Эхинококкоз сойыс өнімдерін ВСС және санитариялық бағалау

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3.5
II. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
Эхинококкоз ауруының жануарлар арасында таралуы ... ... 6.11
Эхинококкоздың алдын алу шаралары ... ... ... ... ... ... ... 12.16
III. Негізгі бөлім
Өзіндік зертттеулер
Материалдар мен зерттеу тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ... ..17.24
Зерттеу нәтижелері мен оны талдау ... ... ... ... ... ... ... ... .25.26
IV. ҚОРЫТЫНДЫ МЕН ҰСЫНЫСТАР ... ... ... ... ... ... ... ..27
V. Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .28
Мал өнiмдерiн арттыруға мал азығының жетiспеуі және әр түрлi аурулар үлкен зиян келтiруде. Тек қана мал өлiмiн азайту, мал өнiмдерiн көбейтуде үлкен табыс көзi болатын төмендегi мысалдан көруге болады. Қазақстанда 1990 жылы 1966 мың iрi қара, 39 мың жылқы, 28866 мың қой ешкi өлiм жiтiмге ұшыраса, 1991 жылы бұл көрсеткiштер тиiсiнше 206641, 31266 мың бас болды.
Экономиканың бұл секторының маңыздылық бағасы Республика Президенті Н. Назарбаевтың осы жылдың сәуір айындағы "2003 жылдың ішкі және сыргқы саясатының негізгі бағыттары", - деген халыққа арналған Жолдауында көрсетілген.
Бұған дәлел Республика Президентінің Жарлығымен бекітілген, салалардың даму басымдыктары мен негізгі бағыттары дәл көрсетілген Қазақстан Республикасының аграрлық азық-түлік бағдарламасы.
1. Калашников А.П., Мысик А.Т. Результаты исследований и задачи науки по повышению качества продуктов животноводства. М.- Колос. 1982. 300 с.
2. Горегляд Х.С., Макаров В.А. и др. Ветеринарно-санитарная экспертиза с основами технологии переработки продуктов животноводчества. М.: Колос. 1981. 361 с.
3. Житенко П.В., Боровков М.Ф. Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов животноводства. Справочник. Москва. 2000. 289 с.
4. Житенко П.В. Устименко Л.И. Пособие по оценке качества продуктов животноводства. М.: Россельхозиздат. 1976. 275 с.
5. Житенко П.В. «Технология продуктов убоя животных». М.: Колос. 1984. 398 с.
6. Житенко П.В., Боровков М.Ф. и др. Справочник. Ветеринарно-санитарная экспертиза продуктов животноводства. М.: Колос. 1989. 237 с.
7. Макаров В.А., Боровков М.Ф. и др. Практикум по ветеринарно-санитарной экспертизе с основами технологии продуктов животноводства. М.: ВО «Агропромиздат». 1987. 341 с.
8. Житенко П.В., Ильясов Б.К. и др. Ветеринарно-санитарная экспертиза, стандартизация и сертификация продуктов. 2 том. Алматы. 2003. 301 с.
9. Житенко П.В., Боровков М.Ф. и др. Справочник по ветеринарно-санитарной экспертизе продуктов животноводства. М.: Колос. 1980. 421 с.
10. Макаров В.А., Флоров В.П. И др. Ветеринарно-санитарная экспертиза с основами технологии стандартизации продуктов животноводства. М.: ВО Агропромиздат. 1991. 389 с.
11. Ермолаев А.П. и др. Частная ветсанэкспертиза продуктов животноводства. Справочное пособие. Алма-Ата. Кайнар. 1988. 267 с.
12. Эрнст Л.К., Вальдман Э.К. и др. Улучшение качества и сокращение потерь продукции животноводства. М., ВО Агроиздат. 1988. 189 с.
        
        Эхинококкоз сойыс өнімдерін ВСС және  санитариялық бағалау
ЖОСПАР
КІРІСПЕ………………………………………………………………3-5
II. ӘДЕБИЕТКЕ ШОЛУ
Эхинококкоз ауруының жануарлар арасында таралуы……..6-11
Эхинококкоздың алдын алу шаралары……………………….12-16
III. Негізгі ... ... мен ... ... ... мен оны ... ҚОРЫТЫНДЫ МЕН ҰСЫНЫСТАР…………………………27
V. Қолданылған әдебиеттер тізімі…………………………………..28
КІРІСПЕ
Мал өнiмдерiн арттыруға мал азығының жетiспеуі және әр ... ... зиян ... Тек қана мал ... ... мал ... ... табыс көзi болатын төмендегi ... ... ... 1990 жылы 1966 мың iрi ... 39 мың ... 28866 мың қой ... жiтiмге ұшыраса, 1991 жылы бұл көрсеткiштер тиiсiнше 206641, 31266 мың
бас болды.
Экономиканың бұл секторының маңыздылық бағасы Республика Президенті ... осы ... ... ... "2003 ... ішкі және сыргқы
саясатының негізгі бағыттары", - ... ... ... ... ... ... ... Жарлығымен бекітілген, салалардың
даму басымдыктары мен негізгі бағыттары дәл ... ... ... ... ... әрі ... ... агробизнестің қолайлы құрылымын жасаумен
және ауыл ... ... ... ... ... жаңа
көзқарасты талап етеді. Агроөнеркәсіп кешенінің ерекшелігі, ... ... ету ... ... және
мемлекеттік қолдауды қамтамасыз етеді.
Ауыл шаруашылығын дамуында қалыптасқан жағдайды ... ... ... азық-түлік мұқтажын ... ... ... жоғарғы сапасын қамтамасыз етіп, бәсекеге қабілеттігін
арттыру үшін, агроөнеркәсіптік ... ... ... ... ... ... 2003-2005 жылдарға аграрлық азық-түлік
бағдарламасы жасалды.
Қазiргi кездегi ... жеке ... ... келешекте ет өндiрiсiн шикiзатпен қамтамасыз ... ... ... да ... ... ... жылдары мал басының бiршама кемуiне
қарамастан Қазақстанда, ет және де ... мал ... ... ... ... мал сою орындарының жетіспеушілігі, малды көбінесе ... сою, яғни ... ... толық сақтамау
үлкен әсерін тигізіп отыр. Ауру ...... ... ... аш ... ... .
Эхинококкоз – әр түрлі сүт қоректілер мен ... ... ... өте ... ... ... қой, ... түйе, сиыр,
шошқа, сирегірек жылқылар ауырады да, құрттардың ... ... ... ... ... қой мен түйе денесінде эхинококктың ... ... ... ... ... жем ...... түрде өтеді, сырт ... ... ... ... ... ұлпаларының бүтіндігі бұзылады, бұл
терең патологиялық ... алып ... Өсуі мен ... ... цисталары өмірлік мағыналы мүшелер мен ... ... ... қалыпты қызметтерін бұзады.
Иесі мен паразит арасында күрделі қатынас әсерінен ... өте ... ... ... ... ... ... ауырады.
Эхинококктар көбінесе, малды сойған кезде ... ... ... сою ... жерге тастайды, бұл жерде оларды иттер жеуі
мүмкін. Нәтижесінде, ... ... ... көздері болып табылады.
Қоздырушысы. Эхинококкус дернәсілдік сатысында Echinococcus granulosus–
ол көпіршік, мөлшері бұршақ үлкендігінен жаңа ... сәби ... ... ... ... ішкі ... (ұрықтық) қабығы болады, оның ішкі бетінде шығару
капсулалары және ... бар ... ... ... ... ... ... жабылған. Көпіршік іші ақшыл-сары, ... ... ... жетілген Echinococcus granulosus таспа құртының ұзындығы 2-6
мм, сколекстен тұрады, ал ол 28-40 ... ... 3-4 ... ... ... ... іші ... жұмыртқа,қапшық тәрізді жатыры болады.
Дөңгелек формалы(тенииді типі) және сары сұр түсті ... ... және ... ... ... ... күрес кезінде ... ... ... кешенді түрде жүргізілуі тиіс. Ларвальдық ... ролі ... ... ... ветеринариялық-медициналық
санитариялық ақпараттар берілуі қажет.
Жайылымдарда малды ... ... ... және ... ... ... мүшелерді міндетті түрде өртеу
қажет. Мал айдау жайылымдарында да стационар жағдайындағыдай ... ... ... ... мал өлім-жітімге ұшырайды немесе ауру ... ... үй ... әбден титықтатады.
Эхинококкозға шалдыққан малда аурудың клиникалық белгілері, сипаты көп
жағдайда уақытылы байқалмайды, бұл ауру адамдар үшін де ... ... ... ... ... ... таралуы
Эхикококк гректің эхинос (тікенек) және коккос (жеміс дәні) деген екі
сөзінен алынған.
Мал шаруашылығына қыруар зиян келтіретін ... кең ... ... ... ішкі ... ... ... ететін кұрттың
личинкасы — Есһіпососсus тудырады.
Эхинококкоз ерте уақыттан белгілі ... Ол ... ... ... 1200 жыл бұрын өмір сүрген Гиппократтың ғылыми еңбектерінен,
сол кездегі ... ... ... ... Флорентин, Аретея)
еңбектерінен кездестіруге болады.
Дегенмен эхинококк ауруының қалай пайда болатынын көпке дейін ешкім
дәлелдей ... Көп ... ... Мопард, Рауш, Мопре, іагы баскалары)
бүл ауруды қан тамырларының қалта болып созылуынан, клетканың ... не ... ... ісіп ... ... деп ... Тек 1681 жылы Италиянын натуралисі Реди түңғыш рет эхинококк
ауруының гельминт (паразит) аркылы тарайтындығын, ал ... ... ... ... ... бар, іші суға толған жай заттар арқылы ... ... 1760 жылы ... деген ғалым бүл ауру ішек құрты (паразит) арқылы
жұғып, соның салдарынан денеге сарысу пайда болатындығын ... ... ... мүны ... паразиттің онкосферасын (тұқымын) иттердің ащы
ішегінен ... бұл ... ... деп ... ... ... бері 175 ... де ол ғалымның айтып кеткеніндей эхинококкоз ауруы дсп аталады.
1833 жылы Зибольд ... ... ... өршітетін ішек кұртының құрылысын
микроскоп аркылы көріп, оның адам мен мал денесіне зақым ... бұл ... ... ... ауруының өзіне тән ішек құрты
болса керек. Оныц ұзындығы - - ... ... ... ... үш ... тұрады (бас, мойын, дене). ... ... ... ... ... оның аузы төрт ... екі қабат ілгешектерден
тұрады.
Паразиттің ең соңғы бөлшегі басқаларыға қарағанда үлкенірек, ... ... 800-ге ... жұмыртқа болады.Әбден өсіп жетілген паразиттің
жұмыртка толған соңғы бөлегі денеден бөлініп иттің қиымен ... ... ... ... ... ... бақылауына карағанда эхинококкпен
ауырған иттің денесінен бұл аурудың жұмырткасы (онкосфера) 68 ... ... ... ... ... ... осы уақытта ауру ит мал мен адамға
өте қауіпті.
Бүл жерде айта кететін бір жағдай иттен басқа ... ... ... кой, дала ... тағы ... ... ... да эхиноккоккоз жүғатыны
ғылым жүзінде анықталды. Бүл ... ... ... ... деп ... ... ... айтылғандай, бұлардың денесінде
зхинококктің онкосферасы өсіп-өнеді. Сөйтіп эхинококпен ауырып жүрген аңдар
ауыз суды, суатты, ... ... ... солтүстік облыстарында ауру оңтүстікке карағанда ... Мал ... ... ... ... ... жұмысының
барысына, әсіресе, шаруашылықтың мал дәрігерлік-санитарлық жағдайына
байланысты.
Эхинококкоз жылдың кез келген ... ... ... Ауру ... ... және кәрі мал ... жиі кездесеседі. Ауру әдетте
иттен (көбінесе отардағы, одан ... ... ... ... кора
төнірегіндегі, мал айдайтын жолдың бойында жайылып жүрген қойлар шалдығады:
мұндай ... тар ... мал ... ... ... мәжбүр
болады [2].
Сырт белгілері. Эхинококкоз - ауру белгілері айқын ... ... ... ... кұрт ... кетсе, мал арыктайды, бауыр қызметі
бүзылуы мүмкін. Құрт жылауығы өкпеде орналасса, мал ... ... ... ... ... мал ... ... институты
үсынған аллергиялык әдіс кой құйрығының астындағы тері қыртысына, дәл
айтсақ сол жердегі терінің ... ... ... негізделген.
Құрғақ аллерген ұнтағы («эхиноаллерген») қолданар алдында ас ... ... ... (1:1000 есс). ... ... гөрі
ішіне дәрі енғізуге икемделген инесі бар 1 2 грамдық ... ... ... ірі ... ... астындағы тері қыртысына мал басына 0,2 ... ... ... ... теріге дұрыс енгізілген болса,
дәрі құйылған жерде үлкендігі ұсак бұршақ (горох) ... ... ... ... соң шығарылады: ісінген терінің қалыңдығы өлшенеді.
Эхинококкозға тән аллергиялық ... ... ауру ... кейін 14 күн
өтісімен пайда болады. Кейде эхинококкоз аллергенін ... ... ... бен ... ... ... ягни ауру ... кейін екі ай
ішінде) аурулардың екеуіне де тон топтасқан реакция пайда болуы мүмкін.
Ауруды анықтау мақсатымен енгізілген — ... ... ... ... оны ... етуі ... осыған орай дәріні екінші
рет жібергенде мүндай мал ... ... ... ... ... туған түршігу белгілері шамамен бір жылдаи кейін жойылады.
Малдың эхинококкозға шалдыққан - шалдықпағанын жаз аяғында не ... жөн. ... ... ала ... (реакция бере алмайтын) малды
бөліп алып, бракқа шығару керек, ... ол ... ауру ... да реакция
бермеуі мүмкін
Зерттеу жүмысын бірден 300-350 бас қой ... ... ... жүргізген
жөн.
Ауруды анықтау серологиялық (қанды зерттеу) әдістері ретінде Қазақ мал
дәрігерлік ғылыми-зерттеу институты ұсынған ... ... ... ... ... ... ... болады. Реакция қою
әдісі (Р. С. Шульц иен Г. И. Диков ... 1964) ... ... дөңгелек ойығы бар төсеніш шынынын бетіне қалқыған сколекстері
бар бір тамшы физиологиялык ... ... да, оның ... бір тамшы
сыналғалы отырған сары су косады. Салыстырылғалы отырылған ... ... ... ... дәл ... ... сау малдан
алынған қан сывороткасын (сары суын) және физиологиялық ерітінді қосады.
Үш түрлі ... ... дс ... ... ... тікенекшелері мен емізікшелері бар тұмсықша жалаңаштанады. Бұдан
былайғьі өзгерістер тек ауру малдан иммундық ... ... 3-6 ... ... ... шебінде, ал кейде кутикулада ... ... не ... ... кабыкшаға) тән преципитаттар
қалыптасады, ондай прецигтитаттар ... ... ... ... ... ... нәтижесі бір
тәуліктен кейін есептеледі.
Аурудан арылу, одан сақтану шаралары, Кейбір жорамаларға қарағанда,
итке ай сайын ... т.б. ... ... ... ... ... ... зерттеу институты ұсынған, 1975) жегізе отырып,
зхинококкозға карсы ... ... ... ... ... ... ... ет комбинатына тапсыруға, сөйтіп бір ... ... ... ... ... болатын көрінеді (Р. С. Шульц,
1962). Мұның нәтижесінде шаруашылык итті ауруға шалдықтыратын негізгі себеп
ауру қойлардан ... ... ... ... ... сауықтыру әдісін
мал дәрігерлік-санитарлық шаралармен сондай-ақ итке ұдайы дегельминтизация
жасау жұмысымен ұштастырылса, шаруашылықтарда 3-5 жыл ішіндс ... қой ... ... ... ... ... ... оны бағып-күтуден басқа оның ерекшеліктеріне орай
пайда болатын түрлі ауруларьша ... ... ... оны ... ... ... отыру да маңызды.
Эхинококкоз барлық ауыл шаруашылық малын және адамды ... ... ... және ... зиян ... ... ... әр 100 қаракөл саулықтан 11 қозы кем алынатыны және
қаракөл елтірісінің сапасының төмендейтіні аныкталды. Осы ... ... ... орта ... 2,1 кг ет, ... мен ... ... кем алынады
екен.
Сонымен, зерттеу жүмыстарының нәтижесінде тек кана ... ... ... ... экономикасына жылына орта есеппен 861,3 мың сом
зиянын ... ... Ал бұл ... ... басқа ірі қара, түйе
т. б. мал ауыратынын ... ... мал ... ... ... белгілі.
Қазақстанда және Орта Азия республикаларында адамның, ... ... ... ... ауруы басқа республикаларға
қарағанда жиі ... ... ... Қазақстан облысындағы қой эхинококкозының
таралуы 46 % құраған. Эхинококкозбен ең көп ... ... ... ... ... ... Жануарлар эхинококкозында
инвазия интенсивтілігі жануарлар жасы ұлғайған сайын өсіп отырған. Жас
қойларда 1-1,5 ... ... ... ... ... кездескен болса, ал жас шамасы 5 және одан ... ... ... бауырымен өкпесінің 80-100% көлемі
зақымданады. Эхинококкоз ... ... ... 52%, ... 48%, ... мен ... бір мезгілде шоғырлануы 43% көрсетеді. Жас
қойлардың органдары эхинококкоз цисталарының ... ... ал ... ... ... ... ... яғни
Батыс Қазақстан облысындағы қойлардың эхинококкозының эпизоотологиясында
негізгі рөлді 5 және одан ... ... ... алады. Себебі оларда
эхинококкоз цисталарының ... ... ... кездеседі.
М. Қибасов пен Я.М. ... ... ... ... қой мен түйе ... 40% шамасында тараған болса, кей
облыстарда ол 90 пайызға дейін жететіндігі ... ... және т.б ... ... ... ... ... сан-деңгейіне қарай Қазақстан жерін шамамен үш ... ... Ауру өте көп ... ... ... ... Жамбыл,
Оңтүстік Қазақстан, Батыс Қазақстан және Ақтөбе жатады. Бұл ... жер ... 34,3 ... ... да, онда малдың 53,4 пайызы
өсіріліп, халықтың 42,9% мекендейді. Осы өңірлерде ... ... ... ... 48,7 %, осы ... ірі қара малы 25,5%, ... иттері
17,4% зақымданатындығы тұжырымдалған. Атырау облысында эхинококкоз мүйізді
ірі қараларда 10,7–17,3% болса, қойда 3,4 – 25,2% аралығында, ... ... ... және ... ... ... Қазақстан
облысында мүйізді ірі қара эхинококкозбен зақымдануы 16,0 - 75,0 ... ... ...... ...... ... – 21,8-
70,0% деңгейінде ауытқиды екен.
В.И. Бондареваның пайымдауынша ... ... ... ... ... ... бола ... Оның пікірінше, қойлардың ... тек ... ... зақымдану себеп бола алады, бұндай зақымдану малда
ауру деңгейі 13,2% болғанда ғана байқалған және түрлі ... ... ... ... ... және т.б. байқалған.
З.В. Шумилинаның мәліметі бойынша Батыс ... ... ... 2223 бас қой, 783 бас мүйізді ірі қара және 79 бас ... ... ... ... ірі ... ... ... 57,7%-ға дейін, 1 жасқа дейінгі шошқаларда 25,3%-
ға ... ... 3-4 ... ... ... ... ... 68,2%
аралығында болған.
Н.Т. Кадыровтың мәлімдеуінше Ақмола облысының 9 ауданынан өлген және
сойылған қойлардың 689 бауырын және 304 ... ... ... ... ... бауырдың эхинококкозбен зақымдануы – 24,2-57,1%-ды
құраса, өкпеде – 36,3-45,4% аралығында болған. ... ... ... қара ... ... ... ... 3,9% деңгейде,
қойда – 21,5 тен 38,4%, шошқада - 8,1% болған. ... ... ... зақымдануы 9,2-25,0% деңгейінде ауытқып тұрады, ал түйелерде
– 29,7 – 50,0%- ды ... ... ... ... ірі қараның
эхинококкозбен зақымдану деңгейі 23,0-28,0%, қойда – 7,7-69,0%, шошқада ... ...... ... болған.
А.Д. Жилиннің еңбегінде Орталық Қазақстанда 47 568 бас қой, 2 609 бас
мүйізді ірі ... 237 бас ... және 238 бас ... ... ... ересек қойларда 7,5-29%, мүйізді ірі қараларда
–7-27%, ... ... ... ал жылқыларда анықталмаған.
Қазақстанның оңтүстік аудандарында ... ... ... 25 ... дейін болса, ал солтүстігінде 6 дан 30%-ға дейін ... ... ... ... ... ... ... зерттеулер
нәтижесі көрсеткендей мүйізді ірі қаралардың 12,1%-ы, қойдың –14,2%-ы,
шошқаның – 16,5%-ы эхинококкозбен зақымданғандығы ... ... Н.С. ... ... Орал ... ... бас қой эхинококкозға зерттелген. 2000 бастан астам әртүрлі жастағы
қой топтарының үлпершекті ... ... ... ... ... маңызды орынды 4-5 жастан жоғары қойлар алатындығы
анықталған.
1 жастан 2 жасқа дейінгі қозылардың 37947 ... ... ... зақымдануы 23,5% болса, ал 4 және одан жоғары жастағылардың 32695
үлпершекті ағзаларын зерттеу барысында, орташа зақымдану 51%-ды ... ... ... ... ... Шалменовтың мәліметі бойынша Батыс Қазақстан облысында 8910 ... ... 2013 бас қой, 1446 бас ... және 306 бас жылқылар тексерілген.
Тексерілген 2013 бас ... ... ... ... есеппен 25,5-60,5%-ды
құраған.
Эхинококкоздың алдын алу шаралары
Эхинококкоз ... ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Біріншіден, эхинококктың
иттің ішегінле өсіп-жетілу мерзімін анықтау, осы аурумен күресу шараларыньщ
ең тиімді және ... ... ... ... мал дәрігерлік ғылыми-зерттеу институтының (ҚазҒЗВИ)
кейбір ғалымдарынын осы аурумен күресу ... ... ... колданып, басшылыкка алуға келмейді. Өйткені олар
паразиттің белгілі ... ... ... ... мал ... технологиясының, осы өңірдіц
геоботаникалык, табиғи-климаттық ерекшеліктерін есепке ... ... ... (II. ... (1964), А. А. Зеньков (1972), М. ... (1975) ... ... ... ... ... мерзімі әр түрлі болып отыр (3 1—97 күн).
С. Кенжебаевтің (1987) зерттеулерінің нәтижесі Қызылорда ... бүл ... ... жылдын мезгіліие байланысты екенін көрсетіп
берді (жазла 41, қыста 49 күн) [4].
Екінші еске алатын жай эхинококктардың штаммдық ... ... осы ... мал мен ... оте кең ... ... ... бір табиғи ортада бүл паразит кейбір малдың түрлерінде ғапа
кездеседі. ... ... ... ... ... ғылыми жұмыстары
Қазақстанның оңтүстік-батысында эхинококктар каракөл ... ... ... ... қалыптасқанын, сөйтіп осы табиғи ортада
эхипококкоздың кеңінен таралуына себепкер болып ... ... ... ... ... эхинококктардың инвазиялық деңгейі койда
43,85 %, түйеде 48,88 %, ал ірі карада бұл көрсеткіш бар ... 4,5 ... Ет ... ... ж.ж. ... ... ор түрлі жастағы
1386 жылкыдан олар эхинококкоз ауруын кездестіре алмаған.
Ларвальді ... ... және ... ... малдың
жасына байланысты екенін көрсетті. Мысалы, бір жаска дейінгі қозы, тоқтылар
эхинококктармен 2,53 %, ал 5 ... ... қой - 28,64 % ... ... ... ірі қара эхинококктармен 2,48 %, ал 5 жастан аскан жануарлар
10,78 % ... ... ... ... 27,90 %, ал 7 ... ... ... 50 %-ы
эхинококкок ауруына көбірек үшырайды. Сөйтіп, неғұрлым малдыи жасы үлғайған
сайын, олардың эхинококктармен ... ... де өсе ... ... ... көрсеткіш қой мси түйеде сиыр мен жылкының қарағанда анағұрлым жоғары
деңгейдс тұратыны дәлелденді: қой мен түйенің бауыры (56,10 % және ... ал сиыр мен ... ... (47,68 %) эхинококкпен жиі зақымданады
екен.
Иттің ішек цестодтарымен (тениидтермен) ... ... ... қай ... ... ... Мысалы, иесіз (бұралкы) иттердің
42,18 %-ы ... ... ... ... ... ... 25,47 %-ы эхинококктармен, 15,09 %-ы мультицепстермен, 22,64 %-ы
тения гидатигендермен зақымданғаны дәлелденді. Бұдан ... ... ... 24-дс (17,19 %) аты аталған 3 түрлі гельминттердіц бір уақытта қосыла
кездесуі анықталды. Бірақ бүл ... ... ... жиі ... ... ... ... күрес шараларын жүргізгенде еске алған жөн.
Малдың эхинококктармен зақымдалу мерзімдері мен жиілігі ... мал ... ... ... ... ... қаракөл қой шаруашылығында ... ... ... ... ... бола ... ... барлық мезгіліндегі ауа жайылып
көшу, саулықты қоздату (көктемде), мал дәрігерлік ... ... және күз) және қой ... ... ... қой мсн қойшы
итінің белгілі жерлерде жиі-жиі ... ... ... ... ... ... ... 1980 — 1984 ... ... ... мынаны көрсетті: жемшөптің тапшылығы, ерте көктемдегі
ауа райының қолайсыздығы, қойдын жаз ... ... ауыр ... ... т. б. ... қойды көп шығынға ұшыратады. Көктемде қой төлдету, ... ... ... ... ... ... жақын орналасады. Осы
кезде қойшының иті өлген, амалсыз сойылған малдын өкпе, бауырын жеу арқылы
эхинококктарды ... көп ... ... ... -- 26,92, ... токсанда—41,93%) жүктырады. Осындай жағдайға койдың Ішкі органдарына
орналаскан эхинококк жылауығының личинкасы санының (43,85%) кеп ... ... ... қой ... кең ... ... алысырақ орналасады (100
пайызында жайлауда 30,87 кой бар). Көктемгі жас ... ... ... ... жылынуы қойдың өлімін 44,15 проценттен 21.66 процентке дейін
төмен түсіреді. Осыған байланысты иттің эхинококктармен зақымдалуы да ... ... (18 %). ... ерте коктемде эхинококктармен зақымдалған қойшы
иті енді ... ... суаг ... ... тағы ... жерлерді
эхинококк жұмырткаларымен ластай бастайды. ... ... ... ... ... ... тура ... күн сәулесі осы
жұмырткаларды жансыздандырып, өлтіреді. Соның нәтижесінде қой жылдыц осы
мезгілінде ... аз ... ... ... жерде, шөпте, суда ұзақ уақыт сақталып,
ауру тудыратын қасиетін жоғалтпайды. Бүл уақытта отарларды күзгі кырқым мен
дәрігерлік кой ... ... ... бағыттайды және осы жерде
отарлардың топтануы, иттердің эхинококк жүмыртқаларын шашу ... ... ... ... ... қой ... коп ... жағдай қазан мен қараша айларында өтетін күйек науқаны ... ... ... ... (кей ... жайлаудан мал күйсіз түскен
жағдайда) малдың ... ... сою ... ... ... ал иттің
эхинококктармен зақымдану дәрежесі ... Қыс ... ... ... ... қорада, қора маңында, суат басында, кысқы
жайылымда жүктырады .
Облыс шаруашылыктарында ірі қара ... ... ... ал ... жаздык-лагерлік жағдайларда үсталады. Аты аталған жерлерде бүл
жануарлар меи ... ... ... ... циклы
әлсізденеді. Эхинококкоз ауруының ірі карада аз болуына оның санының аздығы
да себеп ... ... кету ... ... ірі қара және ... зақымдау қасиеті малдың жасының үлғаюына қарай өсіп отырады.
Бүның мәнісі — эхинококкоз ауруы кобінесе қой мен ... ... және ... ит таратып отырады деген сөз иттің эхинококкоз, мультицепс және
тениия гидатигенге шалдығуы негізінен жыл мезгіліне және мал ... ... ... отардағы иттер бірімші тоқсапда
эхинококкпен 26,92 %, ... 7,69 %, ... ... ... екінші тоқсанда бүл керсеткіш барынша көбейді (ретіменен 41,22, 5К
және 35,48%). Үшінші ... ... ... ... күрт төмен
түскенін байқаған (ретіменен 8%, ! 2,5° о және 8 %,), ... ... ... ... аты ... ... шалдығуы қайтадан көтеріле
бастаған. Ауылдағы иесі жок иттердің аталған ... ... да ... әр ... негізінен жоғарыда көрсетілгендей болып
келеді, бірақ осы көрсеткіштердің деңгейі көп төмен ... ... ... ... интенсивті мал өсіру
технологиясы эхинококкоз зпизоотологиясына ... ... ... ... ... ... мал ... үшінші тоқсаннын соңы, сосын
төртінші тоқсанда, ал қойшы иті бірінші жоне екінші тоқсанда жұктыратындығы
дәлелденген.
Тұжырымдап айтқанда, ең ... цикл ... және ... ... Олай ... дәлел - - олардың жүғуы және жүғу қасиетінің жоғары
болуы осы мал организмдерінде ... ... ... ... ... тияпакты да ойдағыдай күрес жүргізу үшіп облыстың
(ауданың) мал дәрігерлері, медициналык ... ... ... араласуымен кемі 5 жылға арналған жоспар жасалынуы
тиіс. Шаруашылықтың мал дәрігерлік-санитарлық ... ... ... ... тағы да ... мал ... ... түрде есепке алынуы тиіс.
Итті дұрыс пайдалану шаралары.
1. ... ... ... ... ... фермаларындағы т. б. жерлердегі) барлық иттерді міндетті
түрде есепке алып тіркеу ... ... ... ... т. б. ... ... таралуына жол бермес үшін ... итін ... ... ... ... алдып-ала дегельминтизацияланбаған
басқа иттің әкелінуіне катаң түрде ... ... ... ... иттерін мал қораларының ішінде, азық-түлік қоймалары
маңында, жем-шөп сақталатын ... ... ... ... ... ... ... бір-бірден ғана ит ұстауға рүксат
берілуі ... ал ... ... ... пайдаланбаса да болады.
5. Ауыл маңындағы, шаруашылық ... ... ... ... ... (әсіресе ... ... ... жылына 4—5 рет өлтіріп, онан соц оларды ... ... ... ... ... ... кажет. Айтылып отырған іс-
шараларының жұмыс барысы арнаулы журналдарда уақытында тіркеліп отырғаны
дұрыс.
Итті ... Ауыл ... ... және ... тағы да ... ... қарсы күрес және олардан
сақтандыру шараларыи іске ... ... ... ... ... ... осы ауруды таратушы ретінде дегельминтизациялаудың ерекше мәні ... ... ... (ит, ... ... ... т. ... әр түрлі таспа кұрттарға қарсы бірнеше антгельминттср колданылып
келеді, бірақ солардыц бәрі ... ... міал ... ... ... алмайды.
III. Негізгі бөлім
Жалпы «Көктем» базарының Атырау ... ... ... ... ірі және ұсақ ... ... ... сараптауы бойынша сойыс малдарынан ұшалары мен ағзаларынан
әртүрлі аурулармен балаусалылығы ... ... ... ... ... ... деп табылған өнім, яғни адамды уландыратын
немесе оларда түрлі аурулар ... ... ... ... ... ұжымын тәжірибелі ветеринарлық дәрігер басқарады. Зертхананың
ветеринарлық мамандары сараптау нәтижесінің ... ... ... ... ... ... сараптау
зертханалары сапасыз өнімдерді тағамға жарамдысын залалсыздандыруға, өнімді
сатуға ... ... ... құқылы. Өнімдерді сату ... ... ... зертхана әкімшілігі айыппұл сала алады.
Егер де базарларға инфекциялық аурулар, сонымен қатар трихинеллез,
эхинококкоз, цистицеркоз, ... ... ... ... ... ... отырып, тез арада жұқпалы аурулармен күресу станциясына
хабарлайды.
Зертхананың штаттық құрамы ... ... ... ... ... зертханалары ет және ... кіре ... ... ... Ветеринариялық-
санитариялық сараптау ... ... ... ... бөлме, трихинеллоскоптар, ет және жануар майларын химиялық
зерттеу орындары ... ... ... ... ... мен шкафтар,
реактивтер болады.
Өзіндік зертттеулер
3.1. Материалдар мен ... ... ... орындау үшін келесі міндеттер қарастырылды:
- ветеринарлық санитарлық қарауды ұшада және ет ... ... ... ... ... сараптау;
- ет ұшаларынан сынама алып биохимиялық талдау жүргізіп, қорытынды
жасау.
Біздің қатысуымызбен ірі қара мал және қой ... мен ішкі ... ... ... ... ... ... ет ұшасы және ішкі мүшелер сонымен қатар ұшадан
алынған сынамалар болып табылды. Барлығы тамыз, қыркүйек, қазан айларында –
180 ірі қара ... 150 ... ... 136 қой еті ... ... ... қарауды ет ұшасымен ішкі мүшелердің ... ... ... ... ... ... ... ішкі
органдарды, ұшаны қарау қосымша зерттеу жүргізіліп, ... ... ... ... қатар еттің қай малдан алынғаны ауру малдікі, өлген
малдікі екендігін ... етті ... ... жасап, етте рН ... ... ... ... мыс пен ... ... зерттейді.
Еттен сынама алу тәртібі
Тексерілмекші әр ұшадан немесе оның, бөліктерінен 200 г ... ... ... ... және ... қалың етінен сынама алынады.
Сынаманы зертханаға ... оның әр ... ... қағазга орап, оған
қаламмен сынаманың атын, номерін жазады да жәшікке салады. Оны ... ... ... ... ... алынған жері, уақыты. Малдың,
түрі, ұшаның номері, сынама ... ... неге ... ... адам ... ... сезімдік зерттеу
Еттің сыртқы түрін анықтау. Тексеруді табиғи жарықта өткізген ... ... ... ... ... оның түciнe назар аударамыз.
Пальпациялау арқылы жабысқақтығын, еттің беткей және ... ... ... тілген жерге сүзгіш қағазды жапсыру арқылыё анықтаймыз .
Сонымен ... ... қан ... , ... ... ... етте кебу қабығының түci әлсіз қызғылт түстес, ал мұздатылған
ұшада қызыл түсті, майы жұмсақ кейбір ... ашық ... ... ... ет тiлiri ... ылғалды сүзгіш қағазды жапсырсақ ... ... әр ... түріне сәйкес eттің түстері: сиыр еті-ашық қызылдан-
күңгірт қызылға дейін; қой еті-қызыл түстен - ... ... ... ... еті ) қызғылт түсті болады.
Балаусалығы күмәнді ет ылғалды, әлсіз ... ... ... ... ... ... ... жапсырғанда сүзгіш қағазда таңба қалады, ал түci
күңгірт қызыл түсті болады, Мұздатылған еттің ... ... ... ет сөлі ... ... беті кепкен, қоңыр сұрғылт ... ... ... ... ... ет ... ылғалды, сүзгіш қағазда дымқыл таңба
калдырады, түci қоңыр түсті жабысқақ ... ... ... ... ... ... ет сөлі ... анықтау. Консистенциясын анықтағанда еттің ... ... сол ... етте ... ... болады. Осы шұңқырдың
қалпына келу жылдамдығына назар аударамыз. ... ... ... жері ... ... ... ... болған шұңқыр тез қалпына келеді.
Күмәнді балауса еттің кескен жеріндегі тығыздығы мен ... ... ... басқанда пайда болған шұңқыр біраздан соң (бip ... ... ... Майы жұмсақ ал ... етте ... ... ... еттің тілген жері босаң саусақпен басқандағы пайда болған ... ... ... Майы ... ал ... етте ... болып
келеді.
Иісін анықтау. Иісін анықтау үшін ең алдымен ... ... ... ... ... еттің жаңа тілігіндегі иісін ... оның ... ... ... бекіп тұрған бұлшық ет ұлпаларының
иісіне назар аударамыз. әр малдың балауса етінің иісі ... тән ... ... ... иісі ... қышқылды немесе көгерген иісті ... ... иісі ... ... ... ... ... шіріген иісті
болады.
Майдың жағдайын анықтау. Майдың жағдайын анықтағанда түріне, түсінe,
иісіне, түсіне майдың консистенциясына назар аударамыз.
Балауса сиыр майы ... сары ... ... ... ... ... үгіліп кетеді. Доңыз майы ақ немесе аздап қызғылт түсті
жұмсақ серпімді болып келеді. Қой майы ақ ... ... ... ... ... иісі ... ... тиіс. Ұшадағы немесе еттегі май
күмәнді балаусалы болғанда, сұрғылт күңгірт түсті ... ... ... ... майының үстінгі қабаты зеңденіп, иісі қышқыылды ... ... ... ... ... ... ... сондайЌақ буын беткейінің жағдайына назар
аударамыз.
Балауса ... ... ... ... буын ... ... жылтыр болып келеді. Мұздатылған етте ciңip жұмсақ, былжыр ашық-қызыл
түсті болып келеді. Күмәнді балауса ... түсі ... ... ... ... ... Бұзылған ciңip жұмсарған сұрғылт түсті, буын
беткейлері кілегейлі болып ... хош ... мен ... ... Ол үшін пicipiп
сынауды қолданамыз. 20 г фаршты 100 мл ... ... iшінe ... үстіне 60 мл
дистилденген су құямыз да , оны мұқият араластырып сағат шынысымен жауып су
моншасына ... ... ... 80-85 С ... қайнаған кездегі
колбадан шығып жатқан будан анықтаймыз. Одан ... ... 25 ... 20 мм-лік цилиндрге 20 мл сорпаны құйып алып, көзбен қарау арқылы
мөлдірлік ... ... ... сорпасы хош иісті тұнық немесе мөлдір болып келеді.
Балаусалығы ... ... ... ... емес немесе лайланған, ал бұзылған
еттің сорпасы лайланған, иісі өткір, жағымсыз болып сорпада үлпек денелер
кездеседі.
Етті биохимиялық талдау
Бактериоскопия. ... ет ... ... ... ... ... батырылған тампон мен күйдіріп стерилдеген соң,
стерилді қайшымен 2,5х1,5х2,5 ... ... қиып алып ... ... ... түрлі таңба аламыз.
Жағындыны ауада кeптipiп, Грам әдісмен бояймыз да ... ... ... ... ... ... ... немесе бірен-сараң (10дейін ) шар
және таяқша тәрізді микроб денешітері кездесіп, бұлшық ет ... ет ... деп ... ... 30-ғa дейін шар және таяқша тәрізді микроб денешітері
кездесіп, бұлшық ет ұлпасының ... ... ... ... сызықтары
көрінбей ядро ыдыраған болса ондай ет күмәнді ... ет деп ... ... шар және ... ... ... ... 30-дан көп
болып, ұлпаның ыдырауы байқалып ядро мен ... ет ... ... етті ... ет деп ... май қышқылдарының санын анықтау. Бұл әдіс етті сақтау барысында
бөлінетін ұшпалы май ... және оның ... ... ... ( КОН ) ... ... барысы: 25 г ет фаршын дөңгелек колбаға саламыз.
Оның үстіне 150 мл 2%-тік ... ... ... ... ... ... ... кейін тығынын жабамыз. Мұздатқыштың астына
250 мл ... ... ... бұл ... ... 200 мл-ге дейін
белгілі.Келесі колбаға 200 мл дистилденген су жиналғанша бастапқы ... суды ... оның ... ... май ... ... айдау барысында колбаға жиналган барлық дистилді ерітнді 0,1Н калий
гидроокисімен немесе натрий гмдроокисімен индикатордың ... ... ... титрленеді. Осындай жағдайды пайдалана отырып ... ... ... ... ... анықтау арқылы бақылау
анализін қатар жүргізугe болады.
100 г етке ... ... ... ... арқылы ұшпалы май
қышқылдарының (ХҚ санын төмендегідей формуламен анықтауға болады:
Х= (АВ) х К х 5,61 х ... А-200 мл ... ... ... жұмсалға 0,1Н КОН-
тың немесе NaOH-тың мөлшері, мл.
В -200 мл дистилденген ерітіндіні бақылау анализі кезінде ... 0,1Н ... ... мл .
К -0,1Н КОН титріне түзету.
5,61-0,1Н ерітіндідегі КОН-тың мөлшері,мг.
М - сынама мөлшері, г.
Екі ... ... ... ... ... ... ... нәтижесін көрсетеді. Есептеуде ... ... 0,01мг ... ... ... Балаусалы етте (М) яғни калий
гидроокисінің, мөлшері 4 мг дейін болады. Балаусалығы күмәнді етте - ... ... етте - 9-дан ... ... ... ... ... реакциясы. Реакция ет бұзылған кездегі
ақзаттың ыдырауы барысында түзілген өнімдерді анықтауға бағытталған.
Реакция барысы: ... г ... ... үстіне 3 мл дистилденген су
құямыз. Пробирканы 2-3 рет ... ... одан ... ... ... ... ... сүзіп алып, судың ағысында cyытамыз. Келесі пробиркаға
сүзілген сорпадан 2 мл кұйып алып, ... 3 ... 5 % ... ... ... ... ... 5 минутқа қоямыз.
Балауса еттің сүзінді сорпасының түсі мөлдір немесе сәл күңгірттеу
болады.
Күмәнді балаусалы ... ... ... ... денелер болады.
Бұзылған еттің сүзінді сорпасының түсі ... көк ... ... тәрізді
болады.
Аминді-аммиак азотының мөлшерін анықтау. Колбаға 10 мл 4:1 ... ... оған 40 мл ... су және 3 ... ... спирттегі ерітіндісін косады. Қоспа 0,1Н ... ... ... ... ... ... да, ... 10 мл
формалин (фенолфталеин бойынша бейтараптандырылған) косылады. ... ... рет 0,1Н ... натр ... ... ... түске
боялғанша титрлейді. Аминді-аммиак азоттың 10 мл сығындысындағы мөлшері
(х,мг) ... ... ... 2 рет титрлеуге жұмсалған сілтінің мөлшері.
Балауса етте амминді-аммиак азоттың мөлшері - 1,26 мг; ... етте ... мг; ... етте -1,68 мг ... ... ... ... анықтау. Ет бұзылган кезде оның құрамындары
ақзат ыдырай бастайды, соның нәтижесінде аммиак бос түрінде бөлініп шығады.
Несслер ... осы бос ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Жұмыс барысы: Ол үшін пробиркаға 1:4 ... ... 2 ... ет ... ... Оның ... 10 тамшы Несслер реактивін
тамызамыз.
Егер ... ... ... ... - ... ... сары ... балауса етте-қызғылт сары түсті; бұзылған етте қызғылт түсті болып,
пробирка ... ... ... ... ... ... ... ақзат ыдырауы кезінде түзілетін
өнім болып табылады. Реакция газ ... ... ... ... ... ... түсті күкіртсутектің түзілуіне ... ... ... ... ... ... кездеседі (тері мен
ұшада). Ал еттің басқа жағдайдағы шіруінде күкіртсутек пайда болмайды.
Колбаға немесе қысқа пробиркаға 258-30 г ет ... ... ... саламыз. Пробиркаға қорғасын ерітіндісіне малынған сүзгіш қағазды
бекітеміз. Қағаз етке пробирканың қабырғасына ... ... ... ... 15 ... ... одан кейін барып нәтижесін анықтайды.
Егер етте күкіртсутек болмаса қағаз таза, ақ ... ... Егер ... бар ... ... ... қоңыр немесе күңгірт коңыр түске
боялады. Егер етте күкіртсутек аз ... ... ... ... ... ал көп болғанда қағазда күкіртсутек қорғасын ... ... ... ... 2 ... ... мен оны талдау
1- кесте 3 ай ішінде ветеринарлық санитарлық сараптау зертханасына
келіп түскен жануарлар ұшалары ұшаларының эхинококкпен шалдығу деңгейі
| | | | ... |ірі қара мал ... |Қой |
| | | | ... |12 |4 |8 |
| | | | ... |18 |7 |17 |
| | | | ... |16 |4 |11 ... |n=46 |n=15 |n=36 |
2 ... Етті ... ... ... |Сезімдік көрсеткіштер |
| | ... | |
| ... ... ... ... |Май |Сіңірдің |
| ... ... | ... |дың ... |
| | | | ... | |
|1 ... ... |Серпімді, | | | |
| ... ... | | ... ... |байқалады. ... ... ... ... ... |
| | ... орны | | ... ... |
| | |тез ... | | ... ... |
| | ... | | | |
|2 ... ... ... ... ... |
|3 |сондай ... ... ... ... |
|4 ... ... ... тән|ақшыл |сондай |
|5 |сондай ... ... ... ... |
|6 ... сәл ... |қышқыл, |ақшыл ... |
| ... ... сау ... ... ... аздап |
| |жабысқақ, ет ... ... | ... |
| ... ... ... | | ... |
| ... жап ... ... 2-3| | ... буын |
| ... таңба |минут ішінде, | | ... сәл |
| ... ... мен ... | | ... |
| | ... ... | | ... |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
| | ... | | | |
|7 ... мөлдір |Серпімді, | | | |
| ... ... | | ... ... |байқалады. |басқандағы |өзіне тән|ақшыл ... ... |
| | ... орны | | ... ... |
| | |тез ... | | ... ... |
| | ... | | | |
|8 ... ... ... тән|ақшыл |сондай |
|9 |сондай ... ... ... ... ... ... ... |өзіне тән|ақшыл |сондай ... ... ... келсек, сезімдік зерттеулер барысында
эхинококкоз деп танылған барлық ... ... мен ... байқалса, ал ірі қара және қой ұшаларының бүйрегімен ... ... ... зерттеулер барысында ірі қарада 11,
шошқада 4, ал қойдың 7 ... ... ... ... ... қой және ірі қара ұшаларының микробпен ... ... ... ... ... ірі ... 13, ... 4,
ал қойдың 7 ұшасы теріс нәтиже берді. Күкірт қышқылды мыс ... ... 10, ... 4, ал ... 7 ... ... ... екендігін
көрсетті.
Жануарлар ұшаларынан алынған сынамалардың пероксидазаға және ... оң ... ... ... тірі ... ... ... ұшаларының ауру малдан алынғандығын көрсетеді. Ал ... ... мыс ... сынама қойғанда лайлы болуы сынама ... ... ... ... МЕН ... және зертханалық зерттеулерді қорытындылай келе мынадай
тұжырымдар мен ұсыныстар жасалды:
1. Bетеринарлық ... ... ... ... келіп
түскен жануарлар ұшаларында ветеринарлық ... Ф-2, ... ... тексеру.
2. Ұша мен ішкі органдарда ... ... ... ... және ... талдау, протокол құрастыру, сараптау
актісін беру.
3. Эхинококке шалдыққан жануарлар ұшалары инвазияның таралу деңгейіне
қарай, егер ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылса, ал терең түрінде ағзалар өтелденеді немесе мал өте
арық болса ... ұнын ... ... ... баға беру ... ... ұшаларда
органолептикалық көрсеткіштеріне ... ... ... ... ... ... малдың ұшасын органолептикалық және биохимикалық ... оны ... ... ... ... Қала ... иттерді қатаң тізімге алып, дегелминтизация
шараларынмұқият жүргізу.
4 Bетеринарлық санитарлық сараптау ... ... ... ... ... ... ... тізімі
1. Калашников А.П., Мысик А.Т. Результаты исследований и задачи науки по
повышению качества ... ... М.- ... 1982. 300 ... ... Х.С., ... В.А. и др. ... экспертиза с
основами технологии переработки продуктов животноводчества. М.: Колос.
1981. 361 с.
3. Житенко П.В., ... М.Ф. ... ... ... ... Москва. 2000. 289 с.
4. Житенко П.В. Устименко Л.И. ... по ... ... ... М.: ... 1976. 275 ... Житенко П.В. «Технология продуктов убоя животных». М.: ... ... ... ... П.В., ... М.Ф. и др. ... ... продуктов животноводства. М.: Колос. 1989. 237 с.
7. Макаров В.А., Боровков М.Ф. и др. Практикум по ... с ... ... ... ... М.: ... 1987. 341 ... Житенко П.В., Ильясов Б.К. и др. Ветеринарно-санитарная экспертиза,
стандартизация и сертификация продуктов. 2 том. ... 2003. 301 ... ... П.В., Боровков М.Ф. и др. Справочник по ветеринарно-санитарной
экспертизе продуктов животноводства. М.: Колос. 1980. 421 с.
10. Макаров В.А., ... В.П. И др. ... ... ... технологии стандартизации продуктов животноводства. М.: ВО
Агропромиздат. 1991. 389 ... ... А.П. и др. ... ... ... ... ... Алма-Ата. Кайнар. 1988. 267 с.
12. Эрнст Л.К., Вальдман Э.К. и др. ... ... и ... ... животноводства. М., ВО Агроиздат. 1988. 189 с.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жылқы етін консервілеу технологиясын жетілдіру және рецептурасын құрастыру82 бет
Жануарлардың эхинококкозына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар32 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Бірнеше түлікке ортақ пастереллез ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет
«Ботулизм ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»31 бет
«бұзау аусылы ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»37 бет
«Шин-Лайн» балмұздақ фабрикасында технологиялық қондырғыларды санитариялық өңдеу57 бет
«Шошқаның тілме ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»29 бет
Ірі қара фасциолезіне қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар34 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь