Ж.Баласағұн. "Құдағу біліг" шығармасына тақырыптық-идеялық, мазмұндық сипаттамасы

1.Дастанның жанрлық ерекшелігі мен идеялық мазмұны
2.Дастанның тақырыбы мен сюжеттік құрылысы
3.Дастанның көркемдік ерекшеліктері.
4.Қорытынды
Жүсіп Хас-Хажыб әдебиетте әділетті, ырысты елдің, құтты мемлекеттің үлгісін жасаған өз өмірі, күйініш-сүйініші жайлы, өмірдегі өкініші, кәрілік пен жастық жайлы, халықтың салт-дәстүріндегі ерекшеліктерді де, тұрмыс ерекшеліктерін де астастыра отырып, өзі тамаша білетін түркі фольклорының маржандарын таланттылықпен сіңіре өрбітіп, өз дәуірінің барынша кемел суреттерін түсірген. Экспрессивті, эмоциональдық әсері күшті риторикалық, сұрақ-жауап үлгісі ауқымды дидактикалық дастанды ширатып, тілге жеңіл, жүрекке жақын оралымды мәнерге жеткізген. Дастанның бірнеше тарауы ұйқас жағынан да, өлшем жағынан да классикалық қазақ поэзиясында бертінге дейін, әлі де ұшырасып қалатын бір бітімде шыққан [.Егеубаев А. Жүсіп Баласағұн. «Құтадғу білік» (Х1 ғ.) // Жұлдыз. № 3 1996.73].
        
        Семей қаласындағы Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Ж.Баласағұн. "Құдағу ... ... ... ... ... ... Рабгузи "Рабғузи қиссалары", Х.Дулати "Тарих и Рашиди", Ш.Жәңгірұлы нәзира дәстүрі.
Орындаған:Турусбекова Д.Б
Тексерген: Жүндібаева Арай ... 2015 ... ... ерекшелігі мен идеялық мазмұны2.Дастанның тақырыбы мен сюжеттік құрылысы
3.Дастанның ... ... ... жанрлық ерекшелігі мен идеялық мазмұны
Жүсіп Хас-Хажыб әдебиетте әділетті, ырысты ... ... ... ... ... өз ... ... жайлы, өмірдегі өкініші, кәрілік пен жастық жайлы, халықтың салт-дәстүріндегі ерекшеліктерді де, тұрмыс ерекшеліктерін де астастыра отырып, өзі тамаша білетін түркі ... ... ... сіңіре өрбітіп, өз дәуірінің барынша кемел суреттерін түсірген. Экспрессивті, эмоциональдық әсері күшті риторикалық, ... ... ... ... ... ширатып, тілге жеңіл, жүрекке жақын оралымды мәнерге жеткізген. Дастанның бірнеше тарауы ... ... да, ... ... да классикалық қазақ поэзиясында бертінге дейін, әлі де ұшырасып қалатын бір бітімде ... ... А. ... ... (Х1 ғ.) // ... № 3 ... ... адам болып істеуі мүмкін деген сауал қойып, оған өзі егжей-тегжейлі жауап айтады Хас-Хажиб - әмірші патшаның көрер көзі, есітер ... ол ... ... мен сол елдің әдет-ғұрпының дұрыс орындалуын қадағалап отырады. Сондай-ақ ұлы уәзір - қазына ісін басқарушы адамға, сарайда қызмет ... хат ... мен қол ... патша атынан әмір береді, елшілерді қабылдап, шығарып салып отырады, ресми түрдегі салтанатты ... ... ... ... ... әрі кедейлер мен жетім-жесірлердің арызын тыңдап, оны Табғаш Қара ... ... ... ... тиіс. Бұған қарап Жүсіп Баласағұнның патша сарайында қандай қызмет атқарғанын ғана емес, ... ... ақын ... өте ... ... ... мейлінше терең біліп барып жазғанын да аңғарамыз., - дейді
А.Егеубай [.Егеубаев А. Жүсіп Баласағұнның // Қазақстан ... №11 ... ... тілін қазіргі түркі тілдерінің қайсы тобына жатқызуға болады деген сауал туады. Бұл жөнінде бүгінгі туркология ғылымында ... ... ... келеді. Мәселен, С.Е.Малов көне ұйғыр тілінде жазылған десе, А.М.Щербак ... ... ... ... сөздердің талдану сипатына қарап, бұл шығарма қарлұқ-қыпшақ тілінде жазылған деген қорытынды жасайды. Ал, біздің ойымызша, қалай ... ... де ... Баласағұн өз дастанын сол кезде Қашқардан бастап, сонау Амударияға дейінгі ұлан-ғайыр өлкелер мен уәлаяттарды өзіне қаратқан Қарахан мемлекетінде өмір ... ... ... ... бірдей түсінікті, ортақ әдеби тілде жазғаны даусыз. Оның үстіне, есімі күллі әлемге ... ... ... ... әділ ... ... ... Н. Ежелгі дәуір әдебиеті.- Алматы: Ана тілі, 1991. 157].
,-дейді ... ... А. ... ... // Қазақстан мектебі. №11 1993. 10]
2. ... ... мен ... құрылысы Ежелгі әдеби мұралардың ерекшелігі көркемдік таным дүниесі мен әдеби тіл құнарын, шығарманың поэтикалық жаратылысын ... ... , , ... ер өлді, аты өлмеді, Біліксіз өлген сәтте аты да өшті>>, - деген білік ... ... ... ... ... Баласағұн тебіреністеріне іш тартады. Білікті бол, тілді бол. Сол білік пен ... ... ... ... ... ерек ... боласың, басың да амандықта, құтты, баянды ғұмыр кешесің. Жүсіп Баласағұн ақыл, білім тілмәші - тіл, сөз ... ұлы ... бек ... ... ... сөз өнерінің, тілінің ерекше бір дамып, жетілген тұсында жазылғандықтан болар қарахандар дәуіріндегі ескерткіштерден шығарманың бітіміне сәйкес тілдік ... де ... ... қалай дегенде де поэзиялық туынды; соған орай тілі көркем, бейнелі, әсерлі болып келеді. Өлең сөздің ... мен ... ... Қай-қайсында да түркі тілінің таза табиғаты адастырмайды. Кірме сөздер сирек, жоққа тән. Бола қалғанда да ... ... ... ... ... ... сөздер ұшырасады. Араб-парсы сөздерінің әсері бар деп жүрген дастанының өзінде небары 400-ге тарта иран-парсы сөздері кездеседі. Оның да дені ... жер ... Есім ... ... ... мағыналы келетіндігі түркі сөзінің табиғатындағы бар өрнектілік, ... келе ... ... , , , , секілді кез-келген сөзді дәлелге келтіруге болар еді. Осы ... ... ... астары бар [Егеубаев А. Құлабыз. - Алматы, 2001..97].
3. Дастанның көркемдік ерекшеліктер ... ... ... ... әдебиет әлі бай тәжірибе жинай қоймаған дәуірде жазылды. Әрине, бұл кезде ... ... өз ... араб яки парсы тілінде жазу әлде қайда жеңіл болар еді. Өйткені осы кезде араб-парсы тіліндегі шығыстың классикалық ... ... ... ... ... ... ... үлгілерін көрсетіп жатты. Оның үстіне, авторы араб және парсы тілдерін ғана емес, бұл тілдерде жазылған ... ... ... жан-жақты таныс болды. Алайда Жүсіп Баласағұн араб-парсы поэзиясының ... бас ... Ол ... ана тілінде, яғни түркі тілінде күрделі, көркем шығарма жазып, өзінше жаңа соқпақ салып, жаңа дәстүр тудырды
[.Егеубаев А. Жүсіп ... // ... ... №11 1993. 165]. ... түркі тектес халықтардың ауыз әдебиетінің кәусар бұлағынан еркін сусындады. Сол арқылы ақын ... ... ... мол ... ... әдебиеттің тәжірибесімен өзара ұштастыра білді.Дастанның басты қаћармандарының есімі Күнтуды, Айтолды деп аталуы да халықтың ежелгі наным-сеніміне ... ... ... Ислам діні тарағанға дейін түркі тектес елдердің күнге, айға табынғаны ... ... ... ... көне дәуірде өмірге келген ауыз әдебиеті туындыларында жиі ... ... ... ... ... ауыз ... сан қилы жетістіктерін зор шеберлікпен пайдаланылған. оқи отырып, автордың шығыс ... ... ... ... әсіресе, ұлы Фирдоусидің "Шахнаме" дастанымен жақсы таныс екенін, одан үлгі-өнеге алғанын аңғару қиын ... ... ... ... жырдағы әрбір сөздің мән-мағынасын құбылтып, ойнатып пайдалануды, әрбір лексикалық элементті ажарлап, айшықтап беруді ұлы ұстазынан үйренген ... ... ... ... ... ... ... қасиеттерін адамның мінез-құлқына ұқсата отырып, қаћарманның көркем бейнесін айқындай түседі. Сондай-ақ ол адамға тән ... ... ... ... ... далаларды, асқар тауларды, тілсіз өзен-көлдерді кәдімгідей жандандырып, құбылтып, ... ... ... ... ... ... ол зор ақындық шабытпен, өз қаћармандарының ішкі жан дүниесіне терең поэтикалық барлау жасау арқылы суреттейді. Бұған дастанының көркем көріністерін ... өлең ... ... ... ... жер ағы кеті, жұпар шашаты,Безенбек болып, дүние көркін ... ... қуды ... ... жаз ... құрд, өктемдедіҚу ағаштар жасыл тонын жамылды,Безеніп: көк, жасыл, сары тағынды.Қабақ ... ... ... ... жүз ашып, күлімдетті жер-көкті Ақын көгілдір көктем көріністерін осылайша жырлап отырып, ... жер ... ... ... ... үшін ... көктем самалы адамдарды әбден мезі еткен қысты әп-сәтте қуып шыққанын, кең жазира даланың ... ... ... аспандағы бұлттар от шашып ойнағанын, нөсер жаңбыр жерге нәр беріп жауғанын нағыз сөз зергері ретінде зор ... ... ... ... ... ... ... қазақ елінің де мәдениетіне, тіліне, өнеріне тікелей қатысты ұлы ескерткіштердің ішінде осы дастаны ерекше ... ... ... әрі ... трактат пен тіл ілімін түзген осынау ұлы ... ... ... күллі түрлі мәдениетінің көкжиегі әлемдік деңгейде кеңейіп, тынысы ашылып аруақтанып кетеді. Осыған дейінгі ұлан-ғайыр даму белестері ... ... ... ... ... топырағында пайда болған осы дастанда қазіргі қазақ түсінігіне қонымды сөз ... ... күні ... ... сөздік қорымыздан орын алып келе жатқанын ескерер болсақ, шығармасының тақырып аясы өте кең, күнделікті тұрмыс тіршіліктен бастап, ел, ... ... ел ... ... мәселелеріне дейін нақты сөз болады. дастаны - мемлекетті басқару әдістерін, адамгершілік принциптерін, қоғамдық саяси мәні бар ... ... мен ... ... ... ... энциклопедиялық дәрежеде жазылған бұл туынды белгілі-белгісіз себептермен қазіргі ұрпаққа кешігіп жетсе де, оның халық арасындағы қадір-қасиеті бұрыннан-ақ жоғары ... ... ... ... ... ... ... нұсқасынан бастап, бүгінгі күнде түркі тектес халықтары ішінен қазақ елі де зерттеу ісінде.
2. Мұхаммед Хайдар Дулати (1499 - 1551) ... ... ... ... ... ... ғалымы, кемеңгер ойшылы, әдебиет зерттеушісі, этнограф. Баршаңызға белгілі М. Х. Дулати Кашмирде билік құрған жылдары ... ... атты ... Азия халықтарының ХІІІ-ХVІ-шы ғасырлардағы тарихы, этнографиясы мен географиясы, әдебиеті мен мәдениеті жайлы ... ... ... ... ... ішінде халқымыздың тарихына қатысты қызықты мағлұматтар көп. ... ... атап ... Шыңғысханның Орта Азия мен Қазақстанды жаулап алу оқиғаларын М. Х. ... ... ... арқылы бажайлап көру мынадай жәйттерді айшықтауға мүмкіндік берді. Сонымен, өзіне көрші ... ... ... ... Шыңғысхан енді Орта Азия мен Қазақстанға көз тігеді. Жазба деректерге қарағанда, бұл жорыққа ... өте ... ... Ол өз ... Орта ... Қазақстаннан келген саяхатшылар мен саудагерлерден Хорезм шахының, Қарахан мемлекетінің, қарақытайлардың ішкі ... ... ... ... ... ... құрамы туралы сұрап, мәліметтер алып отырған. Шыңғысхан 1217 жылы Күшліктің Жетісудағы иеліктерін басып ... Жебе ... ... Жебе ноян ... ... діни ... жасамау ұранын басшылыққа алды.(1) Күшліктің мұсылман дінін жақтаушыларға тізе батырып отырған кезіне сай келген бұл ұран жергілікті халықтан ... ... ... мұсылмандар құшақ жая қарсы алды. Монғолдар бұл ... дер ... ... ... ... енеді. Қазіргі тарихи әдебиеттердің барлығында дерлік осылай баяндалады. Ал, деректерді сөйлете отырып, осы ... ... ... имандылық тұрғысынан да, тарихи-танымдық тұрғысынан да тереңірек түсіне ... ... ... ... Сонымен:

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ж.Баласағұн. "Құдағу біліг" шығармасына тақырыптық-идеялық, мазмұндық талдау10 бет
Ж.Баласағұн. "Құдағу біліг" шығармасына тақырыптық-идеялық, мазмұндық талдау . Насреддин Рабгузи "Рабғузи қиссалары", Х.Дулати "Тарих и Рашиди", Ш.Жәңгірұлы нәзира дәстүрі9 бет
Этнопедагогика: лекция мәтіндері мен семинар сабақтарының жоспарлары110 бет
«Едігелік» идеологиясының мәні5 бет
Батырлар жыры5 бет
Идеология және билік12 бет
Информатиканы оқытудың мақсатты жүйесі25 бет
Коммуникативтік акт шеңберіндегі төл сөздің семантика - интонациялық сипаты24 бет
Мұхтар Әуезов қазақ әдебиетінің негізін салушы4 бет
Өзін-өзі тану пәні мен өзге оқу пәндерінің инновациялық әдіс-тәсілдер арқылы өзара сабақтасып, ықпалдасуы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь