Сақтардың ескерткіштері. Тасмола мәдениеті, Бесшатыр обасы, Есік қорғаны

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
2. Бесшатыр обалары: орналасу орны мен ерекшеліктері ... ... ... 4
3. Тасмола мәдениеті ескерткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
4. Тасмола ескерткішігіндегі «мұртты обалар» ... ... ... ... ... ... .8
5. Есік қорғандары «Алтын адам» ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10
6. Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..14
7. Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
Тарих өткенді дұрыс бағалай отырып, өткеннен сабақ алу болса, сол өткен тарихи оқиғалардың маңыздыларының бірі Сақтардың көне ескерткіштері болып табылады. Сақтардың көне ескерткіштерін нақты анықтау үшін ең алдымен сол кезеңге сәйкес келетінжазбаша материалдар мен кейіннен жүргізілген тарихи-археологиялық қазба жұмыстарынан көруге болады. Сақтардың көне ескерткіштері әлемдік тарихи аренада белгілі орын алады, соның ішінде Қазақстан территориясында табылған археологиялық ескерткіштердің алар орны ерекше маңызға ие.
1. Түп-тұқияннан өзіме дейін
2. Қазақстан тарихы очерктері, А.,1994
3. Қазақстан тарихы бес томдық, А.,1997
4. Байпаков К., Нұржнаов А. Ұлы Жбек жолы және орта ғасырдағы Қазақстан. А., 1992(орыс тілінде)
5. Салғарин Қ. Қазақтар. Роман-эссе. А., 1995
        
        Алматы    Энергетика   және   Байланыс   университеті
Электроэнергетика факультеті
Әлеуметтік пәндер кафедрасы
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... Бесшатыр обасы, Есік қорғаны
Орындаған: Абдрахман Н.Т
Топ: БЭк-11-03 ... ... ... М.Д
Алматы 2012
Жоспар
* Кіріспе........................................................................3
* Бесшатыр обалары: орналасу орны мен ерекшеліктері............4
* Тасмола мәдениеті ескерткіштері........................................5
* Тасмола ескерткішігіндегі .........................8
* Есік қорғандары .........................................10
* Қорытынды..................................................................14
* ... ... ... ... бағалай отырып, өткеннен сабақ алу болса, сол өткен тарихи оқиғалардың маңыздыларының бірі Сақтардың көне ... ... ... ... көне ескерткіштерін нақты анықтау үшін ең ... сол ... ... ... ... мен кейіннен жүргізілген тарихи-археологиялық қазба жұмыстарынан көруге болады. Сақтардың көне ескерткіштері әлемдік тарихи аренада белгілі орын ... ... ... ... ... табылған археологиялық ескерткіштердің алар орны ерекше маңызға ие.
Ерте темір дәуіріндегі Қазақстан мен оған жапсарлас өлкелерді мекендеген тайпалар қалдырған археологиялық ... ... Бұл ... ... ... сақ атауы негізінде көне парсы және грек жазба деректерінен жеткен. ... ... ... Сақ ... ... ... 7 -- 3 ... неғұрлым толығырақ деректер береді. 1930 жылдардың соңында басталған зерттеу жұмыстары іс жүзінде 1946 жылдан кейін ғана кеңінен ... ... ... ... Орталық, Солтүстік, Шығыс Қазақстанда Сақ мәдениеті ескерткіштері ашылды, көптеген қорымдар, ... ... т.б. ... ... ... Жетісудағы Есік (Алтын адам) Бесшатыр мен көптеген көмбелер, ... ... ... ... ... ... және ... Қазақстандағы Тасмола мәдениетінің обалары, Шығыс Қазақстандағы Берел, Шілікті қорымдары, т.б. көптеген нысандар көне сақтардың тамаша ескерткіштері ... ... Кең ... ... ... әр өлкенің мәдениетін зерттеудің өзіндік жүйелері қалыптасқан.
Осы жұмыстың маңыздылығы Бесшатыр, Есік, Тасмола ескерткіштерін салыстыра талдау жасау. ... ... ... ... (Пять шатров) біздің заманымызға дейінгі бірінші мыңжылдықта ... ... ... ... көне ... табынатын орны болған. Мұнда 2 кв. км. ... ... ... - ... көне ... халқының монументтілік және композициялық күрделілігі жағынан ең елеулі археологиялық ескерткіші орналасқан. Мазарат солтүстіктен оңтүстікке қарай 2 км, ... ... ... 1 км созылып жатыр, және Іле өзенінің бастауы Семиречьеде, мемлекеттік ұлттық паркінің территориясында Алматы қаласынан 170 км ... ... ... ... 8 -ден 70 ... ... ... 2- ден 20 метрге дейінгі 18 салтанатты обадан тұрады.
Көлемі 20 кв. м және ... 3 м көму ... ... мен тас ... ... ... ... Тек екі обаның камералары өртелген. Теңлік обасында бай көмбе табылды, жапырақ алтындардан дайындалған киім ... ... ... ... темір аса таяқ бар. Олар бесшатырлық обалардың дуалдарының формасы мен ... ... Ал, 10 ... ... ... шекараларынан солтүстіктен оңтүстікке қарай жануарлардың суреттері бейнеленген 45 тас тақтасынан құралатын тізбек созылып ... Бұл ... ... ... салттық көлемінің шекараларын білдіреді.
Бесшатырды қазіргі буын өкілдері мен болашақ ұрпақ "Алтын-Эмель" Ұлттық паркінің ескіден қалған бірден-бір ... ... деп есте ... ... ... ... мен табиғат ортасының бұзылған үйлесімділігін қалпына келтіру керек.
2007жылғы далалық маусымында Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмыстарынжүргізді. Өлкеніалғашқы рет 1946 жылы Ә.Х.Марғұланның жетекшілігіндегі Орталық Қазақстанархеологиялық зерттеген.
Беғазы зираты айрықша маңызы бар ескерткіш болғандықтан, оның төңірегіндегі осы ... ... ... бар ... ... қорын жасау өзекті болмақ. Бұл тұрғыда САЭ зиратқа жақын ... ... ... ... ... ... тізімдесін жасады.
Тасмола мәдениеті - Орталық және Солтүстік Қазақстан өлкелерінде ерте темір дәуірінде өркендеген. 1930 ж. ... ... ... ... ... Орт. Қазақстанда 1946 жылдан кейін басталды.
Төрт негізгі кезеңнен тұратын зерттеулердің алғашқы сатысы 1946 - 59 ... ... Осы ... ... ... археологиялық экспедициясының ұйымдастырушысы әрі жетек. Ә.Марғұлан мен оның шәкірті М.Қадырбаев Қарағанды ... ... Шет, ... ... ... ... ... Қанаттас, Тоағай, Елшібек, Киіксу сияқты зираттарға қазба жұмыстарын жүргізіп, ескерткіштердің жалпы сипаты, жерлеу ғұрпының ерекшеліктері мен заттық мәдениетке ... ... ... ... ... ... ... ж. М.Хабдулина Солт. Қазақстандағы, яғни Көкшетау қыраты, Есіл өз. бойындағы обаларды зерттеу нәтижелерін қорытындылап, ... ... ашты және де оның ... Тасмола мәдениетінің солт. өлкелеріндегі жалғасы екенін атап көрсетті. Сарыарқа археол. экспед. (жетек. А.Бейсенов) далалық зерттеулері барысында (2000 жылдан) Қарқаралы ... ерте ... ... ... Керегетас, Сарыбұйрат, Қызылсүйір сияқты жалпы саны 20-дан астам қоныстың, сондай-ақ Есіл археол. экспед. ... ... ... ... өз. ... ... -2 ... ашылды. Қазіргі сипаттамалар бойынша Тасмола мәдениетінің негізгі ескерткіштері түріне ... ... ... ... кен ... ... жатады. Қоныстарға байланысты мүлдем тың деректер ғылыми айналымға жаңадан еніп ... ... ... сипаттауда осыған дейін тек жерлеу ескерткіштері, яғни обалар басты орында болып келді. Жалпы саны 180-ге жуық жерлеу ... ... ... қалыптасқан ішкі кезеңдемесі бойынша Тасмола мәдениеті бірін-бірі алмастыратын үш хронол. сатылардан ... 1 саты ... 7 - 6 ғ.), 2 саты ... 5 - 4 ғ.) және ... топтың жәдігерлерін біріктіретін 3 саты (б.з.б. 3 - 1 ғ.). ... екі ... ... ... ... өте ... болғандықтан, бұларды бір тасмола кезеңіне біріктіреді. Тасмола кезеңінің ғұрыптық ескерткіштеріне жататын "мұртты обалар" жүздеп саналады. Ғылыми ... ... ... тартылған ұзын тас тізбектері бар мұндай күрделі құрылыстар қайтыс болған беделді адамдардың рухымен қоштасу, еске алу салтанаты ... ... ... (қ. ... ... ... ... ашылған ерте темір дәуірі қоныстары ағынды су ... ... ... дала ... ... тау ... күнгей, яғни шығыс, оңт.-шығыс жақтарында орналасатыны байқалды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... желдерінен және қар қабаттарынан сақтануға мәжбүр болғандығын аңғартады. Заттық деректердің негізгі тобын құрайтын қыш ыдыс көбіне тікбүйірлі ... ... ... ... дөңгеленген көзелер, аяқтар, сирек кездесетін шүмекті, тіктұтқалы, табанды ыдыстардың бөлшектері де бар. ... ... бірі ... ... ғана ... ... жұтаңдығында. Бұл қыш ыдыстар мерзімдік ерекшеліктеріне қарай генетик. жағынан Орталық Қазақстанда қола және ерте ... ... ... алып ... ... кезеңінің ыдыстарына біршама жақындайды. Тас құралдардың арасында көптеп кездескен ... мен ... ... мал ш-мен қатар қосалқы сала ретінде егіншілікпен шұғылданғанын байқатады. Бір есептен, бұл егіншіліктің кейінгі қазақ тұрмысында қолданылған астық қыстау маңында ... ... ... ... ... ... ескерткіштерінің өте аз зерттелген соңғы екі түрін ежелгі кен алған орындар мен петроглифтер ... Мыс., ... т.б. ... ... кен ... ... ... Балқаш өңірінде (Тесіктас, Саяқ, Сорқұдық, т.б.), Нұра өзенінің жоғарғы алабында (Алтынсу, Бесшоқы), т.б. аумақтарда белгілі. Солт. Балқаш өңірінде, Абыралы-Дегелең таулары ... ... жоғ. ... ... тауларында және бірқатар орындарда ашылған петроглифтер қашау әдісімен орындалған аң, адам пішіндерін, аңшылық көріністерін, садақшылар қақтығысын және ... ... тағы ... мен үй жануарлары үйірлерін, түйе жегілген арбаларды, түйе ... ... ... ... ... ... ... беруші мәліметтер танымал үш бөлікті құрайды: а) қару-жарақтар; ә) ат әбзелдері; б) ғұрыптық заттар, әшекейлер, тұрмыстық бұйымдар. Тасмола қоғамында қола құю ... ... ... болды. Материалдық мәдениеттің жетекші категорияларының бәрі дерлік қоладан жасалған. ... ... ... ... ... сулықтар, тоғалар) 1-сатының (б.з.б. 7 - 6 ғ-лар) өзінде-ақ пайда болған. Ерте кезеңнің екі ... ... және ... ... үш ... ... жебе ... генетик. тұрғыдан алғанда беғазы-дәндібай мәдениетінің жебелерінен бастау алады. Осы кезге сабы ... басы ... ... ... ... ... белдіктері тән. Ат әбзелдеріне ауыздықтар, үш саңылаулы қола немесе сүйек сулықтар жатады. Ғұрыптық заттардан ... беті ... ... қола ... ... кейде 4 - 6 аяқты тас құрбандық ыдыстары ... ... ... ... ... пішіндері, таутекенің қола мүсіндері, қабан мен бұлан бедерленген қола айналар, шиыршықталған қабан тәрізді мүйіз ... ... ... ... дайындалған көп тұлғалы композициялардың бірі, мүйіз қапсырмадағы көрініс - алыстағы Туваның "алдыбел" ескерткіштеріне ұқсас. Табылған зергерлік бұйымдар ... ... ... ... ... ... ... мүліктік теңсіздік белгілері терең белең алған, дамыған қоғамдық құрылым түрінде сипатталады. Тасмолалықтарда металлургия мен ... ... ... ... ... ... мал ш. ... Шашыраңқы шаруашылыққа бірнеше туыстас отбасылардан тұратын кішігірім қауымдар жүйесі ... ... ... ... мен ... ... ... беғазы-дәндібай заманы қоғамының экожүйесінде туындаған бағыттардың нәтижелері ретінде бой көрсетеді. Археологиялық зерттеулер ... ... ... ... ... әсерлердің (мұның ішінде Қытай, Иран, Грекия, т.б. мәдени ағымдар) барынша аз, мәдени келбетінің неғұрлым төлтума сипатта болуы Тасмола мәдениетінің ... ... ... ... ... ... сәйкес, Қазақтың қатпарлы таулары толығымен Қазақстанның өз ішінде, сыртқы көршілермен жапсарлас шекаралық өлкелерден тыс жатқан ... ... ... ... бұл ... ... ең ... жергілікті алғышарттар негізінде өмір сүрген. Ертеден қалыптасқан дәстүрлі ... ... ... Иран ... ... байланыстырады, сонымен бірге, оны байырғы түркілерге жатқызатын көзқарастар бар. Еуразияның басқадай скиф-сақ мәдениеттерінде ... ... ... ... ... "мұртты обалар" семантик. тұрғыдан ортағасырлық түркілердің тас балбалдар қатары шығысқа тартылған ... ... ... ... ескерткішігіндегі
Ескерткіштердің екінші түрі - бұл обалар. Олар жерлеу орталығынан тыс, яғни діни-ғұрыптық нысаны ... ... ... ... ... ас беру ... еске алу ... тұрғызылған ғұрыптық-құрылымдар. Ә.М.Оразбаевтың айтуынша, обалар кешені жылқыны ... шалу ... мен ... ... ... ... (Оразбаев А.М.,1969, 110-112 сс). Тасмола мәдениетің алғаш ашқан М.Қ.Қадырбаев 1950-60 ... тас ... ... ... ... басты мәселелерді зерттеді. М.Қ.Қадырбаевтің пікірінше обалар кешенінің шығыс құрылымдары тек ғұрыпты сипатта ... ... алып ... ... ... тайпаның беделді кісілер, рубасылар, көсемдер, жерленген. обалардың ... көп, ... ... ... ... біртұтас кешенге кіреді. Үйілген топырақ астында өлікті жерлеу үшін қазылған терең сопақша шұңқыры бар үлкен оба оның ... ... ... ... ... ... ... жағынан, кіші оба салынатын болған. Оның астына, сол заманғы жердің бетіне, ... қыш ыдыс ... ат ... ... ... доға тәрізді тас тізбектер қаланған. Жалпы алғанда обалардың көп мәселелері барынша терең зерттеуді қажет етеді. ... ... мен ... ... металл өңдіру орындары мен петроглифтер құрайды. Ерте темір дәуіріңде аймақ тұрғындары қола заманның байырғы мыс, алтын тағы басқа ... ... ... ... ... ойымызды қорыта айтатын болсақ, Орталық Қазақстан ерте темір дәуірі мәселесі терең зерттелуде, ... ... ... ... ... осы ... қоныстарын зерттеуге үлкен көңіл аударылып отыр. Болашақта бұл аймақтың қоныстары зерттеліп, сақ кезеңіне ірі ғылыми жаңалықтар әкеледі деп ойлаймын.
Есік ... ... сақ ... екі ... ерте ... (б.з.д. 8-6 ғғ) және кейінгі кезең (б.з.д. 5-3 ғғ.). Соңғы кезеңдегі патша ... ... ... мен Есік ... ... Бесшатыр қорымы Іле өзенінің оң жағалауындағы Шылбыр деген жерде, ол 31 обадан ... ... ... ... екі ... ... үлкен обалар - диаметрі 45 м-105 м-ге ... ... 6-18 м. ... ... ... ... 50 км жерде. 1969-1970 жж. зерттелінді. Іле Алатауы баурайында. Обаның ... 60, ... 6 м. ... ... ... екі ... - орталықтағы және бүйірдегісі бар. Орталық қабыр тоналған. Бүйірдегісі аман ... ... 18 ... ... Ол ... қару-жарақ таққан күйінде жерленген. Ыдыс-аяқтар, бүйіріне 26 таңбадан тұратын екі жол сөз жазылған күміс тостаған жатыр. Өліктің ... биік ... ... ... оның ... ... бұтақтарына құстар қонған, сирек ағашты тау бейнеленген. Дулығаның төбесіне тәж ретінде титімдей арқар бейнесін қойған. Марқұмның мойнына ұшы барыс бастарымен ... ... ... ... ... ... салпыншағы бар сырға тағылыпты. Екі саусағында алтын жүзіктерібар. ... ... бағ - дар - ... байланысты Пре - зидент Н.Ә.Назарбаев: "Тарихи ескерт - кіш - ... ... жұ - мысы ерек - ше ... ... ... Бұл - ... ... ғылыми жұмыс... Ол жұмыстар - дың біт - кен - - нен ... ... ... бол - мақ? Отырар сияқты ашық аспан астында ашық-ша - шық тас - тап кетеміз бе?", - деп, қын - жыла ... ... бұл ... ... жоқ, ... дейін жүр - гізілген археологиялық жұ - мыс - - тарға көңілі толмайтыны ай - қын аңғарылады. Алайда Елба - сы - ның сол ... ... бас - шы - ... алған-алмағанымыз әлі белгісіз.
Бірақ, соның жақсы бітуін де осы бастан жан-жақты ойлас - тыр - ған жөн. Ол үшін ең ... ме - ... ... ... мұ - ның ... ... ... жұ - мыс" екенін есте ұстау қажет. Сон - дықтан, қорық-мұражайды са - лу ... ... оның ғы - лы - ... ... да ... - туге ... ... ғана әлемдік мәні бар тарихи мұражайымызды өзгелерге лайықты дәрежеде таны - тып, өз ... ... ... Сол іске азды-көпті кө - мегі тие ме деген ... ... ... айтпақпыз.
Президент "Мәдени мұраға" қатысты Отырарды мысалға кел - ... мен ... ... ... ... адам ... бір жағалауынан табылса, Бес - шатыр келесі жағында жатыр. Қа - зір ғалымдар екеуін де сақ дәуі - рі - нің ... ... Бес - ша - ... ... ... ай - ... 26 ... километр жерді алып жатқан 31 оба бар. Соның он сегізін ... жыл ара - ... ... Кемал Ақы - шев қазып, зерттеген. "Бесшатыр қабірі өз заманында ағаштан салынған күрделі ... ... ... Ол үш ... тұра - ды: ... ... бөлме, қа - бір", - дей келіп, "Бесшатыр ... Іле ... ... сак-тиг - ра - хаудалар тобына жататын тай - па - лардың қасиетті герросы бол - ған - ... ... дау жоқ", - деп ... ... ол ... зерт - тейтін қазір ешқандай кейіп те, зат та жоқ, тек ашық-шашық жат - қан тастар мен топырақ қана ... ... ... 6-оба - ның түбіндегі "жалпы жиынтығы 55 метр" жер асты ... ... еш - кім ... де, ... де ал - ... ... ол арада обаның өңкиген сыртқы үйіндісінен өзге ештеңе де қалмаған.
Ал енді өзі көрмеген, білме - ген адам ... ішкі ... дәл ... етіп ... ... ... ала ма? Келтірген күнде де, көне бөренелерді қайдан таба - ды? К.Ақышев бұл обаларды б.д.д.VІІ-V ғасырдан ертеректе салынған деп ... ... ... ... ... то - пы - ... ... кішігірім обаларының Іле аңғарындағы толып жатқан үйсіндердің оба - ларынан айырмашылығы жоқ", - деп ... ... ... ... ойға қалдырады. Біріншіден, бұл екі тайпаның обаларында неге айырмашылық болмайды? Оның себебі не? Екіншіден, сонда бұл обалардың қайсысы сақтікі, қай - сысы ... ... ... қандай ғылыми жолмен ажыратамыз?
Алдымен, Есік маңындағы Алтын адам ... ... ... нәтижесінде емес, кездейсоқ табыл - ды. Сондықтан ол үстірт зерттеліп, Бесшатырдағыдай ең құрымаса обаның ішкі құрылысын ... ... ... ... - тер де түсірілген жоқ. Бесшатыр обаларына, ... ... ... бола сақ ... ... салынды. Ешкім ол арадан табылған заттарды Тарбағатайдың теріскейіндегі ескерткіштерді зерт - те - ген ғалым Әбдеш Төлеубаев құсап екі ... шет ... ... ... ... қай ғасыр, қай заманның ескерткіші екенін арнайы анықтап жатпады.
Екіншіден, Есік обасынан екі адамның мәйіті шыққан. К.Ақышев ол жайында: ... Есік ... - нын - дағы екі ... бір ... пайда болған деген ой келді, себебі, екі бейіттің де үстіне ... ... бір, оған ... ... ... де ... астында жатыр, олай болса, олар не бір семьяның адам - дары, не жақын қандастық қаты - настары бар адамдар... ... ... ... ... адам - ның ... жерленген адамға қарағанда қоғамдық орны жағынан маңыздырақ екендігі даусыз", - ... Ал мұны ... ... ... айт - сақ, бірі хан да, ... - ... ... елінде шық - қан "Ежелгі Үйсін елі" кітабы: "Күнбидің он неше ұлы бар. Басқа ... ... ... ұлы ... ... ... ағасы мұрагер ханзада болып тағайындалған еді... Оның Семзеу деген ұлы болған, ... ерте ... ... ханзада көзі жұмыларда Күнбиге: "Үйсін тағының мұрагері Семзеу болсын", - деп ... ... ... ... дүниеден көшкен соң, оның тағына Семзеу отырды. Сем - зеу деген - лауазымы. Өз аты - ... би. ... - ... ... өз аты Лапкөк еді", - дейді.
Төртіншіден, 2005 жылы 14 ... сол ... ... және ... инс - титутының дирек - торы, тарих ғылымдарының ... ... ... "Біз енді ... ... ... - міз ... Есік қорғанынан та - был - ған Алтын адамды біз осыған дейін сақ, оның ішінде сақ-тиграхауд деп келдік қой. ... - дың ... ... мен ондағы ғалымдардың тарихи мә - лі - меті бұл ... ... ... үйсін қоғамының адамы екенін бұлтартпай дәлелдейді... Алтын адам - ...үйсін бекза - дасы!" - ... ... жаса - ған ... ... ... ... ... екенін алғаш жорамалдаған жазушы Тұрсын Жұртбаев болатын. "Осы арада ... ... ... Есік қор - ... ... ... хан - зада" сол Ұлы Күнбидің ұлы емес пе екен ... ой ... қылт ете ... Оның жас ... жиыр - ... ар жақ, бер жағы деп ... жүр", - ... Есік қорық-мұра - жайының ғылыми негізін дұрыс - тап жасау үшін, алдымен сол Алтын адаммен бірге табылған бір-екі затты ... екі ... - ... ... ... жағдай - да ғылыми-техникалық әдіспен қай заманның дүниесі ... анық - ... ... ... ... ... етіп отырған обадан табылған хан мен ханзада да, сөз жоқ, сол көне қалада өмір ... ... Ал оны ... ... дә - лел - деу - өте мәдениетті елдің үле - сі. Біз сол ... ... бола - ... ... ... керек.
Ата шежіредегі: "Ел астанасы Үш Қараш астындағы Шығу қа - ласы еді", - деген сөз де ... пен ... ... ... ... осындай ғы - лыми-археологиялық зерттеуді жедел түрде жүргізуге кірісу қажет.
Қорытынды
Сақтардың көне ескерткіштері адамзат дамуының алғашқы кезеңіндегі өркениет процесінің қалыптасу моделін ... ... Есік және ... ... сақтардың алдыңғы қатарлы мемлекет болғандығын дәлелдей отырып, еліміздің территориясында даму жағдайы қарқынды жүзеге аса ... деп ... ... Сақ ... негізгі ерекшеліктері бір мемлекет территориясындағы әр аумақтығы материалдық ескерткіш, молалар, зираттар,қорымдар т.б. орналасуына қарай дизайны мен алануы тарапынан сан алуан ... ... ... ... байланысты Қазақстан территориясы бөлігіндегі Сақ көне ескерткіштері әр ... мен ... ... ... ... ... ... өзіндік ерекшеліктері сол заманның өзіндік кейпін ашып көрсетеді.
Жалпы ойымызды қорыта айтатын болсақ, Бесшатыр, Есік, ... ... ерте ... ... мәселесі терең зерттелуде, әсіресе қазіргі таңдағы басты ... осы ... ... ... үлкен көңіл аударылып отыр. Болашақта бұл аймақтың қоныстары зерттеліп, сақ кезеңіне ірі ғылыми жаңалықтар әкеледі деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер
* Түп-тұқияннан өзіме ... ... ... ... ... ... ... бес томдық, А.,1997
* Байпаков К., Нұржнаов А. Ұлы Жбек жолы және орта ... ... А., ... ... ... Қ. ... ... А., 1995

Пән: Мәдениеттану
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ертедегі темір дәуіріндегі Жетісу мен Оңтүстік Қазақстан15 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері"3 бет
"Ежелгі түркі әдебиетінің ескерткіштері."6 бет
Unix ОЖ-нің қорғаныс әдісі5 бет
«Есік-терезе» құрылыс дүкені деректер қорын құру24 бет
Азаматтардың қорғанысы туралы және қазіргі жағдайы15 бет
Азаматтық қорғаныс10 бет
Азаматтық қорғаныс жүйесінің құрылымы мен ролі6 бет
Азаматтық қорғаныс және жануарлардың жаппай қарулық зақымданудан қорғау60 бет
Азаматтық қорғаныс күштерінің халық өмір қауіпсіздігін қамтамасыз етудегі рөлі мен міндеттері. Бейбітшілік және соғыс кезіндегі төтенше жағдайлар6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь