Сақтандырудың экономикалық мәні

1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
1.2. Сақтандыруда қолданылатын түсініктер мен ұғымдар.
3. Қоғамдық қатынастар жүйесіндегі қаржының рөлі.
1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
Сақтандыру – қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын бейнелейтін көне категорияларының бірі. Сақтандыру сферасы адам өмрінің, өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды. Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп – бұл өндіріс пен адам өмірінің қауәп-қатерлі сипаты. Сондықтан өндіріс процестерін жалғастыру, азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің, олардың топтарының (салалық және аумақтық аспектілерде) натуралдық – заттай босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ресурстарын да кіріктіретін қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты – мемлекеттің, азаматтардың және шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын сапалы жаңа деңгейге көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең кезеңімен іске асыруды талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтық қорғауды ұсынудың қағидаттарын нақтылау;
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін нақтылау;
- сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның қатысушыларының – сақтық ұйымы, сақтық брокер, сақтық агент, сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы, өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке тұлғалардың қызметін ұйымдастыру үшін жағдай жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы мен төлем қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, сақтық қызметін қадағалау сапасы мен сақтық ұйымдары жүмысының сенімділігіне байланысты болады.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: экономикалық және құқықтық негіздемелері бойынша ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай артта қалып келеді. Дамыған нарықтық қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 түрін қамтиды.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау
Пайдаланған әдебиеттер

1. Н.Қ. Мамыров., М.Ә. Тілеужанова. Макроэкономика Алматы, 2003.
2. Ж.Ә. Күлекеев., К.С. Есенғалиева., Н.Б. Тастандиева. Микро – макроэкономика терминдерінің орысша қазақша сөздігі. Алмат, 1995.
3. Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Микроэкономика. «Экономика».
4. Н.Қ. Мамыров., К.С. Есенғалиева., М.Ә. Тілеужанова. Микроэкономика. «Экономика», 2000.
5. С.Р. Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. «сөздік – словар», 1990.
        
        Сақтандырудың экономикалық мәні.
1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
1.2. Сақтандыруда қолданылатын түсініктер мен ұғымдар.
3. Қоғамдық қатынастар жүйесіндегі қаржының рөлі.
1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
Сақтандыру – ... ... ... ... ... көне категорияларының бірі. Сақтандыру сферасы адам өмрінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық ... ... ... ... ... ... – бұл өндіріс пен адам өмірінің
қауәп-қатерлі сипаты. Сондықтан ... ... ... ... ... өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап
отыру мақсатында ... ... алу үшін ... жеке ... топтарының (салалық және аумақтық аспектілерде) натуралдық – заттай
босалқы қорларын да немесе ... де, ... ақша ... ... ... ... ... тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте
резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың ... ... ... ... ... ету үшін ... мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде ... ... ... ...... және ... ... субъектілердің мүддесін қорғаудың
нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ... ... ... ... ... ... жүйесін құру сақтық қызметі рыногын
сапалы жаңа деңгейге көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең ... ... ... етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды
дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай
міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік ... түрі ... ... ... ... нақтылау;
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін
нақтылау;
- сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын ... ... ...... ... ... брокер, сақтық агент,
сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы, ... ... ... ... кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи
және жеке тұлғалардың қызметін ұйымдастыру үшін жағдай жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, ... ... ... ... және ... ... ... қаржылық орнықтылығы мен
төлем қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру ... ... ... сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін
арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, ... ... ... ... және ... ... жетілдіруге, сақтық қызметін қадағалау
сапасы мен сақтық ұйымдары жүмысының сенімділігіне ... ... ... рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: экономикалық
және құқықтық ... ... ол ... деңгейден айтарлықтай
артта қалып келеді. Дамыған ... ... бар ... ... ... ... 500 ... жетіп отыр, ал Қазақстанда ол
не бары 40 түрін қамтиды.
Ерекше сақтық ... ... ... ... ... ... ... тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау «Сақтық қызметі туралы»
Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері жөніндегі Үкімет
қаулыларымен және ... ... ... ... департамаентінің
нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Қазіргі кезде Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы
құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының ... ... ... жағдайларын жасау және халықтың ... ... ... ... табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық ... оң ... 2003 жылы ... ... ... 27,1 ... ... миллиард теңгені құрады, міндетті сақтандыру ... ... ... 136,4 ... (2,8 ... теңгеге дейін) өсті.
Ерікті мүлікті сақтандыру бойынша ол 18,6 пайызға (23,3 миллиард теңгеге
дейін) ... ... ... көлемі 80 пайызға (4,2 ... ... ... ... ... ... ... 73,5 пайызға (1,3
миллиард теңгеге дейін) ... ... ... ... ... капиталы 47,3 пайызға (9
миллиард теңгеге дейін) ... ... ... 66,7 пайызға (4,5
миллиард теңгеге дейін) ... ... ... ... ... 2003 жылы ... 65,6
пайызға көбейіп, 0,7 миллиард теңгені құрады.
Қазіргі кезде ... 34 ... ... ... ... ... ... лицензиялары бар, соның ішінде 6 – шетелдіктердің қатысуымен
және екеуінің өмірді сақтандыру бойынша, 27-сінің ... ... ... ... ... ... ... бар, 6 сақтық
брокерлердің, 30 актуарийлердің, 34 аудиторлық ... және ... ... ... ... ... ... лицензиялары бар.
2. Сақтандыру – сақтанушылардың сақтандыру жағдайлары салдарынан шеккен
залалдарын өтеу үшін сақтандырылушылардың ... ... ... ... ... осы қорға қатысушылардың арасында туындайтын
қайта бөлу ... ... ... ... жеке ... ... сақтандыру , кәсіпкерлік тәуекелдікті
сақтандыру , әлеуметтік сақтандыру ... ... және ... ... ... жүзеге асырылады. Сақтандыру түрлері кәсіп
орындардың, ұйымдардың, азаматтардың ... ... ... ... ... мен ... кең ... түрлі сақтандыру
жағдайларынан сақтандырмалық қорғаумен қамтуға мүмкіндік ... ...... ... сәйкес сақтандыру ұйымының
атынан және соның тапсыруымен сақтандыру ... ... ... қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға.
Сақтандыру далдалы - өзінің ... ... ... келісім негізінде жүзеге асыратын тәуелсіз делдал. Заңды
тұлға да, ... ... ... жеке ... да С.д. бола алады.
Олардың, әдетте, ... ... және заңи ... болуға тиіс,
кәсіпқойлық жарамдылық жөнінен аттестаттаудан өтуі ... С.д. ... ... ... алады: сақтандырушыларды іздестіру немесе
сақтандырушыларды ... ... ... ... беру, түсіндіру
және жарнамалық жұмысты жүргізу; сақтандыру өтемін алу үшін ... мен ... да ... ресімдеу; сақтандыру жағдайы басталғанда
мүдделі тұлғалардың ... ... ... реттеу; келісімдегі тиісті
жағдайлар болғанда шарттар бойынша сақтандыру жарналарын алу, т.б.
Сақтандыру жағдайы – сақтандыру шартының ... ... ... жарнасы – сақтанушы немесе оның атынан сақтандыру үшін
сақтандырушыға ... ... ... Оның мөлшері ерікті сақтандыру
бойынша тараптардың келісімімен, ал міндетті сақтандыру бойынша заңдармен
айқындалады. ... ... ... компаниясы – азаматтарға, кәсіпорындарға олардың қызметі мен
өмірінде сақтандыру жағдайлары басталғанда зиянның орнын толтыру және ... ... ... жүзеге асыратын заңды тұлға.
Сақтандыру куәлігі – сақтандыру компаниясы сақтандыру шартын жасасу
кезінде сақтандыру полисі берілгенге дейін беретін ... ... ... ... ... толық алмастырады.
Сақтандыру қоры – дүлей апаттар мен басқа да ... ... ... алдын алуға, жоюға және орнын толтыруға арналған заттай және ... ... ... ... ... ... Қоғамның сақтық
қорларының құрамдас ... ... ... ... әлеуметтік
сақтандыру бюджеті, мемлекеттік ... ... ... және басқа қорлар, сондай-ақ әлеуметтік қамсыздандыру қорлары
ерекше С.қ. ретінде ... ... ... ... ... С.қ.
тіркелген сақтандыру өтемі мен сақтандыру сомасын төлеу үшін ... құны – ... ... өмірі, денсаулығы сақтандырылған
ақшалай қаражаттың ... ... ... ... оның ... ... нақты құнынан, ал әлеуметтік ... ... ... мен ... ... ... тиіс. Жеке басты
сақтандыру бойынша ... ... ... ... ... ... – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру
(қайта сақтандыру) шарттарын жасасумен және орындаумен байланысты қызметі;
ел заңнамасының ... ... ... ... органның
лицензиясы негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандыру өтемі – сақтандырушы сақтандыру ... ... ... төлейтін ақшалай өтем.
Сақтандыру полисі – сақтандыру қоғамы сақтандырылған адамға немесе
мекемеге беретін, сақтандыру ... ... ... ... ... пулы – ... бір ... қауіп-қатерді бірлесіп
сақтандыруға негізделген сақтандыру компанияларының бірлестігі. Сақтандыру
пулының әрбір мүшесі пулға сақтандырылған ... ... ... ... ... ... (сақтандыру жарналарының) белгілі бір үлесін
алады, нақ сол үлестегі жауапкершілікті мойнына алады және ... ... ... – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының
актуалдық есеп ... ... ... ... ... шарттары бойынша міндеттемелері.
Сақтандыру рынагы – сақтандыру бойынша қызметтер ... ... ... ... компаниялары көрсетеді.
Сақтандыру рыногының кәсіптік қатысушылары - өзінің қызметін ... ... ... лицензиялары негізінде жүзеге асыратын
сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы; ... ... ... ... ... сертификаты – сақтандырушы сақтанушыға бас ... ... ... ... сақтандырылғанын растау ретінде беретін құжат.
Сақтандыру сомасы – сақтандыру объектісі сақтандырылған ... ... ... ... ... шекті ауқымын
білдіретін ақша қаражатының сомасы.
Сақтандыру сыйлықақысы – ... ... ... үшін
төлейтін сақтандыру жарнасы, ақшалай сома.
Сақтандыру тәуекелдігі – ықтимал қауіп-қатер мен кездейсоқтық; ... ... ... сақтандырушының сақтанушыға келтірілген зиянның
орнын толтыру жөніндегі міндеттемені мойнына алуы.
Сақтандыру ұйымы – ел ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру шарттарын жасасу және
орындау жөніндегі қызметті жүзеге асыратын заңды тұлға.
Сақтандыру шарты – сақтанушы мен ... ... ... ... тәптіштейтін келісім. Тек жазбаша түрде ғана жасасылады,
жеке немесе ұжымдық С.ш. болуы мүмкін.
Сақтандырушы – ... ... ... сақтанушыға шартта
уағдаласылған сақтандыру жағдайы басталғанда келтірілген зиянды ... ... ... ... ... ... ұйым
(мемлекеттік, акционерлік, кооперативтік, аралас ұйым).
Сақтанушы, ... - ... ... ... ... (сақтандыру компаниясымен) нақты сақтандыру қатынастарына
түсетін заңды менесе жеке тұлға. Ол ... ... ... үшін ... атынан сақтандыру шартын жасасуға құқылы. Халықаралық сақтандыру
практикасында оны ... ... деп ... ... – тауарды (өнімді, бұйымды) сатып алушыға ... ... ... ... да ... ... орналастыруды қоса
алғанда оны сақтаумен байланысты шығын.
Сақтық капиталы – акционерлік қоғамдағы арнаулы ... қор; ... жабу ... және ... өтеу және ... кезеңде
табысты кем алған жағдайда артықшылықты акциялар бойынша дивиденттерді
төлеу үшін құрылады. Сақтық ... ... ... ... ... бірақ жарғы капиталы шамасының 12%-ынан кем болмауға тиіс. Қор
акционерлік қоғамның таза ... ... ... қоры – тосын жағдайдан пайда болатын шығындарды жабу, залалдың
орнын толтыру, уақытша қиындықтарды жою, ... бір ... ... ... ... қызметті қалпына келтіру үшін ақшалай және заттай
нысанда жасалатын, босалқы қаражат қоры. Бұл оқиғалар жағымсыз факторлардың
... ... ... ... болуы немесе жағымды
жәйттерге – ғылыми ашылымдарға, пайдалы қазбалардың мол ... ... ... мүмкін.
1.3 Қоғамдық қатынастар жүйесіндегі қаржының рөлі.
Қаржы («қолма-қол ақша», ... ... ... орта ... ... financia ... пайда болған француздың finance ... ... ... өмір ... ... сипаты мен айрықша қоғамдық арналымы
бар өндірістік қатынастарды білдіретін ақшалай қаржы ... ... ... және пайдалану процесіндегі экономикалық қатынастарды қамтып
көрсететін тарихи қалыптасқан аса маңызды экономикалық категориялардың ... ... Ол ... ... жүйелі тауар-ақша айырбасына
көшу жағдайында пайда болып, дамыды және мемлекеттің және оның ресурстарға
қажеттіліктерінің дамуымен тығыз ... ... ... жұмыстың алғашқы авторы Ксенофонт (б.э.д. 430-365 жж) болды.
Қаржының мәні, оның даму заңдылықтары, тауар-ақша ... ... мен ... ұдайы өндіріс процесіндегі рөлі қоғамның экономикалық
құрылысымен, мемлекеттің табиғатымен және функцияларымен айқындалады.
Қаржының пайда болуының ... ... ақша ... ... ... ... есептеледі.
Қаржы ғылыми ұғым ретінде қоғамдық өмірде сан алуан нысандарда пайда
болатын қызметтермен ассоциацияланады және ... ... ... ... ... жүреді.
Экономикалық өмірде қаржының сыртқы көрінісі қоғамдық өндірістегі әр
түрлі қатысушылар қаражаттарының ... ... ... ... ... бұл ... ... соманы шаруашылық жүргізуші субъектілердің бір-
бірімен қолма-қол ақшасыз жасасатын есеп айырысулары; негізгі капиталға
жұмсалатын амортизациялық ... ... ... бөлу және ... ... ... қорларын қалыптастыру; мемлекеттік
бюджеттің кірістеріне салық төлемдерін ... ... ... ... ... тауарлар үшін кеден баждарын төлеу және тағы
басқа операциялар қолма-қол ақшасыз немесе қолма-қол ақшамен есеп айырысу
түрінде бір ... ... ... ... болып табылады. Осының
барлығында және осыған ұқсас қаржы операцияларында ақша ... ... ... ұғымы ақша нысанындағы қоғамдық өнімді бөлумен байланысты
болатын ... ... кең ... ... Тауар-ақша
қатынастарының жалпы қамтуындағы сипатқа ие ... ... ... ... ... ... және үздіксіз болып жататын ақша
айналымын – ақша ағынын бейнелеп көрсетеді.
Қаржы ... ... ... ... екі ... ықпал жасайды:
а) сан жағынан, бұл бөлгіштік процестің үйлесімдерімен сипатталады;
ә) сапа жағынан, бұл қаржының ... ... ... ... ықпалымен сипатталады.
Қаржы микроэкономикалық дамудың тиімді ара қатысын белгілеуде, ұдайы
өндірістің ... және ... ... ... жетуде, өндіріс
тиімділігін арттыруда маңызды рөл атқарады.
Қаржының экономикалық рөлі мына ... ... ... капиталдың айналымын тездете отырып, кәсіпорындардың,
фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... мен шығыстарды ұдайы салыстырып отыру арқылы ... ... ... ... нығайтып, дамытады;
- қаржы ақша қорларын бөлу және қайта бөлу арқылы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... қорлану және тұтыну қорларының үйлесу
тиімділігін арттырудың экономикалық негізін жасайды;
- ... ... ... ... сан алуан нысандарының және
шаруашылық жүргізу нысандарының ... ... ... ... ... ... ұлттық шаруашылықтың ара салмағын
қамтамасыз етуде белсенді рол ... ... ... ... ... ... ... жоспарының басты элементтерінің өзара
теңдестірілуіне қол жетеді; қаржы тұтқаларын жоспарлы ... ... ... қаржының ынталандырғыш рөлін күшейтуге арналған негізгі
қаржылық көрсеткіштерді мемлекетке орталықтандыра отырып анықтауға ... ... ... нәтижелерді бағалауға жалпы тәсілдеме қаржының
ролін 3 бағытта атқаруға мүмкіндік жасайды:
1) ұлғаймалы ұдайы өндірістің қажеттіліктерін қажетті ... ... ету ... ... қоғамдық өндірістің құндық құрылымын реттеу үшін пайдалану
тұрғысынан;
3) ... ... ... ... ... тұрғысынан.
Пайдаланған әдебиеттер
1. Н.Қ. Мамыров., М.Ә. Тілеужанова. Макроэкономика Алматы, ... Ж.Ә. ... К.С. ... Н.Б. ... ... ... терминдерінің орысша қазақша сөздігі. Алмат, 1995.
3. Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. ... Н.Қ. ... К.С. ... М.Ә. ... ... ... С.Р. Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша ... ... ... ... 1990.

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі57 бет
Автокөлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызу63 бет
Депозиттік сақтандырудың отандық және шетелдік тәжірибесі54 бет
Жеке мүлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесі36 бет
Жеке мүлікті сақтандырудың ақпараттық жүйесін тұрғызуды негіздеу40 бет
Сақтандырудың мәні және табиғаты28 бет
Сақтандырудың нарықтық экономикалық орны18 бет
Сақтандырудың сыныптауы12 бет
Сақтандырудың теоретикалық аспектілері35 бет
Сақтандырудың теориялық негіздері және тарихы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь