымен қатар қылмсытық процессуалдық заңдылықтарға сәйкес қылмыстық іс
қозғау үшін негіз болып табылмайтын ... ... ... ... ... салынған.
Қаржы полициясы органдарының қызметкерлерді шағын және орта бизнес
субъектілерін тексеруде конституциялық құқықтарды, ... ... ... ... ... ... ... этика ережелерін
қатаң сақтап, тұлға ... ... ... жалпыға ортақ
моральды-этикалық нормаларды сақтауы, сыпайы және ұқыпты болуы, шынайылық
танытуы, қызметтік және ... ... ... ... жол ... Аталған ережелерді қаржы полициясының қызметкерлері бұзған жағдайда
кәсіпкерлер қаржы полициясының сенім ... ... ... ... ... ... ШОБ субъектілерін негізсіз тексеру фактілері
анықталған жағдайда басқарушылар мен ... ... ... ... ... дейін тәртіптік жауапкершілікке тартылады.
Мемлекеттік органдардың лицензиялық рұқсат беру ... ... ... ... ... бойынша жұмыстар жалғасуда. Қазіргі
уақытта тағы да 30(-ға ... беру ... ... ... заң ... ... ... Бұл заңмен қарастырылады:
(19(.
- Рұқсат беру құжаттарын қысқарту және лицензияларды беруді электронды
форматқа көшіруді қамтамасыз ету;
-Мемлекеттік ... ... ... ... орта, ірі кәсіпкерлікті анықтау критерийлерін қайта қарау.
Қысқартылатын рұқсат беру құжаттарының саны төмендегідей: (сурет-15).
• лицензиялау – 3 ... 28 кіші түрі және 72 ішкі кіші ... ... 51 ... 206 кіші түрінен және 185 ішкі
кіші түрінен);
• сертификаттау – 3 түрі (қолданыстағының ішіндегі 26 түрінен);
• аккредиттеу – 3 түрі ... ... 9 ... ... – 36 түрі ... ішіндегі 157 түрінен);
• келісу – 87 түрі ... ... 160 ... ... (өтуге беретін рұқсат қағаздар, актілер, хаттамалар,
аттестаттар және т.б.) – 65 түрі (қолданыстағының ... 302 ... әрі ... беру ... жаңа принциптері енгізілетін
болады, бірыңғай заңды түрде олардың тізімі және ... ... ... ... ... ... ... анықталады.
Жаңа принциптердің ендірілуі барлық рұқсаттарды беру процедураларын
автоматтандырумен қатар жүзеге ... ... ... ... көрсетуді
электронды форматқа ауыстыру және тәуекелді ... ... ... ... мемлекеттік және жергілікті органдарда «Е-лицензиялау»
мәліметтерінің Мемлекеттік базасын ... ... ... ... ... көп ... жаппай – халыққа қызмет көрсету
орталықтары арқылы біртіндеп өткізіледі. ... ... ... ... ... ... ... қазіргі кезде ол мынадай
тәртіппен орындалады:
1-қадам: Меморганнан рұқсатты алу, ... ... ... ... ... ... куаландыру кезіндегі, оның ішінде уақытша
қосымша шығындар; ... ... ... құжаттар меморганға
табысталады, қарау рәсімі автоматтандырылмаған.
Заң жобасы қабылданғаннан кейін өтініш беруші жақын ... кез ... ... ... ХҚКО қызметкері құжаттың электрондық көшірмесін
электронды цифрлы қолтаңбамен ... ... ... ... ... ... ... басқа ... ... ... ... ... ... ... және шығындар қысқартылған, қағазды құжат
айналымы жойылған.
Сонымен бірге шағын ... ... ... ... қатысты шешімін күткен мәселелер де жеткілікті. ... ... ... жүк тасымалдау тарифі өте жоғары, тіпті ... ол ... ... кеткен шығыннан да асып түсуде; арзан
импорттық өнімдер еліміздің нарығында өте көп ... ... ... ... ... ... алмай отыр; ... ... ... ... ... деңгейі ойдағыдай емес;
халықтың сұранысы жоғары болғанымен, ... ... ... ... ... ... келе бермейді.
Осы мәселелер шағын кәсіпорындардың өндірген дайын өнімдерін
нарыққа еркін шығарып ірі ... ... ... ... отыр. Сонымен қатар алыс жақан шетелдерден әкіленетін импорттық
тауарларға бақылаудың нашарлығы, контрабандалық ... ... ... ... ... кеткендігі де шағын және орта ... ... ... кері ... ... бұл ... ... тиімді бір жолы – ол мемлекеттік
тапсырыс беру болып табылады. Яғни ... ... өз ... ... және орта ... ... ... бере
алады. Сондай-ақ отандық өнім өндірушілерді қорғау және қолдау ... ... ... ... ... ... қажет.
Мемлекеттік кәсіпкерлікті қолдауды мына бағыттарда атқарады:
- кәсіпкерлік субъектілерінің мемлекеттік тіркеуден өту, қызметін
лицензиялау және ... ... ... ретін
қалыптастыру;
- салық салу мен кедендік төлемдердің жеңілдетілген тәртібіне ... ... ... ... ... болдырмау;
- кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту мақсатында шетелдік инвестицияларды
тарта отырып, инвестиция ... мен ... ... ... ... көздерін анықтаумен бірге, кәсіпкерлік субъектілерін
несиелеудің арнайы бағдарламасын қабылдау;
- мемлекеттік сатып алу заттарын ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілеріне артықшылықтар жасау;
- шетелдік әріптестерімен сауда, ғылыми-техникалық, өндірістік ... ... ... да ... ... субъектілер
сыртқы экономикалық қызметін қолдау;
- кәсіпкерлік субъектілері үшін кадр дайындау, қайта дайындау және
біліктілігін ... ... ... ... ... қолдау және қорғау мақсатында
жалпы экономиканы дайындау үшін кәсіпкерліктің дамуына ... мән ... ... заң ... ... оларға жеңілдіктерді белгілейді.
Шағын және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... 6- ... ... ... кезде кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мәселелерін тікелей
көрсететін төрт заң бар. ... ... орта ... ... ... қолдау мен дамытудың мемлекеттік бағдарламасы әрекет етеді.
Мемлекетпен шағын кәсіпкерлік субъектілерін қаржылық қолдау мен ... ... ... екі ... ... ... Ол ... кәсіпкерлік бойынша республикалық ақпараттық ... ... ... ... ... ... ... жыл сайын бюджеттен потенциалды
кәсіпкерлер арасында ақпараттық-әдістемелік ... ... ... ... билік органдарының кәсіпкерлермен тығыз байланысын
қамтамасыз ету үшін, барлық ... мен ... ... шешу үшін ... ... ... кәсіпкерлер және
қоғамдық бірлестіктер кіретін кәсіпкерлердің кеңесі мен эксперттік кеңестер
құрылған. Жүйенің әлсіз жағына көптеген ... ... ... ... түрде жұмыстардың атқарылмай отырғандығын айтуға
болады.
Сурет 6- Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік ... ... ... ... құрастырылды.
Тек үш аймақтың – Алматы, Оңтүстік Қазақстан және ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
субъектілерінің 40%-і тиесілі. Шағын бизнесті ... ... ... ... өз ... ... ... Нәтижесінде 43 тіркелген
бизнес-инкубаторлардың нақты 8-і ғана жұмыс ... ... ... ... ... спецификасы толық ескерілмеген. Бұл барлық
категориялар үшін тең ... мен ... ... ... ... ... ... секторының басым дамуына алып келеді. Қорытындысында
сату және ... ... ... ... тіркелген шағын бизнес
субъектілерінің 50%-і, ал ... ... 4%-і ... ... ... ... ... бизнес үлесінің 50-80% көрсеткішіне қол
жеткізудің алыс екендігі түсінікті. Тек ... ... ... ғана ... ... ... ете алады. Сонымен қатар бізде әсіресе бизнесті
жаңадан бастаушы кәсіпкерлер үшін олардың ... ... ... ... жеткілікті дамымаған. Егер кәсіпкерліктің дамуын сандық тұрғыдан
қарайтын болсақ, ... алға ... ... болады. Бірақ шағын
бизнестің құрылымы ... ... ... үшін жеке ... мен ... ... тартымды болып отыр. Қазіргі кезде шағын
бизенстің дамуына үлкен үміт артылып ... ... ... ... индустриалды-инновациялық даму стратегиясын жүзеге асыру процесін
осы ... ... ... байланыстырады. Мұндай жағдайда қолдау
шараларының кешенін жасау қажет, оның ішінде фискалдық, ... ... ... атқарушы органдар өз аймақтарының потенциалы мен
спецификасын есепке ала ... ... бос ... ... ... ортаға тарту, ... ... ... қорғау жолымен шағын кәсіпкерліктің даму процесін
реттеуі тиіс. Шағын ... ... ... ... ... ... ... ірі кәсіпорындарға қажетті қызметер көрсетуі тиіс. ... ... құру және ... кіші ... ... ала ... ... керек. Біздің ойымызша индустриалды-
инновациялық стратегияны ... ... ... ... ... көрсетуге болады: шағын кәсіпорындар тауарларға, жұмыстар мен
қызметтерге деген ішкі ... ... ... ... ... экспортқа бағытталған инновациялық ... ... ... ірі ... ... ... нарықтарын кеңейтуге және өнімді
ұлғайтуға бағытталуы тиіс.
  Жеке кәсіпкерлік ... ... ... ... ... заңмен төрт топқа бөлінген. Бірінші топқа тексерулер кезеңдік
сипатқа ие ... ... аса ... ... ... ... ... салаларға: атом энергетикасы, қару-жарақ, ... ... ... ... ... ... өрт
қауіпсіздігі және санитариялық-эпидемиологиялық қауіпсіздік жатқызылды. Бұл
ретте, ... ... ... ... салаларда қызметті жүзеге
асыратын барлық субъектілерге емес, тек ... ... ... мен ... ... сақталады. Екінші топқа оған ... ... ғана ... ... жаңа ... бағалау
жүйелері енгізілетін қызмет салалары ... ... ... ... ... негізінде, оның ішінде құқықтары бұзылған жеке және
заңды тұлғалардың шағымдары ... ... тыс ... жүргізу
жектілікті болатын салалар жатқызылған. Төртінші топқа мемлекеттік бақылау
тексеруге шықпай және әкімшілік іс ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік субъектілерін таратуды оңайлату үшін ... ... ... ... ... ... ... тарату
тәртібі енгізілді. Енді өз қызметін тоқтатқан салық төлеуші таңдау құқығына
ие болады – салық органының тарату тексеруін ... ... ... ... ... ... тарау. АҚШ және Ұлыбритания сияқты елдердің
тәжірибесі бойынша Ұлттық кәсіпкерлер ... ... ... ... ... құқықтары мен мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... уәкіл институтын
(бизнес-омбудсмен) құру көзделген.
Елбасының ... ... «Doing ... ... ... жақсарту және 2016 жылы осы рейтинг бойынша алғашқы
30 елдің қатарына кіру ... ... ... ... үшін
бірқатар заңнамалық актілерге өзгерістер енгізілді, мысалы: экологиялық
және санитарлық-эпидемиологиялық нормалардың ... ... ... (IV ... ... ... ... сараптамасын
келісу және одан өту рәсімдерін алып тастау; күрделіліктің бірінші ... оның ... ... салынған ғимараттар үшін жылжымайтын мүлік
объектілерін ... ... ... ... шағын және орта
кәсіпкерлік субъектілерін тіркеу алымдарын жою бөлігінде. Тұтастай алғанда,
Закон республикада кәсіпкерліктің жалпы ... ... ... оның ... кеңеюіне, кәсіпкерлік сектордағы өндірістің жиынтық
көлемінің өсуі есебінен елдің ... ... ... ... ... ... және өзге оң әлеуметтік-экономикалық салдарларға
ықпалын тигізеді.
Жеке кәсіпкерлікті реттеу мен ... ... ... ... саясаты жоғары қосымша құны бар жаңа жоғары
технологиялық өндірістерді құруға ұмтылған ... ... ... орта классты қалыптастыруға бағытталған.
Қойылған мақсатты орындау үшін Қазақстан Республикасының индустриалды-
инновациялық даму страегиясын жүзеге ... бір ... ... ... инфрақұрылымын дамыту көзделген.
Кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылым құрамында жеке кәсіпкерлікті
дамытуға қолайлы жағдай туғызатын бір топ ... ... ... ... ... ... және мемлекет қолдауымен құрылған мекемелер;
- үкіметтік емес мекемелер;
- коммер ... ... ... бағытына қарай инфрақұрылымның институттық құрылымы былай
анықталады:
- бизнестің қалыптасуы, әрекет етуі және дамуы кзеңінде көрсетілетін
мемлекеттік қолдау;
- қаржылық қолдау;
- ... - ... ... ... ... біліктілігін арттыру және білім саласындағы қолдау;
- материалдық-техникалық жағынан ... және ... ... салыстыра отырып біз
инфрақұрылым институттарының Қазақстандағы кәсіпкерлікті дамыту процессіне
қатысу матрицасын құрастыра аламыз.
Әрбір ... ... ... беретін мекемелердің өзіндік
артықшылықтары мен кемшіліктері ... ... ... әр ... ... ... ... шешімдер қабылданған кезде
кейбір мекемелер әлеуметтік мақсаттарға аса назар аударады, ал басқалардың
басшылары бәлкім жеке басының ... ... ... 20 жылдық кезеңінде кәсіпкерлікті
мемлекеттік қаржылық қолдаудың жүйесі қалыптасты: ... ... ... ... жеңілдіктері және т.б. Қаржылық қолдау беру жүйесі
біршама ықшамдалды. Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық жағдайын күшейту,
республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... ... және жоғары мәнге ие салаларына бюджеттік
субсидия бөлу әдісімен мемлекеттік ... ... ... үшін
экономикалық алғышарттар жасалды:
-       макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету;
-       экономиканы жаңғырту және әртараптандыру;
-       аймақтық деңгейде өндірістік факторларды пайдалану тиімділігін
арттыру.
Кәсіпкерлікті қаржылық қолдау ... ... ... ... Бұл ... ... және ... өнімді тең емес бағалық шарттарға
қоятын өндірілетін өнімнің ... ... ... ... ... ... алуға тауар өндірушілерді толықтай қызықтыра алмайтындығына
байланысты. Қаржылық қолдау ... ең ... өнім ... ... ... ... мен замануи технологияларға ... ... үшін ... ... ... ынталандырушы
рөлін күшейту талап етіледі. Осы ретте қолдаудың бағдарламалаар ... ... ... яғни ... жаңартумен
айналысатындар, заманауи технологияларды қолдана ... ... ... ... ... алады. Әлемдік экономиканың
жаһандануы кезеңінде мемлекеттік реттеудің әдіснамасы көп ... және ... ... ... ... ... ... және олардың бағдарламалық ... асу ... ... ... үшін ... ... оң ықпал көрсету кезінде
қаржылық бұзушылық жасауға және ... оны ... ... ... ... бар. Бұл субсидияны пайдалану тетігін анықтауды
нақты ... ... ... субсидиялауды регламенттейтін ... ... ... ... қолдаудың осы түрін жүзеге асыруда
ортақ әдістеменің болмауынан, салалық министрліктерімен субсидиялау тетігін
жетілдіру мәселелері болмауынан, ... ... ... соңғы
нәтижеге сәйкес келмеуінен орын алады. Қаржылық бұзушылықтардың кең тараған
түрлеріне субсидияны ... ... ... ... пайдаланылуы
жатады. Бұзушылықтар ішінде үлкен үлесті берілген субсидияларды заңсыз
пайдалану алады. Көп жағдайда ... ... ... ... ... бағдарламалар мен арнайы құжаттамада қарастырылмаған
шығындарды өтеу жүргізіледі, жүргізілген бір ... ... ... ... ... май материалдарын белгіленген нормадан ... ... ... ... ... ... ... бағдарламалар мен құқықтық актілерде қарастырылған шараларға
қатысушы қатарында жоқ ... беру ... Көп ... ... көп қаражат алу үшін есептілікті бұрмалайды.
Көрсетілген бұзушылықтарды жою үшін әлемдік тәжірибеде түрлі шаралар
жасалады. Мысалы, Австрияда субсидиялаудың әрбір бағдарламасына ... бөлу ... ... ... қатаң регламенттерге,
субсидия алушылар үшін субсидиялау саясатының ашықтығы мен ақпараттық
қамтудың толықтығына ... ... ... бөлудің жалпы
стратегиясы қалыптасқан. Францияда субсидия алуға үміткер субъектілер екі
критерий бойынша тексеріледі: мақсаттық ... және ... ... ... субсидия алушылардың қызметінің түрі мен ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдауға қаражаттардың бөлінуі және
пайдалануы жөнінде жүргізілген талдау бөлінген ... ... ... ... анықтады – бұл мақсатты бағытталған трансферттерді
жоспарлау сапасының төмендігінен, аймақтарда инвестициялық жобаларды жүзеге
асыру ... ... ... және ... ... ... ... администраторлардың жоқтығы.
Қорытындылай келе, бөлінетін қаржылық қолдау ерекшелігін және оның
экономика салаларының дамуына әсерін ескере ... ... ... ... мәселесін қайта қарау қажет екенін байқаймыз.
3.2 Қазақстанда шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... нарықтық қатынастардың
дамуын ынталандыруы тиіс. Макродеңгейде олқаржы-несие ... ... ... ... құрамдас бөлігі болып табылады.
Реттеу ... ... ... ... ... ... ... несие механизмі басқару шешімдерін қабылдау мен
орындауды қосқанда ... ... ... ... және есептік
несие тәсілдерінің жүйесі ретінде көрінеді. Бұл ... ... ... кәсіпкерлік қызметтің жергілікт іжағдайларын есепке
ала отырып, ... ... ... ... етеді.
Шағын және орта бизнестің жағдайы мен даму деңгейі мемлекеттің ... ... ... ... ... негізгі сала болып табылады.
Экономиканың дәл осы секторы ... ... ... тежеу болатын
көптеген мәселелердің шешімі болатын өте үлкен әлеуетті мүмкіндіктерге ие.
Қазақстан Республикасындағы шағын ... ... ... жоғарғы
мемлекеттік деңгейде қарастырылуы тиіс ең маңызды санатқа жатады.
«БТА ... АҚ, ... ... ... ... ... дамыту қоры және Қазақстан Республикасындағы шағын және орта
кәсіпкерлікті қаржылық қолдау бойынша мемлекеттік ... ... ... ... активтер қоры бизнесті ... ... ... ... ... ... тауар өндіру және қайта
өңдеумен ... ... ... бар ... және орта ... ... ұсыну жаңа және жетілдірілген жаңа құралдар ... ... ... ... ететін шағын және орта бизнес субъектілерін
қаржыландыруға негізделген.
«Даму» қоры аймақтарда басымдыққа ие ... ... және ... дамытуға бағытталған мақсатты қаржыландырудың ... іске ... ... ... ... ... ... «Бизнестің жол картасы – 2020»;
✓ Лизингтік мәмілелерді қаржыландыру бағдарламасы;
✓ Әйелдер кәсіпкерлігін микронесиелеу бағдарламасы.
Аймақтық қаржыландыру бағдарламасы - ауыл шаруашылығы ... ... ... ауыл ... ... аулау, акваөнімдер, азық-түлік
өндірісі, мақта-мата бұйымдары, киім, мектепке дейінгі білім саласымен
айналысатын ... ... ... қолдауды тағы бір бағдарламасы – ... ... ... ... ... тізбесінде: агроөнеркәсіп кешені, тау-кен
саласы, ... ... ... ... туризм, ақпарат және байланыс,
білім саласы қызметі, денсаулық сақтау, мәдениет, мәдени ... ... және т.б. ... өндіріс» қаржылық бағдарламасы ЖК субъектілері үшін және
дағдарыс жағдайынан шығуға ... ... ... тапшылығын тартып
отырған кен байыту өндірістеріне көмек көрсету мақсатында жұмыс істейді.
Осы ... ... ... қайта қарап, 8% -ға төмендету жағына
өзгертуге мүмкіндік береді.
«Даму» қоры ... ... ... – 8%-дық талаптары өте жақсы
лизингтік бағдарлама әзірледі және әрекетке енгізді. Кәсіпкер жаңа құралдар
алады және ... ... ... ... ... болған жағдайда қосымша
кепілдеме ұсыну қажеттілігі жойылады.
Сонымен қатар, ... ... ... ... істейді. Онда қаржыландыру саласына шектеу қойылмай, жылына 14 ... ... ... Оны төрт банк ... ... ... ... «Цеснабанк» АҚ, «Дельта банк» және «Евразиялық банк».
Қаржылық емес бағдарламалар – мүгедек-кәсіпкерлерге олардың мәселелері
мен қажетті ресурстары (қаржылық, ... ... ... ... де ... ... көмек беру) туралы ақпараттандыру деңгейін арттыру
жолымен көмек көрсету мақсатында әзірленген ... ... Қор ... ... ... оған ... шағын ісін ашқан және көмекке мүдделі
мүгедек-кәсіпкерлер ... ... ... ... ... ... несие алу үшін кәсіпкерлер
банктің несие саясатына сай ... ... Сіз ... ... мүлігіңізді
және бизнес-жобаңызды ұсынуыңыз қажет. Банк оң ... ... ... ... ... Аймақтық үйлестіру кеңесі (АҮК) несие
беру мүмкіндігі немесе бас тарту ... ... ... ... және ... ... өз жобасының өміршеңдігін дәлелдей
алған кәсіпкерлер жылдығы 14 % ... ... ... ... ... ... Үкіметінің ағымдағы жылғы 13 шілдедегі қаулысымен
Бағдарламаның бірінші және үшінші бағытына қатысты өзгерістер ... ... ... – 12 ... ... ... кезінде 5 %
орнына, мемлекет 14 % кезінде 7 % жабады, ал кәсіпкер бағдарламаның 7 ... ... ғана ... ... ... ... бағытталған
өндірістерге қолдау көрсету бойынша субсидиялау тағы да 14 % ... ... ... ... 6 % ... ... де, ... 8%
мемлекет өз есебінен жабады. Орташа алғанда бүгінгі ... ... ... ... 16-21 %-ды ... Қаржыландырудың
бағдарламасында бұл – 10 %, оның ... ... ... ... ... ... басқа мемлекеттік бағдарлама «Бизнестің жол картасына»
қатысуға мүмкіндік алады. Бұл жағдайда мемлекет оған сыйақы ... 5 ... ... Ал егер несие алушы жаңа құралдар алған болса және экспортқа
өнім шығаруға жұмыс істесе, онда мемлекет өзіне 8 % ... ... ... ... ... кепілдендіру кәсіпкерлерде қаржының
жетіспеушілік мәселесін шешудің маңызды құралы болып табылады. Бұл ... ... ... кепілдікті қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... орындалуын қамтамасыз етуге бағдарланған тиімді өнім
болып табылады. Осылайша, бір ... ... ... ... ... қолда бар кепілден біршама асатын қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... ... тәуекелді мемлекетпен бөлісуге мүмкіндік береді, бұл банктерге
ШОБ-тің тәуекелді жобаларын қаржыландыруға ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
істеп келе жатқан ШОБ даму ... ... ... салыстырғанда
Қазақстанда қолдаудың бұл құралы «Бизнестің жол ... ... ... 2010 ... ... ... ... кепілдікпен берілген несиелердің өсу қарқыны бұл ... ... ... куәландырады: 2014 жыл ішінде кепілдік алған
жобалар саны 530 ... асты ... 2010 жылы 3 ... ғана ... ... ... болса,
2014 жылы олардың саны 533 бірлікке жетті (сурет-7). 2014 ... ... қоры ... ... ... 500 бірлікке дейін жеткізу ... атау ... және ... ... оны ... орындады.
Сурет 7- «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы бойынша несиелік
кепілдік саны, бірлік
Ескерту: «Даму» кәсіпкерлікті дамыту Қоры» АҚ мәліметі
«Бизнестің жол ... ... одан әрі ... ҚР ... даму және ... министрлігі «Даму» қорымен
бірлесіп келесі жаңа құралдар мен бағыттарды ұсынды: КОБ субъектілерінің
несиелерін ... жаңа ... жаңа ... ... жүзеге
асырушы бастапқы кәсіпкерлерді қолдау; ірі компаниялармен КОБ дамытудың
серіктестік ... 4-ші ... ... екінші дәрежелі банктер мен
әкімдіктер қызметкерлерін оқыту жөніндегі жаңа құрамдас бөлік; 4-ші ... ... ... Үкімет қаулысына енгізілген
өзгерістерге сәйкес, ... жоба ... ... ... ... механизмі, банктен тиімді шешім алу және ... ... ... (АҮК) ... ұсыну өзгеріссіз қалды. Бірақ, ... ... банк және ... ... ... жасасып,
оны «Даму» АҚ-на жолдауына болады. Бүгінгі таңда жобаларды ... ... ... ... және ... ауыл, орман және балық
шаруашылығы сияқты салалар басымдық ... ... ... ... ... құрылымында үлкен бөлікті орта бизнес жобалары құрауда - 48 ... ... ... ... ... ... болуда - 97 пайыз.
Бұл несиелердің қайтарылымына қатысты қаражаттандырудың жағымды ... ... ... ... береді.
Жобаларды қаражаттандырудың жаңа механизмдері мен бағыттары шеңберінде
келесі өзгертулер енгізілді: жобада кәсіпкерлердің жеке қатысуы туралы
нормаларды жою, ... ... ... ... ... толықтырудан алынған несиелерді қаражаттандыруға рұқсат ... ... ... ... ... ... қатысуына тыйым
салу, сонымен ... ... ... ретінде кәсіпорынды сатып алу
нормаларын ... алып ... ... ... ... ... «Даму» қоры кәсіпкердің өтінімін оны АҮК қарауына
жібергенге дейін қарастыра алады. 60 млн.теңге жобалары бойынша
«Даму» қоры ... 5 ... күні ... қабылдайды, ал қалған жобалар
бойынша 15 жұмыс күні ... ... ... Банк ... қол ... күтпестен, несиенің жалпы сомасынан 30 пайызға
дейінгі несие бойынша қаражатты беруді жүзеге ... ... ... ... ... үш ... ұсынылады:
-жеке кепілдеме;
-қызмет етуші кәсіпкерлер үшін жедел кепілдеме;
-бастауыш ... үшін ... ... ... ... ... қатысты жеке кепілдеме бойынша кепілдендіру несие
сомасының 50 пайызын жабады. Бұл жағдайда несиенің ең жоғарғы мөлшері ... 750 ... ... жетіп, кепілдендіру мерзімі 5 жылды құрамақ.
Несие бойынша мөлшерлеме жылдық 14 ... ... ... ... ... ... 30 пайыздық айналымдық қаражатын толықтыру инвестициясына
бағытталуы керек. Жобаларды қарастыру банктер тарапынан жүзеге ... өз ... 15 ... күні ... ... етуші кәсіпкерлер үшін жедел кепілдендірудің ең жоғарғы
кепілдеме мөлшері ... 50 ... ... несие мөлшері 60
млн.теңгеден артық емес болуы тиіс. Кепілдендірудің ең ... ... ... ... ... арқылы инвестициялық жобалар үшін 5 жылды
және айналымдық қаражатты толықтыру үшін 1 ... ... ... ... бойынша мөлшерлеме жылдық 14 пайыздан кем емес көрсеткішті құрайды.
Кепілдендіру төлемі осыған ұқсас схема ... ... ... ... ... қоры ... қарастырылу мерзімі 5 жұмыс күнін құрайды.
Бастауыш кәсіпкерлер үшін жедел кепілдендіру бойынша ең ... ... ... 70 ... ... ... мөлшері 20
млн.теңгеден аспауы ... ... ... ... ... ... ... кепілдендіру механизмімен бірдей. Министрлік тарапынан жаңашылығымен
ерекшеленетін жаңа бизнес идеяларды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... 1,5-тен 3 млн.теңгеге дейін;
-бастауыш кәсіпкерлер үшін жедел кепілдендіру ұсыну;
-қызметтік қолдау көрсету және ... ... ... ... ... ... екінші дәрежелі банктер,
бизнес-қауымдастық өкілдерінің ұсыныстарын ескере отырып, «Бизнестің жол
картасы-2020» Бағдарламасына жергілікті ... ... ... ... ... банктердің қызметкерлері үшін Бағдарламаны іске ... ... ... жаңа ... бағдарламаларын қосу ұсынылады. Өз
кезегінде, «Бизнес-насихат» жобасы тұрғындар үшін мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... арқылы бизнесті дамытуға бағытталатын
болады.
«Даму» кәсіпкерлікті дамыту Қоры» АҚ меншікті ... он ... ... 4,5 есеге ұлғайды. Яғни 18,3 млрд. теңгеден 83,1 млрд.теңгеге
өсті. «Даму» Қорының активі 9,6 ... ... 23,1 ... ... ... «Бизнестің жол картасы-2020» мемлекеттік бағдарламасы
мен ... ... ... ... ... қаржы салу бағдарламаларын
жүзеге асыру арқасында шағын және орта ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту Қоры» АҚ :
· 2,1 трлн.теңге сомаға 20 мың жобаға қаржылай ... ... 255 мың ... қаржылай емес қолдаумен қамтылды
· (жылдық көрсеткішпен) 112 млрд.теңге көлемінде салық төленді
· 183 мың жұмыс орны ... жол ... – 2020» ... ... портфелі 1
трлн. теңгеден асты. Бүгінгі күні ... жол ...... ... 5 210 ... ... ... субсидия
алды. 94,2 млрд.теңге қайтарымсыз субсидия төленді. 2010 жылдан ... ... ... АҚ ... 840 кепілдеме берді. Соның 500
астамы 2014 жылы берілді. Осылайша «Даму» Қоры 2014 жылы өз ... ... ... ... 5 ... ... секторлардың 20 пайызға
жуығын жапты.
ҚР Ұлттық Банкінен ... ... ... ... ... ... ... сомасы 200 млрд.теңге бөлінді.Нәтижесінде жалпы ... ... 814 жоба ... ... 2015 ... наурызында ҚР
Үкіметі «Бизнестің жол картасы- 2020» ... ... мен ... ... ... ... ... «Бизнестің жол
картасы-2020» бизнесті дамыту мен қолдаудың Біріңғай бағдарламасының
қаржылай ... ... Қоры ... ... Операторлары - «Атамекен»
Ұлттық кәсіпкерлер палатасы мен әкімдіктер. ... Қоры ... мен ... несиені субсидиялау, жеке кәсіпкерлік
субъектілерін кепілдендіру, «Іскерлік байланыс» және «Аға ... ... емес ... ... ... ... ... міндеті
ауыл, шағын және моноқалалардағы тұрғындардың қаржылануына қол ... жаңа ... ... 20 ... ... 85 ... ... өсті. Кәсіпкерлікті жаңа бастаған жас
кәсіпкерлерді кепілдендіру салалық ... ... ... ... 180 ... ... несиелендіру 50 пайызды
құрайды. Бір кәсіпкер үшін берілетін ... – 3 ... ... ... көлемде субсидиялау кезінде басым салаларға 7 пайыз
жылдық сыйақы мөлшерлемесімен төлейді. Қазақстандық ... ... 10 ... ... ... ... ... Шағын
моноқалалар мен ауылдық елді-мекен жобаларын субсидиялау салалық шектеусіз
10 пайыз жылдық сыйақы ... ... ... және орта ... ... ... ... емес,
шағын бизнестің дамуына ресурстардың ... ... ... ... ... тиімді дамыту үшін экономика мен әлеуметтік сфераның
дамуына бағытталған перспективті кәсіпорындарды ... ... ... жұмсалған қаржыны өтейтін жоғары технологиялық өнім ... ... ... пайдалану қажет. Қазіргі кезде шағын және орта
бизнес сауда және құрылыспен айналысады, ... ... пен ... ... ... Қазақстанда кәсіпкерлередің небәрі ... ... жаңа ... мен ... ұсынады. Өз
бәсекелестерінен ерекшеленетін өнім өндіретін ... саны ... ... тек 5,3 %-ы жаңа ... ... ... үшін
3,5 жыл жұмыс істейтін тұрақты бизнес жаңа технологияны 5 есе ... Ірі және ... ... ... ... жаңа ... игеруге құлықты емес, ол тәуекелмен байланысты.
Қазақстанда ... ... ... кәсіпкерлер саны жеткілікті, бірақ
оларға экспорттық әлеуеті бар бәсекелік қабілетті өнім ... ... ... ... үшін ұзақ ... ... ... нақты
көмек көрсету қажет. Ал бұл үшін ... ... ... ... үшін ... ... орта бизнесті мемлекеттік қолдау саясатын өзгерту
қажет. Қолдаудың жалпы идеологиясы жас тез өсуші фирмалар ... ... жай ... ... болып табылмайды деген пікірден шығуы ... ... ... ... ... қажеттілігі жоғары, қоршаған бизнес
ортаға қоятын талабы жоғары. Сондықтан сәйкесінше мұндай фирмаларды ... ... ... ... ... шектелмеуі тиіс.
Жылдам өсуші компанияларды қолдаудың негізгі бағыттарының ... ... ... ... санынан оларды сенімді қорғау
болуы тиіс. Шағын және орта бизнесті ... жаңа ... ... саны емес, оның сапалық өсуін ынталандыруы ... ... ... ірі ... емес, жылдам өспелі фирмаларға
шоғырлануы тиіс.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі таңда қазақстандық кәсіпкерліктің қайта өрлеуі турасында көп
айтылуда. ... ... ... болсақ, бұл күндері Қазақстанның
әлеуметтік-экономикалық өмірінде ... ... ... ... ... ... қайта өрлеуіне жасалған талпыныс болып саналады.
Кәсіпкерліктің қалыптасып даму негізі 1992 ... ... ... және ... жөніндегі мемлекеттік бағдарламаның жүзеге ... ... ... Бүгінгі таңда Қазақстанда ... ... ... ... үлкен қарқынмен дамуда. Кәсіпкерліктің
дамуын қамтамасыз ететін ең маңызды мәселелердің шешімі ҚР Президентінің
2001 жылғы ... N 597 «2030 ... ... ... ... іске ... іс-шаралары туралы» қаулысы арқылы Кәсіпкерлікті
қолдау және дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама елдегі ... ... ... деп ... кәсіпкерліктегі процестерді талдай отырып, экономиканың бұл
секторында дамудың қарқынды-үдемелі сипаты бар ... және ... ... ... мен ... ... ... етудің негзі
бола отырып, өзінің оң нәтижесін беріп отырғанын айқындадық. Қазақстандағы
шағын ... ... әрі ... ... ие құбылысқа айналды, мұны
шағын және орта кәсіпкерлік субъектілері санының көбеюі көрсетеді. ... ... ... ... ШОБ субъектілерінің саны 1,5 млн. бірлікті
құрады, бұл сектор еліміздің әр ... ... ... қамтамасыз етеді.
Бүгінгі таңда еліміздің азаматтарының кәсіпкерлік бастаманы іске ... ... ... ... ... барлық деңгейлерінде
мемлекеттің бизнеспен диалогының толыққанды жүйесі ... ... және даму ... ... стандарттары бойынша
кәсіпкерлік қызметті жүргізу жағдайларын жақсартуға бағытталған ... ... ... аталғандарды растайтын факт – Қазақстан
халықаралық рейтингтерде жоғары орындардан көрініп отыр.
Шағын бизнесті ... ... ... құру ... өз ... ... Екінші жағынан кәсіпкерлік қызметтің салалық ... ... Бұл ... ... үшін тең ... ... ... өндірістік сектор емес, қызмет көрсету ... ... алып ... ... ... және қызмет көрсету
бизнесінде барлық тіркелген ... ... ... 50%-і, ... небәрі 4%-і қамтылады. Мұндай құрылым жағдайында ЖІӨ-гі шағын
бизнес үлесінің 50-80% ... қол ... алыс ... түсінікті.
Тек өндірістік шағын бизнес ғана ЖІӨ ... ... ... ете ... ж. 01.01. ... ... «Даму» қоры «БЖК 2020» бағдарламасының
аясында Бағдарламаны іске асыруға қатыстырылған басқа ... ... ... қол жеткізді:
• кәсіпкерлердің мөлшерлемелерді субсидиялауды алу жөніндегі 3 589
өтінімі және кепілдендіруді алу ... 283 ... ... мақұлданған өтінімдердің жалпы санынан 3 275 субсидиялау шарты және
259 кепілдендіру шарты жасалды, ... ... 1. ... ... ... бойынша 2 879 шартқа қол қойылды; 2. ... ... ... ... 193 ... ... қол қойылды; 3.
«Кәсіпкерлердің валюталық тәуекелдерін төмендету» бағыты ... ... ... қол ... ... (344 ... ... (275 шарт)
облыстарында және Алматы қаласында (238 шарт) қол қойылған ... саны ең ... ... облысында қол қойылған шарттардың
саны ең төмен (73 ... ... ... ... (27 ... ... ... (24 шарт), Солтүстік Қазақстан (24 шарт), Жамбыл (24 шарт) және
Ақтөбе (24 ... ... ең көп ... қол ... іске ... ... жеке кәсіпкерлікті дамытуға және
бәсекеге қабілеттілікті арттыруға бағытталған.
«Бизнестің жол картасы 2020» ... іске ... 2010 жыл ... жыл ... кезеңде экономиканың қолдау көрсетілген шикізат емес
секторларының даму көрсеткіштерінде оң үрдістер ... ... ... және ... ... беру ... есебінен мемлекет екінші деңгейлі банктердің өңдеуші өнеркәсіп,
көлік және байланыс сияқты салаларға ... беру ... ... ... ... ... бағытталған қаржылардың пайдалану тиімділігін
талдай келе мынадай қорытынды жасауға болады:
қазіргі ... ... ... ... болып отырған ШОБ субъектілері
үшін несие ресурстарының оптимальды құрылымы жасалынбаған;
- несие ставкалары жоғары күйінде қалып ... бұл ... ... пен тауар өндірісі сферасы үшін қол жетерлік емес;
- аймақтық дамуда теңсіздік қысқармаған, аймақтар бойынша ... ... ... несие ресурстары ШОБ субъектілерінің негізгі құралдарын
жаңартуды қамтамасыз ... ... көп ... ... ... пайдаланылған. Қаржылық қолдау әрекет етуші ШОБ субъектілеріне
көрсетілген және жаңа ... мен ... ... ... ... ... қаржыландыруға бағытталған. Шағын бизнес субъектілерін
дамыту үшін ... ... ең ... ... және орта бизнеске
оңтайлы салық салу шарттарын қалыптастырумен байланысты. ... ... ... ... ... ... рөлін қамтамасыз етеді, бірақ өндіріс ... ... ... ... ... ... табылмайды. Негізінен,
кәсіпкерлік сферасы республикада өндірілмейтін, сырттан алынатын ... ... мен ... ... ұлғайту жолымен дамып
келеді.
Дипломдық жұмысты қорытындылай келе ... ... ... ... ... ... тиіс. Әсіресе Қазақстанның әлемдік
нарықпен интеграциялануы, тауарлар мен ... ... мен ... ... ... ... реттеудің ролі мен мәні арта түспек. Сондықтан да кәсіпкерлікті
аймақтық және жергілікті басқару органдары басқару, маркетинг және ... ... ... ... ... ... жер-жерлерде қолдау
көрсетуі тиіс.
Мемлекеттен кәсіпкерлікті қолдауға қаражаттардың ... ... ... ... ... бөлінген қаражаттардың толық көлемде
игерілмеуінің себебін ... – бұл ... ... трансферттерді
жоспарлау сапасының төмендігінен, аймақтарда инвестициялық жобаларды ... ... ... ... және жергілікті деңгейде
бюджеттік бағдарламаларға жауапты администраторлардың жоқтығы.
Қорытындылай келе, бөлінетін қаржылық қолдау ерекшелігін және ... ... ... ... ... ... бюджеттік қаражаттар
көлемін жоспарлау мәселесін қайта қарау қажет екенін байқаймыз.
Қазақстанда белсенді жұмыс істейтін кәсіпкерлер саны ... ... ... әлеуеті бар бәсекелік қабілетті өнім өндіруге қабілетті
жаңа технологияларды игеру үшін ұзақ мерзімді инвестиция ... ... ... ... Ал бұл үшін жылдам ... ... ... үшін шағын жәнге орта бизнесті мемлекеттік қолдау саясатын өзгерту
қажет. Қолдаудың жалпы идеологиясы жас тез өсуші фирмалар ... ... жай ... ... ... ... деген пікірден шығуы керек. Олардың
ерекше мұқтаждықтары, капиталды тарту қажеттілігі ... ... ... ... ... ... Сондықтан сәйкесінше мұндай фирмаларды қолдау
шағын бизнесті ынталандырудың стандартты шараларымен шектелмеуі тиіс.
Шағын бизнестің ... ... және ... ... ... тыс ... болмайды. Қазіргі кезде
кәсіпкерліктің дамуын заңды түрде қолдау мемлекеттік саясаттың ... және ... ... ие. ... дамуын мемлекеттік қолдау
экономиканың мүддесіне сай оның одан әрі ... ... ... ал ... өз кезегінде бүкіл қоғам игілігі үшін ... ... ... ... ... ... ... Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына
жолдаған «Қазақстан жолы – 2050: бір ... бір ... бір ... 2014 ... 17 ... Бусыгин А. В. Предпринимательство. –М.: Дело, 2001.
1. Найт. Ф. Понятие риска и неопределенности // Тезис. Вып. 5. 1994. С.14
2. Шумпетер Й.А. ... ... ... М.: Прогресс, 1983.
3. Грузинов В., Грибов В. Предпринимательство формы и методы ... ... // ... ... ... кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау туралы» ҚР Парламентінің
Жарсышысы №3 2000 ж.
6.Кубаев Е. ... Е. ... О. ... и направления развития
малого бизнеса и предпринимательства в Казахстане”, Алматы, 2000 .
7. ... Э.М. ... ... ... ... ... ... Шағын және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудағы халықаралық
тәжірибе, www.damu.kz.
9. «Қазақстандағы және ... ... және орта ... ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ, Алматы, 2014
10. «Doing Business 2014: ... және орта ... ... ... ... // ... банктің ресми сайты:
http://russian.doingbusiness.org/
11. ... ... // ... ... ... ... сайты [Электрондық ресурс]. – Қолжетімділік режимі:
http://www.stat.gov.kz/
12.Мониторинг малого и среднего предпринимательства в ... ... 05-05/ 418 3 ... 2013 ... ... Т.М. ... «Қазақстан: «ресурстық қарғыс» па әлде «голландиялық ауру»
ма?» // Вопросы экономики. – 2013. – № 6. – 17–35 ... ... және оның ... ... және орта ... даму
жағдайы туралы есеп мәліметі, www.damu.kz.
15. Отчет об эффективности программы «Дорожная карта ... 2020». ... ... предпринимательства «Даму», Алматы, 2013
16. Темербулатова Ж. С. «БИЗНЕСТІҢ ЖОЛ КАРТАСЫ – 2020» ... ... ... ... ... ... тиімділігін арттыру
17. Қазақстан Республикасының Азаматтық бюджеті, Қазақстан ... және ... ... ... ... ... А. Маковский. Проблемы и перспективы развития малого и среднего бизнеса
в Казахстане, ... 2014, ... ... ... заңнамалық актілеріне рұқсат беру
құжаттарын қысқарту және ... ... ... ... ... бойынша толықтырулар мен өзгерістер
енгізу туралы» ҚР Заңының жобасы. ... ... ... ... ... ... ... 2012
20. Н. Рязанцева Проблемы развития малого и среднего бизнеса в Казахстане//
Вестник предпринимательства. ... ... ... ... 2012. – С. ... Е. Абдибеков, А. Ким, Ж. Абдуллина ... ... для ... ... ... решение проблемы нехватки залогов, 2014, www.damu.kz
22. Саденова А.М. Экономиканың инновациялық даму ... ... және ... ... мәселелері, Өскемен, 2013
-----------------------
“Бизнестің жол картасы – 2020” бағдарлама қаражатын ... ... ... ... біліктілігін арттыру, жастар тәжірибесі
және әлеуметтік жұмыс
орындары
Бизнес
жүргізуге
сервистік
қолдау
білдіру
ШОБ-ке
несиелерді
ішінара
кепілдендіру
Несиелер
бойынша
пайыздық
ставкаларды
субсидиялау
Қазақстан үкіметі
Шиказаттық және тауар нарықтарына шығу, табыс табу және бөлу,
бәсекелестік өнімнің өндірісін ... ... ... серіктестіктер
Шетел инвестициялар
Шикізаттар мен өндіріс құралдарын жеткізушілер
Шағын және орта бизнес кәсіпорындары
Қаржылық қолдаудың мемлекеттік қоры
Екінші денгейдегі комерциялық банктер
Нарық инфроқұрылым ... ... ... ... жеткізушілер
Жеңілдікті жағдайдағы кредиттеуге байланысты шығындарға толықтару
ЖАҚ «Ұлттық қаржылық-инвестициялық акционерлік компания
Ұллтық Банк

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің түрі"13 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік қызметі жайлы58 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерлік54 бет
Қазақстан Республикасындағы шағын кәсіпкерліктің даму жағдайы23 бет
Кәсіпкерлердің конституциялық құқықтары мен кепілдіктері43 бет
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерліктің дамуы туралы24 бет
«Қазақстан Республикасының мұнайгаз секторындағы шетел инвестициялары»105 бет
Ақша айналымын тұрақтандыру әдістері мен нышандары34 бет
Бағалы қағаздар нарығы және оның экономикада қалыптасуы32 бет
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь