П.П Семенов - Тянь-Шанский

Кіріспе
П.П Семенов . Тянь.Шанскийдің өмірі.
Алтай суреті
Қазақ даласы
Шу өзенінің құпиясы
Барнаул қысы
Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Қазақстанның тарихы мен географиясын, этнографиясын және мәдениетін зерттеуде Ресей ғалымдарының сіңірген еңбегі зор болды. Ресей зиялы қауымының Қазақстан аумағына саяси себептермен жер аударылып келген өкілдері көптеген ғылыми еңбектер жазып қалдырды. Олар, әрине, әр түрлі кәсіп пен мамандық иелері — ақын-жазушылар, тарихшылар, географтар, әскери қызметкерлер мен дәрігерлер болатын. Сонымен қатар олар қазақ өлкесін отарлау саясатына ғылыми тұрғыдан негіздеуге де ішінара қызмет етті.
1. А.Алдан Семенов. Аударған Төлеген Тоқбергенов, «Жалын» баспасы, Алматы 1977 жылы « Семенов Тянь - Шаньский» (Өнегелі өмір).
2. Петр Петрович Семенов Тян - Шаньский. Его жизнь и деятельность. Сб.,Ленинград, 1928 год .
3. Муканов М.С. Казахская юрта.- Алма-Ата: Кайнар, 1981.
4. Саушкин Ю.,П.П.Семенов Тян-Шаньский как экономик- географ.// В сб.: Отечественные экономико-географы, Москва, 1957 г.
5. Қазақстан Ұлттық Энцеклопедиясы, 7 том, Н-С «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, Алматы ,2005 жыл.
6. Майтанов Б. Абай :тарих, тұлға, уақыт. –А,.-2004.
        
        Кіріспе
Қазақстанның тарихы мен географиясын, этнографиясын және мәдениетін зерттеуде Ресей ғалымдарының сіңірген еңбегі зор ... ... ... ... Қазақстан аумағына саяси себептермен жер аударылып келген өкілдері көптеген ғылыми еңбектер жазып қалдырды. Олар, әрине, әр ... ... пен ... ... -- ... тарихшылар, географтар, әскери қызметкерлер мен дәрігерлер болатын. Сонымен қатар олар қазақ өлкесін отарлау саясатына ғылыми ... ... де ... қызмет етті.
Семенов Тянь - Шаньский (1906 жылға дейін ... Петр ... ... ... Ресей Федерациясы Липецк облысы, Чаплыгин ауданында Уросово селосы маңындағы иелік - 26.2} - Ресей ... ... ... және мемлекет қайраткері, Санк - Петербург Ғылым Академиясының вице-төрағасы (1873-1914) Санкт Петербург ... ... ... ... ... жылы Дон бойының флорасы мен фаунасын зерттеп, магистрлік диссертация қорғады, 1853-1857 жылы Тянь - Шаньға саяхат ... бұл ... зор тау ... ... пайда болғанын дәлелдеп оның орографиясын және биіктік белдемдігін анықтады, ірі мұздықтарды ашты. Сырдарияның бастауын зерттеп, Шу ... ... ағып ... дәлелдейді. 50 тау шыңының биіктігін өлшеп, 23 асуды зерттеді, 1500 - ге ... тау ... ... мен ... ... жинады. Семенов жазығы деген атаулар енгізді. Семеновтің көмегімен Орыс ... ... ... орта ... ... ... ... М.Б.Певцов, Г.Н.Потанин, т.б. қатысқан) ұйымдастырылды. Семенов шет елдік және ресейлік 53 ... ... ... мүшесі 20 ғылыми қоғамның мүшесі болып ... ... ... ... ... ... салтымен терең танысты. Уәлихановты орыс География қоғамының ... ... ... ... қайтыс болған соң ғалымның еңбектерін жинақтап, жариялауға ат салысты. Семенов есімімен ондаған тау шыңдар мен ... 30-ға ... ... ... ... ... мен ... аталады.
Семенов-Тян-Шанский(1827 -- 1914) де Қазақстанды зерттеуші ірі ғалымдардың бірі болды. Ол Алтай мен ... және ... ... ... ... ... Ғалым атты көп томдық серияның және деген іргелі екі ... ... ... қатысты. Оларда Қазақстанның географиясы ғана емес, сонымен қатар ... ... ... сауда-саттығы және шаруашылық қызметінің түрлері туралыегжей-тегжейлі мәліметтеркелтірілген.1815 жылы Петр ... ... ... ... да, 5 жылдан соң шығады. Москва архитекторы Бланктың қызы - ... ... ... ... кеп ... Петр ... гвардия прапорщигі мен кавалерия юнкерлерінің Петербургтағы мектебінің шәкірті әрі Университеттің ерікті тыңдаушысы еді, ... ... - жас ... орыс ... ... ... ... күзінде Семенов бірден 3-ші класс емтихандарын тапсырып, гвардия прапорщиктері мен ... ... ... ... оқуға түседі. Семенов мектепті өте үздік бітірді. Оның есімі ең үздік шәкірт ... ... ... ... ... ... ... секретары атағы берілді, алайда қызмет ету оның ойында жоқ еді. Ол ... ... ... ... ... жылы ... ерікті тыңдаушылары арасынан қунақы, әрнені білмекке құмар, бұйра шаш жас өспірімді көруге болатын еді. Ол барлық сабаққа құштарлықпен ... ... ... естіп - білгенін жазып отыратын, білімнің ересен ... ... таң ... Ол ... мен ... ... сабақ беретін академик Леництің, профессор - ботаник Шиховскийдің, минералогия мен ... ... ... - ... ... ... ... лекцияларын айрықша ықылас қойып жазып алушы еді.
1848 жылы университетті бітірген ол мемлекеттік қызметке тұрмай, өз ... ... ... ... бел ... бір ... өткен айқай - шуға толы күндерде Семенов қалай дегенмен де мемлекеттік, қоғамдық қызметтен гөрі ғылым туралы көбірек ойлаған еді. ... ... қара ... кеңістіктерін зерттеу жоспарларымен ол Данилевскийді еліктіріп алған болатын.
Екі дос Тамбов пен Воронеж ... ... ... Дон ... ... 3 ... ... жасайтын боп пәтуаласты. Саяхаттың мақсаты анық әрі дәл еді: қара топырақты өңірдің шекарасын белгілеу, оның ... мен ... ... ... ... ... экономикалық қоғамның ықыласын аударып еді. Қоғам жобаны құптап өздеріне мүшелікке қабылдады. Семенов пен ... ... ... ... ойда ... ... өмірінде оның келешек тағдырына әсер еткен оқиға болды. Бұның туысы Александр Гирс - Императорлық Географиялық ... ... ... ... ... ... өтуге кеңес береді. Семенов бұл кеңесті қуана қабылдайды. , - дейді ол.
Ол география ғылымына әл-әзір ешқандай еңбек сіңірген жоқ ... ... ... ... ... оған ... әрі адам ... етуге дайындықтан өзге оның еш нәрсесі жоқ болды.
Александр ... ... ... және қарт ... Небольсиннің ұсынысы бойынша ол географиялық қоғамның толық мүшелігіне толық қабылданды. Қоғамның вице- председателі, талапты жастарға оң көзімен қарайтын атақты ... ... ... Петрович Литке:
П.П Семенов - Тянь-Шанскийдің ... ... ... - Тянь ... ... Петр Петрович Семенов - Тянь ... ... ... ... ... ... ... 1827 жылы 14 қаңтар Петр Петрович ... Тянь ... ... ... Ол ... ... ... Ресейдің алғащқы статисті болып саналды.
Ол XIX ғасырдың орта кезінде дүние жүзі география ғылымына әлі ... ... ... тау ... ... Сол үшін ол ... Тянь- Шанский аталды.Ол орыс география қоғамын үздіксіз 40 жылдан ... ... ... ... ғылыми еңбектерін зерттеушілер шетел ғылымдары; >- деген-ді. Расында , ол географ, геолог,ботаник,энтомолог, этнограф, суретші әрі ... ... ... бұл ... өте ... із қалдырған ғалым.
Семенов жас кезінде - ақ ... ең ... ... ... ... арман еткен. Ол алғашқы жұмысын Тянь- Шань тауларын зерттеуден басталды. Кейін Орталық Азияны ... ... ... ... ... ... дүние жүзі географтары үшін Орталық Азия белгісіз болатын.
XII ғасырда Еуропаға Азия туралы тұңғыш деректер әкелген Венеция саяхатшысы Марко Поло еді. ... одан ... алты ... қтсе де ... бір ... ... ... зерттей алмады, Орталыө Азия ғылымға жұмбақ боп өала берді.
Берлинде, адамдар ағылып келіп - ... ... ... ... ... ... кең залында екі адам сойлесіп тұр. Олар мұндағы сан алуан экпонаттарды : кітаптарды, суреттерді қарайды. ... ... ... тау ... коллекциясын көріп, көп әңгімелеседі. Ақ шашты қарт адам жас жігітке ... ... ... жатыр. Бұлардың бірі осы үйдің үй иесі ... ... ... географы Александр Гумбольт та , екіншісі Семенов еді.Жас жігіт Орталық Азияны зерттеуге ... ... ... ... ... ... қз тарапынан оған жол болсын айтады әрі бұл ... қиын ... ... Ақырында ол: ,-деп қоштасады.
Семеновтың Берлинге баруында мән бар еді, өйткені бұған дейін неміс ғалымдары : Карл ... ... ... Александр Гумбольт екі деректерге сүйеніп деген атпен бірқатар кітап жазған. Бұлар құнды деректер ... да ... ... ... 1856 ... көктемінде Тянь-Шань тауларын зерттеуге аттанды. Петербургтен шыққан саяхатшы поезбен Москваға келеді. Ол кезде Сібірге, Қазақстанға ... жол ... ... ол ... ... Қазан қалаларыа ат0арбамен жетіп, 1июньде Омбы қаласына келді. Саяхатшы мұнда Омбы кадет корпусын жаңа ғана бітіріп шыққан жас офицерлер Г. Н. ... мен Ш. ... ... ... ... ... жайында кейін былай деп жазды: >. Бұдан кейін Семенов суыт жүріп Барнаул, Змейногор қалалары арқылы , Ульба, Уба, Ертіс өзендерінің ... ... ... ... досы ... Михайлович Достаевскийге жолығады. Семейден 6 августа шығып, 31 августа Верныйға ( Алматы) келеді. Кейіннен ол ,-деп,эжазды Верный қалсы туралы.
Саяхатшы ... көп ... ... ... ... арқылы жүріп, Тянь-Шаньның тау аралық ойыстарын, жоталары тізбегін, биік шыңдарын зерттеп қайтты. Алғаш рет ... ... Дәл осы жолы ол Шу ... басы ... ... таудан басталатынын анықтады. Семенов 1856-57 жылдардың қысын Барнаулда өткізді де шығысымен Верныйға қайтна оралып, тағы да Тянь-Шань тау ... ... ... ... ... болды. Көптеген минералды заттарды, тау жыныстарын, өсімдік түрлерін жинады. Тянь-Шань тауларын картаға түсірді. Сондай-ақ Тянь-Шаньның биік шыңы - > ... оның ... 6995 м деп ... ... ... ... Шаньның құз- қияларын картаға тұңғыш рет дұрыс түсірді.
1856-57 ж П.П. Семенов Тянь-Шаньтауына өзінің әйгілі саяхатын жасады. Ол бұл ... ... ... ... ... ... жаңаша сипаттама беріп, тұңғыш рет биік тау ландшафтын анықтады. П.П. ... бұл ... ... аса ... ... бірі орта Азиядан тау мұздықтарының табылуы. Ғалымның осы жолғы еңбегі лорта Азия мен Қазақстанның Тянь-Шань ... ... ... жан ... зерттеудің ғылыми негізін жасағандығы болды.
Семенов өзінің зерттеу жұмыстарының бірін былай деп қорытты: Тянь-Шань шөгінді тау жыныстарынан құралған, Гумбольдтың ... ... ... ... жоқ. Тянь-Шаньда қар сызығы теңіз деңгейінен 4000 м биіктікте жатады. Бұл өңірдің ауа райы құрғақ ... ... ... ... мұздықтар Альпідағы мұздықтардан үлкен.
Атақты саяхатшы П.П. Семенов Тянь-Шаньский редакторлығымен 1865 жылы басылып шыққан Ресей империясының географиялық статистикалық анықтамалық сөздігіне маңызды ... ... ... халық санағын өткізудің жобасын дайындады.Оны тіпті ресейдің экономикалық географиясының негізін қалаған ғалым ... ... ... ... ... Тянь ... ... ғасырдай орыс географиялық қоғамын басқарды. Оның басшылығымен бұл мекеме ... ... ... ... болды деуге болады.Оның басшылығының арқасында орыстың саяхатшылары Кропоткин, Потанин,Обручев,Северцов, Уәлиханов секілді ғалымдар шоғыры өсіп жетілді әрі өздерінің атақты саяхаттарын жасады. Және осы ... ... ... ... ... П.П. ... Тянь Шаньский мол үлесін қосып отырды.
Ол өз өмір жолын бүкіләлемдік ғалым ретінде аяқтады.
Семенов - россия география ғылымының негізін ... ... ... ... жане ... мен шетелдердегі 73 ғылыми қоғам ұйымдарының құрметті мүшесі болды. Петр Петрович Семенов Тянь Шаньский 1914 жылы 11 ... 87 ... ... ... кқптеген жер аттары, өсімдік пен жануарлар оның ... ... Бұл ... оған ... шынайы ескерткіші.
Алтай суреті
Барнаулда ол он екі күн ... ... ... Алтай таулы аймағының геологиялық, палеонтологиялық, археологиялық коллекцияларымен танысуға, жол жабдықтарын ... ... көп ... ... ... көптеген тау - кен инженерлерімен - ... ... ... - ... ... танысты. Таулы аймақтың басшысы Андрей Родионович Гернгросс бұны қуана-қуана ... ... ... ... ... білген Гернгросс Жыланды тау кенінің басқарушысына саяхатшыға жәрдемдесуін сұрап хат жазып берді. Өзі ... ... ... ... Петр ... ... мұнар тартқан Алтай тауларын көрді.
* Шоқылар түтіндеп жатыр,- деді жәмшік шыбыртқысымен бөлек-бөлек
шыңдарды нұсқап. - Оларды жергілікті ... ... ... ... Игнат тау деп атайды.
Алтай таулары мен аңғарларында Семенов қырық күн жүрді. Ол ... тау ... ... кендерінде, Ульба мен Уба бойында орналасқан кендердің бәрінде де болды. Казактар мен кержақтар өмірінің барлық ... ... ... ... жас ... ... еді. Алғашқы қоныстанушылардың Алтайға қалай үйренгенін де білгісі келді. .
Ол бұны былайша түсіндіреді: .
Кержақтар діни ... ... ... қалың түкпіріне кетісті. Әдетте олар - тау асып Бұқтырма өзенінің оты мол, шүйгінді ... ... ... ... да табиғатпен бірлесіп күресті.
Семенов кержақтардың селосы Секисовкаға барады. Секисовка тұрғындарын дейтін. Олардың бабалары патриарх Никонның ... ... ауып ... Польша бөліске түскенде Екінші Екатерина кержақтарды Алтайға көшірген ... ... жол ... ... мен ... этнографиялық белгілерін, салт-санасына байланысты бейнелі сөздерін жазыпалады. Казактар кез келген тау ... деп, ... ... деп, ... деген етістікті хабар деген мағынада қолданады екен. Оның күнделігінде кен ... ... ... ... қанаушылық турасында жазбалар пайда бола бастайды.
Аз зерттелген елде Семенов үшін елеусіз немесе мағынасыз дерек, ... ... жоқ. Бәрі де ... ... елеулі, бәрінің де ғылыми мәні бар.
Оның жай дүниесінде географ пен геолог, этнограф пен ... ... ... ... еді. ... зерттеудің комплексті әдісі барған сайын бұның көңілін аудара берді. Европалық саяхатшылар ішінде зерттеудің бұл әдісін бірінші боп АлександрГумбольдт ... еді. Ал, ... ... ... практикада қолданған тұңғыш орыс географы болды. Ол географиялық, тарихи, экономикалық құбылыстардың ... ... ... ... алдында өткендердің ғылыми еңбектері мен болжамдарын ұзақ бақылау, ой жіберу ... ... ... барып, оларды қабылдайды, не болмаса жоққа шығарады. Жеке, ұсақ заттардан ол табиғаттың жалпы суретін жасайды. Бұл ... ... ... ... ... ... деп жазады өзінің күнделігінде.
Қазақ даласы
Қазақ даласы Ертістен Аспантауға дейін бір жарым мың ... ... ... ... төрт ... еріткен Семенов шабақтап, өріп тоқыған тарантаспен осы даланы қиып өтуге тиіс еді. Ұзақ ... ... ... ... әзірленген Семенов саяхаты 1856 жылы 6 тамызда басталады. Қазақ даласындағы ең алғашқы қоналқаға тоқтаған бекеті Арқат бекеті еді. Петр ... ең ... ... түнін қасқырдың ұлығаны бұзды.Бұл шаққа шейін ол . Дон және ... ... ... Олар әр жер - әр ... ... ағаш ... терең сайлар кезіккені болмаса, қара топырақты жазық боп келеді. Шөбі де ... кісі ... ... Оңтүстік орыс кеңістігінің тау деп аталған жерлері де .
Орал ... ... ... ол даланың жаңа кейпін кезіктірді. Ұлы Сібір жазығы аздап өзгелеу. Ол ... ... - ... ... ... ... ... Және бұл шоқ - шоқ ағаштар жыра - ... ... дала ... ... ... жазығында аса ұлы өзендердің арнасы да анау айтқан терең емес. Топырағын қара топырақ дей ... ... жаңа ... ... ... ... анық білінді. Барабин даласы алғашқы екі даладан көлінің көптігімен, өзен санының кемдігімен бөлектенеді.
Енді мұның алдында даланың төртінші түрі, ... бұл ... ... жаңа түрі ... . ... ... ... көлдер көп, тауларында бұлақ атқылайды. Ал, тамаша шөптер мен ... таза ... ... ... ... түбінде деген жалпы атаудан нені түсінугеболады? Төрт түрлі дала ... ... ... келе ол өз-өзіне осы бір сұрақты қояды. Сөйтеді де өзіне - өзі жауап береді: Дала деген, .
Келесі күні Семенов ... ... жаяу ... ... оның ... ... 800 метр екен. Арқат та шоғыры да осындай болып ... ... пен ... ... ... Семенов одан әрі жүріп кетті. Жолай шыңдары айқын көрінген, ... жаңа ... ... ... оларды Еңірекейлер деп атады. Еңірекей сыртында Петр Петрович кеуіп қалған Ащысай арнасын кесіп ... ... ... ... келгенде өлең шөп енді ғана жайқалып тұрған қазақ даласы апта ыстық болып тұрған кезде Аягөзге жетеді.

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Батыс Тянь-Шань флорасы. Батыс Тянь-Шаньның физико-географиялық жағдайы14 бет
Солтүстік Тянь-Шань тауының физикалық-географиялық сипаты79 бет
Тянь - Шань таулы өлкесі14 бет
Мұхамбет-Салық Бабажанов5 бет
Шоқан Уалихановтың ағартушылық идеялары6 бет
Шоқан Уәлиханұлы12 бет
Шоқан Уәлиханұлы (1835-1865)11 бет
Қазақтың ұлы ғалымы, ағартушы-демократ Ш. Ш. Уәлиханов6 бет
Уәлиханов шоқан шыңғысұлы3 бет
Қазақстан аймағы туралы көне замандағы мәліметтер18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь