Атмосфераны ластайтын заттектер және олардың қоршаған ортаға әсері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2
1 АТМОСФЕРАНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ГАЗ ҚҰРАМЫ
1.1 Табиғи ауа құрамы және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
1.2 Атмосфералық ауа сапасын бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
2 АТМОСФЕРАНЫ ЛАСТАЙТЫН ЗАТТЕКТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ҚОРШАҒАН ОРТАҒА ӘСЕРІ
2.1 Атмосферада ластаушы заттардың таралуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
2.2 Ластаушы заттардың өзгеріске ұшырауы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .14
3 АТМОСФЕРАНЫ ШАҢ . ТОЗАҢНАН ТАЗАРТУ ӘДІСТЕРІ
3.1Өндірісте түзілген шаң . тозаң бөлшектерінің формасы ... ... ... ... ... ... ... .16
3.2 Шаңдарды тазарту әдістерінің құрылысы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20
3.3 Газ қоспасын азот тотықтарынан тазарту тәсілі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...24
3.4 Атмосфераны қоғау туралы іс . шара ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29
Жұмыстың өзектілігі: Қашанда aдaмның тәні мен жанына дауа болатын фактордың бірі – таза ауа. Тал-ағаш, өсімдіксіз таза ауа өнбейтіні мәлім. Сондықтан жасылдандыру бүгін аса маңызды экологиялық, қоғамдық мәселеге айналып отыр.
Ел Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев ерекше назарда ұстап, қала мен ауыл, елді мекендерді, айналаны көгалдандыруды қоғам алдындағы үлкен міндет қылып қойды.
Өнеркәсіп өндірісінің жедел дамуы, техникалық прогресс, іштен жану двигательдерінің траспортта кеңінен қолданылуы атмосфераға бөлінетін газ молшерін арттырып, ауа сапасының төмендеуіне әкеліп соқтырып отыр. Қалыптасқан жағдайларда қарағанда-өндіріс, өнеркәсіп орындарының әлі де қалдықсыз технология саласын жетік меңгере алмағандығынан, атмосфераға әуә кеңістігін ластаушы заттар шығарылып тұрады.
1. Бозшатаева Г. Т.,Оспанова Г. С. «Экология». Алматы – 2002
2. Бродский А. К. «Жалпы экология». Алматы – 1997
3. Жатқанбаев Ж. Ж. «Экология негіздері». Алматы – 2003
4. «Қала мен Дала» газеті, «Экологияның өзекті мәселелері» атты мақала, 2005 ж.26 мамыр.
5. Қазақстан Республикасының «Қоршаған ортаны қоғау туралы» заңы, Алматы. 2007.
6. Абралиев О. Жер ресурстары ластануының экология-экономикалық зияны (текст) – Естественная экология – 2003ж.
7. Ақбасова А.Ж., Жамалбеков Е.Ү., Қалыбеков Т., Қолұшпаева А.Т., Рысбеков Қ.Б., Саинова Г.Ә., Сәндібеков М.Н. Экологиялық энциклопедия – Алматы, 2007ж. – 303б.
8. Қойшыбаев М. Өсімдік қорғау және экология (текст) – Атамекен –2008ж. 10-15 сәуір. 3-бет
9. Неклюкова Н.П. Жалпы жер тану. Алматы, 1980.
10. Пономарева М.Н. Экология растений с основами биогеценологии. 2004.
11. Двораковский М.С. Экология растений. М; 1983.
12. Қосанов О.С. Экология және адам экологиясы.
13. Ә. Бейсенова, А. Самақова, Т.Есполов, Ж. Шілдебаев Экология және табиғатты тиімді пайдалану, Алматы.-2004,328 бет.
14. Атмосфера // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.
15. http://geography.kz/slovar/atmosfera/
16. rysiourieremig.narod2.ru/google-1551.htm
17. Сағынбаев Г.К. Экология негіздері. Алматы. 1995.
18. Әлімбеков. Табиғатты пайдалану және оны қорғау негіздері.
19. Саданов А.Қ. Әбжәлелов А.Б: Асқарова Ұ.Б. Экология. Алматы.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................2
1 АТМОСФЕРАНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ГАЗ ҚҰРАМЫ
1.1 Табиғи ауа құрамы және оның
маңызы...........................................................4
1.2 Атмосфералық ауа сапасын
бақылау...............................................................5
2 АТМОСФЕРАНЫ ЛАСТАЙТЫН ЗАТТЕКТЕР ЖӘНЕ ... ... ... ӘСЕРІ
2.1 Атмосферада ластаушы заттардың
таралуы.................................................12
2.2 Ластаушы заттардың өзгеріске
ұшырауы.....................................................14
3 АТМОСФЕРАНЫ ШАҢ – ТОЗАҢНАН ТАЗАРТУ ӘДІСТЕРІ
3.1Өндірісте түзілген шаң – ... ... ... ... ... Газ қоспасын азот тотықтарынан тазарту
тәсілі...........................................24
3.4 Атмосфераны қоғау туралы іс –
шара...........................................................25
ҚОРЫТЫНДЫ...................................................................
....................................28
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ТІЗІМІ...........................................................29
Кіріспе
Жұмыстың өзектілігі: Қашанда aдaмның тәні мен ... дауа ... бірі – таза ауа. ... ... таза ауа ... ... ... бүгін аса маңызды экологиялық, ... ... ... ... ... Әбішұлы Назарбаев ерекше назарда ұстап, қала
мен ауыл, елді мекендерді, айналаны көгалдандыруды қоғам алдындағы үлкен
міндет ... ... ... жедел дамуы, техникалық прогресс, іштен жану
двигательдерінің траспортта кеңінен қолданылуы атмосфераға ... ... ... ауа ... ... ... соқтырып отыр.
Қалыптасқан жағдайларда қарағанда-өндіріс, өнеркәсіп ... әлі ... ... саласын жетік меңгере алмағандығынан, атмосфераға ... ... ... шығарылып тұрады. Тек соңғы жылдардың өзінде
дүние жүзі ... ... ... ... жиілеп, ауа райының
айрықша жылылық танытуын атмосфераға көміртегі газының шектен тыс бөлінуі
мен ... ... ... ... ластаудың салдарынан деп түсіндіруде.
Бұдан бірнеше ондаған жыл бұрын Ю.А.Израиль мен ... ауа ... ... ... ... ... отын үшін ... мәшинелерге жаққан
жанар майларды пайдаланумен, көміртегі газының көп тарауымен ауа ... ... ... ... ... ... пен ... және
Антарктидадағы мұздардың еруі мәңгі тоң аймақтарының жібуіне әсер етеді.
Сол кезде ғалымдардың біразы бұл ... ... ... ... ... көміртегінің шығарылуы азаймаса да, ауа райында сондайлық
жылылық байқала қоймады. Тіпті, бұдан миллиондаған жылдар бұрын ... ... ... ... екі ... ... ... де, ауа райы жылы
қабақ таныта қоймаған болатын. Бұдан шығатын қорытынды – қанша озық ... мен ... ... да, оған ... қаражат бөлінсе де
ғалымдар ауа райын ұзақ мерзім ... ... ала ... ... ... қойған жоқ.
Жұмыстың мақсаты: Атмосферада ластаушы заттардың таралмауын қамтамасыз
ету, ауадағы ... ... әуе ... ... ... және талдау.
Жұмыстың міндеті: Атмосфералық ауадағы зиянды заттардың сапалық ... ... ... – ақ ... ауаға зиянды физикалық әсер етуін
анықтау қажет.
- Атмосфералық ауаны қоғау жөніндегі ... ... ... ету ... Ауа атмосферасының жағдайы ауаға ластанған қалдықтардың көптеп
шығарылуын ... ... ... ... іс – ... қолға алу.
Құрылымы: кіріспеден, 3 – негізгі ... 5 – ... 3 ... 9 – ... ... және ... әдебиеттен тұрады.
1 АТМОСФЕРАНЫҢ ҚҰРЫЛЫМЫ МЕН ГАЗ ҚҰРАМЫ
1.2 Табиғи ауа құрамы және оның ... ... атау ... екі ... atmos ... және ... Көбіне өзіміздің тіршілігімізде қолданатын ауаны біз атмосфера деп
атай береміз. Бірақ-та, бұл ұғым дұрыс емес, себебі ауа ... ... бірі ... әр ... газ, су буы және ауа ... ... ... Жердің газ тәрізді қабықшасы. Ауа ... ... ... ... ... бөлігінде шоғырланады және бұл ... ... ... ... Жоғары биіктікке көтерілген ... ... ... ... (1 – ... – кесте ... ... ... мен ... (км) |0 |1 ... |% |78,09 ... |% |20,95 ... |% |0,93 ... ... |% ... |
|Көміртегі ... |0,2 ... ... |0,8-1,5 ... ... ... |60 ... ... |0-10 ... ... ... |1-2 ... ... |Мкг/м3 |2-9 ... ... ... |20 ... ... |20-40 ... |Мкг/м3 |20 ... ... |1 ... ... |8 ... ... жыл ... шаңның орта есеппен ... ... асып ... ... ... пен ... қос ... есе артық. Әсіресе, ауаның ерекше улы заттармен ... өте ... 46 ... ең ... қара және ... ... ... (әсіресе алюминий өнеркәсібі бар қалаларда, қатты отынды
пайдаланатын ірі жылу ... ... мен ... ... ... ... 5 ... асып кеткен.
Байқау жұргізілген 161 қаланың 17-сінде, қорғасын ... ... ... ... ...... Лениногор, Өскемен,
Рудный, Пристань қалаларында олардың мөлшері орташа деңгейден жоғары болған
[2].
Түсті металлургия мен ... ... ... шығатын қоқыстар ауаны фторлы сутегімен елеулі ... ... ... фторлы сутегі, тиісті деңгейден 5 ... ... 87 ... ... ... максималь концентрациясы
жоғары болған. Мұның өзі, өнеркәсіп ... ... ... ... және ... ... ... бағалауға болады.
Анализ деректеріне қарағанда, ауаға лас заттардың түсетін негізгі
көздер - ... ... мен ... екендігі анықталады. 1987
жылы КСРО территориясында 46 мың ... ... ... ... 63,5 ... болды.
Атмосфераның құрылымы мен құрамы: Жер бетінің газ ... ... ... деп ... Оның ... ... ... тең.
Атмосфера – мезосфера мен ... ... ... ... ауа ... мен температурасы әр түрлі болады.
Жер бетіне ең жақын атмосфера қабаты – тропосфераның қалыңдығы 10-12
км (орта еңдікте теңіз ... ... , ал ... 7-10, ... км ... құрайды. Тропосферағы массасының 4/5 ... ... ... ... ... 100м сайын температура
0,60С-а өзгеріп, оның мәні +40 0С-тан – 50 0С аралығында орналасқан.
Тропосфераның жоғарғы бөлігі ... ... ... ... ... табылады. Әр түрлі ендік аймақтарында екі не
үш тропопауза қабаттары кездеседі.
Стратосфераның қалыңдығы 40 км-ге жуық. Бұл ... ауа ... ... ... ... жанасқан шекаралықтан 30 км биіктікке дейін
ауа температурасы тұрақы, яғни - 50 0С ... Ал онан соң ... ... да, 50 км ... ол 10 0С-қа ... ... ... ультракүлгін және космос сәулелерінің қысқа толқынды бөліктері
арқылы ауа молекулалары ионданады және озон ... ... 25-40 ... ... ... ... мен стратосфера
аралығы стратопаузамен бөлінген.
Мезосферадан жоғары термосфера (иносфера) орналасқан. Олар ... ... ... жатады.
Термосфера қабаты биіктеген сайын оның температурасы жоғарылай
береді. 150км биіктікте температура мәні 200-240 0С, ... 500 0С, ... км ... 1500 ... ... ... ... газдардың
сиректігі соншалықты, олардың молекулалары өте үлкен ... ... ... сәулесінің радиациясы нәтижесінде 70-80 км ... ... ... ... Яғни оң зарядты (N+ , H+, O+, O+2 және ... ... ... (N-, O-, O-2, CO-3 , NO-2 , NO-3) иондар түзіледі. Бұл
иондар ... ... ... ... NO+.N2; NO+. CO2; NO+. H2;
О2+, (Н2О).
Жер бетінен ең қашық жерде экзосфера ... ... ... ... ... Экзосферада, атмосферада кездесетін газдарды ұшыратуға
болады. Олардың атомдары әлем кеңістігіне таралып жатады. Бұл ... ... ... мен ... ... ... ... қабатындағы ауа құрамы (2 – кестеде берілген)
Атмосферадағы ластайтын заттарды классификациялау. Агрегаттық күйіне қарай,
атмосфераны ластайтын ... 4 ... ... ... ... газ, ... Сонымен қатар, өніріс қалдықтарының атмосфераға тарайтын бөлігін
төмендегідей етіп те топтайды.
1. Шығару және ... ... ... ... Ластаушы затты шығару режимі бойынша (үздіксіз-периодты);
3. Температура бойынша (газ-тозаңды қоспаның температурасы ... ... және ... ... ... ... (негізгі, көмекші өндіріс немесе қосалқы
өндіріс);
5. Тазалау сипты не тәсілдері бойынша ... ... ... және ... ... (3 – кестеде)
3-кесте Ауаға таралатын зиянды тазарту және қолдану сипаты бойынша
классификациялау
Үйлестірілген өндіріс қалдығын шығару дегеніміз арнаулы газ ... ... ... ... ... ... Үйлестрілмеген өндіріс
қалдығын шығару – газ өнімдерін бейтарап, бағы бағдарсыз ... ... ... ... және екіншілік қалдықтар
деп бөлінеді. Біріншілік қалдықтар өндіріс орнынан, өзге ... ... ... ... ...... ... өнімі
бола отырып, біріншілік қалдықтарға қарағанда улылау және зияндылығы ... ... ... ... ... жүйелер –табиғи және
жасанды деп екіге бөлінеді (4 – кесте).
4-кесте ... ... ... ... әуә кеңістігін ластаушы көздерін
төмендегідей етіп топтауға болады.
1. Арнаулы сипаттағы
а) ... ... ... ... ... ... ... босанған газдар;
ә) желдеткіш жүйелерінен, газ алмастыру барсында шығатын газдар.
2. Орналасу жағдайы ... жел ... ... биік ... ... орналасқан қысқа мұржалар;
б) жер бетіндегі өнеркәсіп құбырларының құдығы;
3. Геометриялық түріне қарай:
а) нүктелік мұржа, шахта, желдеткіштер;
ә) сызықтық аэрациялық шамдар, ашық терезелер.
4. ... ... ... ... ... дүркін-дүркін
в) лездік
Дүркін-дүркін ластау кезінде, ауаға бірден өте көп ... ... ... ... ... барысында ластаушы газдар ауаға өте аз уақыт
ішінде тарайды. Яғни, бұл – жарылыс, қопарылыс болған ... ... ... ортаның жағдайы мен оны қорғау проблемалары жыл өткен сайын
барынша көкейкесті сипат алуда. Ауа атмосферасының жағдайы ауаға ... ... ... ... [6]. ... ... ... ластау көздері бар кәсіпорындар болып табылады. 2010 жылы облыстың
965 кәсіпорынында ластанған қалдықтарды ... 6 272 ... көзі ... 5 197 ... болса, оның алтыдан бірі бөлігі тазалағыш
құрылғыларымен жабдықталған.
2010 жылы тұрақты ластаушы көздерден ... ... ... ... мың ... ... оның 911,1 мың тоннасы ... 92,1%-ы ... жылы ... ... ... 77,7 мың ... ластанған
қалдықтар шығарған, оның 46,1%-ын қатты ... ... ... және ... ... Газ түріндегі және сұйық шығарындылар
құрамында 49,9%-ы күкіртті ангидрит, 26,6 - ... ... 14,0 - ... болып, 2,1 – көмірсутектер, 4,8 – ұшпалық органикалық қосылыстары,
2,5%-ды - өзге де ластайтын заттар құрайды [14].
Барлық ... жыл ... ... орта ... шоғырлануы,
белгіленген нормадан асып кетеді. Мысалы, күкірт пен азоттың қос тотықтары
30-38 есе артық. Әсіресе, ... ... улы ... ... өте жоғары.
Еліміздің 46 қаласында, ең алдымен қара және ... ... ... ... алюминий өнеркәсібі бар қалаларда, ... ... ірі жылу ... ... мен ... ... орташа концентрациясы 5 еседей асып кеткен.
Қазіргі уақытта Қазақстан Республикасында неғұрлым өзекті экологиялық
проблемалар әлі ... ... ... пен озон ... өзгеруімен, биоалуан
түрліліктің қысқаруымен, шөлейттенумен, су ресурстарының, ауаның
ластануымен, өндіріс және тұтыну қалдықтарының жинақталуымен ... ... ... Республикасының 2005 — 2007 жылдарға арналған қоршаған
ортаны қорғау» бағдарламасының шеңберінде орындалған ... ... ... ... ... ... ... бойынша соңғы 5 жыл ішінде атмосфераға парник
газдары эмиссияларының жыл ... ... 6,7% ... ... ... газдары эмиссияларының негізгі көзі энергетикалық
қызмет болып қалады, оның үлесі іс ... ... 2005 жылы ... ... ... ... ... бұдан әрі өз шешімін талап
етеді. Қазіргі уақытта, Қазақстан Республикасы бойынша ... бір ... ... ... 200 ... астам әртүрлі химиялық
қосылыстар шығарылады, ал 2000 жылы бұл көрсеткіш 163 ... тең ... - ... ... ... ... ... жылдары шамамен
ішінде республика бойынша стационарлық көздерден шығарындылардың жылына ... ... ... байқалады, ал автомобиль көлігінен
ластаушы заттардың шығарындылары тоқтаусыз өсуде, бұл ... ... ... ... күрт ... шартталған. Атмосфералық ауаның
ластануы проблемасы қалалар үшін неғұрлым өзекті. Республиканың көптеген
ірі қалаларында ауа бассейнін ластауға ... ... ... ... ... 60%-ға және одан да ... ал Алматы қаласында — 90%-ға
жетеді.
1-сурет — Қазақстан Республикасының стационарлық және жылжымалы ... ... ... ... мың ... Республикасында атмосфералық ауаның стационарлық көздерінен
ластануының негізгі себептері мыналар ... ... ... ... технологиялары; тозаң және газ тазартқыш
қондырғыларының ... ... бар ... ... ... ... режимін бұзушылық; энергетикада төмен
сапалы көмірлерді пайдалану.
2-сурет — Қазақстан Республикасы қалаларының ластану индексінің ... жылы 2005 ... ... Астана, Теміртау, Павлодар
қалаларында атмосфералық ауаның ластану-деңгейі едәуір артты. Ақтау,
Ақтөбе, Атырау, Балқаш, ... ... ... ... ... ... және ... кентінде атмосфералық ауаның ластану-деңгейі аса
өзгерген жоқ, Алматы, Қарағанды, Семей, Өскемен және Шымкент қалаларында —
төмендеген (2-сурет).
Қазақстан Республикасы аумағында бұрынғы ... ... ... ... атом ... ... кәсіпорындарының қызметімен,
радиоактивті элементтердің жоғары құрамы бар пайдалы қазбаларды өндірумен
және өңдеумен, халықтың мекендеу орындарындағы және ауыз сумен қамтамасыз
ету үшін пайдаланылатын жер асты ... ... ... ... ... ... асқынуы «Қазақстан
Республикасының 2005 — 2007 жылдарға арналған қоршаған ортаны қорғау»
бағдарламасы шеңберінде орындалған зерттеулермен расталады [16].
2 АТМОСФЕРАНЫ ЛАСТАЙТЫН ЗАТТЕКТЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ... ... ... ... ... ... таралуы
Қоршаған ортаға енген немесе шектен тыс мөлшерде пайда болған ... ... ... физикалық агенттерді, химиялық заттектерді
және ... ... ... деп ... ... ... ортаға әсері физикалық, химиялық
қасиеттеріне, олардың ыдырауы арқылы пайда болған ... ... ... ортаға тасталған әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... ең
негізгі параметрге олардың атмосферада болатын уақыты жатады. Осыған
байланысты ... ... өзі ... ... үш түрге бөлінеді:
* әлемдік көлемде ластайтындар - кай ... ... да ... ортада
әлемдік аумақта тарайтын кабілеті ... ... көп ... ... жыл ... ... ... шығарынды (тастанды) заттектер
(көмір кышқыл газы, фреондар, жартылай ыдырау мерзімі бір айдан жоғары
радионуклидтср);
* аймактық. ... ... ... ... ... ... бір ... едәуір әкімшіліктік бөлігі кіруі мүмкін) -
үлкен аймақты ... ... оның ... осы ... шекарасынан
асқасын тез төмендегеніне қарамай ластанудың іздік мөлшерде жан-жаққа
таралып, шектеулі уақыт ... ... ... бойы атмосферада сақталатын
шығарынды заттектер (күкірт пен азот оксидтсрі, ... ... ... көлемде ластайтындар (бір жердің шеңбсрінен аспайтын) ... аз ... қана ... шығарынды заттектер (ірі дисперсиялык
аэрозольдар, күкіртті сутек және басқа заттектер, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... күкірттің,
азотгың, т.б. оксидтсрі).
Әр түрлі көздерден шығарындының шығу ұзақтығына байланысты олар
үздіксіз және бір ... ... ... ... ... бір ... тобына жатқызылады. Атмосфераға газ тәрізді
ластағыштар мен аэрозольдар түтін мұржалары, аэрациялық шаң тартқыштар ... ... ... ... ... ... бетінің температурасы әркелкі болғандықтан, соның нәтижесінде ауа
қысымы әр түрлі болып, ауа ... – жел ... ... ... қатар кеңістік бойындағы осьтер бағытында трубленттік
пульсация ... ... ... ... молекулалық диффузия құбылысымен
қосылып, зиянды әуе кеңістігіне таратады (төмендегі схемаға қараңыз).
Z
Y
X
Мұндағы Х өсі-жел бағытымен сәйкес, У өсі – жел ... ... ... ал Z-жер ... ... ... ... ластаушы зат концентрациясы турбулентті диффузияны
сипаттайтын теңдеу бойынша анықталады. Ол:
dc + u dc + v dc + w dc = d kx+ dc + d ky+ dc + d kz+ dc - ... dx dy dz dx dx dy dy dz ... ... зат ... түренулерін ескеретін өзгеріс
коэффициенті.
Кх, Ку, Кz-әрбір Х, Ү, Z ... ... ... ... Егер Кх- Ку – Кz болса, онда изотропты трубулентті
диффузия ... ... ... ... ... ұшырауы
Атмосфераға бөлінген химиялық заттар – сан түрлі өзгеріске түрленуге
ұшырайды. Бұл ... сол ... ... болу ... ... Атмосферада болу мерзімі деп ластаушы заттардың қоршаған ортаға
шығарылған уақыттан бастап, олардың жауын-шашынмен не өзге құбылыс ... ... ... ... аралығы. Ластаушы заттардың өзгеріске
ұшырауы көбіне күн ... ... ... Кез ... жүйе ... оның ішкі ... шамасына тең энергияға артады және онда
төмендегідей өзгеріс сатылары орын алады:
-электрондық деңгейлері қозған молекулалардың түзілуі:
А+hv ← A*.
-флуоресценция құбылысы арқылы ... ← A + ... ... қақтығысу нәтижесінде, қозған молекуланың
дезактивтенуі:
А* + Q ← A + Q
-диссоциациялану:
А* ← В + ... h- ... ... 6,62 · 10-34 ... белгілі фотанға байланысты жиілік;
Q-диссоциялық жылу.
Әуе кеңістігіне орын ... ... ... ... деңгейлері қозған молекулалардың (А*) диссоциациялануын ерекше
атауға болады. Қоздырылған күй өте тұрақсыз, ... ол ... ... ... және ... ... түрленулерге негізінен О3, О2,
Н2О, N2O, NO2 молекулаларының фотолиз өнімдері иниццатор болып табылады.
Мысалы:
O2 + hv ← 2O
(3)
O + O2 + M ← O3 + ... М – ... ... ... үшінші зат.
Атмосферада негізінен азоттың бес түрлі қосылысы кездеседі:
N2, NH3, NO, NO2 және N2O
Антропогенді ... ... ... азот ... ... екі ... ... келеді, яғни ол NO, NO2 ... ... ... ... ... ... теңдеулері арқылы
өрнектеледі:
2NO + O2 → ... + hv → NO + O
O + O2 → ... + NO → NO2 + ... + NO2 → NO + O2
O + NO2 + M → NO3 + M
O + NO + M → NO2 + ... + NO → ... + O3 → NO3 + O2
NO3 + NO2 + M → N2O5 + ... азот қос ... су буы және ... қатысында азот
қышқылын түзуі мүмкін, яғни:
4NO2 + 2H2o + O2 → ... және ... ... күйі әр түрлі органикалық қосылыстармен
әрекеттесуге оңай түседі. Қанықпаған көмірсутектердің озонмен әрекеттесуі
нәтижесінде ... ... + RCH = CHR → R – C + RO* + ... RO*, HCO* - бос радикалдар.
Түзілген альдегидтің фотодиссоциациялануға ұшырауы, төмендегідей
реакция теңдеуімен сипатталады:
О
R-C + hv → R* + ... ... бос ... ... ... ... тотықты
радикалдар (ROO*) түзеді:
R* + O2 → ROO*
Асқын тоықты радикалдар NO-мен әрекеттеседі.
ROO* + NO → NO2 + ... ... ... ... ... оттегімен әрекеттесу
нәтижесінде, озон пайда болады:
ROO* + O2 → RO* + ... ... ... ... да орын ... + NO → RCO* + NO2
RCO* + O2 → RCO3*
RCO2* + O2 → RO2* + CO2
RCO3* + NO → NO2 + ... + NO → RCO3 + ... + NO → ... + RH → ROH + ... + O → R* + ... радикалдардың нәтижесінде, әр түрлі заттар, яғни альдегид,
кетон СО, СО2, ... ... және ... түзіледі.
Оксиданттар құрамына – озон, азот қос тоығы, пероксиацетил-нитрат және т.б.
заттар кіреді [7]
Атмосфералық ауаны ластаушылар ... ең кең ... түрі – ... ... ... ... ... уақытта отын ретінде көмірдің әр
түрлі сорттары, мазут, сленец, шымтезек, газ және т. Б. қолданылады. Электр
станциялары, әр ... ... ... жану ... ... ... үшін сұйық және қатты отын түрлері қолданылып, атмосфера құрамында
коміртегі тотығы ... ... ... заттар, күкіртті газ, жеңіл күл
және т.б. ... бар ... ... Күйе өз ... улы ... ... ... қасиет бар қара майлы заттар ... ... ... денсаулығына әсер етумен қатар, ауадағы түтін қала микроклиматын
нашарлатады. Күкіртті газдың түтін құрамындағы ... де отын ... ... ... ... газ өте көп ... ... күкіртті
газдың басты көзі – көмір, шымтезек, сленец жағу. ... газ - өте ... оның ... ... алу ... ... басталып, асқазан – ішек
жолдарын зақымдап, тотығу – тотықсыздану процесін ... ... ... ... ... ... төмендетеді
және орталық жүйке жүйесінің бұзылуына әкеледі. Түтін ... ... шала ... ... пайда болатын коміртегі
тотығының біраз мөлшері болуы мүмкін.
Қара металлургия өндірісі атмосфералық ауаның шаң – ... ... ... ... ... туғызады. Түсті металлургия өндірісі
де атмосфераны шаң – тозаңмен және газдармен ластайтын қуатты ... ... Бұл ... ... ... қалдықтарының құрамында
оларды өте қауіпті жасайтын ... ... бар. ... ... және өндіру
атмосфераға көмірсутектердің, күкіртті сутектің және ... ... өте көп ... ... ... болады. Цемент және құрылыс
өндіру – атмосфераның әртүрлі шаң – тозаңмен ... ... ... ... ... ... әр ... химиялық заттардың
буларымен және газдармен ластануына себеп болады. Олардың көбі өте ... ... ... ... ШАҢ – ... ТАЗАРТУ ӘДІСТЕРІ
3.1Өндірісте түзілген шаң – тозаң бөлшектерінің формасы
Өндіріс орындарында, көптеген жұмыс түрлерін: ұнтақтау, ұсақтау –
майдалау, оларды әр ... ... бөлу және ... заттарды тасмалдау
сияқты процестерді жиі ұшыратуға болады. Мұндай процестер барысында, қатты
түйіршіктердің үнтақталуынан, шаң-тозаң ... ... ... ... ... шығынға ұшыраса, екінші жағынан, сол кәсіпорын еңбекшілердің тыныс
алу жағдайын нашарлатады.
Шаң - ... ... ... ... ... беті үлкен
болғандықтан, бастапқы заттарға ... ол ... және ... ... ... ... ... туындайтын шаң-тозаң бөлшектерінің формасы әр
түрлі болып келгендіктен, бөлшек мөлшері d (размер частицы) деген ... ... ...... мынадай топтарға қатты түйіршіктерден тұрады:
І топ (қатты түйіршітер):
1. Ірі шаңдар, d>10мкм;
2. Уақ (майда) шаңдар, d = 1+10мкм;
3. Түтіндер, d

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Атмосфераның антропогендік ластануы6 бет
”Қанжұған” кен орнынан жер асты ұңғымалы қышқылдық ерітінділерден U3O8 сары кек алу үшін , жылдық өнімділігі 500 тонна болатын цех жобала”Қанжұған” кен орнынан жер асты ұңғымалы қышқылдық ерітінділерден U3O8 сары кек алу үшін , жылдық өнімділігі 500 тонна болатын цех жобалау43 бет
"Зиянды өндірістік факторлар,олардың жұмысшыларға және қоршаған ортаға әсері. жарықтандырудың адамның еңбек қабілетілігіне әсері."26 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Атмосфераның құқықтық режимі»16 бет
Іле өңірінің ортағасырлық қалаларының заттай мәдениеті36 бет
Автокөліктің табиғи ортаға әсері11 бет
Автокөліктің қоршаған ортаға тигізетін әсері5 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Алматы қаласынан шығарылатын зиянды заттектердің қоршаған ортаның экологиялық жағдайына әсері77 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь