Әдебиеттің тектері мен түрлері

ӘДЕБИЕТТІҢ ТЕКТЕРІ МЕН ТҮРЛЕРІ.
ӘДЕБИЕТТЕГІ СТИЛЬ МӘСЕЛЕСІ.
ӘДЕБИ ҮДЕРІС (ПРОЦЕСС), КӨРКЕМДІК ТӘЖІРИБЕЛЕР
Эпос – (грекше – баяндау, әңгімелеу) – көркем әдебиеттің көне, негізгі тектерінің бірі. Өмір шындығын мейлінше мол қамтып, кеңінен суреттейді. Адам мінезін мүмкіндігінше жан-жақты танытатын көлемді жанр.
Адамның көңіл күйінен туатын лирика мен қимыл - әрекетіне негізделетін драмадан эпостың негізгі айырмасы, оның ерекшелігі – мұнда шындық кең көлемдегі баяндау, әңгімелеу арқылы жинақталады. Эпостағы басты нәрсе – оқиға. Эпоста – адамның өмір жолы кеңінен баяндалады, оның басынан кешкен тағдыры мен тірлігі толық жинақталады, оқиғалар кеңінен суреттеліп , іс-әрекеттер тұтас алынады.
Эпикалық жанр көлем жағынан шағын көлемді, орта көлемді, кең көлемді эпикалық түр болып үшке бөлінеді.
1. А.Байтұрсынов «Әдебиет танытқыш» Кітапта: А.Байтұрсынов шығармалары. А.,1989
2. З.Ахметов «Өлең сөздің теориясы» А., 1973
3. Қ,Жұмалиев «Әдебиет теориясы» А., 1969
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  БІЛІМ  ЖӘНЕ  ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ ... ... ... ӘДЕБИЕТТІҢ ТЕКТЕРІ МЕН ТҮРЛЕРІ.ӘДЕБИЕТТЕГІ СТИЛЬ МӘСЕЛЕСІ.
ӘДЕБИ ... ... ... ... ... ... ... Султанмуратова Ф.Қ
Тексерген: Құрмамбаева Қ.С
Семей, 2015
ӘДЕБИЕТТІҢ ТЕКТЕРІ МЕН ТҮРЛЕРІ.ӘДЕБИЕТТЕГІ СТИЛЬ МӘСЕЛЕСІ.
ӘДЕБИ ҮДЕРІС ... ... ... - ... - баяндау, әңгімелеу) - көркем әдебиеттің көне, негізгі тектерінің бірі. Өмір ... ... мол ... ... ... Адам ... ... жан-жақты танытатын көлемді жанр.
Адамның көңіл күйінен туатын лирика мен қимыл - әрекетіне негізделетін драмадан эпостың ... ... оның ... - мұнда шындық кең көлемдегі баяндау, әңгімелеу арқылы жинақталады. Эпостағы басты нәрсе - ... ... - ... өмір жолы ... баяндалады, оның басынан кешкен тағдыры мен тірлігі толық жинақталады, оқиғалар ... ... , ... ... ... жанр ... ... шағын көлемді, орта көлемді, кең көлемді эпикалық түр болып үшке бөлінеді.
Шағын көлемді эпикалық ... ... ... ... өмір құбылысы ықшам түрде, жинақы бірер оқиға, көрініс негізінде баяндалады.
Оның бірі - миф, ежелгі көне түрлердің бірі. Өмір ... - ... ... ... Миф яғни ... ... ... Аңыздың мифтен айырмашылығы - аңыздың негізінде шындық жатады. Тіпті өмірдегі құбылыстар, ... ... ... бар. ... Асан Қайғы, Қорқыт ата турасындағы аңыздар.
Шағын көлемді эпиканың тағы бір түрі - ... Аңыз бен ... ... адам ... не хайуанаттар дүниесіндегі әрқилы қызық та, тартымды, ... ... ... ... Үш ... бөлінеді. Хайуанаттар жайындағы ертегілерден туындап шығып, шағын эпостық өзгеше түріне айналған эпостық шығармалардың ішіндегі ең қысқа түрі - ... ... жаңа ... ... ... ... түрі ... жаңарып отырады. Феодализм мен капитализмнің тұсындағы шағын эпостың түрі - новелла, бұрын - соңды көз ... ... ... тамаша оқиға туралы шынайы суретті шығарма. Бүгінгі күні ... мен ... ... ара жігі ... ... ... ажырағысыз болып бара жатыр. (Оқшау шиеленіс, оқыс шешім тән).
Әңгіме - новелладан кейінірек туған ұғым болғанымен, ... ... бір. ... ... ... ... ... желісі қызғылықты, кейіпкерлер жинақы, түсінікті, әбден дараланған типтік биіктен көрінуі шарт. Әңгіменің негізгі қасиеттілігі - қысқалығында , жинақылығында.
Шағын ... ... ... бір түрі - ... ... ұқсас. Очерктің әңгімеден бірнеше ерекшеліктері бар.
Очерктегі оқиға әңгімедегі сияқты ойдан шығарылған емес, өмірден алынған құбылыс. Қаһарманы да - өмірден ... ... ... немесе ертеңгіні емес, тек қазіргіні жазады. Өз кезінің үні, бүгінгінің жаршысы.
Шағын эпостық шығарманың бірі - ... -Әрі ... әрі ... ... ... қасиеті мол, жақсыны бағалап, жаманды сынайды.
Орта көлемді эпикалық түрдің бір үлгісі - повесть. Повесть - ұзақ ... не ... ... ... ... келеді ғалымдар. Мұнда шағын эпостағыдай бір емес, бірнеше ... ... ... кеңірек, біраз дамытыла суреттеледі. Әңгімеге қарағанда, повестің көлемі үлкен, сюжеті күрделі, оқиғалар мен образдарға бай ... ... ... ... - ... - ... ... Өмірдегі құбылыс пен адам образдарын, заман шындығын белгілі бір оқиғалық желіде өлеңмен ... ... ... түр. Кең ... жан - ... ... беру бар. Тек бір адам ... оқиғалар жүйесі емес, бүкіл дәуір тынысы қопарыла көрсетіледі. Роман - көлемі ... ... ... ... мен ... орасан күрделі әдеби жанр. Эпикалық көлемді түрдің шыңы ... ... "Бір ... ... ... роман иіндесе сыйысады" дейді эпопеяға анықтама бере келіп. Эпопеяның негізгі қаһарманы - халық, суреттер ... - сол ... ... ... ... ... ... - әдебиеттің көнеден келе жатқан үш тегінің ... ... - адам ... ... көңіл - күйге сүйенетін, терең психологиялық, нәзік шығармалардың түрі. ... - ақын ... күйі ... орын алады.
Лирика эпосқа қарағанда ықшам. Сюжетке көп бара бермейді. Оқиғадан гөрі ... ... ... бас қаһарманы ақынның өзі (Лирикалық қаһарман).
Орта ғасырда роман елдерінің поэзиясында туып, қалыптасқан лириканың ерекше түрі - ... - ... ... ... Идилия, мадригал, ода, сонет.
Стильді ... ... ... ... ... ... ... шығарманың қай тақырыпта немесе қай салаға қатысты боларын анықтап алған жөн. Сосын оның ... ... орай жазу ... ... ... болады. Айта кетсек, көркем шығарманы жазуға келгенде, әрине, әдеби стильді қолданатынымыз белгілі. Ендеше, осы орайда сөз қозғап көрелік.vКөркем шығарманы жазуға ... оның ... ... бір мазмұны мен бағытына және ол жерде автордың айтар ойына мән берген жөн. Ал оған көркем шығарманың композициясы, ... ... ... ... мен ... және ... секілді әртүрлі жақтарын анықтап алу керек. Аталған жақтар көркем шығарманың негізгі мазмұнын негіздеуге көмектеседі. Мысалы:v.Көрсетілген сындық көзқараспен жазылған ... ... ... ... ... көрініп тұр. Себебі сөйлемдер толық көркем сөздермен әрленіп, стилистикалық норманың барлығы қамтылған. Сондай-ақ, жоғарыда айтылып ... ... ... ... де көрініп тұр.Әрбір оқушы немесе білімгер белгілі бір ерекше жазу стилін қалыптастырады, яғни ол ... ... ... нақтырақ айтар болсақ, қаншалықты әдеби шығармаларға бейім болып, оқуға қызығушылығы болғанына қарай оның жазу мәнері де толыға ... ... ... жазу ... кез ... білім алушы алдымен қысқа болса да жоспар жасап алады. Сосын өзі оқыған әдеби кітаптардағы ақын ... ... жазу ... ... ... ... әдеби стильге бейімделе жаза бастайды. Міне, осылай әдеби стильдің ... бір ... ... ... ... ... ... бұл белгілі бір дәуірде, сонымен қатар, ұлттар мен елдердің, аймақтардың, әлемнің ... ... ... өмір сүріп келе жатқан әдебиеттің тарихи-заңды қозғалысы. Әдеби үрдіс - ... ... ... ... ... ... Әлемдік деңгейдегі үрдіс қоғамдық-тарихи үрдістің бір бөлшегі болғандықтан, оған тікелей тәуелді екені анық. Қазіргі әдебиеттануға жүгінсек, әдеби үрдіс - ... ... бір ... Демек, әдеби үрдісті жалпы мәдениеттен тыс қарауға болмайды. Әдебиеттің дамуында әдеби дәстүрлер маңызды роль атқарады. Көркемдік идея, түр, ... ... ... ... ... туындап, қаншалықты маңызды болғанымен, әдебиет дамуында тек қосалқы мән иеленеді. Өмірге қарым-қатынастың әр кезде ... ... ... ... (трагедиялық пен комедиялық, сатиралық пен патетикалық), жалпыадамзаттық адамгершілік және философиялық проблемалар (ізгілік, ақиқат, сұлулық), өнердің , сондай-ақ ғасырлар бойына екшеліп, ... ... ... ... ... ... түрлер) әдеби үрдістің тіршілік етуіне қажетті дәстүрді құрайды.
Әдеби процесс - бұл белгілі бір дәуірде, сонымен қатар, ұлттар мен ... ... ... ... ... ... өмір сүріп келе жатқан әдебиеттің тарихи - заңды қозғалысы. Ә.п. ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан жазылған әр алуан сападағы кесек образдар мен қарапайым бейнелер ... қара ... ... ... ... әдебиеттерге дейін өз бойына үздіксіз сіңіріп отырады. Мұның қатарына олардың жиі жарық көретін жарияланымдар мен басылымдары, ... сын, ... ... ... жанрларда жазылған окырмандардың үн қатысуы да жатады.
Әдеби процесс термині XX ғасырдың 20-30 ж.ж. пайда болып, 60 жылдары кеңінен қолданыла бастады.
Әдеби ... - ... ... тарихи-әдеби түрғыдан қарастыру барысында маңызды проблеманың бірі ... Егер ... ... жақтаушылары классикалық және романтикалық эстетиканың ізінше бір өңкей кемеңгерлердің туындылары мен үздік үлгілеріне ғана ден ... ... онда XIX ... ... ... ғылыми әдебиеттану әдебиетті зерттеу ісіндегі әсіресе талғампаздықтан бой тарта отырып, жазушы туындыларының ... ... ... ... ... мұны ... пәні ... қарастырады.
Әдеби процесс - адамзаттық эстетикалық, рухани құндылықтарының толығуының тарихы. Әдеби процесс - жеке тұлғалар өзінің әкелген айырықша ... ... ... ... анық. Бірақ сол бағалаудың өзі, әдеби туындының құны мен мінін анықтап пікір қорыту әр ... әр ... әр ... ... Ауыз ... жағдайында өлең-жырды, дастанды, ертегі-аңыз, хикаяны тыңдаушылардың бағалауы, ауызша пікір білдіруі болашақ әдеби процестің тек ... ... ... ... ... ... ... баспасөз, газет-журналдар пайда болған кезде нағыз толық мағындағы әдеби сын өрбіп-өркендей бастайды.Әдеби ... әдел ... ... ... көрнекті қаламгерлер шығармаларының жинақтала келе, тұтас көркемдік ойлау кеңістігін құрайтын болмысын бейнелейді.Қазақтың ежелгі дәуірлерде ... ... ... ... ... жүйесі ХІХ ғасырдың екінші жартысы мен ХХ ғасырдың тұтас желісінде көркемдік ... ... ... ... ... Абай негізін қалыптастырған жаңа жазба реалистік әдебиет романтизм мен реализм тұтастығындағы көркемдік сипатымен дамыды. Фольклор мұралары мен ... ... ... ... ... ... одан ... хакім Абай және оның ақындық мектебі ізімен дамыған қазақ поэзиясында романтизм мен реализм көркемдік әдістерімен жырланған шығармалар ... ... ... ... ... Ақылбай Абайұлының, Мағауия Абайұлының, Шәңгерей Бөкеевтің, Шәкәрім Құдайбердіұлының, Мағжан Жұмабаевтың, Бернияз Күлеевтің, Сұлтанмахмұт Торайғыровтың және т.б. ақындар шығармалары ... ... ... ... классикалық үрдістер деңгейіне көтерді.Романтизм мен реализм көркемдік үрдістері тоғысуымен жырлауда Сәкен Сейфуллиннің, ... ... ... ... ... Мұқановтың лирикалық және эпикалық поэзиялық шығармалары көркемдік-эстетикалық дүниетаным ... сөз ... ... ... мүмкіндіктерін айқын танытты.Қазақ поэзиясында адамның жан ділі әлемі мен қоршаған ғарыштық-ғаламдық тіршілік ортасының әр үндес, тектес, сонымен бірге қарама-қайшылықты ... да, ... де ... егіздеумен де, қатарластыра, салыстыра шендестірумен де бейнелеуі ... ... ... ... ... романтикалық және реалистік бейнелеулерден ғарыш кеңістігіндегі бүкіл жанды және ... ... ... қарым-қатынастар жүйесі поэтикалық көркемдік жинақтаулармен өрнектелді. Бұл арада, әрине, ХІХ - ХХ ғасырлардағы қазақ ақын-жазушылары шығармашылығындағы әдеби ықпалдастықтар ... ... да ... орын ... ... ... ... бері әлем халықтарының фольклор мұралары мен әдебиет ... ... ... байланыстарының үздіксіз дамып келгені мәлім. Қазақ сөз өнеріндегі ежелгі замандардан бері түркі халықтарына ортақ жәдігерліктердің, жанрлардың, сюжеттердің аралас-құралас ... - ... ... Сонымен бірге, Азия, Африка, Еуропа, Америка құрлықтары халықтарының фольклор мұралары мен әдебиет шығармаларының өзара үндесуі де, ... ... ... да, сол ... ... және ... көркемдік-эстетикалық ойлаудың біртұтастығы да айқындалады.
ХХ ғасырдың екінші жартысындағы әдеби үдеріс қазақ поэзиясының көрнекті ... ... ... Әбу ... ... ... Хамит Ерғалиев, Ғафу Қайырбеков, Аманжол Шамкенов, Әбдікәрім Ахметов, Ізтай Мәмбетов, Тоқаш Бердияров, Қуандық Шаңғытбаев, Қайнекей Жармағамбетов, ... ... ... ... ... ... ... Шүкіров, Төлеген Айбергенов, Сағи Жиенбаев, Әділбек Абайділданов және т.б. талантты ақындар шоғыры ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі жолын психологиялық егіздеумен де, ... ... ... де ... ... ... өрістеді. Қазақ поэзиясындағы романтикалық және реалистік бейнелеулерден ғарыш кеңістігіндегі бүкіл жанды және жансыз денелердің өзара қарым-қатынастар жүйесі поэтикалық ... ... ... Бұл ... ... ХІХ - ХХ ғасырлардағы қазақ ақын-жазушылары шығармашылығындағы ... ... ... маңызы да ерекше орын алды. Себебі, ежелгі дәуірдерден бері әлем халықтарының фольклор ... мен ... ... ... ... байланыстарының үздіксіз дамып келгені мәлім. Қазақ сөз өнеріндегі ежелгі ... бері ... ... ... ... ... ... аралас-құралас келгені - табиғи-тарихи ерекшелік. Сонымен бірге, Азия, ... ... ... құрлықтары халықтарының фольклор мұралары мен әдебиет шығармаларының өзара үндесуі де, ортақ сюжеттердің болуы да, сол ... ... және ... ... ойлаудың біртұтастығы да айқындалады.
ХХ ғасырдың екінші жартысындағы ... ... ... ... ... ... ... Аманжолов, Әбу Сәрсенбаев, Сырбай Мәуленов, Хамит Ерғалиев, Ғафу Қайырбеков, ... ... ... Ахметов, Ізтай Мәмбетов, Тоқаш Бердияров, Қуандық Шаңғытбаев, Қайнекей Жармағамбетов, Жұмекен Нәжімеденов, ... ... ... ... ... ... Төлеген Айбергенов, Сағи Жиенбаев, Әділбек Абайділданов және т.б. талантты ақындар шоғыры ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі жолын жаңа көркемдік ... ... Осы ... ... және эпикалық жанрларда жырланған шығармаларында өмір шындығы романтикалық және ... ... ... ... Әдеби үдерістегі ақындардың ұлттық және әлемдік үдеріс сабақтастығы сәйкестігімен жырлауы ... ... ... әлем өркениеті деңгейіндегі өсуі, жетілуі дамыды. ... ... ... да ... ... жырлануы - көркемдік жаңашылдықпен дамудың көрсеткіші. Аға буын және кейінгі толқын ақындардың осындай көркемдік үдерістерге сәйкес ... ... ... ... ... ... ... туралы қайраткер тұлғаларымыздың пікірлері де сол кезеңде айтылды.
Пайдаланатын ... ... ... ... шығармалары. А.,1989
* З.Ахметов А., 1973
* Қ,Жұмалиев А., 1969

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әдебиеттің түрлері мен тектері11 бет
Қазақ әдебиетіндегі мінәжат жанры: ежелгі поэзия мен қазіргі әдебиеттегі көрінісі49 бет
Әдебиеттің тегі мен түрі. Эпос, лирика, драма10 бет
Махамбет өлеңдерінің жанрлық ерекшеліктері10 бет
Психологиялық-педагогикалық зерттеуді жүргізудің әдістемесі7 бет
Сөз түрленуіндегі ерекшеліктер4 бет
Қазақ әдебиеті тарихы пәні4 бет
Қазақ әдебиетіндегі әнші-ақындар мен күйшілер бейнесі120 бет
Әдеби дәстүр мен жаңашылдық. Халықаралық әдеби байланыс20 бет
Әдебиет жанрлары29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь