Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі

1. Кірісіпе
2. Негізгі бөлім
3. Қорытынды
4. Пайдаланылған әдебиет
Ақуыздар органикалық заттар дамуының ең жоғарғы сатысы және жер бетіндегі тіршіліктің негізі. Ақуыздардың құрамы мен құрылысы өте күрделі. Молекулалық массалары жүздеген мыңнан миллионға дейін жетеді. Төрт түрлі құрылымы болады. Олардың құрылымы бұзылса, денатурацияға ұшырап, организмдегі қызметін атқара алмайды. Ақуыздар гидролизденіп, аминқышқылдарын түзеді және өздеріне тән түсті реакциялары бар. Ақуыздар азықтың құрамына кіреді. Адам тәулігіне, шамамен, — 100 г ақуыз қабылдауы керек. Азықпен түскен ақуыз әуелі асқазанда, сосын ішектегі ферменттердің әсерінен гидролизденіп, аминқышқылдарына дейін ыдырайды.
1. Химия: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика бағытындағы 11-сыныбына арналған оқулық / Ә. Темірболатова, Н. Нұрахметов, Р. Жұмаділова, С. Әлімжанова. – Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007. – 352 бет. ISBN 9965-36-092-8
2. Жоғарыға көтеріліңіз↑ О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0
3. Жоғарыға көтеріліңіз↑ Т. Мұсақұлов, ОРЫСША-ҚАЗАҚША ТҮСІНДІРМЕЛІ БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы — 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі
Орындаған: ... ... ... ... ... ... ... бөлім
* Қорытынды
* Пайдаланылған әдебиет
Ақуыздар органикалық заттар дамуының ең жоғарғы сатысы және жер бетіндегі тіршіліктің негізі. Ақуыздардың ... мен ... өте ... ... массалары жүздеген мыңнан миллионға дейін жетеді. Төрт түрлі құрылымы болады. Олардың құрылымы бұзылса, денатурацияға ұшырап, организмдегі қызметін атқара алмайды. Ақуыздар ... ... ... және ... тән түсті реакциялары бар. Ақуыздар азықтың құрамына кіреді. Адам тәулігіне, шамамен, -- 100 г ... ... ... ... түскен ақуыз әуелі асқазанда, сосын ішектегі ферменттердің әсерінен гидролизденіп, ... ... ... тірі ... ... құрайды, онсыз өмір жоқ. Фридрих Энгельстің пікір ... . ... тек тірі ... құрамында ғана болады. Оның құрамында 50,6 - 54,5% ... 21,5 - 23,5% ... 6,5 - 7,3% ... 15 - 17,6% азот, 0,3 - 2,5% ... бар, ... ... ... Осы элементтерден түзілетін амин кышқылдарының бір-бірімен байланысып қосылуы нәтижесінде ақуыз молекуласы түзіледі. Белок молекуласының массасы өте ... ол ... ... ... ... ... ... туралы алғашқы мәліметтер XVIII ғасырдан белгілі. 1745 ж. ... ... ... ... ... лейковина деген ақуызды бөліп шығарған. 19 ғасырдың 30-жылдарында ет, жұмыртқа, сүт, өсімдік тұқымдарында ақуыздық заттар бар екені анықталды. ... ... ... ... ... барлық тірі организмдер жасушасында болатын тірі материя - протоплазма, негізінен, ақуыздан құралатыны анықталды.
Ақуыздардың барлығы екі топқа бөлінеді:
1) ... ... ... ... ... ... протаминдер, протеноидтар);
2) күрделі ақуыздар - протеидтер (гликопротеидтер, нуклеопротеидтер, липопротеидтер, фосфопротеидтер). Бұлардың ... амин ... ... ... да болады.
Ақуыздың құрылымының деңгейлерi: 1 -- ... 2 -- ... 3 -- ... 4 -- ... ... ... тауық жұмыртқасының ақуызының қайтымсыз денатурациясы
Ақуыз жасуша құрамына кіретін тірі құрылымдар - ядро, митохондрия, рибосома, ... ... ... ... ол ... ... орын ... Мысалы, адам мен жануарлар денесінің құрғақ заттарында 45%, ... ... 9 - 16%, ... ... 10 - 20%, бұршақ тұқымдастар дәнінде 24 - 35%, ... ... 50 - 93% ... ... бар. ... ... ... ортақ зат болғанымен, әртүрлі организм ақуыздарының құрылымы түрліше болады. ... ... ... ... ұқсамауы, олардың эволюция жолымен үздіксіз өзгеріп дамуы да ақуыз қасиеттерінің үнемі өзгеріп отыруына ... ... - ... тірі организмнің негізгі қорегі. Ол жасуша протоплазмасын құрумен қатар, организмдегі көптеген тіршілік кұбылыстарына - ... өсу, ... ... козғалу, тыныс алу процестеріне тікелей қатысады.
Организмнің күнделікті тіршілігі оның жасушаларында жүріп жататын көптеген биохимиялық реакцияларға негізделген. Осы ... ... ... бір жағынан, тіршілікке қажетті химиялық қосылыстар - ... ... ... ... ... ... синтезделетін болса, екінші жағынан, онда ферменттер арқылы күрделі заттар ыдырап, ... ... ... ... ... ... қуат беруге жұмсалады. Бұл құбылыстарды метаболизм деп атайды. Осы реакциялардың бәрінде де ақуыз катализаторлық қызмет атқарады. Қан құрамындағы ... ... - ... бүкіл денеге оттек таратады. Клеткалардағы тотығу ферменттері - цитохромдар тыныс алу процесін реттеп отырады. Сондай-ақ организм тіршілігіне аса ... ... ... да ... ... ... ақуыздар - гидрофильді коллоидтар - суды ... көп ... ... ерітінділері желім сияқты: осмостық қысымы төмен, қозғалу қабілеті нашар, өсімдік пен ... ... өте ... ... тағы бір қасиеті - олар амфотерлі электролиттер. Молекулаларында бос карбоксил және амин ... ... олар оң ... теріс электр зарядты болады. Химиялық табиғаты жағынан ақуыз ... ... ... ... жиырма түрлі аминқышқылдар болады. Әртүрлі ақуыздардың аминқышқылы құрамы жағынан да, олардың тізбектегі орналасу ... ... да ... ... зор. ... ... түрлерінің көп болуы да осыған байланысты. Мысалы, үш аминқышқылының қосылуынан алты түрлі, төрт қышқылдан жиырма төрт түрлі ... ... ... ... ... ... амин ... өзара моншақтай тізіле байланысқан полипептидтік тізбегінен құралады. Ақуыз молекуласының сыртқы пішіні екі түрлі болады. Біріншісі - шар ... ... - ... ... Бұларға альбуминдер, глобулиндер, гемоглобин, пепсин және өсімдік жасушасының ақуыздары жатады. Екіншісі фибриллярлық (талшық тәріздес) ақуыздар. Бұларға бұлшық ет ақуызы - ... ... ... ақуызы - коллаген және малдың жүні мен піллә жібегі ақуыздары жатады. Ақуыз молекуласының өзіне тән ... мен ... ... ... ... ... электрстатикалық қуаттар, күкірттен құралатын дисульфидтік байланыстар, т.б. жағдайлар арқылы қамтамасыз етіледі. Ақуыз ерітіндісін қыздырса ... оған ... ... әсер ... ол өзінің табиғи қасиеттерін (ферменттік, гормондық) жояды, кейде ұйып та ... ... ... ... деп ... ... - адам ... мен жануарлар қорегінің, сондай-ақ тері, жүн, жібек сияқты табиғи талшық заттардың негізгі құраушысы болғандықтан, 20 ғасырдың ... ... ... оны ... өндірудің (микробиологиялық синтез) маңызы артып отыр.[[2]][[3]]
Ақуыздың түзілуі - бұл өте күрделі жасушадағы ұсақ бөлшектер-рибосомаларда жүретін процесс. Қашан, ... және ... ... түзілуі керектігі жайлы мәлімет жасуша ядросындағы ДНҚ, РНҚ арқылы жеткізіледі.
Ақуыздардың қасиеттерін олардың құрамы мен ... ... ... ... ... қалдықтарының саны әртүрлі болады, кейде бірнеше мыңға дейін жетеді. Әр ақуызда а-аминқышқылдары тек осы ақуызға ғана тән ретімен ... ... ... ... бірнеше мыңнан миллионға дейін жетеді. Мысалы, жұмыртқа ақуызының молекулалық массасы 36000, бұлшық ет ... ... ... -- 150000, адам ... 67000, ал ... ... > 300000 шамасында. Олар, негізінен, көміртек (50 -- 55%), оттек (20 -- 24%), азот (15 -- 19%), ... (6 -- 7%) ... ... ... ... ... басқа күкірт, фосфор, темір кіреді. Ақуыздар гидролизденгенде а-аминқышқылдарының қоспасы түзіледі. ... ... ... тән ақуыздары бар. Барлық ақуыздар 20-дан астам әртүрлі а-аминқышқылынан құралады. А-аминқышқылдарының жалпы формуласы:
R -- CHNH2 -- COOH
Ақуыз ... ... ... ... ашық тізбек те, тұйық тізбекті әртүрлі сақиналар мен ... ... да ... ... өте ... Ақуыз молекуласы құрылымын: бірінші реттік, екінші реттік, үшінші реттік және төртінші реттік деп бөліп қарастырады.
Полипептидтік тізбектегі аминқышқылдары қалдықтарының қатаң ... ... ... ... ... ... ... құрылым анықтайды. Ақуызды құрайтын жүздеген, мыңдаған, миллиондаған ... ... ... ... байланыс ( -- CO -- NH -- ) ... ... ... ... ... бір қалдығының басқасымен ауысуы немесе оның орнының алмасуы осы ақуыздың қызметін бұзады. Мысалы, адам гемоглобиніндегі 564 ... ... ... ... тізбегіндегі бір қышқылдың қалдығы екіншісіне ауысса, адам ауыр сырқатқа ұшырайды.
Аминқышқылдары қалдықтарының инсулиннің кейбір бөлігінде орналасуын ... ... ... ... болады: глицин -- изолейцин -- валин -- ... ... ... ... ... ... ... бірінші реттік құрылымы келтірілген.
Табиғатта ақуыздардың кейбіреуі тек созылыңқы ... ... ... ... ... жібек талшығы -- фибрионның құрылымы осындай.
Ақуыздардың көбінің кеңістікте спираль тәрізді оратылуы ... ... ... деп ... Бұл ... ... спираль оралымдарында орналасқан -- CO...HN -- арасындағы сутектік байланыстар арқылы іске асады. Шиыршықтың бір орамында 3 және 5 ... ... ... ... ... 0,54 нм шамасында.
Ақуыздық оралма тектес молекуласы биологиялық процестердің ... ... ... сутектік байланыс, -- S -- S -- дисульфид көпіршесі, күрделі ... ... және ... тізбектегі анион мен катиондар арасындағы иондық байланыстар арқылы өзара байланысады да, өте ... ... ... ... ... Бұл ... ... құндақталып, шумаққа айналады (52-сурет). Үшінші реттік құрылым ақуыздың өзіне тән қасиеттері мен ... ... ... молекуласы тек қана бір полипептидік тізбектен тұрса, оның құрылымдары бірінші, екінші және үшінші реттік ... Ал ... ... екі және одан да көп полипепидік тізбектен ... онда ... ... ... ... Төртінші реттік құрылым -- кейбір ақуыздарда бірнеше полипептидтік ... ... ... ... ... ... Мысалы, гемоглобин құрамына 141 аминқышқылының қалдығы кіретін төрт полипетидтік тізбектен және ... ... ... бар ... емес ... ... комплекс түзеді. Гемоглобин тек осы құрылымда ғана оттекті тасымалдай алады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
* Химия: Жалпы білім беретін мектептің жаратылыстану-математика ... ... ... ... / Ә. ... Н. ... Р. Жұмаділова, С. Әлімжанова. - Алматы: баспасы, 2007. - 352 бет. ISBN ... ... ... ... ... Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. "Ғасыр-Ш", 2005 жыл. ISBN ... ... ... Т. ... ... ... БИОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІК І-том ҚАЗАҚМЕМЛЕКЕТБАСПАСЫ, Алматы -- 1959, Редакциясын басқарған: Биология ғылымының докторы профессор Т. Дарқанбаев

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақуыздың дәстүрлі емес өнімдерге қажеттілігі. Сүт және сүт өнімдерінің оргонолептикалық көрсеткіштері4 бет
Ақуыз10 бет
Ақуыз - органикалық дүниенің материалдық негізі15 бет
Ақуыз молекуласының құрамына кіретін аминқышқылдар5 бет
Ақуыз, май, көмірсулар мен минералды тұздардың ағза үшін маңызы7 бет
Ақуыздың физика-химиялық қасиеттері және өнімді технологиялық өңдеу кезіндегі ақуыздың өзгерісі7 бет
Ет сапасының тауар көрсеткіштеріне табиғи факторлардың (құс пен мал семіздігінің санаттары, жасы, жынысы, тұқымы, түрі) әсерін негіздеу9 бет
Жасушадағы зат алмасу6 бет
Нуклейн қышқылдары – ДНҚ3 бет
Цитология15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь