Адам және қоғам

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 1
Қоғам туралы ілімнің пайда болуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
Қоғам және жеке тұлға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
Қоғамның жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 7
Адам және қоғам ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 9
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 12
Тарихи және әлеуметтік ғылымдардың тұжырымдарына қарағанда, жеке тұлғалардың адамзат қоғамына бірігуін , олардың ортақ мақсаттарының негізінде болатындығы анықталады.Жалпы алғанда , мақсатсыз қоғам болмайды. Осындай тұжырымдарға мүлдем қарсы келмейтін жағдайлар, бір қоғамда бірнеше мақсаттар, біріне-бірі ұқсас не қарама-қайшы болулары мүмкін. Әр адамның алдына қойған жеке мүддесі болады. Ол қоғамдық ортаға қанша бейімделгенімен, оның жеке мүддесі сақталады. Сондықтан, жалпы мүдде жеке адамның мүдделеріне әділетті түрде қайшы келуі мүмкін. Ең маңыздысы, сол мүдделердің қайсысының басымдылығында. Қоғамның ұйымшылдығы, мүшелерінің жалпы және жеке мүдделерінің үйлесуіне байланысты.
1.Ж.Сәрсенова., Т. Танирбергенова. Әлеуметтану. А. 2000
2. Капитанов э.А. Социология ХХ века. М, 1998
3.Смелзер Дж. Социология. // Социс, 1990, № 11. стр: 121-139.
4.Социология Учебное пособие Алматы, «Санат», 1997.
5.Г.Есим. Ұлттық интеллигенция. //Ақиқат 1998, № 6, 42-45 бет.
6.Ә.Х.Тұрғанбаев Социология Лекциялар курсы, Алматы «Білім» 2001.
7.Ә.Нысанбаев. Адамғақарай бет бұрсақ. Алматы, 1992
8.К.Г.Габдуллина. Социология (учеб.Пособие) Алматы, 1994
9.Осипова Н.Г. Возникновение и развитие социологии как науки // Вестник МУ Сер. 18. Социология и политология 2002, №3, стр: 21-28.
10.Тохтарев К.М. Задачи и методы социологии // вестник МУ, сер. Социология и политология 1998, №3, стр: 124-149.
11.Есим Г.,Биекенов К. Социологическая наука в Казахстане // Саясат, 2003, № 4. 9-10 бет.
12.Спасибенко С.Г. Общество как субьект социальной жизни //Социально-политический журнал 1995, №3. стр: 72-83.
13.Тощенко Ж.Т. Элита? Кланы? Касты? Клики? Как назвать тех, кто правит нами // Социс 1999, №11. стр: 123-134.
14.Қазақстан Республикасындагуманитарлықбілімберудіңтұжырымдамасы
//ЕгемендіҚазақстан, 1994, 25 тамыз
15.Қазақстан Республикасындатарихисананықалыптастырудыңтұжырымдамасы. // ЕгемендіҚазақстан, 1995, 3 маусым.
16.ҚР-да этникалық–мәденибілім беру тұжырымдамасы. // ЕгемендіҚазақстан 1996, 7 тамыз,
17.Қазақстан РеспубликасыныңКонституциясы, Алматы,1995
18.Потончук В.А. Личность и общество Караганда, 1991.
        
        АЛМАТЫ ЭНЕРГЕТИКА ЖӘНЕ БАЙЛАНЫС УНИВЕРСИТЕТІ
Еңбек және қоршаған ортаны қорғау кафедрасы
Әлеуметтану пәнінен №1 семестрлік жұмыс
Тақырыбы: Адам және ... ... топ ... ... ... ... ... 2014
Мазмұны
Кіріспе.............................................................................................................. 1
Қоғам туралы ілімнің пайда болуы..................................................................2
Қоғам және жеке тұлға .................................................................................... 3
Қоғамның ... ... және ... ... ... ... және ... ғылымдардың тұжырымдарына қарағанда, жеке тұлғалардың адамзат қоғамына бірігуін , ... ... ... ... ... ... ... , мақсатсыз қоғам болмайды. Осындай тұжырымдарға мүлдем қарсы келмейтін жағдайлар, бір ... ... ... біріне-бірі ұқсас не қарама-қайшы болулары мүмкін. Әр адамның алдына қойған жеке мүддесі болады. Ол қоғамдық ортаға қанша бейімделгенімен, оның жеке ... ... ... ... ... жеке ... ... әділетті түрде қайшы келуі мүмкін. Ең маңыздысы, сол мүдделердің қайсысының басымдылығында. Қоғамның ұйымшылдығы, мүшелерінің жалпы және жеке мүдделерінің үйлесуіне байланысты.Олардың ... ... ... ... ... тұрақтандырмайды. Болмыс категорияларын талдай келе, енді бүгінгі таңдағы ғылымға мәлім ең күрделі дәрежеде ұйымдасқан қоғам болмысына келіп тірелдік. Өйткені біз ... ... Жер ... өмір ... ... саналы пенде- адамдар - бір-бірімен бірігіп, сан-қилы қарым-қатынастарға түсіп қоғамды құрайды.
Қоғам ұғымының орнына көп жағдайда оған мән-мағынасы жағынан жақын категориялар ... ... ең ... біз ... бір-бірінен айыра білуіміз қажет. және категорияларын салыстырсақ, біріншінің географиялық жағы басым. Мысалы, Қазақ елі - Азия құрлығының ортасында, ... алыс ... ел. және ... ... ... ... отбасы, ру, тайпа, халық, ұлт секілді әлеуметтік ұйымдасу формалары жатады. Ал пен ... ол ... ... ... ... ... көрінетін алып мұздың кішкентай ғана бөлігі - ол ... ... ... су ... - ... ... өміріндегі сан алуан қарым-қатынастардың ең негізгілерін ғана мемлекет заң арқылы ретке келтіре алады, қалғандары әдет-ғұрып, ... ... т.б. ... ... ... қалыпқа келеді.
Кең түрде алғанда, қоғам деп адамдардың арасында қалыптасатынсан алуан ... мен ... ... ... Бұл ... мына ... көңіл аудару қажет: ол байланыстар мен қарым-қатынастар сол қоғамның өзіндік өмір ... ... ... ... ... ... ұғымның өзін нақтылай түсу қажет. Өйткен себебі, бүгінгі таңда бірде-бір мемлекет, қанша алып ... да, ... ... ... керекті заттарды шығара алмайды. Сондықтан басқа елдермен экономикалық, саяси-құқтық, мәдени-рухани байланыстарға ... ... ... пайда болуы
Адамдар ертеден-ақ қоғамның өмір сүруін түсінуге ұмтылды.Қоғам қалай ... ... Ол ... ... Оның даму ... мен ... қалай болады? Бұл нақтылы қоғамның даму дәрежесімен анықталды.
Қоғамдық дамудың алғашқы кезеңінде әлемді түсінудің ... аңыз ... ... болды. Аңыз барлық халықтарда да болады. Аңыздың көмегімен қоғамның өткені, болашағы ... ... ... және ... ... өзара байланысы көрініс берді.
Сонымен қоғамды әлеуметтік жүйе ретінде қарастыру О. Конт пен Г. Спенсердің әлеуметтік философиясына тән. Бұл тұралы ... бір ... М. ... П. ... Т. ... және А. ... ... көруге болады. К. Маркс өзінің қоғамдық- экономикалық формациалар туралы ілімінде жүйе ретіндегі қоғамға келесі түсінік берді. Бұл ... ... мен ... бар. ... пен ... ... сүйене отырып, қоғамдық-экономикалық формацианы оған тән өндіріс тәсілі, әлеуметтік құрылымы, саяси жүйесі мен рухани өмірі бар өзінің ... ... бір ... ... ... ... ретінде қарастырамыз. Бес қоғамдық- экономикалық формация атап көрсетілді: алғашқы- қауымдық, құлиеленушілік, феодалдық, капиталистік және коммунистік. Олардың әрқайсысы , біріншіден, ... ... ... ... бір типі ... ... қоғамдық прогрестің сатысы ретінде сипатталады. ұғымы қоғамды біртұтас әлеуметтік жүйе ретінде түсінуге мүмкіндік берді. Жоғарыда көрсетілген қоғамдық- ... ... ... ... ... объективтік үрдісін көрсетеді. Олар тарихи процестің әртүрлі сатыларында дүниеге келе бастады. Әрбір жаңа формация қоғамның оданда гөрі ... типі ... ... ... ... методологиясы қоғамның бір формациядан басқасына күрделі өту процесің, бұл өтудің жолдары мен ... ... және ... ... ... зерттеуге негіздейді.
Адамзат қоғамының пайда болуы дамуы ұзақ та күрделі процесс. Ғалымдардың пікірінше, алғашқы қоғамдар бұдан 50-40 мың ... ... ... болған. Алғашқы қоғамдар адамдардың қандық-туыстық белгілері бойынша бірігулерінің нәтижесінде пайда болған еді. Бұл - құрылым жағынан бір ... яғни ... ... әлі жікке, тапқа бөліну бола қоймаған қоғам. Қоғам мүшелері негізінен ... ... ... күн ... Олар аң аулаумен, өсімдіктердің жемістерін терумен айналысатын. Қоғамның бұл аталған даму сатысын деп ... ... ... ... ... ... жетіле түсті. Адамдар енді тек дайын өніммен күнелтпей, өздері өнім ... ... Мал ... мен ... көшу - ... еңбек бөлісінің пайда болуына ықпал етті. Адамдар енді көшпенділіктен отырықшылыққа көше бастады. ... ... басы ... өнім ... ... қоғам мүшелерінің арасында мүлік теңсіздігінің орнауына әкелді. Ал, ... өзі ... ... ... ... ... басты себеп болды. Осылайша қоғамның даму барысы мен құрылымындағы өзгерістерге байланысты қоғамдағы басқарудың қажеттілігі, яғни мемлекетке деген қажеттілік келіп ... ... бұл ... деп ... ... ... ... қоғамды жіктеудің басқа да өлшемдері кездеседі. Мәселен, жазба өнерінің пайда болуымен байланысты: а) ... ... және б) ... бар ... деп ... ... ... кейбір авторлар қоғамдағы демократиялық қатынастардың даму дәрежесіне қарай ашық және жабық қоғам; діни ұстанымдардың түрлеріне байланысты исламдық, православиелік, ... т.б. ... деп те ... ... формасы. 19-20 ғғ. батыс философтары мен социологтарының пікірінше, қоғам - еңбек бөлінісі мен ынтымақтастыққа негізделген, қызметтік жүйе ... ... ... ... ... ... қарайтын рухани шындық (Э. Дюркгейм), қоғам-әлеуметтік әрекеттің жемісі болып ... ... ... ... (М. ... Қоғамды материалистік тұрғыда түсіндіріп, оны алға жылжытқан К. ... ... Оның ... ... ... бір ғана ... негізі бар. Ол негіз-материалдық игіліктерді өндіру. Сондай-ақ қоғам дегеніміз-қоғамдық қатынастар ... ... Онда ... өз өмір ... ... ... Қоғамдық-экономикалық формация дегеніміз Маркстің пікірінше, белгілі-бір өндіріс тәсіліне негізделген қоғамның тарихи типі. Қоғамның тарихы антогонистік (феодалдық, капиатлистік) және ... емес ... ... ... ... болып бөлінеді.
Қоғам және жеке тұлға
"Қоғам" деген сөздің мағынасы кең, алғашқы қауымдық қоғам, феодалдық қоғам, ... ... ... ... ... қоғам, және т.б. Бұл арада алдымен белгілі бір қауымның немесе жеке бір елдің тарихи даму кезеңдері еске түседі. Ал осы ... ... ... ... онда ... ... тарихы және оның болашағы туралы ойлаймыз. Бұл-әлемнің барлық халықтарының жиынтығы жөніндегі ұғым. Басқа сөзбен айтсақ, адамдардың өзара қатынас ... және ... ... ... ... ... ... бір бөлігі.
Қоғам туралы түсінікті нақтылай түссек, бірігіп еңбек ететін жеке адамдардың жиынтығын және оладың арасындағы қатынасты қоғам деп ... ... ... өмір сүру ... ... адам жоқ, ал ... ... жоқ. Екіншіден, қоғам жеке адамдардан ғана тұрмайды, ол сол жеке адамдардың ... ... ... адам ... ұжым ... ... Ол сонымен қатар бірнеше ұжымдардың мүшесі болады( еңбек, партия, кәсіподақ және т.б). ... ... - ... ... ... ... ... қоғамда белгілі бір әлеуметтік топқа, тапқа, ұлтқа жатады. Әлеуметтік топтардың, таптардың, ұлттардың экономикалық, әлеуметтік, саяси, мәдени өмірдегі көп ... ... мен іс - ... ... ... деп аталады.
Сонымен, қоғамды адамдардың өмір сүру тәсілі деп түсіну үшін, олардың өмір ... ... ... ... ... білу ... ... қатынас мынадай ерекшеліктерімен сипатталады 1) қоғамға қажетті қатынас ... ... 2) ... ... ... ... ... сипатта болады; 3) қоғамның объективтік сипаты болады, яғни қоғам ... сол ... ... келе ме, жоқ па,оған қарамастан өмір сүреді. Қоғамның материалдық өндіріс саласындағы қатынасы мен рухани ... ... ... білу ... ... ... өмір ... мен дамуына материалдық жағдай жасайды, ал екіншісі ... ... ... имандылық, т.б.) -адамдардың рухани-мәдени құндылықты жасаудағы өзара байланыстарының нәтижесі.Қоғам - мүдделердің өзара сәйкестігі негізінде ... ал ... ... жеке ... ... ... ... болады. Яғни, бірігіп жұмсаған күштің нәтижесінде, жеке адамның жете алмайтын мақсаттарына жетуге болады.Мысалы, К.Маркс қоғамды -- деп ... ... ... ... сай адамдардың жиынтығы, бірігіп қоғам болмайды. Дегенмен,бәрі бірдей ... ... ... ... ... ... ... қоғам құрмайды. Қоғам - деп айтуға тек, адамдардың, ... ... ғана ... ... ... сай, тұрақты және объективтік сипаттағы адамдар жиынтығы болуы қажет. ... ... ... ... ... өз ... ... қамтамасыз етеді, оның ұдайы өндірісімен өзін-өзі дамытады.Қоғам, қалай болса солай, не болмаса, күштеумен біріккен адамдардың жиынтығы емес. Адам қоғамсыз,әлеуметтік ... ... ... ... ... ... бағалылығынан айырылады. Бұл жөнінде К.Маркстің, адамның мәні, оның қоғамдық қатынастарының жиынтығында деген ойына ешбір ... ... және ... ... тұжырымдарына қарағанда, жеке тұлғалардың адамзат қоғамына бірігуін , олардың ... ... ... болатындығы анықталады.Жалпы алғанда , мақсатсыз қоғам болмайды.осындай тұжырымдарға мүлдем қарсы келмейтін жағдайлар, бір қоғамда бірнеше мақсаттар, ... ... не ... ... мүмкін. Әр адамның алдына қойған жеке мүддесі болады. Ол қоғамдық ортаға қанша бейімделгенімен, оның жеке ... ... ... ... мүдде жеке адамның мүдделеріне әділетті түрде қайшы келуі мүмкін. Ең ... сол ... ... ... ... ұйымшылдығы, мүшелерінің жалпы және жеке мүдделерінің үйлесуіне байланысты.Олардың мүдделерінің сәйкес келмеуі қоғам ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық факторға ие, себебі ол адамдық тәртіптің шекарасын барлық қоғамның мүддесі үшін ... Бұл ... ... белгілеген жалпыға бірдей міндет, жөнге сай арнаулы өкімет органдары арқылы орындалады.
Сонымен, қоғам түсінігіне мынадай негізгібөліктер, белгілер ... ... және ... ... жиынтығы.
-- тұрақты және объективті сипаттағы жалпылама мүдделердің болуы.
-- жалпы мүдделердің негізінде әрекеттік және ынтымақтастық.
4
-- ... ішкі ... және ... ... қамтамасыз етуге қабілеті бар, ұйымдасқан күштің құрылуы.
Қоғам - объективтік әлеуметтік заңдар негізінде дамитын ашық материалдық жүйе, адамдардың ... ету ... ... ... ... ... ... күрделі жүйесі болып табылатын қоғамдық өмірді көптеген қоғамдық ғылымдар зерттеу объектісіне айналдырып отыр. Философия деңгейінде қоғамдық өмірді зерттейтің ... ... ... ... ... философия қоғамды біртұтас әлеуметтік жүйе ретінде, оның қызмет ... ... ... ... мен ... ... және ... ортамен, бүкіл тұтас әлеммен өзара байланысын зерттейді. Адамның өмір сүруіне қажетті жағдайды жасау, оны ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жүйенің негізі болып табылады.Қоғамдық әмір әлеуметтік материя ... ... ... ең ... ... ... болып табылады. Қоғам табиғат эволюциясы негізінде пайда болып, өзінің ... даму ... ... ... үйымдасқан жүйе ретінде сипатталады. Ол, материалдық және рухани өндірістен, қоғамдық қатынастардың әр түрлі формаларынан, базис пен ... ... ... ... ... және т. б. ... да қоғам ақпаратты таратудың ерекше механизмімен ... ... ... материалдық процестермен бірге рухани процестердің, сананың болуы оның табиғаттан басты айырмашылығы болып табылады.Қоғамды құрылымдық ұйымдасуы жағынан сипаттау оның тек ... ... ашу ... сонымен бірге, әр бір элементтің оның қызмет етуімен дамуында алатын орны мен атқаратың рөлін анықтау ... ... ... ... өмір сүру ... ... әлеуметтік, саяси және рухани ая жатады. Қоғам үнемі даму үстінде болатын жүйе. Өзінің дамуында, қоғам бірнеше кезеңдерді басынан кешірді. Мұндай ... ... ... әлеуметтік-мәдени өркениеттілік өлшемдер арқылы белгілейді. Өркениеттілік процестің әрбір жаңа кезеңі жоғары технологияларды ... ... ... ... табиғатпен байланыстын кең өріс алуымен, ұжымдық қоғамдық қызметтің жаңа формаларымен ерекшеленеді. Бірақ, қоғамдық ... ... адам ... ... ... мен әлеуметтік құрылымдардың демократтылығы қоғам дамуының басты көрсеткіші болып ... ... ... ... бар. Олар ... ... материалдық және идеологиялық қатынастар болып екіге бөлінеді. Материалдық қатынастар адам санасынан тыс, ой елегінен ... ... ... Оған ... ең ... ... адам арқылы өңдеу деп атайды. Оның негізінде өндіргіш күштер: құрал-саймандар, оны қолданатын адамдар қалыптасады. Қоғамдық қатынастардың ... бір тобы - ... ... ... ... адам ... өңдеу жатады. Олар саяси, құқылық, моральдық, діни, ... ... ... ... ... ... әрбір қоғам алдында оның өзіне тән мақсат, міндеттер қойылады. Соған сәйкес адамдарды бейімдеу, ұйымдастыру, жұмылдыру қажет болады.
Осы замаңғы қоғамның ерекше ... ... және ... ... ... ... жүруі, бүкіл қоғамдық қатынастар жүйесін ақпараттық-технологиялық негізде жандандыру, өмір ... ... ... ... ... ... ... қарағанда ғылыммен рухани мәдениеттің жылдам дамуы жатады.
5
Қоғам туралы ... ... ... ... үзақ ... созылды. Ежелгі дүниенің өзінде ақ оның көптеген маңызды нұсқалары қалыптасты. Әйгілі көне грек ... ... ... тарихын табиғи процес деп білді, ал адамдардын қоғамдық емес кезеңнен ... ... ... ... ... ретінде қарастырды. Басқа көне грек ойшылы Платон қоғамдық өмірдің парасатты құрылысы ... ... ... қалыптастырып, әділеттілік пен адам табиғаты арасындағы байланысты айқындауға тырысты. Аристотель де қоғам туралы маңызды идеялар ... ... Ол, ... ... ... ... мақсатында бірлестікте болатын жеке индивидтердің жиынтығы деп білді. Адам туралы ілімінде оның ... мен ... ... атап ... ... ... ... және саяси түп негізі деп таныды. Сөйтіп қоғам ... ... ... қалана бастады.Ортағасыр философиясында қоғамдық өмірді діни түсініктер негізінде түсіндіру басым болды. Жаңа дәуір ... ... діни ... ... келе ... ... ... пайда болып, дамиды деп есептеді. Қоғамның келісімдік ұйымдасуы туралы ... ... бола ... ... ... және т. б. ). ... қоғамды индивидтердің жиынтығы ретінде қарастырып, оны механистік тұрғыдан түсіндірді. Объективтік идеализмнің өкілі Гегель ... ... ... мақсаттарға жету жолында адамдардын деп білді. Классикалық неміс философиясының басқа бір өкілі -Л. Фейербах азаматтық ... ... ... негізінде байланыста болатын индивидтердің жиынтығы ретінде қарастырды. Орыс әлеуметтану ғылымында да қоғамдық өмірге ерекше назар аударылды (А. И. Герцен, Н.Г. ... В.С. ... және т.б.). ... ... сол ... социологиялық ғылым қоғамды түсіндіруде жаңа деңгейге көтеріліп, жеке рационалды ойлар қорытқанымен қоғам туралы идеалистік және утопиалық ... ... ... ... ... даму ... ... философиясымен тығыз байланысты болды. Марксизм бойынша, қоғам - индивидтердің жай ғана жиынтығы емес, керісінше, сол ... ... ... байланыстар мен қатынастардын жиынтығы болып табылады. Маркс пен Энгельс тарихи материализм ілімін дүниеге әкелді. ... ... ... ... ... ... ... төнкеріс болды. Ол, бір жағынан, тұтас дүниеге - тек ... қана ... ... ... қоғамға да,- жүйлі наным көзқарасты қалыптастыруға әсер етсе, екінші ... ... ... ... ... ... материалдық негізін ашуға мүмкіндік береді. Қоғам дамуы ... ... ... екендігі туралы негізгі идеясын Маркс қоғам өмірінің әртүрлі саласынан, экономикалық саланы барлық қоғамдық қатынастардан өндірістік ... ... және ... ... қатынастарды айқындаушы ретінде бөліп алып қарастырды. Қандай да болмасын қоғамға тән негізгі бастама қажетті өндіріс құралдары екеніне сүйене отырып, ... осы ... ... ... ... ... бір қатынасқа - өндірістік қатынасқа түсуімен байланыстырып, осы өндірістік қатынастардың жиынтығы белгілі бір қоғамның реалды базасын жасайтындығын, ал оның ... ... ... ... алуан түрлі формалары қалыптастыратынын көреміз. Өндіргіш күштерінің белгілі бір сатысында пайда болатын өндірістік қатынастардың әрбір ... ... ... формациялардың әрі жалпылама, әрі ерекше, теқ қана ... ... тән ... даму және ... ... ... заңдылықтарына бағынады.
6
Маркс пен Энгельс барлық қоғамдық қатынастарды материалды және рухани ... ... ... ... ... біріншілігін, ал рухани қатынастардың екіншілігін көрсетті.Қоғамдық өмірге қатысты философияның негізгі мәселесін шешу үшін ... ... және ... ... ... Қоғамдық болмыс - бұл қоғам өмірінің материалдық жағдайлары мен адамдардың бір- ... және ... ... ... ... ... ... өмір сүреді және қоғамның шығуы мен дамуы барысында қалыптасып, қоғамдық ... ... өмір ... сана - ... ... ... сезімдер мен көзқарастардың, идеялар мен теориялардың күрделі ... ... сана ... ... бейнелеп қоймайды, өз кезіңде оған белсенді түрде ықпал жасайды. Тарихи материализм тарихи ... ... және ... факторларын атап көрсетті. Бұл екеуі қоғамдық өмірдің екі түрлі шарты. Адамдардан тәуелсіз және ... ... ... мен ... ... ... объективтік факторлар болып табылады. Мысалы, табиғат жағдайлары, өндірістің дәрежесі, саяси және рухани дамудың тарихи тісіп ... ... мен ... - осы ... жатады. Субъективтік факторларға бұқараның, топтардың, партиялардың, мемлекеттің, жеке адамдардың белгілі бір мақсатқа ... іс- ... ... ... еркі, іс- қимылға бейімділігі және т.с.с. жатады.Объективтік факторлар әруақытта негізгі болып табылады, бірақ олардың әрекеті субъективтік факторлардың әрекеті түрінде ғана ... ... ... өздеріне қажетті объективті жағдайлар туғанда ғана шешуші рөл атқара алады. Субъективтік факторлардың қоғам дамуына ықпалы бір ... - ... ... ... ... гөрі жетілген формациаға өткен сайын арта түседі.
Қоғамның жіктелуі
Әлеуметтану ғылымы қоғамдарды жіктеуде басты назарды әлеуметтік-экономикалық белгілерге аударады. Біз бұл турасында маркстік, ... ... ... ... ... Маркстік теория бойынша қоғамның даму сатыларын анықтауда негізгі өлшемге өндіріс ... ... түрі мен ... ... ... алынады. Осы тұрғыдан талдай келе марксизм қоғам дауын 5 тарихи сатыға жіктейді. Олардың басқаша 5 қоғамдық - ... ... деп ... Олар ... ... қауымдық қоғам;ә) құл иеленушілік қоғамдық-экономикалық формация;б) феодалдық қоғамдық-экономикалық формация;в) капиталистік қоғамдық-экономикалық формация;г) коммунистік қоғамдық-экономикалық формация.Бұлардың үшеуі, яғни құлдық, феодалдық және ... ... ... - таптық-антагонистік, қанауға негізделген, еңбек адамына жат қоғамдар ретінде сипатталады. Марксизм коммунистік қоғамға ерекше маңыз берді. Бұл - ... ... пен ... ... материалдық игіліктердің молшылығы қамтамасыз етілетін, тапсыз қоғам дейді. Алайда ХХ ... ... ... ... тәжірибесі коммунистік қоғам туралы маркстік ілімнің жарамсыздығын көрсетті.
7
Кеңес Одағы мен ... ... ... ... ... әлем ... 3/1 бөлігі) әкімшіл-әміршіл, тоталитарлық саяси тәртіптің үстемдік еткен қоғамында өмір сүрді. Бұл ... ... ... адам ... шектелуі орын алды. Социалистік экономиканың тиімсіздігі дәлелденді.Ал, ... ... ... ... даму ... ... ... тәсілінің ратықшылығын дәлелдеп отыр. Бұл жеке меншікке, ерлік кәсіпкерлік пен нарыққа негізделген қоғам. Мәселен, Германия мен Швеция мемлекеттерінің ... даму ... ... ... ... пен ... ... білімнің, ғылымның, денсаулық сақтаудың дәрежесі осының дәлелі бола алады.Алайда капитализм мен нарықтық ... ... ... ... даму ... ... деу қиын. Ғалымдар капитализмнің өзін:
бастапқы капитализм;
бюрократиялық капитализм;
олигархиялық капитализм;
демократиялық капитализм
деп жіктеу қажет дейді. Әрине, түрлі ... даму ... ... ауқымда салыстырсақ, сөз жоқ, біз түрлі қоғамдардың әлеуметтік-экономикалық дамуы жағынан әркелкі заңдылықты байқаймыз.Бұл ретте ХХғ. ... ... ... ... Белл, Уолт Ростоу және француз әлеуметтанушысы Раймон Арон ұсынған қоғам дамуының мәні зор. Бұл ғалымдар ... ... ... ... ... ... жасау негізінде қорытындылады.Аталған авторлар адамзат қоғамының дамуын әлемдік шеңбреде үш кезеңге бөледі. Яғни, қоғамдар даму дәрежесіне қарай үш түрлі типке ... ... ... ... ... ... немесе дәстүрлі қоғам деп те атайды;
индустриалдық қоғамдар;
постиндустриалдық қоғамдар.
Бұл аталған қоғам сатыларының алғашқысы ең ұзаққа созылған саты ... Бұл - ... қол ... мен ... техникаға сүйенген мардымсыз ауыл шаруашылығы басым қоғам. Қоғам өмірінде дәстүр мен діннің ықпалы күшті болған. Мемлекеттік билік - ... ... мұра ... ... ... ... ... түрінде жүзеге асырылып отырды.Дін иелері мен фоедалдар ... ... ... ... ... ... саты, шамамен, бұдан 250 жылдар бұрын қалыптасқан. Батыс елдердегі өнеркәсіп төңкерісінің нәтижесінде феодалдық шаруашылық пен кішігірім шеберханалардың ... ... мен ... қол ... ... ... ... Мемлекеттік және халықаралық шеңберде нарық қатынастары қалыптаса бастады. ... ... ... ... мен ... ... де арта түсті, мұның өзі оқу орындарының ашылуына ... ... ... ... ... ... ... болып, олар өздерінің функцияларын атқара бастады. Халық санының артуы мен өнеркәсіп өндірісінің дамуы халықтың басым көпшілігінің қалаларға шоғрлануына әкелді. Ол ... ... ... жол ... Қоғамның дамуы ғылыми-техникалық прогресс пен еркін кәсіпкерлікке, бәсекелестікке сүйенеді. Соның нәтижесінде деп ... ... жаңа және ... ... топ пайда болады.
Постиндустриалдық қоғамның қалыптасуы ХХ ғасырдың соңғы ширегінен басталады. Қоғам дамуының бұл ... ... да ... ... кездеседі. Мәселен, Збигнев Бзежинскийдің - , Элвин ... - , И. ... - ... атаулар кездеседі.Бұл қоғам сатысында экономиканың негізгі саласы - халыққа қызмет көрсету саласы болып есептеледі. Компьютерлер мен күрделі ... ... ... ... ... ... ... автоматтандыруға мүмкіндік береді.Жоғары қарқынмен дамыған нарықтық экономика ғылым мен техникаға, жаңа ақпараттық - ... ... ... Қоғамда ғылыми-зерттеу орталықтарының, университеттердің рөлі артуда. ... ... ... ... ... жетілген, жоғары табысы бар орта тап құрайды. Бұл - саяси жүйеде ... ... ... яғни ... органдарын халықтың өзі сайлап, өзі бақылайтын қатынастардың орын ... жеке ... ... мен құқықтарына толық кепілдік берілетін қоғам.Әрине, әлем елдерінің тек аз бөлігі ғана ... даму ... қол ... ... ... бұндай сатыға қол жеткізуді мақсат етіп, ұмтылыс жасауда.Қоғам бір орында ... оған ... ... ... бір ... екінші бір күйге ауысып отыру тән.
Адам және қоғам
Адам - ... Оның ... ... ғылымдар, айталық, антропология, тарих, филология, саясаттану, этнография, саяси экономия, психология, дәрігерлік т.б. ғылымдар, сондай-ақ философия зерттейді. Ғылымда адам ... ... ... көп ... ол соңғы кездерге дейін тап, тап күрестері, ... ... ... ... мен ... ... бизнес және қондырма, революция т.б. проблемалар көлеңкесінде қалып келді. Енді адам проблемасы арнайы ... ... ... ... ... екі ... табиғи (биологиялық) және қоғамдық (әлеуметтік) сипат болады. Әрине, адамның басты қасиеті оның әлеуметтік сипаты. Адам мен қоғам бірлікте. Тек ... ғана адам ... ... құбылыс ретінде көрсете алады. Адамды адам еткен еңбек дейтін болсақ, сол еңбек нәтижесінде адамның санасы, тілі ... ... Олай ... ... ... тіл - бәрі де ... құбылыс, олар қалыптасқан, даму тарихы бар.
Адам - қоғамның ағашқы клеткасы. Бірақ, қоғам жеке адамдардың механикалық конгломераты ... Бұл өте ... көп ... ... ... ... ... яғни қоғам мүшелерінің және олардың әр түрлі қосылымдарының арасындағы қалыптасқан көп түрлі байланыстар және қатынастар.Адамдар ... ... бір ... ... ... ұлтқа жатады. Әлеуметтік топтардың, таптардың, ұлттардың экономикалық, әлеуметтік, саяси, мәдени өмірдегі көп салалы байланыстары мен ... ... ... деп ... ... ... өмір сүру тәсілі деп түсіну үшін, олардың өмір сүруін қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастарды білу қажет. Қоғамдық қатынас мынадай ерекшеліктерімен сипатталады:
1) ... ... ... ... ... ... (жеке адам, адамдар) топтық сипатта болады;
3) қоғамның обьективтік сипаты болады, яғни қоғам адамдар сол қатынасқа енгісі келе ме жоқ па, оған ... өмір ... ... ... ... ... мен ... саласындағы қатынасын ажырата білу керек. Біріншісі қоғамның өмір сүруі мен дамуына материалдық жағдай жасайды, ал екіншісі (идеологиялық, саяси, ... ... т.б.) - ... ... ... ... өзара байланыста-рының нәтижесі. Сонымен қатар материалдық және рухани қатынастар
Адамның қажеттіліктерінің екі түрі бар: табиғи қажеттіліктер және ... ... ... ... ... - адамның тамаққа, киімге, баспанаға, т.б. деген күнделікті мұқтаждары. Ал ... ... ... еңбек қызметіне, әлеуметтік белсенділігіне, рухани мәдениетке, т.б. деген қажеттіліктеріжатады.
Адам (статус) мәртебесі қоғамның белгілі орны және соған байланысты құқығы мен міндеттерінің ... Жеке ... ... ... ... ... жеке ... биологиялық және психологиялық сипаты болады, олар оның тәртібін анықтамайды, оған даралық қасиет береді.
* Әлеуметтенілу нәтижесінде адам ... ... ... ... ... а) ... адам мәдени мұраттарды қабылдайды, соған сәйкестенуге ұмтылады; б) деген тұжырымды, өз тәртібінің негізін қалыптастырады.
10
* Адамның бұл сапалары бірін-бірі ... Егер де ... ... ... ... ол - ... әлеуметтік қатынаста бола алатын, шын мәнісіндегі жеке тұлғаға айналмақ.
Ақыл-ой адамның ... ... ... ... ... ... қасиетін қалыптастырады. Ақыл-ойдың мәнін адамдардың практикалық, материалдық, қоғамдық қызметінің нәтижесімен ғана түсіндіруге болады. Ал адамдардың ... ... оның ... ... және ... таным сатыларының кезеңдерін қамти отырып, күнделікті өмірдің барлық жағымен тығыз байланыста ... ... ... ... туған ақыл-ой адамзат іс-әрекетінің, таным процесінің еркін әрі шығармашылық сипатта ... ... ... тек ... ... ... қана дүниені танып, оның заңдылықтарын ашумен қатар, оны ақылға ... етіп ... ... ... тарихында адамгершілікке байланысты пайда болған категориялар: жомарттық, батырлық, ерлік, әділдік, қарапайымдылық, кішіпейілділік, адалдық, шыншылдық, ұяттылық, ар мен намыс, тағы басқалары. ... ... көне ... ... күні ... ... өз маңызын жоғалтпаған. Сондай-ақ адамзаттың, әрбір адамның ішкі рухани адамгершілік дүниесінің негізгі формалары - ... ... және ... үнемі даму үстінде болады.
Әрбір қоғам өзінің даму процесінде адамгершілік категорияларына, оның мазмұнына көптеген өзгерістер енгізіп отырды. ... көне грек ... ... категориялары сол қоғамдағы тарихи, әлеуметтік, экономикалық процеске тығыз байланысты болып, сол ... ... ... ... ... әдебиеттер:
1.Ж.Сәрсенова., Т. Танирбергенова. Әлеуметтану. А. 2000
2. Капитанов э.А. Социология ХХ ... М, ... Дж. ... // Социс, 1990, № 11. стр: 121-139.
4.Социология Учебное пособие Алматы, , 1997.
5.Г.Есим. Ұлттық ... ... 1998, № 6, 42-45 ... ... ... курсы, Алматы 2001.
7.Ә.Нысанбаев. Адамға қарай бет бұрсақ. Алматы, 1992
8.К.Г.Габдуллина. Социология (учеб. Пособие) Алматы, 1994
9.Осипова Н.Г. Возникновение и развитие социологии как ... // ... МУ Сер. 18. ... и политология 2002, №3, стр: 21-28.
10.Тохтарев К.М. Задачи и методы социологии // вестник МУ, сер. Социология и политология 1998, №3, стр: ... ... К. ... ... в ... // ... 2003, № 4. 9-10 бет.
12.Спасибенко С.Г. Общество как ... ... ... ... ... 1995, №3. стр: 72-83.
13.Тощенко Ж.Т. Элита? Кланы? Касты? Клики? Как назвать тех, кто правит нами // ... 1999, №11. стр: ... ... ... білім берудің тұжырымдамасы
//Егеменді Қазақстан, 1994, 25 тамыз
15.Қазақстан Республикасында тарихи сананы қалыптастырудың тұжырымдамасы. // Егеменді Қазақстан, 1995, 3 маусым.
16.ҚР-да этникалық - ... ... беру ... // ... ... 1996, 7 ... Республикасының Конституциясы, Алматы,1995
18.Потончук В.А. Личность и общество Караганда, 1991.
19.Сорокин П.А. Человек, цивилизация, общество М, ... У.М. ... в ... ... ... А, 1989.
21.Котляр. Р. Основы маркетинга М. 1992
12
22.Мухамбетов Т.И. Мотивационные механизмы управленгия А. 1991
23.Искаков У.М. Социальные проблемы ... и ... ... А. ... ... ... социально-экономические развития, А. 1985
25.Фурсов В.И. Человек и природа ХХ веке Алматы, 1983
26.Тұрғанбаев Социология Алматы, 2000
27.Ж.Сарсенов., Г.Тәңірбергенова Әлеуметтану ... ... ... ... Алматы, 2001
29.Г.Ғабдулинна. Құқық социологиясы Алматы, 2002
30.Абсаттарова т др. Тесты по социологии. Алматы, 2003
31. Н. КҮНҚОЖАЕВ
13

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Адамзат қоғамын рухани дамытудағы философияның рөлі19 бет
Адамзат қоғамының дамуы7 бет
Адамзат қоғамының эволюциясы32 бет
Демократиялық қоғамдағы адам құқықтары6 бет
Мемлекет - адамзат қоғамы дамуының маңызды кезеңдеріне тән саяси ұйым36 бет
Мәдениет аясындағы философия және оның адам мен қоғам өміріндегі алатын орны14 бет
Т. Әбдіковтің прозасын жанрлық, тақырыптық тұрғыдан кең көлемде қарастыру, қазақ прозасының түрлі жанрында жазылған шығармаларындағы көркемдік-идеялық ерекшеліктерді, қоғамдық-әлеуметтік көзқарастарды адам мәселесі тұрғысынан саралау, қаламгердің дара стильдік белгілерін көрсету131 бет
Ш. Уалихановтың адам және қоғам туралы ой-пікірлері6 бет
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь