Сақтандырудың экономикалық мәні


1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
1.2. Сақтандыруда қолданылатын түсініктер мен ұғымдар.
3. Қоғамдық қатынастар жүйесіндегі қаржының рөлі.
1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
Сақтандыру – қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын бейнелейтін көне категорияларының бірі. Сақтандыру сферасы адам өмрінің, өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды. Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп – бұл өндіріс пен адам өмірінің қауәп-қатерлі сипаты. Сондықтан өндіріс процестерін жалғастыру, азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің, олардың топтарының (салалық және аумақтық аспектілерде) натуралдық – заттай босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ресурстарын да кіріктіретін қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты – мемлекеттің, азаматтардың және шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын сапалы жаңа деңгейге көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең кезеңімен іске асыруды талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтық қорғауды ұсынудың қағидаттарын нақтылау;
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін нақтылау;
- сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және оның қатысушыларының – сақтық ұйымы, сақтық брокер, сақтық агент, сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы, өзара сақтандыру қоғамы, сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи және жеке тұлғалардың қызметін ұйымдастыру үшін жағдай жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы мен төлем қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, сақтық қызметін қадағалау сапасы мен сақтық ұйымдары жүмысының сенімділігіне байланысты болады.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: экономикалық және құқықтық негіздемелері бойынша ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай артта қалып келеді. Дамыған нарықтық қатынастары бар елдерде сақтық қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол не бары 40 түрін қамтиды.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау
Пайдаланған әдебиеттер

1. Н.Қ. Мамыров., М.Ә. Тілеужанова. Макроэкономика Алматы, 2003.
2. Ж.Ә. Күлекеев., К.С. Есенғалиева., Н.Б. Тастандиева. Микро – макроэкономика терминдерінің орысша қазақша сөздігі. Алмат, 1995.
3. Н.Қ. Мамыров., Ж.Ә. Күлекеев., Г.К. Султанбекова. Микроэкономика. «Экономика».
4. Н.Қ. Мамыров., К.С. Есенғалиева., М.Ә. Тілеужанова. Микроэкономика. «Экономика», 2000.
5. С.Р. Тоқсанбай., - Толық экономикалық орысша қазақша сөздік. «сөздік – словар», 1990.

Пән: Сақтандыру
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Сақтандырудың экономикалық мәні.

1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
1.2. Сақтандыруда қолданылатын түсініктер мен ұғымдар.
3. Қоғамдық қатынастар жүйесіндегі қаржының рөлі.

1.1. Сақтандырудың даму тарихы.
Сақтандыру – қоғамның экономикалық қатынастарының айрықша сферасын
бейнелейтін көне категорияларының бірі. Сақтандыру сферасы адам өмрінің,
өндірістік және әлеуметтік-экономикалық қызметтің барлық жағын қамтиды.
Сақтандыруға түрткі болатын басты себеп – бұл өндіріс пен адам өмірінің
қауәп-қатерлі сипаты. Сондықтан өндіріс процестерін жалғастыру,
азаматтардың жекелеген санаттарының өмір тіршілігі мен әл-ауқатын қолдап
отыру мақсатында оларды сатып алу үшін қоғамның, жеке өндірушілердің,
олардың топтарының (салалық және аумақтық аспектілерде) натуралдық – заттай
босалқы қорларын да немесе резервтерін де, сондай-ақ ақша ресурстарын да
кіріктіретін қажетті қаражаттары болуы тиіс. Мұндай ақша қаражаттары әдетте
резерв және сақтық қорлары түрінде қалыптасады.
Сақтандырудың мақсаты қоғамдық ұдайы өндірістің үздіксіздігін
қамтамасыз ету үшін азаматтарды, мүліктерді, өндіріс процестерін қоғамдық
және ұжымдық қорғау болып табылады.
Елімізде сақтандыруды дамытудың негізгі мақсаты – мемлекеттің,
азаматтардың және шаруашылық жүргізуші субъектілердің мүддесін қорғаудың
нақты құралы бола алатын толыққанды, орнықты жұмыс істейтін ұлттық сақтық
рыногын қалыптастыру.
Қазіргі заманғы ұлттық сақтандыру жүйесін құру сақтық қызметі рыногын
сапалы жаңа деңгейге көтеру жөнінде шаралар әзірлеуді және кезең кезеңімен
іске асыруды талап етеді. Бұл қағида Қазақстан Республикасында сақтандыруды
дамытудың мемлекеттік бағдарламасының шеңберінде жүргізіледі. Онда мынадай
міндеттерді шешу көзделінген:
- әлеуметтік сақтандыру түрі ретіндегі сақтық қорғауды ұсынудың
қағидаттарын нақтылау;
- сақтандыруды қолдану аясын кеңейту және міндетті сақтандыру түрлерін
нақтылау;
- сақтық рыногының қазіргі заманғы инфрақұрылымын қалыптастыру және
оның қатысушыларының – сақтық ұйымы, сақтық брокер, сақтық агент,
сақтанушы, сақтандырылушы, пайда алушы, өзара сақтандыру қоғамы,
сақтандырумен байланысты кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын өзге де заңи
және жеке тұлғалардың қызметін ұйымдастыру үшін жағдай жасау;
- халықаралық стандарттарды ескере отырып, сақтық қадағалауын жүйесін
ұйымдастыру;
- сақтық және қайта сақтандыру ұйымдарының қаржылық орнықтылығы мен
төлем қабілеттігі бойынша талаптарды күшейту;
- осы заманғы сақтандыру технологиясын енгізуге жәрдемдесу;
- сақтандыру саласында кадрлар даярлау, қайта даярлау және біліктілігін
арттыру жүйесін ұйымдастыру.
Сақтандыруды дамыту, өз кезегінде, заңнамалық базаны, мемлекеттік салық-
бюджет және ақша-кредит саясатын жетілдіруге, сақтық қызметін қадағалау
сапасы мен сақтық ұйымдары жүмысының сенімділігіне байланысты болады.
Қазақстанның сақтық рыногы қалыптасу стратегиясында тұр: экономикалық
және құқықтық негіздемелері бойынша ол дүниежүзілік деңгейден айтарлықтай
артта қалып келеді. Дамыған нарықтық қатынастары бар елдерде сақтық
қызметтер көрсетудің ассортименті 500 түрге жетіп отыр, ал Қазақстанда ол
не бары 40 түрін қамтиды.
Ерекше сақтық қатынастар, сақтық қызметінің рыногын дамыту, азаматтар
мен заңды тұлғаларды сақтандыру тұрғысындағы қорғау Сақтық қызметі туралы
Қазақстан Республикасының заңымен, сақтандыру мәселелері жөніндегі Үкімет
қаулыларымен және Ұлттық банктің сақтық қадағалау департамаентінің
нормативтік актілерімен реттеліп отырады.
Қазіргі кезде Қазақстанның сақтық рыногы қатысушыларының ассоциациясы
құрылған. Ассоциацияның негізгі міндеттері Қазақстан Республикасының сақтық
рыногын дамытудың қолайлы жағдайларын жасау және халықтың сақтық
мәдениетінің деңгейін арттыру болып табылады.
Соңғы жылдары сақтандырудың отандық рыногында оң тенденциялар
байқалуда. 2003 жылы сақтық сыйлықақыларының көлемі 27,1 пайызға көбейіп,
28,9 миллиард теңгені құрады, міндетті сақтандыру бойынша сақтық
сыйлықақыларының көлемі 136,4 пайызға (2,8 миллиард теңгеге дейін) өсті.
Ерікті мүлікті сақтандыру бойынша ол 18,6 пайызға (23,3 миллиард теңгеге
дейін) көбейді. Сақтық төлемақысының көлемі 80 пайызға (4,2 миллиард
теңгеге дейін), соның ішінде міндетті сақтандыру бойынша 73,5 пайызға (1,3
миллиард теңгеге дейін) өсті.
Сақтық ұйымдарының жиынтық есептік меншікті капиталы 47,3 пайызға (9
миллиард теңгеге дейін) көбейді, сақтық резервтері 66,7 пайызға (4,5
миллиард теңгеге дейін) өсті.
Барлық сақтық ұйымдарының жиынтық активтері 2003 жылы Қазақстанда 65,6
пайызға көбейіп, 0,7 миллиард теңгені құрады.
Қазіргі кезде Қазақстанда 34 сақтық үйымдарының сақтық қызметін жүзеге
асыру құқығына лицензиялары бар, соның ішінде 6 – шетелдіктердің қатысуымен
және екеуінің өмірді сақтандыру бойынша, 27-сінің көлік құралдары иелерінің
АҚЖ-ні міндетті сақтандыру бойынша лицензиялары бар, 6 сақтық
брокерлердің, 30 актуарийлердің, 34 аудиторлық ұйымдарының және 67
аудитордың сақтық қызметінің аудитын жүзеге асыруға лицензиялары бар.

2. Сақтандыру – сақтанушылардың сақтандыру жағдайлары салдарынан шеккен
залалдарын өтеу үшін сақтандырылушылардың жарналары есебінен сақтандыру
қорының құрылуына байланысты осы қорға қатысушылардың арасында туындайтын
қайта бөлу қатынастарының жүйесі. Мүлікті сақтандыру, жеке басты
сақтандыру, жауапкершілікті сақтандыру , кәсіпкерлік тәуекелдікті
сақтандыру , әлеуметтік сақтандыру түрлеріне бөлінеді және міндетті, ерікті
сақтандыру нысандарында жүзеге асырылады. Сақтандыру түрлері кәсіп
орындардың, ұйымдардың, азаматтардың нақты сақтандыру мүдделерін ескереді,
сақтандыру объектілері мен заттарының кең щеңберін түрлі сақтандыру
жағдайларынан сақтандырмалық қорғаумен қамтуға мүмкіндік береді.
Сақтандыру агенті – берілген өкілеттігіне сәйкес сақтандыру ұйымының
атынан және соның тапсыруымен сақтандыру шарттарын жасасу жөніндегі
делдалдық қызметті жүзеге асыратын жеке немесе заңды тұлға.
Сақтандыру далдалы - өзінің қызметін сақтандырылушылармен және
сақтандырушылармен келісім негізінде жүзеге асыратын тәуелсіз делдал. Заңды
тұлға да, белгіленген тәртіппен тіркелген жеке тұлға да С.д. бола алады.
Олардың, әдетте, арнаулы экономикалық және заңи білімі болуға тиіс,
кәсіпқойлық жарамдылық жөнінен аттестаттаудан өтуі керек. С.д. қызметтердің
мынадай түрлерін көрсете алады: сақтандырушыларды іздестіру немесе
сақтандырушыларды іріктеу; сақтандыру жөнінде ақыл-кеңес беру, түсіндіру
және жарнамалық жұмысты жүргізу; сақтандыру өтемін алу үшін сақтандыру
полистері мен басқа да құжаттарды ресімдеу; сақтандыру жағдайы басталғанда
мүдделі тұлғалардың өтініші бойынша залалдарды реттеу; келісімдегі тиісті
жағдайлар болғанда шарттар бойынша сақтандыру жарналарын алу, т.б.
Сақтандыру жағдайы – сақтандыру шартының талаптарында қарастырылған
оқиғаның болуы.
Сақтандыру жарнасы – сақтанушы немесе оның атынан сақтандыру үшін
сақтандырушыға төлеуге міндетті төлем. Оның мөлшері ерікті сақтандыру
бойынша тараптардың келісімімен, ал міндетті сақтандыру бойынша заңдармен
айқындалады. С.ж-на салық салынбайды.
Сақтандыру компаниясы – азаматтарға, кәсіпорындарға олардың қызметі мен
өмірінде сақтандыру жағдайлары басталғанда зиянның орнын толтыру және көмек
көрсету жөніндегі операцияларды жүзеге асыратын заңды тұлға.
Сақтандыру куәлігі – сақтандыру компаниясы сақтандыру шартын жасасу
кезінде сақтандыру полисі берілгенге дейін беретін сақтандыру құжаты. Кейде
ол сақтандыру полисін толық алмастырады.
Сақтандыру қоры – дүлей апаттар мен басқа да төтенше оқиғалар келтірген
зиянның алдын алуға, жоюға және орнын толтыруға арналған заттай және қаржы
қорлары нысанында құрылатын қаражаттың босалқы қоры. Қоғамның сақтық
қорларының құрамдас бөлігі болып табылады. Мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру бюджеті, мемлекеттік сақтандыру қорлары, кооперативтік,
акционерлік және басқа қорлар, сондай-ақ әлеуметтік қамсыздандыру қорлары
ерекше С.қ. ретінде әрекет етеді. Сақтандыру әдісімен құрылатын С.қ.
тіркелген сақтандыру өтемі мен сақтандыру сомасын төлеу үшін ғана
пайдаланылады.
Сақтандыру құны – азаматтардың мүлкі, өмірі, денсаулығы сақтандырылған
ақшалай қаражаттың мөлшері. Мүлікті сақтандыру бойынша оның сомасы
сақтандырылған мүліктің нақты құнынан, ал әлеуметтік сақтандыру бойынша
белгіленген зейнетақы мен жәрдемақы мөлшерінен аспауға тиіс. Жеке басты
сақтандыру бойынша сақтандыру сомасының мөлшері сақтанушының тілегімен
айқындалады.
Сақтандыру қызметі – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының сақтандыру
(қайта сақтандыру) шарттарын жасасумен және орындаумен байланысты қызметі;
ел заңнамасының талаптарына сәйкес уәкілетті мемлекеттік органның
лицензиясы негізінде жүзеге асырылады.
Сақтандыру өтемі – сақтандырушы сақтандыру жағдайының басталуы себепті
сақтанушыға төлейтін ақшалай өтем.
Сақтандыру полисі ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Сақтандырудың экономикалық мәні, құрылымы
Әлеуметтік сақтандырудың экономикалық мәні
Сақтандырудың экономикалық мәні мен ролі
Сақтандырудың нарықтық экономикалық орны
Сақтандырудың мәні және табиғаты
Сақтандырудың экономикалық категоря ретіндегі ролі және әлеуметтік - экономикалық мәні
Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік негіздері
Сақтандырудың әлеуметтік - экономикалык мәні және сақтандыру нарығындағы жауапкершілік
Сақтандырудың экономикасы
Сақтандырудың экономикалық және әлеуметтік негіздері туралы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь