Сақтардың мәдениеті

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1. Сақтардың мәдениеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
Кіріспе
Б.з. дейінгі бірінші мыңжылдықта Орта Азия, Таяу және Орта Шығыс жерлерінде Ассирия мен Мидия мемлекеті құрылады. VІ ғ. Мидия мемлекетінің орнын Ахеминидтер мемлекеті басады. Бір топ парсы тайпаларының көсемі ІІ-Кир оның негізін салады, б.з. дейінгі 550 жылы ол Мидияны талқандап, өзіне бағындырады да, тіпті Орта Азияның оңтүстік аудандарында қоластына қаратып орасан зор империя құрады. Б.з. дейінгі 530 және 522 жылдар арасында Ахаменид мемлекетінің құрамына Парфия мен Хорезм, Бактрия мен Соғдиана, Сақа енеді, ал Орта Азия мен Қазақстан территориясын мекендеген халықтарды Ахеминидтер не жаулап алады, не бағындырады.
Көне деректерге жүгінсек, бактриялықтар, соғдылар мен хорезмдіктердің теріскей жағын «желдей жүйрік атты көшпелі турлар» мекендеген. Парсы деректерінде турлар – сақтар деп аталады, бұл «еңіреген ерлер» деген сөз, ал грек авторларының туындыларында олар скифтер деген атпен кірген, бұл көшпелілердің екінші аты, бейнесі ретінде айтылып, әдетке айналып кеткен.
Б.з. І ғ. Көне рим оқымыстысы Плинийдің Үлкені: «Яксараттың арғы бетінде скиф тайпалары тұрады. Парсылар жалпы оны сақтар деп атайды... Скиф халықтарының саны хисапсыз көп... Олардың ішіндегі ел-жұртқа әйгілі болғандары сақтар, массагеттер, даилар, исседондар... аримасптар» – деп жазады.
Біздерге жеткен деректерге қарасақ, сақтар малшылар болған, олар жылқы, мүйізді ірі қараны, уақ малдарды өсірген, шеттерінен ат құлағында ойнайтын шабандоздар, құралайды көзінен ататын садақшы-мергендер екен.
Дарийдің Бехустин жартасында сақтарға жорық кезінде жазған текстерінде сақ тайпаларының үш тобы аталады. Олар: хаомоварга сақтары (хаомо сусының дайындайтын сақтар), парадария сақтары (теңіздің арғы жағындағы сақтар), және тиграхауд сақтары (шошақ тымақты сақтар) деп аталады.
Зертеушілердің пікіріне сенсек, парадария сақтары Арал өңірінде, Сырдария мен Амударияның төменгі арасында немесе Қаратеңіздің теріскей бетінде өмір сүріп, тіршілік құрған, тиграхауд-сақтары Сырдарияның орта аймағы мен Тянь-Шаньді мекендеген; хаомоварга-сақтар Мұрғап алқабынан қоныс тепкен. К. А. Ақышевтің пікірі бойынша, Иран жазба деректеріндегі тиграхауд сақтарына ортокарибантия скифтері сәйкес келеді, өйткені жоғарғы екі атаудың екеуі де «шошақ бөрікті сақтар» деген сөз. Бұған қоса айтатын бір жәйт, персепольдегі Ксеркс сарайының барельефтерінде бейнеленген сақтардың бет пішіні моңғолоидті және олар биік шошақ бөрік киеді, ендеше бұлар, әсілі, тиграхауд-сақтар Жетісуда тұрып тіршілік еткен деп қорытынды шығарады ол. Есік обасына қойылған сақ патшасының басына биік шошақ бөрік кигендігі оның бұл болжамын дәлелдеп дәйектейді.

Сақтардың мәдениеті
Сақ тайпалары Қазақстан жеріндегі алғашқы өркениетті құра білді. Олар мал асыраумен қатар, егіншілік пен қолөнерді жақсы меңгерген. Бұл тайпалар Қазақстан тарихында қатысты алғашқы мемлекеттерді орнықтырды. Тарихшы М. Ақышевтің пікірінше, «қазақтар – түрік, моңғол тектес халықтың екі бұтағынан (Ғұн және сақ тарауынан) құралған ежелгі
Пайдаланылған әдебиеттер.


1. Т. Х. Ғабитов. М. Ш. Өмірбекова, Мәдениеттану негіздері. Алматы, 2003

2. К. Р. Аманжолов. Түркі халықтарының тарихы. Алматы «Білім» 2002.

3. Қазақтың көне тарихы. Алматы «Жалын» 1993.

4. Қазақстан тарихы очерктер. Алматы «Дәуір» 1994.

5. Қазақстан тарихы. І том. Алматы «Атамұра» 1996.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
..................3
1. Сақтардың мәдениеті.............................................5
Қорытынды...................................................................
13
Пайдаланылған әдебиеттер.......................................15
Кіріспе
Б.з. дейінгі ... ... Орта ... ... Орта ... жерлерінде Ассирия мен ... ... VІ ғ. ... мемлекетінің орнын Ахеминидтер ... Бір топ ... ... ... ... ... салады, б.з. дейінгі 550 жылы ол ... ... ... да, ... Орта ... оңтүстік
аудандарында қоластына қаратып орасан зор ... ... ... 530 және 522 ... арасында Ахаменид
мемлекетінің ... ... мен ... Бактрия мен
Соғдиана, Сақа ... ал Орта Азия мен ... ... ... ... не ... не бағындырады.
Көне деректерге ... ... ... ... теріскей жағын «желдей ... ... ... ... ... ... ... – сақтар
деп аталады, бұл «еңіреген ... ... сөз, ал ... ... олар ... ... атпен
кірген, бұл ... ... аты, ... ... ... айналып кеткен.
Б.з. І ғ. Көне рим ... ... ... арғы ... скиф ... ... Парсылар
жалпы оны ... деп ... Скиф ... ... ... Олардың ішіндегі ел-жұртқа ... ... ... даилар, исседондар... аримасптар»
– деп жазады.
Біздерге ... ... ... ... ... олар жылқы, мүйізді ірі ... уақ ... ... ат ... ... ... көзінен ататын садақшы-мергендер ... ... ... ... жорық кезінде
жазған текстерінде сақ ... үш тобы ... ... ... (хаомо сусының ... ... ... ... арғы ... ... ... сақтары (шошақ тымақты ... деп ... ... ... парадария сақтары Арал
өңірінде, Сырдария мен ... ... ... ... теріскей бетінде өмір ... ... ... Сырдарияның орта аймағы мен Тянь-
Шаньді ... ... ... ... ... К. А. ... ... бойынша, Иран жазба
деректеріндегі ... ... ... ... ... ... ... екі атаудың ... ... ... ... ... сөз. ... қоса ... бір
жәйт, персепольдегі ... ... ... ... бет ... моңғолоидті және олар биік ... ... ... ... ... ... Жетісуда
тұрып тіршілік ... деп ... ... ол. ... ... сақ патшасының басына биік ... ... оның бұл ... дәлелдеп ... ... ... ... ... алғашқы өркениетті
құра білді. Олар мал ... ... ... ... ... ... Бұл тайпалар Қазақстан
тарихында ... ... ... ... Тарихшы
М. Ақышевтің ... ...... моңғол тектес
халықтың екі бұтағынан (Ғұн және сақ ... ... ... ... ... сөз ... бір ... (нағыз), сақ деген екі ... – «қас сақ» ... ... қай ... ... қай ... туралы әдебиетте әр ... ... бар. ... ... ... ... парсы, латын, ... ... ... ... ... ... ... аттары мен ... ... ... атты ... ... ... ... скифтерде
жазу-сызу болған жоқ ... ... ... ... ... жылдары Есік обасынан табылған ... ... қоса ... ... ... ... екі ... Қазақстан ... ... 2,5 мың ... жазу ... жасап, оларды пайдалана білгенін
көрсетеді. ... тіл ... ... ... ... ... ... бұрынғы VІ- VІІ ғасырларда
мекендеген сақ ... ... тобы ... тілдес
болған да, оңтүстік тобы иран ... ... ... ... ... мәдениетінің
сол ... ... ... жоғарғы дәрежеде
дамығанын көрсетеді. ... қола мен ... ... ... ... семсер, айбалта, садақ жебелері, ... ... ... ... және зергерлік ... ... ... сақ мәдениетінің ... ... ... және ... даланың басқа ... ... ... Бұл жазу ... да ... ... әр ... бар.
Сақ жазуын жан-жақты зерттеген ... ... ... пен Ә. ... ... Бұл ... ... ... сақ жазуының ... даму ... Жазу ... ... ... ... сыналық жазу арқылы ... ... өту. ... осы ... жазуды Шумердің
сыналық ... ... ... ... ... ... жазуы» - әріптік жазу және ... ... оны ескі ... ... ... ... ... таңбалары мен
сақтар жазуының ... ... бір ... ... ... дүниежүзілік ... ... бірі «Аң ... деп ... ... өнерімен
байланысты. «Ол, - ... Қ. ... - ... ... ... Оның ... бастаулардан
шығатыны ... Сақ ... «Аң ... тек ... ... ... ... әр адамның ... ... ... ... ... ... ... болды. сондықтан басқа ... ... олар ... ... ... және ... ... белгілерінен
айырылып қалып отырды. Мысалы, Есік ... ... ... ... ... ... және өсімдік
бейнелер қабаттаса ... ... ... сақ ... ... ... динамикалық түрде ... ... ... деп тұр, бұғының қозғалысынан ... ат ... ... ... ... ... (адамды
және құдайды аң кейіпте ... скиф – сақ ... ... ... ... ... Сақтардың «Хайуанат» стилі
кейін ... ... ... ... ізін қалдырды. Ислам
діні тірі ... ... ... салған соң ... ... деп ... ... – айғақ осы стильмен үндес.
Дәстүрлі ұғымымызда ... ... ... мәңгіліктің,
шексіздіктің айғағы. Сондықтан да ... ел ... иығы мен ... аузы ... ... жауырын
тұсына салынатын болған. ... ... ... ... деп те ... ... өзіндік ... оның ... ... ... және ... алғын
құндылықтарын бекерге ... ... ... ... Ешкі ... ... көптеген басы
антропоморфтық ... ... ... салынған. ... ... ... шығыстағы көне өркениеттерге ... ... ... ... ... ... ... Бехистун ... ... ... кескіндеріне ұқсас.
Скиф-сақ мәдениеті ... ... және ... ... тығыз байланыста ... ... ... ... ... ... және ... табылған. Ең маңыздысы, сақтардың ... ... біз ... грек ... ... ... Геродот ... ... ... ... жеті ... ... Олардың
ішінде алдыңғы ... от ... тұр. От тек ... ... ... ... ... қуат ... ... ... ... сол кезде
зороастризмде ... ... От ... соң ... ... ... ерлі-зайыпты Панал мен
Апи – ... мен ... ... ... Кейін
түріктердегі Иер-Су және Көк ... ... ... ... ... көзқарастары
туралы ... бар. ... әлем үш ... ... ... төменгі дүние - өлім мен ... ... ... ал жоғарғы дүниені осы ... ... ... және ... құрастырады. Бұл жерде адам ... бір ... ... ... ... ... ... пен макрокосмостың ... ... ... «Дүниежүзілік көктерек» ... ... ... ... ... ... ... (бұл жерде қазақтың киіз үйінің ... ... ... ... ... деп аталатын
суретшілік әдісі ... ... ... ... ... малшылық тұрмысты бейнелейтін ... мен ... ... ... деп ... діни
ұғымды білдіретін ... ... ... жартас
суреттерінде ... ... ... ... ... сияқты
хайуандар жиі ... ... ... ... ... ... де бар. Бұл ... жартас суреттері
Алтай, Тянь-Шань, Тарбағатай ... өн ... ... тайпалары тарихының маңызды ... ... ... мәдениетінде: археологиялық ... ... ... ... – осы сақ ... ... ... қауымдық дәуірде өмір ... ... ... ... ... ... ... Олар: білезік, ... ... ... ... ... негізінен ... ... ... ... ... ... ... ауданынан табылған тарақ
ежелгі сақ ... ... ... ... ... ... 3-4 см және үстіңгі тұсында ... ... ... Бұл өрнек ғасырдан ... ... ... ... ... ... Сақ ... жалғасы ретінде ... мен ... ... ... ... ... ... және ағаштан
бұйымдар көптеп ... ... Олар ... бұйымдарды,
ағаштан, ... мен ... ... ... ... ... ... бүркіттің бейнесімен
өрнектеді. Аң мен ... ... ... ... ... ... ғана жасалған. Сақ дәуірінде ... ... ... ... мен ... ... ... қолөнер шеберлері жасаған
бұйымдардың күні ... ... ... ... Сақ ... ... мен Қара теңіз жағалауын ... ... ... араласып, бірге дамыды. ... ... ... ... ... ... кең ... Скиф мәдениеті Венгриядан Қытайға ... ... ... және Үнді ... ... ... ... «Аң стилін» үш кезеңге ... ... «аң ... ... мен жан-жануарлар ... ... ... ... ... ... ... жасады. Ежелгі ... ... ... үлгісін Тамғалы ... ... көре ... Бұл ... ... саны ... ... таутекенің, биенің, құланның және ... ... ... анық салынған. Ал жан-жануардың
терісінен киім ... үш адам ... ... ... жүр, ... бұл ... дәстүрлеріне байланысты
көрініс ... ... ... ... ... оның басқа
мәдениеттерге тигізетін ... және ... ... ... ... Мысалы, Саймалы ... Ешкі ... ... ... басы ... құдайлар мен ... ... ... ... дөңгелек басты антропоморфтық ... ... ... Күнді құдай ретінде ... көне ... тән ... ... жерінде
табылған солярийлер (күн тәрізділер) ... ... ... мен ... кескіндеріне ұқсас.
Сақтар негізінен киіз үйде ... ... ... ... ... қоршап, саз балшықтан ... Олар ... ... ... киіз ... ... тұрғызған. Қорғанның биіктігі ... ... ал ені 150 шршы ... жерді алып жатыр.
Сақтардың ... ... ... мен ... ... тән өзіндік ... ... ... айтуға болады.
Қазақстан аумағында мекендеген тайпалардың ... ... мен ... ... ... ... құмыра ыдыстары ... көз ... отқа ... дейін оған үшкір ... ... жай, түзу ... сынық ... ... ... салған ... саз ... ... ... ... ... ... құмыра жасауда ... ... ... ... тез ... ... үшін саз ... ... құмыраны отқа күйдіргеннен ... ғана ... ... ... жартастағы суреттер әр түрлі ... ... ... ... көбі – ... ... Оларды аң стиліндегі ... ... ... бейнелер мен ... ... ... ... сақ ... күрделі де сан
салалы көркемдік ... ... ... ... ... Т. Х. ... М. Ш. Өмірбекова, Мәдениеттану негіздері. ... К. Р. ... ... халықтарының тарихы. ... ... ... көне тарихы. Алматы «Жалын» 1993.
4. Қазақстан тарихы очерктер. Алматы «Дәуір» ... ... ... І том. ... ... 1996.

Пән: Қазақстан тарихы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Сақтардың ескерткіштері. Тасмола мәдениеті, Бесшатыр обасы, Есік қорғаны11 бет
Сақтардың мәдениеті мен өнері21 бет
Сақтардың мәдениеті туралы12 бет
Сақтар тағылымы мен тәрбие тәлімі11 бет
Түркітануға байланысты алғашқы зерттеулер орыс ғалымдарының түркітануға байланысты зерттеулері. ХХ ғасыр басындағы түркітану тарихы5 бет
Академик Ә. Х. Марғұланның ғылыми еңбектерін пайдалана отырып, археология мұражайының тарихын, экспозицияларындағы алатын орнын және тарихи-мәдени заттық және рухани құндылықтарымызды жинап, зерттеп, сақтауда, Мемлекеттік «Мәдени мұра» бағдарламасын жүзеге асыруда көрсетіп отырған қомақты үлесін ашу68 бет
Қазiргi кезеңде материалдық мәдениет және тұрмыс ескерткiштерiн сақтау және насихаттау33 бет
Қазақ халқының дәстүрлі мемлекеттік және құқықтық мәдениетінің алтын қорынан сақталған қымбат қазыналар16 бет
1920—1930 жылдардағы қоғамдық-саяси өмір. Қазақстандағы мәдени революция3 бет
XVIII ғасырдың екінші жартысы мен XIX ғасырдағы Қазақстан мәдениеті9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь