Тамақтану режимі, балалардың тамақтану рационын құру

1. Тамақтану режимі, балалардың тамақтану рационын құру.
2. Қазақтың ұлттық тағамдары және оның маңызы.
3. Қолданылған әдебиеттер тізімі:
Тамақтану тәртібі. Тамақтану режимі дегеніміз жақсылап реттелген ас жасайтын уақыт, олардың саны және олардың арасындағы уақыт. Мысал: таңғы ас – 7-4.40; түскі дәм алу (пикник, ланч) – 12-13, түстен кейінгі дәм алу (полдник) – 16-16.30; кешкі тамақ – 19-20. Бірақ әдетте үш рет қана тамақтанады.Тамақтану режимі мыналарды қамтиды:
• Тамақты қабылдау мезгілдігі;
• Тамақ қабылдау аралығындағы үзіліс;
• Тәуліктік рационға кіретін калорияны бөлу.
1. 3.Алиакбарова З.М. Мектеп гигиенасының негіздері. – Алматы, 1985.
2.Неменко Б.А. Оспанова Г.К Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы(Оқулық).- Алматы 2002.344б.
3.Хрипкова А.Г. Возрастная физиология. - М., Просвещение,1975.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы:
Тамақтану режимі, ... ... ... ... ... ... және оның маңызы.
Орындаған: С.Сарсембаева,
КЯ-413 тобы
Тексерген: Қунанбаева Н.С.
Семей қаласы
2015 жыл
Жоспар:
1. Тамақтану режимі, балалардың тамақтану рационын құру.
2. Қазақтың ұлттық тағамдары және оның ... ... ... ... тәртібі. Тамақтану режимі дегеніміз жақсылап реттелген ас
жасайтын уақыт, олардың саны және олардың арасындағы уақыт. Мысал: таңғы ас
– 7-4.40; ... дәм алу ... ... – 12-13, ... кейінгі дәм алу
(полдник) – 16-16.30; кешкі тамақ – 19-20. Бірақ әдетте үш рет ... ... ... қамтиды:
• Тамақты қабылдау мезгілдігі;
• Тамақ қабылдау аралығындағы үзіліс;
• Тәуліктік рационға кіретін калорияны бөлу.
Төрт мезгіл тамақтану анағұрлым тиімді болып табылады, ... ... ... ... тамақ шырындарының тағамды толық өңдеп шығуын
қамтамасыз етеді. Тамақты күн сайын белгілі бір ... ... ... ... ... бөлу ... ... Төрт мезгіл тамақтану
кезінде тәуліктік рационды бөлу күн тәртібіне және әдеттенуіне байланысты
істеледі. Салауатты тамақтанудың негізгі постулаты – бұл тағамдық ... ... ... ... өсу мен дамуға, денсаулықты сақтауға қаншасы
керек болса, соншасын ғана қабылдау керек.
Тамақтануға байланысты өрбитін аурулардың дамуын тежеп алдын алады.
Рационды мынадай тәртіппен бөлу ... ... ... асқа ... 15%, кешкі тамаққа 25%. Ақырғы тамақ қабылдау ұйқыға дейін 2 сағат
бұрын болуы тиіс. Тәуліктік ас мәзірі әртүрлі болуы керек. ... адам ... ас ... ... ...... баса ... жөн. Кей ретте тамақ жеңіл жүрсе, кей ретте ол керісінше бұл
процесті бәсеңдетеді.Мұны мамандар ... ... деп те ... ...... қарсы тұратын құбылыс. Ол мына бір
принциптермен дәлелденеді. Атап айтқанда, ... ... ... ... дәмі ... ... түрлі қоспалар, тіпті бұл ретте адам ойы
да өзіндік рөл атқарады. Адамның тәбеті шылымға, кофеге, ... ... тағы ... ... ... Бірақ, мұндай физиологиялық
қажеттіліктен аулақ болған дұрыс.
Тәбет кей ретте асқазанның шұрылдап, маза ... бос, еш ... ... негізделген ұсыныстарға сәйкес 14-17 жастардағы жасөспірімдердің
тәуліктік тамақ рационының калориялығы 2900 килокалорияны , осы жастардағы
қыздарда -2600 ... ... ... бір ... ... ішу маңызды. Бұл жағдайда ағзада уақытқа шартты рефлекс қалыптасады,
яғни тамақ ішу белгіленген уақытта ... сөлі ... ... ... ... жақсы қорытуға жағдай жасалады.
Тамақ ішудің жекелеген уақыттарды мектептегі ... ... ... ... пен үй ... ... ... уақытқа байланысты
біршама ауысуы мүмкін.Дегенменде бұл айырмашылық 30-40 минуттен аспауы
керек.
«Сұлулық үшін» ішіп-жеу мөлшерден артық тамақтану емес. Алайда, ... ... ... аш ... де ... ... да қауіпті зардаптары бар.
Тамақтанудың ақылға қонымды жай-жапсары болуға тиіс. Адам денесінің
тканьдары (мысалы, салмағы 70 кг ... 40-45 кг ... 16-17 ... 7-10 кг химиялық элементтерден, 2,5-3 кг минерал тұздарынан және
0,5-0,8 кг көміртегінен ... ... тыс көп ... қатар, ауқаттануды тәулігіне 1-2
ретке дейін қысқарту, кешке жатарда қатты тоя тамақтану көптеген адамдардың
семіруіне апарып соғады. Себебі, ауқаттанудың арасын алшақтату мидың
тамақтану ... ... ... адам ... ... өзіне
қажетті мөлшерден көп жейді. Ұйықтар алдында көп жеген тағам да ... ... ... ... қышқылдануы күндізге қарағанда түнде
азаяды. Сөйтіп, майлы тағам денеге толық ... етке ... өте ... ... өте ... ... жеу – зиян. Ыстық тағамның
температурасы – 50-60 градус, салқын тағамдыкі 10 градустан төмен ... ... ... бір ... ... ... Әдетке айналған
дәстүрді бұзудың қажеті жоқ. Мәселен, түскі асты көбінесе көкөністен
тұратын жеңіл ... ... ... ... ... ... жеу керек. Асқазанға әбден ұсақталып
түскен тағамға ас қорытатын шырындар оңай сіңеді, демек тағам ... ... ... ... ішу ... ... ... сақтамау асқазан ауруларының дамуының
негізін салады, ағзадағы зат алмасуының бұзылуын туындатады.Осындай ретсіз
тамақтану асты көп ішу дағдыларын қалыптастырады, яғни дене салмағының
артуына , ал ... ... әкеп ... ... ... калыптасу
мен қарқынды өсу деңгейінде болатын жеткіншектер дұрыс тамақтану тәртібін
сақтағаны маңызды , ал мектептін немесе ... ... ... оларға қойылатын талаптар жеткілікті жоғары.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мəліметі бойынша əлемдегі өлім-жітім
себебінің 60 пайызы тікелей дұрыс ... ... . Адам ... бір ... ... энергиясының мөлшеріне сай қуат алуға тиіс.
Егер адам үнемі мөлшерден тыс ... ... ... де, ... ... атеросклерозға ұшырайды, бауырдың қызметі бұзылады, басқа
да ауруларға шалдығады.
Бутерброд, бәліш, тәтті тағамдар ыстық асқа деген ағзаның қажеттілігін
өтей алмайды, құрғақтай тамақ жеу де ... ... да ... ... ... тамақтану оқушының үлгерімі мен жұмыс
қабілеттілігінің артуына жәрдемдеседі. Мектептегі тамақтың ... ... ... үйлестіріледі – болашақ өмірде режим сақтау әдетін
баянды етеді.
Балалар мен ... ... ... ... ... олардың
денсаулығын нығайтып, дене және ой қабілетінің дамуына мүмкіндік береді,
еңбек ету мен сабақ үлгеру қабілетін артырады. Егер тамақтану дұрыс
ұйымдастырылмаса, ... яғни ... ... ... ... алмасу бұзылып, оның айналадағы ортаның зиянды әсеріне және әртүрлі
жұқпалы ауруларға қарсы тұрарлық қабілеті төмендейді.
Балалардың тамақтануының үлкендерге қарағанда, едәуір ... ... ... ... ... ... қолдану үшін, әртүрлі
жұмыстарға жұмсалған күш қуатты қалпына келтіру үшін қажет болса, өсіп келе
жатқан жас организмге тек өмірлік процестерді ғана қолдану үшін ... ... ... ... өсу, ... ... ... қажет.
Тамақтану сауаттылығының бес негізі бар:
1) Тамақ құрамында негізгі қоректік заттардың болуы (нәруыз, май,
көмірсу);
2) Тамақ рационында қосымша заттардың ... ... ... Тамақ нәрлігі адам жасына, денсаулық күйіне, табиғат климатына
байланысты;
4) Тәулік бойынша тамақтану тәртібінің мөлшерін сақтау;
5) Тамақтанудың санитарлық – гигиеналық нормаға сай ... ... ... ... ... ұйымдастыру дегеніміз
– адам ағзасының барлық мүшелері мен жүйелерінің қалыпты қызмет ... ... ... ... ... ... ...
ас қабылдауда белгілі бір уақытқа бағыну, сондай — ақ тамақтану кезінде
астың ... және ... ... деген ұғымды білдіреді. Дұрыс
ұйымдастырылған тамақтану рационының құрамында сұйықтың жеткілікті көлемі
болады. Дегенменде денеге елеулі ауырлық түскенде, жорық ...... ... артады , өйткені тер бөлінуі күшейеді де,
ағзаның сұйықты қажет етуі көбейеді. Шөлді қайнаған су, шәй ішіп ... ... ... суды және ... ... бар өзге ... шектелген көлемде қабылдау керек.
Ұтымды тамақтану — ол клеткалар (жасушылар) қазақша құрамына қажетті
заттар мен ағзаны қамтамасыз ететін ... ... және тағы ... ... ... ... ... деңгейге ұстайтын тағамдарды пайдалану.
Жүйелі түрде тамақтанудың негізгі элементтері мына төмендегідей:
1) тәуліктік қоректік ... ара ... ... ... ... ... ... тәртібі, рационалды (тамақ сбаланцир-ленген)
тамақтану — ол тамақтың қуаты мен сапалық химиялық құрамын, қоректік
заттардың деңгейлік арақатынастарының тұрақтылығын, қортылуын және
гигиеналық жағынан тазалығын ... ... ... Сондай-ақ тамақтану
режимін, ұзақтығын, сапалық шамасына, химиялық құрамын анықтауды керек
етеді. Адам ағзасы тек қана ақуыздан құралады. Ақуызды ауыстыруға да
болмайды. Ал май, ... ... ... ... ... Ақуыздың
тамақ құрамында болмауы, не аз мөлшерде болуы жүректің, мидың жұмысына кері
әсер етіп, ағзаның жүйке тамырларының ауруына әкеп ... ... ... ... ... соң әр ... химиялық процестер әсерінен
аминқышқылына айналады. Содан кейін қанға ... ... ... ... ... құрайды. Құрамында аминқышқылы көп тамақтарға ет, балық,
құс, сыр, бұршақ және басқалар жатады.
100 г көмірсу 275 килокалория қуат берсе, май 866 кк ... ... А, Д, Е, К ... ... ... құрамында май қышқылы
көп болады. Бұл қышқыл адамның ет талшықтарында, жүйке тамырларында, ... ... ... ... ... Осы мүшелердің жақсы
жұмыс істеуіне әсер етіп, әсіресе, жүйке жүйесінің жұмысын реттеп, артерия
қан тамырларының ... ... ... артық холестеринді
тазалайды.
Көмірсулар — адам қуатының көзі болып табылады. Тамақпен бірге ол ағзаға
полисахарид, крахмал, қант түрінде барады, ... ... соң ... ... ... ... ... қосылады. Көмірсуларға бай
-дән, картофель, жеміс-жидектер, т.б. жатады.
Жемістерде адам өміріне қажетті С, Р, Е дәрумендері бар. В, С топты
дәрумендерімен бірге жеміс-жидек ... ... ... заттар калий, мыс,
марганец, цинк, йод сияқты заттар барады.
Денсаулық қалыпты болсын десеңіз, күніне үш-төрт рет дәмді дайындалған
тамақ ішу ... ... ... тамақтану пирамидасы
Қазақтың ұлттық тағамдары.
Қазақтың ұлттық сүт тағамдары - сүт, уыз, сары май, ... ... ... ... (тасқорықтық), құрт, ірімшік, сүзбе, іркіт, қымыз,
шұбат, шалап. Сиыр, қой, ешкі, бие, түйе малдарының жаңа ... және шикі ... ... ... ... жеп-ішуге,
белгілі бір мерзімге дейін және ұзақ уақыт сақтауға болатын түрлері
жасалынады. Сүт ... ... ... ерте ... ... ... де бағалы, ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан
құнды тағамдарының бірі.
Сүт тағамдарының   құрамындағы дәрумендердің рөлі:
А — адам ағзасының дамуына  әсер етіп, түрлі ... ... ... ... көз ... арттырады.
Д — сүйек ұлпасының мықты болуына әсер етеді. Жас ... ... ... — адам ... ... ... ... дұрыс қалыптасуын,
және ас қорыту процестерін жақсартады.
В2 — ағзаның бірқалыпты өсуіне қажет ... ... ... ... ...... ... өсуіне әсер етеді, қан мөлшерін реттейді.
В12 — қанның пайда болу процесіне қатысады, анемия ауруына қарсы ... ...... ... еттерінің  және жыныс бездерінің қызметін жақсартады.
РР — қан ағымын және бауыр жұмысын жақсартады.
Қазы-қарта, жал-жая. В-12 – дәрумені бар. ... ... ... ... ... Көру ... ... жұқпалы ауруға қарсы тұру
қызметін арттырады. Қан айналымы қызметін жақсартады. Бой өсіреді.
Айран,Қаймақ,Ірімшік . В-топтарының дәрумендері.
12 қан айналымын ... және ... ... – сүйек тінінің қалыптасуындағы рөлі зор және зат алмасуға
қатысады.
Құрттың құрамында ... ... ... адам ағзасына және
тіршілікке қажетті ақуыздар, дәрумендерден: көздің көргіштігін жақсартатын
– А дәрумені, жалпы иммунитетті жақсартатын – С ... ... ... – Д ... Сонымен қатар, микроэлементтерден – Са:P
(кальций-фосфор) үйлесімді түрде кездескен, ал бұл ... ... үшін ... ... айта ... жәйт, құрт қуаттылығы жағынан жоғары тағам.
Құрттың құрамы тағамдық биологиялық қоспалар мен мақтауы күшті түрлі
дәрумендерден құралған.
Ірімшік тек қана ... ... және ... ... ... алынатын тағам болғандықтан, сүттегі маңызды қоректік заттар
ірімшікте екі есе көп болады. Атап ... ... сүт ... ... өте ... (арахидон, линолды, линоленді) май қышқылдары  және
А, Е, Д, В1, В2, В6, В12, РР, С ... бар. ... ... жүрек-жүйке
тамырларының қабілеттілігін арттырады.
Быламық – маңызды энергияның қайнар көзі, себебі оның құрамында ағзаға
өте қажетті май ... ... сүт пен ... ... ... оны жас ... ... Өйткені, іштегі бала өсіп-жетілген сайын оның сүйектері қалыптасу
үшін ... ... ... ... да ... тісі ... ... сынуы мүмкін. Быламықтың құрамындағы сүт, сөк кальцийге өте бай.
Кальций жас босанған әйелдің сүйектерін және  тістерін қатайтады.
Быламықтың  құрамындағы В1, В2, В6, В12 ... тобы ... ... ... ... ... ... нығайтып, еске сақтау
қабілетін арттырады. Құрамындағы темір қан қысымын реттеп, жатырда қанның
қатып ... әсер ... ... ал  ... жас ... ас ... ... іштің қатып қалмауын реттейді.
Қорытынды, егер денсаулықты қалыптастыратын факторлар: қозғалыс
белсенділігі, ауруға ... ... ... тыныс алу, жүрек бұлшық еттерінің
жұмысы, зат алмасу, еңбек пен демалысты ұштастыру және рационалды тамақтану
десек, соңғысы бірден бір маңызды орын ... ... ... ... себепші болады.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. 3.Алиакбарова З.М. Мектеп гигиенасының негіздері. – ... ... Б.А. ... Г.К Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы(Оқулық).-
Алматы 2002.344б.
3.Хрипкова А.Г. Возрастная ... - М., ...

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Маркетингтегі баға құрудың теориялық негіздері64 бет
Ірі қара өсіру5 бет
1986 жылдан 2002 жылдар аралығындағы салқын кездегі Алматы және Астана қалалары бойынша ауа температурасының термикалық режимі38 бет
IP желілерде нақты уақыт режимінде ICQ хабарлар алмасу жүйесінде ақпараттық сервистерін іске асыру38 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
«Жануарлар әлемін пайдалану мен қорғаудың құқықтық режимі»25 бет
«Жер қойнауының құқықтық режимі»22 бет
«Экологиялық қолайсыз аймақтардың құқықтық режимі»25 бет
Іле өзенінің су режимі23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь