Гиподерматоз ауруы және қоздырғышы

Кіріспе
II. Әдебиетке шолу
Гиподерматоз ауруы және қоздырғышы.
Гиподерматоз балаңқұрттарының өсіп . өнуі.
Гиподерматоз ауруының сырт белгілері.
Гиподерматоз ауруын анықтау әдістері.
Гиподерматоз ауруының емі.
III. Негізгі бөлім: Гиподерматоз кезінде сойыс өнімдерін ветеринарлық . санитариялық сараптау және санитарлық бағалау.
1.1. Гиподерматоз кезінде сойыс өнімдерін сезімдік зерттеу.
1.2. Зертханалық зерттеу әдістері.
1.3. Гиподерматоз ауруының алдын . алу, сақтандыру шаралары және санитарлық бағасы.
IV. Қорытынды бөлім
V. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
VI. Қосымшалар
Мал шаруашылығы халқымыздың ежелден келе жатқан ауыл шаруашылығының негізгі саласы. Мал өнімдері халқымыздың басты тағамы болып саналатыны белгілі.
Ауыл шаруашылығындағы басты мәселенің бірі дайын өнімдердің сапасынкөтеру болып табылады, әсіресе ол адам тағамына пайдаланатын өнімдер үшін өте қажет. Тағамдық шикізат өнімдерінің сапасын анықтауда малдәрігерлігі мамандарының орны ерекше.
Мал өнімдерін дайындау барысында, өңдеуде, тасымалдауда, сақтауда және базарда сатқанда малдәрігерлік – санитариялық сараптау жүргізіледі. Дұрыс ұйымдастырылған және жауапты жүргізілетін малдәрігерлік – санитариялық бақылау жұмыстары биологиялық құндылығы жоғары тағамдық өнімдердің шығарылуын қамтамасыз етумен қатар, адамды мал өнімдерінен жұғатын аурулардан сақтайды.
Шаруашылықта, сондай – ақ ет комбинаты тоңазытқыш, темір жол, базардағы малдәрігерлік – санитариялық сараптау лабораторияларында, тағы басқа орындарда жұмыс атқаратын малдәрігері мамандарына үлкен жауапкершілік жүктеледі.
1. М.С. Сабаншиев, - «Паразитология және жануарлардың инвазиялық аурулары», - Алматы: «Дәуір»,2011ж.
2. А.А. Непоклонов, - «Болезни животных, вызываемые оводами», - Москва: «Колос»,1980г.
3. Т. Сайдулдин, - «Орысша – қазақша малдәрігерлігі сөздігі», - Алматы: «Қайнар»,1993ж.
4. В.Н. Бисли, - «Хозяино – паразитарные отношения при заражении подкожными оводами крупного рогатого скота», - Паразитология,1968г., №3.
5. В.А. Поляков, У.Я. Узаков, Г.А. Веселкин, - «Ветеринарная энтомология и арахнология», - Москва: «Агропромиздат»,1990г.
6. В.М. Дмитриев, - «Гиподерматоз крупного рогатого скота в Якутской АССР и причиняемый им экономический ущерб», - Труды ВНИИВС. Тюмень,1965г.
7. Д.И. Благовещенский, С.Н. Павловский, - «К биологии кожного овода Hypoderma bovis De Geer и меры борьбы с ним», - Изв. по прикл. энтомологии,1930г.
8. Д.И. Благовещенский, Г.В. Сердюкова, - «К биологии кожного овода Hypoderma bovis De Geer и организации борьбы с ним в Закавказье», - Паразитологический сборник зоологии института АН СССР,1936г.
9. К.П. Андреев, - «Ветеринарная энтомология и дезинсекция», - Москва: «Колос»,1966г.
10. М.В. Воронин, - «Оводы и меры борьбы с ними», - Москва: «Колос»,1964г.
11. М.В. Дегтярев, Д.В. Ненюков, - «Овод домашних животных и борьба с ним», - Москва: «Ленинград»,1931г.
12. К.Я. Грунин, - «Личинки оводов домашних животных СССР», - Москва: «Ленинград»,1957г.
13. К.Я. Грунин, - «Подкожные оводы», - Фауна СССР,1962г.
14. CH. Boulard, J. Soria, - Possibelite demploi de la reaction d’hemagglutination passiye pour le diagnostic de l’hypodermose en utilisant comme antigene une collegenase brune extradite des larves de ler stade Hypoderma lineatum, - C.R. Acad. Sci.,1970, D-270, N 15.
15. А.С. Мустафаевғ – «Особенности динамики развития подкожного овода крупного рогатого скота в Азербайджанской ССР», - Ветеринария,1960г.
16. К.А. Бреев, - «Борьба с кожным оводом в Западной Европе и США», - Москва: «Ленинград»,1956г.
17. С. Қырықбайұлы, Т.М. Тілеуғали, - «Ветеринариялық – санитариялық сараптау практикумы», - Алматы: «Агропромиздат»,2007ж.
18. К.И. Абдуладзе, - «Паразитология и инвазионные болезни сельскохозяйственных животных», - Москва: «Агропромиздат»,1990г.
19. kk.wikipedia.org/wiki/Бөгелек.
20. Г.И. Куничкин, - «Насекомые возбудители и переносчики болезней сельскохозяйственных животных», - Алма-ата: «Қайнар»,1989г.
21. З.К. Көжебеков, - «Мал аурулары», - Алматы: «Қайнар»,1989ж.
22. Оқыра – Уикипедия, Қазақша Ашық Энциклопедия. Бөгелек – Уикипедия.
23. Н.В. Демидов, - «Гельминтозы животных. Справочник», - Москва: «Агропромиздат»,1987г.
24. Қ. Мухаметалин, - «Малдың паразит аурулары», - Алматы: «Қайнар»,1973ж.
25. Н.Т. Кадыров, - «Паразитология и инвазионные болезни животных», - Астана,2000г.
26. Ж.С. Сматов, А.М. Дубицкий, - «Қос қанатты қан сорғыш насекомдар», - Алматы: «Қайнар»,1966ж.
        
        Жоспар:
Кіріспе
II. Әдебиетке шолу
Гиподерматоз ауруы және қоздырғышы.
Гиподерматоз балаңқұрттарының өсіп – өнуі.
Гиподерматоз ... сырт ... ... анықтау әдістері.
Гиподерматоз ауруының емі.
III. Негізгі бөлім: Гиподерматоз кезінде сойыс ... ... ... сараптау және санитарлық бағалау.
1. Гиподерматоз кезінде сойыс өнімдерін сезімдік зерттеу.
2. Зертханалық зерттеу әдістері.
3. Гиподерматоз ауруының алдын – алу, сақтандыру шаралары және ... ... ... ... ... ... Қосымшалар
Кіріспе
Мал шаруашылығы халқымыздың ежелден келе жатқан ауыл ... ... Мал ... ... басты тағамы болып саналатыны
белгілі.
Ауыл шаруашылығындағы басты мәселенің бірі ... ... ... ... ... ол адам ... пайдаланатын өнімдер
үшін өте ... ... ... ... ... ... ... орны ерекше.
Мал өнімдерін дайындау барысында, өңдеуде, ... ... ... ... ...... ... жүргізіледі.
Дұрыс ұйымдастырылған және ... ... ...
санитариялық бақылау жұмыстары биологиялық ... ... ... шығарылуын қамтамасыз етумен қатар, адамды мал ... ... ... ... – ақ ет ... ... ... жол,
базардағы малдәрігерлік – санитариялық сараптау лабораторияларында, ... ... ... атқаратын малдәрігері мамандарына үлкен жауапкершілік
жүктеледі.
Малдәрігерлік – санитариялық бақылаудың жүргізілетін орындары жағдайы
мен жұмыс ерекшеліктеріне орай ... ... ... ... мен ... талап етіледі.
Республикада мал басын көбейту және ... ... ... ... ... кедергілер келтіруде. Қазіргі кездегі мал сою
орындарының жетіспеушілігі малды көбінесе үй ... сою, ...... ... толық сақтамау инвазиялық ауруларға
үлкен әсер ... ... ... ... малдарда аурудың клиникалық белгілері,
сипаты көп жағдайда уақытылы ... ... да ... оларды анықтау қиынға түседі. Инвазиялық аурулардан мал өлім –
жітімге ұшырайды немесе ауру созылмалы түрде өтіп малдан ... ... мен ... төмендеуіне байланысты ... ... зиян ... ... ... созылмалы өтуіне байланысты ауырған
малдардың бірте – ... қоңы ... ... ... ... етінің, жүнінің сапасы төмендейді, сүт беруі азаяды немесе сүттің
бөлінуі мүлде тоқтайды. ... ... және ... ... ... кей ... ... қысыр қалады.
Көптеген ғалымдардың зерттеуі бойынша гельминт жұмыртқаларымен
зақымданған малдардағы витаминдердің ... ... ... ... ... ... ас ... жүйелері бұзылу салдарынан денедегі
биохимиялық реакция дұрыс жүрмейді. ... ... ... ... ... ... ... мал ағзасына механикалық
және уытымен әсер етеді. Ағзаның кілегей ... ... ... ... ... бұзып, қанталатып, жара пайда болуына және
қабыну үрдісінің дамып, ағзаларының қызметінің бұзылуына әкеп ... ... ... дайын белоктармен, витаминдермен,
амин қышқылдарымен, басқа да қоректік заттармен қоректенедң, макроденедегі
бұл заттардың жетіспеушілігіне себеп ... ... ... ... Гельминттер орналасқан ағзаның қызметін, зат алмасуын ... ... ... олардың морфологиялық тұрғыдан өзгеруіне
мәжбүр етеді.
Ветеринарлық – санитариялық сраптаудың мәні – ... мал ... ... құндылығына қарай сапасын анықтап,
осыған байланысты сауда жүйесіне түсетін өнімнің құндылығына ... ... ... ... ... ... жұмысымның мақсаты – халықты сойыс өнімдерінен жұғатын,
соның ішінде гиподерматоз ауруынан сақтандыру және бұл ауру ... ... ... – санитариялық сараптау жүргізу болып табылады.
Осы курстық ... ... ... ... міндеттер
айқындалады:
➢ Гиподерматоз ауруы туралы толықтай мәліметтерді қамту.
➢ Бұл ауру кезінде сойыс өнімдеріне сезімдік, ... ... ... ... байланысты санитарлық баға беру.
➢ Ең бастысы гиподерматоздан сақтандыру шараларын қарастыру.
II. Әдебиетке ... ... және ... ... ... ... (2011), гиподерматоз бөгелек
балаңқұрттары тудыратын, ... ... ... ... азып –
тозуымен және оқыра орналасқан терінің қабынып, өзгеруімен сипатталатын ірі
қара малының ... ... ... ірі ... тері ... ... туысына жататын бөгелектер.
Гиподерматозбен негізінен ірі қара мал (оның ішінде ... ... ... ... ... ... да ... сирек жағдайда
ауру қоздыра алады.
Ірі қара ... ... ... bovis – ... тері ... балаңқұрттары және Hypoderma lineatum – оңтүстік тері асты
бөгелегі (өңештік) қоздырады.
Hypoderma bovis ... ... ал ... lineatum ...... аймақтарында кездеседі, сондықтан оны оңтүстік ... те ... bovis - ... ... дене тұрқы 13-15 мм. Денесі
түкті, басындағы түгі сары ... ... екі көзі мен ... ... 3 ... ... және екі қысқа мұртшалары бар. Ауыз ... ... ... алдыңғы және артқы жақтары ашық сары түкті, ... өара ... бал ... ұқсас. Құрсақ жағының орта шені қара түкті,
арт жағы қызғылт сары ... ... ашық ... түсті.
Hypoderma lineatum – дене тұрқы сәл кішірек – 11мм. Оның ... алды сары ... арты – ... сары ... ал ... ... ... 3 буылтыұтан, ал құрсақ жағы 5 буылтықтан ... Оның ... қос ... бар. Жетілмеген екінші жұп қанаттары ызылдауық үн
шығарады.
А.А. Непоклоновтың айтуы ... (1980), ... – тері ... ... ірі қараның жасырын өтетін ауруы. Ол ... ... ... өнім ... ... ... ... қабынуымен сипатталатын ауру. Ірі қараның тері асты бөгелектері қос
қанатты жәндіктердің ... ... ... Олар ... ... ... Hypoderma Latreille тұқымына
жатады. Ірі қарада бұл тұқымдастықтың екі түрі кездеседі. Hypoderma ... Geer – ... тері асты ... ... lineatum De Villers ... тері асты ... ... мәліметі бойынша (1993), ірі қараның ... ... ... ... ... туыстығының Hypoderma
bovis (үлкен тері асты жұлын бөгелегі) және Hypoderma lineatum (кіші ... өңеш ... ... тері асты ... ... ... ... сүйенсек (1968), гиподерматоз Қазақстанның
ірі қара малдарында, әсіресе Орталық, Солтүстік, Батыс өңірлерінде кеңінен
таралған ауралардың ... ... ... ... қой, ешкі, жылқы,
сиректеу жағдайда адамда табылғаны ғылымға мәлім. Табиғи жағдайда жайылымда
болған ... 3 ... ... ... ауруға шалдығу деңгейі
өте жоғары. Күзден қысқа дейін туған ... ... ... ... ... ... ... ветеринариялық мамандардың
қадағалауынсыз әкелінген және жергілікті жердегі ауру мал себеп ... ... ... ... (1990), ... ... ... кездесетін ауру. Көбінесе бұл ауру ірі қарамен бірге бағылған
жылқыларда ... Ірі ... ... ... да ... ... пайда болуы мүмкін.
У.Я. Узаковтың мәліметі бойынша (1990), ... ... ... ... ... ... Бұл ауру бөгелектердің ұшу кезеңінде ... ... ... баққанда кездесуі мүмкін. Бұл инвазияның ... ... ... ... ... ... ... айтуы бойынша (1990), оқыра – сиырдың инвазиялық
созылмалы ауруы. Қоздырғышы –  Hypoderma ... ... ... ... ... ... буйвол, қодас, зебу, жас
мал ауырады. Жылқыда сирек кездеседі. Оқырамен ауырған малдың сүті, салмағы
кемиді. ... ... мал ... ... ... терісінің
сапасы 30 – 50%-ға төмендейді.
Гиподерматоз балаңқұрттарының өсіп – ... ... ... ... болсақ (2011), оқыра
бөгелектерінің өсіп – өнуі бір ... ... ... ұрғашылары ұрықтанған
соң ірі қараның шабына, аяқтарына көптеген жұмыртқа салады. H.bovіs ызыңдап
ұшып жүріп, ... ... ... ... ... ал ... ... жатқан малға жасырын ... ... ... ... ... – 800-ге жуық жұмыртқа салады. Қолайлы
жағдайда бөгелек жұмыртқаларынан І сатыдағы балаңқұрттар ... ... ет пен ... ... ... ... соң H.bovіs балаңқұрттары ірі
қан мен жүйке тамырларын бойлап, ... ... ... ... ... ... соң ... аралық ұлпаға еніп, жұлынның ... ... ... Ал, тері ... енген H.lіneatum балаңқұрттары өңешке жылжып,
өңештің кілегей қабатының астына барып орнығады.
Өңеш пен жұлында балаңқұрттар 5-6 айдай мекендейді. Сонан соң, ... ... ... мен бел тұсына қарай жылжып орын ауыстырады. Тері астына
жеткен І балаңқұрттың ... ... ... ... ... одан әрі ... оттегі керек. Сол себептен де олар теріні
тесіп, 1-8 тәуліктен соң түлеп, ІІ сатыдағы балаңқұртқа айналады. ... соң ІІІ ... ... ... Бұл ... балаңқұрттар
терідегі тесік арқылы жерге түсіп, 1-2 тәулік ішінде топыраққа ... ... ... ... 20-40 ... бөгелектің ересектер
дамып,
қанаттары кепкен соң ұша бастайды.
Т. Сайдулдиннің ... ... (1993), ... ... ... негізінен жабық үлгідегі ірі қара мал ... ... ... гиподерманың мал басын көп қамтуы ... ... ... уақытылы немесе сапасыз ... ... ... мен ... ... ... ... болады.
Ересек бөгелектің жаппай ұшуы желсіз, тынық жылы және ашық ... ... ... Бұл ... мал қатты тынышсызданып, құйрықтарын
көтере бас сауғалап көлеңкелі ағаш немесе суға ... ... тері ... әр ... ... ал кіші түрі екеу – ... ... салады.
Жылына 1 генерация ұрпақ береді. Жазы ыстық, құрғақшылық ... ... ... Дмитриевтің ақпаратына сүйенсек (1965), ұрғашы бөгелек маусым ... ... ... соң 1 – 2 ... ... ... қонып 800 (H.
bovіs), 450 (H. ... ... ... ... 3 – 5 ... дернәсіл
дамиды да, ол мал терісін тесіп, тері астына енеді. Мұнда күрделі ... рет ... ... ... арқа ... ... 3 – 5 ай мекендейді.
Дернәсіл тұрған жер ... ... ... ... болады. Бұдан жерге
түскен дернәсіл топыраққа еніп, 20 – 60 күнде ересек бөгелекке айналады.
Д.И. ... мен Е.Н. ... ... ... 13,5 – ... және 53-73 ылғалдылықта
қуыршақтану фазасының ... ... ... – 24-30күнге, өңеш
бөгелегінде – 27-30 күнге тең. Ал, 10-2температурада және ... 34-44 ... ... ... ... ... (1965), Алтай төңірегінде мамыр
айында қуыршақтанған балапанқұрттан бөгелек 34-40 күннен кейін ұшып шығады,
маусым ... ... 31-36 ... ... ұшып ... ... дерегіне сүйенсек (1966), оқыра Қазақстанның барлық
облыстарында кездеседі. Бұл ... ірі қара ... ... ... Оған ... жас мал ... ... жеке шаруашылықтар оқыраға
қарсы тиісті ... ... ... ... келесі жылдары оқыра
жаппай таралуы мүмкін. Оқыра бөгелегі өте ... Бір ... ... ... 800-ге ... жұмыртқа шашып, 30-40 малды ауруға шалдықтыра алады.
В.М. Дмитриев бойынша (1965), Якутияда қуыршақтану фазасының созылуы
24-49 ... ... Дорж ... (1968), ... ... фазасы орта есеппен
47,5 күнді құрайды.
В.Ф. Галаттың ақпараты бойынша (1966), ... ... ... ... ... ... қуыршақтану фазасы - 39,7 күнге, маусым
айында түскен балапанқұрттың қуыршақтануы - 32,2 күнге, ...... ... – 50,7 ... созылады.
Г.И. Куничкиннің мәліметі бойынша (1970), Қазақстанның (ССР) Шымкент
және Алматы облыстарында ІІІ сатыдағы балапаңқұрттарының қуыршақтану уақыты
48 сағатқа, ал ... ... ... мен балапаңқұрттардың түсу
уақытына байланысты қуыршақтану фазасының созылуы 16 – 44 ... ... ... ... ... (1958), ... аймақтарында
балапанқұрттардың қуыршақтануы 15температурада бір күнде өтеді. Ал,
жазғы жайылымдарда 10 температурада 3 ... ... ... ... ... – сәуір айларында 88 күн, мамыр – маусым айларында
24 күн.
А.П. Камарлидің мәліметіне сүйенер ... (1970), бұл ... ... 3-5 ... ал ... ... 27-47 ... Сомовтың дерегі бойынша (1970), Красноярск өлкесінде өңеш
бөгелегінің қуыршақтану фазасы орта ... 31 күн, ... ... ... күн. Бұл ... ... ... өңеш бөгелегінің қуыршақтану
фазасы жұлын бөгелегіне қарағанда уақыты қысқалау.
W. Bevan мен E. Edwards ... ... (1951), ... ... ... балапанқұртының жануардың тері астына ену қатынасы әр түрлі
мезгілде келесідей: 5-ші наурызға дейін – 100:0, 10-шы ... ... ... 1-ші ... ... – 50:50, 5-ші ... ... – 5:95, 10-шы
мамырдан кейін – 0:100.
Гиподерматоз ауруының сырт ... ... ... ... (2011), ұшып ... ... қорыққан мал тынышсызданып, жөңді жайылмай мазасызданады, қораға,
көлеңкелі жерге, орман – су сағалап ... ... суға ... ... Осының
әсерінен мал арықтайды, сауын сиырларының сүті кемиді. ... ... ... қуып ... ... ... жайылымда жатқан жерінде терінің
түгіне жұмыртқаларын жапсырып кетеді. 3-7 тәуліктен кейін жұмыртқалардан
шыққан балаңқұрттар теріге ену ... мал ... ... шелі ... ... жұлынға немесе өңешке жеткенде, ал
кейін арқа тері астына ... ... ... ... ... ... ... балаңқұрттар шоңданай ... ... ... жатқан мал орнынан әрең тұрады, жүргенде арт жағы
шойқалаңдайды. Ал, өңеші зақымдалып, эзофагитке ұшыраған мал жем- ... ... ... өңеш ... ... ... Аурудың кейінгі сатысында
малдың жотасы мен белінде кішірек түйіндер пайда болады. ... соң ... ... ... бар ... айналады. Балаңқұрттар өскен сайын
төмпешік ішінен жалқаяқ шығып, маңындағы түкті желімдеп тастайды.
Жалқаяқтың әсерінен малдың арқасы жасыл сары түске ... ... ... ... ... бар, ... көргенде мал ауырсынады. Бір
малдың арқасында орта ... 50-150 ... ... мүмкін. ІІІ
сатыдағы балаңқұрттар жерге түскен соң, алқадағы төмпешік бірте-бірте
дәнекер ұлпамен ... ... ... ... ... ... сапасы өте
төмен болады. Себебі теріні өңдегенде төмпешік ... ... ... ... тәрізді шығып кетеді.
М.В. Ворониннің ақпараты бойынша (1964), сыртқы белгілеріне қарай екі
кезеңге бөлуге болады. Алғашқыда бірінші ... ... ... ... ... де ... ... жасалады. Бұл кезең әдетте
жасырын түрде білінбей өтеді. Кейде жіті бақылап ... ... тері ... ... я ... ... ... пайда болуы,
азықты жұтқанда ауырсынуы мен сілекейінің мөлшерден тыс көп ... ... және ... күштеп тұруын аңғаруға болады.
Екінші кезеңде жон арқасын саусақпен сипағанда солтүстікте – ақпан мен
наурыз, ал оңтүстікте – желтоқсан және қаңтар ... ... ... ... ... ... ... ұлғайып, тесіліп
жарылуына әкеп соғады. Бұл ... ІІІ ... ... тесілген
өзектен жара тартылмас үшін антеннасын шығарып тыныстайды. ... ...... ... желімденеді.
Мал үнемі оларды басы жеткен жерлерін тілімен жалайды, азыққа тәбеті
төмендейді. Өзек ауқымы үлкейген жағдайда ... ... ... ІІІ
сатыдағы балапанқұртты іріңмен қоса қысып шығаруға болады. Кей жылдары ауру
малдың жон ... тері ... 200-ге ... ... ... Ауру
малдың терісі қатайып, сауын сиырда сүті қашады, жас ... ... ... төмендейді.
А.А. Непоклоновтың дерегі бойынша (1980), гиподерматоздың алғашқы
клиникалық белгілері тері асты ... ... ... ... ... енген кезде басталады. Белгілері анық байқалмайды
және оларды көру қиынға соғады. ... ... тері ... ... балапанқұрттармен зақымданған жерлердің ауырсынуы
байқалады. Өңеш бөгелегімен қарқынды зақымданған кезде жануарлардың ... ... ... Ал, ... көп ... ... ... артқы аяқтың салдануы болуы мүмкін.
Гиподерматоз ауруын анықтау әдістері.
М.С. Сабаншиевтің дерегіне сүйенер болсақ (2011), ... ... ... ... қарап зерттейді, арқа жотасының екі жағын
алақанмен сипап немесе саусақтарымен басып көреді.
Мал ... екі ... ... ... ... ... ... Мұндайда ІІ немесе ІІІ сатыдағы балаңқұрттарды түгел санап шығуға
болады. Бір малдан табылған балаңқұрттардың саны инвазияның ... ... ... ... ауру мал ... ... көрсеткіші
инвазияның экстенсивтілігі (ИЭ) деп көрсетіледі. ІІІ ... ... ... үшін ... ... зерттеу қажет.
М.В. Дегтяревтің айтуы бойынша (1931), иммунобиологиялық балаудың
тәсілі ретінде гиподерманың екі түріне жататын ... ... ... ... ... ... секілді мойынның
тері арасына немесе көзге тамызып анықтайды. Сонымен қатар, соңғы жылдары
жоғарыда көрсетілген антигенді ... АР және ТЕГА ... ... дайындалған диагностикум көмегімен қан сарысуын зерттеудің
тиімді екендігі дәлелденді.
А.А. Непоклоновтың дерегі бойынша (1980), оқыраның диагнозын ІІ – ІІІ
сатыдағы тері асты ... ... ... ... ... қарау
арқылы қояды. Жануарларды байқап қарау ... тері ... ... ... ... жануарлардың терісі әсәп кетеді.
Теріні сипап қараған кезде аздаған өзгерістерге көңіл аудара отырып ... ... ... ... ... байқау өте қиын.
Сондықтан жануар денесіндегі ... ... өзі ... ... ... ... (1964), тері асты бөгелегінің
личинкасының дайындалған антигеннің көмегімен балапанқұрттармен зақымданған
жануарларда гиподерматоздың алғашқы сатысын ... ... ... ... ірі ... 80 ... ... ішіндегі – 78,1, көздегі реакциясы – 73,9. Автордың ... ... ... ... тері ішілік реакция жақсы әсер етеді.
Мойын аумағына антигеннің 0,2 мл тері ішіне ... бір ... ... ... ... ... ішінде ауру жануарларда 5-6 сағатта ең
үлкен көлемге дейін іседі.
В.З. Ямов, В.И. Потемкин және Н.Г. ... (1976) ірі ... ... емес гемагглютинация реакциясы (ТЕГА) арқылы
анықтауға ұсыныс жасаған ... ... ... ... ірі ... ... мен І және ІІІ сатыдағы гиподерма
балаңқұрттарынан дайындалған эритроцитарлық диагностикум ... ... ... ... (1931), ...... негізінен жылдың күз – қыс айларында жұлынның майында, көктемде
жон арқада личинкалардың ... ... ... ... гиподерманың түрлерін балау мақсатында К.Я. ... ... ... ... қолданылады.
К.Я. Груниннің гиподерманың түрлерін ажырата балау кестесі.
|Белгілер ... bovis ... lineatum ... бөгелектер |Ұзындығы 15-20 мм, |Ұзындығы 13 мм-дей түрі |
| ... ... орта ... тері асты |
| ... ... ... ... |
| ... бар ... ... ... |
| ... ... басынан|бөлігі сұр түсті |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... |
| ... болады. Ауыз |ұрықтанғаннан кейін 1-2 |
| ... жоқ, ... ... соң 450-ге ... |сұр, ... жақсы |жұмыртқа салады. |
| ... ... бес | |
| ... ... | |
| ... ұзын ... | |
| ... ... ... |
| ... ... ұшы үш | |
| ... ұсақ ... | |
| ... ... | |
| ... 800-ге ... | |
| ... ... | ... ... личинка |Қылшыққа желімденген |Қылшыққа желімденген |
| ... 3-5 ... 3-5 |
| ... соң ... болған |күннен соң пайда болған |
| ... ... жіп ... ... жіп |
| ... 0,6 мм, ... ... 0,6 мм, жалған |
| |бас, үш ... мен ... |бас, үш ... мен сегіз |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... қаруланған, |
| |ақ ... ... сары |ақ ... ... сары |
| ... ... ... ... ... ... |
| |қос ... пен аналь |қос демтүтік пен аналь |
| ... ... ... ... Үлкен|
| ... асты ... ... асты ... |
| ...... ... – арқаның |
| ... асты май ... ... асты май шелінде, |
| ... тері асты ... ... тері асты ... |
| ... – өңеште |личинкасы – өңеште |
| ... ... ... ... личинка |Тұрқы сопақша ұзындау |Тұрқы үлкен тері асты |
| |18-20 мм. Ауыз ... ... |
| ... жоқ, ... |личинкаларына ұқсас, тек|
| ... ... арқа ... ... |
| ... ... ... тікенмен |
| ... ал ... ... |
| ... ... | |
| ... олар жоқ.| ... ... ... ... 16-28 мм-дей, |Ұзындығы 15-24 мм-дей, |
| ... ... ... ... |
| ... май ... |бойынша үлкен бөгелек |
| ... ... ... демтүтіктерінің |
| |– ... ... – қара |– ... ... ... ... Вентральды |он бірінші сегментте |
| ... ... ... және |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... |жағында уақ тікенекше |
| ... ... ... ... ... |
| |55-75 күн ... ... ... |
| | ... ету ... |
| | |45-55 күн. ... ауруының емі.
А.А. Непоклонов дерегі бойынша (1980), АҚШ-та тері асты ... ... 5 ... бар ... ... 10 сулы
суспензиясы қолданылады. Оның мөлшері 0,5 л суға – 2,5 г. Дәріні щеткамен
балаңқұрттар ... ... ... Бұл ... 1-дық сулы
суспензиясын айына 1-3 рет жануарға бүркиді. ... ... ... ... ... де ... Оны ... түк жамылғысына әр
басқа 120-150 г мөлшерінде жағады.
Тері асты бөгелектеріне қарсы хлорорганикалық заттар да ...... ... ... ... және ... ... кіреді.
М.С. Сабаншиевтің дерегі бойынша (2011), оқыраға ... ... ... І ... ... ... ... Ол үшін жүйелік әсер
ететін фосфорорганикалық инсекти цидтер: гиподермин – хлорофос, амидофос,
сульфидофофс, гиподермацид және тағы ... ... ... ... ...... ивермек, цидектин, фасковерм және аверсектер де
қолданылып жүр. Негізгі емді күз ... ... ұшуы ... кезде
жүргізеді.
Гиподермин – хлорофос дайын дәрі. Ол хлорофостың 11,6 майлы –
спиртті ерітіндісі. Дәріні қолдану ... ... ... 200 ... ... - 16 мл, салмағы 200 кг-нан артық малға – 24 мл. ... ... ... арқа жотасының екі жағына арнаулы аспап – дозатормен АД-
І немесе инесіз шприцпен, ... ... ... ... құю керек.
Дәрі жотаның екі жағына тең ... ... Егер ... мал ... ... бар мал 1-дан ... ... онда дәл осындай ... ... ... ... ... – саран малды 4 хлорофос ерітіндісімен
де емдеуге болады. Ол ерітіндіні бір малға 200-250 мл ... ... ... ... ... ... 40 мг/кг мөлшерімен 5 ... ... ... ... ... ... Сондай – ақ, сульфидофос – 20
тірі салмағы 200 ... ... ... – 5 мл, ... 200-400 кг малға – 10
мл, ал ... 400 ... ... ... – 12 мл ... ... ... 1 рет малдәрігерлік байқаудан өткізеді. ІІ және ІІІ
сатыдағы балаңқұрттармен зақымданған малды гиподермин – ... ... ... – 20 дәрілерінің біреуімен медейді.
Шетелдік дәрі – ивомек тері астына малдың әр 50 кг тірілей ... ... ... ... дерегіне сүйенсек (1961), трихлорметафос-3-тің 1,5-
3-дық майлы ерітіндісін зақымданған жануар денесіне жаққан кезде ... ІІІ ... ... 65-80-ы өліп ... Жас ... ... ... ауызы арқылы енгізгенде бұл сатыдағы
балаңқұрттарға ... ... ... ... ... (1962) ... 10 эмульсиясын сүтпен бірге 40 мг/кг
мөлшерінде ірі қараның жас төліне ішке енгізу арқылы қолданды. ... ... ... ... ... ... ... азайды деген. Келесі зерттеулерінде И.Г. Гетте (1964,
1965) бұл ... ... ... өсімдік майымен бірге 32, 24
және 16 мг/кг ... аузы ... ... ... әсер ... ... – химиялық құрамы бойынша ДДВФ-қа ұқсас. 0,25-0,5
мөлшерінде дибромның сулы ... 28 ... ... әр ... л көлемінде шашқан кезде тері асты ... 90-ы ... ... ... ... ... ... І-ші сатыдағы тері ... ... ... ...... ... атпен белгілі. Препарат жануардың тері
асты бөгелегінің балаңқұртына жүйелік және ... әсер ... 5 – 10 және 2,5 ... ... ... ... береді.
Бірақ та, бутонатты аузы арқылы бергенде және ... ... ... ... ... ... нәтижесіз болды.
Ірі қараның тері асты бөгелегі мен бөлме шыбындарының балаңқұрттарына
хлорофостың ... | | |
| | |Әр ... ... ... |
|Зерттелетін |Қолданылған заттар|қолданылған препарат ... ... | ... сағ. |
| | | |
| | | |
| | | | | | | |
| | |1 |3 |6 |12 |24 |
| | | | | | | ... ... |Хлорофос |16 |12 |10 |10 |8 ... ... |1,6 |2,0 |3,0 |4,0 |2,0 |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ... қара тері асты ... |11,7 |8,8 |7,1 |5,9 |5,9 ... ... |0 ... |2,3 |3,5 |
|балаңқұрты | | | | | | |
| | | | | | | ... ... ... ... кезінде сойыс өнімдерін сезімдік зерттеу.
Ірі қара етін сезімдік зерттеу әдісімен ... оның ... ... ... ... ... сіңірдің күйін және сорпаның хош
иісін, мөлдірлігін ... ... ... ... ... ... ... еттің
бетіндегі кепкен қабыршағының күйін, жабысқақтығын ажыратудың да маңызы
зор. Еттің жабысқақтығын ... ал ... ... үшін ... ... сүзгі қағаз қою арқылы анықталады. ... ... ... қан ... ... көңіл аударылады.
Балауса еттің бетіндегі кепкен қабыршағының түсі ... ... ... етте ... майы ... кей ... ашық-қызыл
түсті болып келеді.
Етттің жаңа кесілген жері ... ... ... ... қағазда оның ізі
қалмайды. Еттік түсі– қызыл немесе қара – қызыл. Еттің сөлі ... ... ... ... қара, қоңыр, кейде жылпылдақ, ет
үстінен саусақпен ... ... ... ... Ет ... ... сүзгі қағазда дақ қалады, қара – қоңыр – қызыл түсті. Ет ... ... ... ... ... беті бурыл – қоңыр түсті
шырышталған, көгерген. Ет кесілген жері сулы, сүзгіш қағазда дақ ... ...... ... ... алып ... еттің
кесіндісінен бұлыңғыр, сөл ағады.
Еттің тығыздығын анықтау. Ол үшін еттің үстін саусақпен басып, пайда
болған ... ... келу ... ... етті ... ... ... шымыр, саусақпен басқан кезде пайда
болған ойық тез ... ... ... ... ет бостау, серпімділігі нашар келген, саусақпен
басқандағы шұңқыр 1 минут ... ... ... ... ... жұмсақ болып келеді.
Бұзылған етті кескенде жұмсақ, бос, ... ... ... ... майы жұмсақ..
Еттің исін анықтау. Алдымен еттің иісін беткі қабатынан, кейін
жаңадан кесілген ... ... ... немесе жіліктелген еттің иісін
анықтаған кезде сүйекке жақын бөлшектерден басталады. ... ... мал ... орай ... хош иісі ... Ал ... күдікті
етті кездестірген кезде оның иісі қышқылдау немесе аздап борсыған, қышқыл
немесе сасыған болып ... ... ... 15-20С ... анықталады.
Өйткені температура төмен болған жағдайда иіс онша ... ... ... ... ... қамтамасыз ету үшін оған қайнату сынамасын қояды.
Майдың сапасын анықтау. Майды тексеруде оның ... ... ... ... ... Сиырдың балауса етіндегі майдың түсі ақ, сарғаш
немесе сары, тығыз, екі саусақпен ... ... ... ... одан ... ... иіс шықпауы қажет. Сапасы төмен ұша ... ... сұр, ... ... жабысқақ, қышқылдау иісі болуы мүмкін.
Бұзылған май түсі күңгірт сұр, қысқанда саусаққа жағылады. ... ... ... ... иіс ... ... анықтау. Еттің бұзылуын анықтауда сіңірдің ... да ... ... Ол үшін ... ... ... және
сүйектердің буын беттерінің, буын сұйығының мөлдірлігі анықталады.
Балауса ет ... ... ... ... ... буын
беттері жылтыр, тегіс. Буын сұйығы ... ... ... ... ... ... ... – ақшыл немесе сұр түсті. Буын сұйығы бұлыңғыр,
сүйектердің буын ... ... ... ... еттің сіңірлері
жұмсақ, сұрғылт түсті, сүйектердің буын беттері шырышты.
Жілік майының жағдайын анықтау. Бұл үшін ... ... ... ... түсі, жылтырлығы, серпімділігі анықталады. Балауса еттің жілік
майы ... ... ... ... ... ... ... түсті. Майды
шыжғырғанда жылтыр және сүйектен шығуы қиын. Бұзылған еттің ... майы ... ... ... Май ... ... Бұзылған еттің жілік майы
жілік қуысында бос жатады. Түсі қара сұр, жұмсақ, жабысқақ.
Сорпаның мөлдірлігі мен хош иісітілігін ... Бұл үшін ... ... ... 20 гр ет ... 100 мл-лік колбаға салып
үстінен 60 мл дистилденген су қосылады. Етті ... ... ... ... ... ... ... су моншасына қояды. Сорпа иісін одан бу
шыққан кезде анықталады. Сорпаның хош ... ... ... ... ... сорпа бетіндегі майдың жағдайы да анықталады. Ол үшін 20
мл сорпа сиымдылығы 25 мл-лік, ... 20мл ... құю ... ... ... хош ... ... Сорпа бетінде ірі май
тамшылары байқалады. Күмәнді еттің сорпасының хош иісі ... ... ... ет сорпасы бұлыңғыр, көбігі көп, жағымсыз иісті. Сорпа
бетінде ірі май тамшылары ... Ет және ... ... да ... ... күмәнді болған жағдайда, микроскопиялық және
химиялық тексерулерден өткізеді. Микроскопиялық тексеру ... ... және ... ет ... ... ... ... жолмен анықтауға негізделген.
3.2. Зертханалық зерттеу әдістері.
Жалпы өмірде ауру мал емдеуге келмесе немесе емдеу өзін ... ... сою ... ... ... ... өлексе еттерін
мүшелеу немесе жанталасып жатқан малды сою фактілері ... ... ... ... ет адам ... қауіп төндіруі мүмкін. Осы еттің
сау немесе ауру малдан алынғандығын анықтау үшін сезімдік зерттеумен қатар
зертханалық ... де ... ... ... ... биохимиялық тексеруден бұрын
жүргізіледі. Оның кейбір індеттерді (топалаң, қарасан, шошқа тілмесі мен
пастереллез, дипло және стрептококкты ... ... ... маңызы бар.
Сонымен қатар еттің және ... ... ... ... ... үшін еттің, ағзалардың ішкі қабатынан
жұғынды дайындадық. Ол үшін ағзаның ... ... ... қалақшамен
күйдіріп, ішкі жағынан бір бөлігін кесіп алдықта, төсеніш шыныға ... ... ... ауада кептіріп, спирт шамының жалынында
бекітіп, Грамм әдісімен бояйды. Микроскоптауды ... ... ... ... етте негізінен микробтар байқалмайды, ал ... ... етте шар ... ... әр түрлі таяқша микробтар
кездеседі.
рН анықтау. Еттегі сутек иондарының концентрациясы ... сою ... ... және ет ... ... ... Сау
мал сойылғаннан кейін, еттегі ... ... ... иондарының көлемі қышқыл жағына ауысады. Бір тәуліктен соң рН ... ... ... Ауру ... ... ... ... алынған етте рН
төмендеуі жай ... ... ауру ... ... етте рН-тың мөлшері 6,3-
6,5, ал сау малдан алынған етте 5,7-6,2. рН ... ... ... ... ... ... ... (рН) электрометриялық әдіспен анықтауға арналған құралдар
рН метр -340, ионометр ЭВ-74 т.б. рН анықтау әр ... ... ... 1:10 ... ... ... ... сығындысымен жүргізіледі.
1:10 есебіндегі сығындыны ... үшін 10гр таза етті ... ... ... езу ... Жалпы көлемі 100 мл болатын тазартылған судан
келішеге аздап құйып жақсылап араластырылады. Ет ... ... ... ... ... ... сумен жақсылап жуып, колбаға құйылады.
Колбаны тығындап, етті су 3 мин ... 2 ... ... ... ... ... 2 минут шайқап үш қабат дәкеден, артынша сүзгі қағаздан өткізіледі.
Пероксидазаны анықтау. Етте пероксидаза ферменті ... ... ... ... ... Реакция нәтижесінде пайда болған
паринхинондимид, ... ... ... ... ... ... ... түзейді. Бұл реакция пероксидаза ферментінің белсенділігіне
байланысты. Сау малдан алынған етте фермент аса ... ауру ... ... ... ... ... еттегі ферменттің белсенділігі
төмен. Пероксидаза ферментінің белсенділігі басқа ферменттер ... ... ... ... толық сәйкестілік байқалмайды.
Сығындының (1:4) рН 6-дан төмен болған ... ... ... ... Рн 6,1-6,2 ... рН ... ... болған жағдайда теріс нәтиже
көрсетеді.
Жұмысты жүргізу тәртібі. Пробиркаға 2 мл сығынды құйып (1:4) оған ... ... ... ... ... ... ... 2 тамшы
1%-ті сутегі асқын тотығының ерітіндісін қосу. Сау ... ... ... ... ... ... бірнеше минуттан соң қоңыр ... (оң ... Ауру ... ... ... малды союдан алынған ет
сығындысы көкшіл-жасыл түске енбей, бірден қоңыр ... ... ... ... ... ... ... тірі кезінде ақ етте ақзаттың
ыдырауынан пайда болатын – полипептидтер, пептидтер, амин қышқылдары т.б.
көптеп жиналады. Бұл реакция осы ... ... ... ... Реакцияны жүргізу үшін 1:1 есебімен дайындалған сығынды қажет.
Бұл үшін ... ... ... 10 г ет ... ... ... туралады.
Оған 10 мл физиологиялық ерітінді және 10 ... 0,1н ... ... ... Кет келсаптың көмегімен мылжаланады. Шыны таяқшаның
көмегімен мылжаны колбаға ауыстырып, ақзатты тұндыру үшін қайнағанға ... ... ... ағып ... салқын сумен, салқындатып, қосынды
5 тамшы 5%-ті қымыздық қышқылымен ... да, ... ... өткізіледі. Сүзінді бұлдыр болса оны екінші рет қағаз сүзгіден
өткізеді немесе центрифугалайды.
Сығынды ... ... ... ... 20 немесе 30 г ет алып, басқа
қоспаларды да сонша есе ... ... ... ... ... ... оны ... Ол үшін оған 0,1н күйдіргіш натр ерітіндісі, бірдей көлемде қосылған
0,2%-ті нейтральрот және метил көгі индикаторларының, көк ... ... ... жүргізу тәртібі. Пробиркаға 2 мл сығынды құйып оған 1 ... ... ... ... ... ... ауру ... өлексені сойғаннан алынған ет сығындысы бұл реакция ... ... ... Ауру ... ... ет ... ... түзіледі. Сау
малдан алынған ... ... ... және ... ... ... Сау ... алынған ет ұшасының сыртқы түр-түсі тартымды,
уытты микробтар жоқ, рН 5,7-6,2, ... ... оң, ал ... ... нәтиже береді.
Ауру малдан, аса зорыққан малдан алынған ет нашар қансызданған, рН 6,3-
6,5, пероксидаза реакциясы теріс, ал ... ... ... ... малдан, аса зорыққан малдан алынған ет нашар қансызданған, рН 6,3-
6,5, пероксидаза реакциясы теріс, ал ... ... оң ... жатқан малды союдан алынған ет нашар қансызданған, ... ... ... ... рН 6,6 және одан да ... реакциясы теріс, ал формольды реакциясы тығыз қойыртпақ
түзейді.
3.3. ... ... ... – алу, ... ... және санитарлық
бағасы.
Жаздың ыстық күндерінде ірі қараны оқырадан қорғау ... ... ... ... ... жөн. ... ... маусымда сауын сиырлардан
басқа малды 1 хлорофос ерітіндісімен немесе үшхлорметафос-3-тің 1
эмульсиясымен әрбір 20-25 ... ... ... ... ... Ол үшін ... ЛСД және ... бар машиналар қолданылады.
Гиподерматоздың алдын алу және жою мақсатында ауру қоздырушысының
биологиясын, эпизоотиялық ерекшеліктерін, ... ... ... ... ... ... ... отырып, ветеринарлық – санитариялық және
емдеу шараларын ... ... ... ... ... ауруына қарсы шаралар кешені және
жануарлардың ауру деңгейінің төмендеуі кестеде көрсетілген.
|Жылы ... ... ... |
| |млн. ... ... млн. ... ірі қара |
| | | ... ІІ, ІІІ-ші |
| | | ... |
| | | ... |
| | | ... көктемгі |
| | | ... |
| | | |Бас ... |
| | | |млн. | ... |0 |77,8 |23,0 |29,6 ... |0 |80,9 |21,6 |26,8 ... |1,1 |98,8 |20,5 |23,1 ... |5,0 |82,4 |17,3 |21,0 ... |16,3 |86,5 |13,6 |15,8 ... |28,0 |88,5 |9,6 |10,8 ... |30,0 |82,6 |6,1 |7,3 ... |35,0 |80,9 |4,9 |6,1 ... |42,0 |88,8 |3,8 |4,3 ... |45,0 |81,0 |2,9 |3,7 ... |50,0 |101,0 |2,1 |2,1 ... |67,4 |105,4 |2,1 |2,0 ... |75,0 |103,2 |2,3 |2,2 ... |73,8 |80,3 |1,5 |1,7 ... |71,2 |91,5 |1,3 |1,46 ... ... ... ... ерекшелігі Қазақстанның әр
регионында бөгелектің сыртқы ортада даму, ұшу және доғарылу мерзімін ескере
отырып орындалады. ... ... ... шаралары негізінен екі
жолмен жүргізіледі. І-ші сатыдағы личинка организмге миграциялау кезінде
алғашқы химиотерапия, ол ... ... ұшу ... аяқталысымен арасына
30 күн салып екі рет жон арқасынан сегіз көзге дейін гиподермин – ... ... ... ... ... фентион немесе
рицифон ерітінділерін омыртқаның екі жағынан дозатордың көмегімен құяды.
Малдың салмағына қарай ги подермин – хлорофос 16-24 мл, диоксафос ... мл, ... 6-15 мл, ... 5-12 мл ... ... Соңғы
жылдары ивомек, баймек, ивертен, аверсект дәрілерінің мойынның тері астына
1 рет, әр 50 кг ... 1 мл доза ... ... ... ... ... ... ірі қараны клиникалық тексеруден өткізу кезінде
ауру деп танылған ... ... ... ... әсер ... ... қайталанылады. Жаз айларында бөгелек ұша бастағанда
малдың тері жамылғысын инсектицидтердің ... ай ... ... ... инсектицидтерін азайту келесі ... ... ... ... ... ... береді.
Жалпы, жануарларды суық мезгілде ... ... ... ... ... ... қатар, гиподерматозбен күрес жүргізуді бірнеше кезеңге бөлуге
болады. Олар:
1. Күзгі домдау: гиподерматоздан сау емес аймақтардағы шаруашылықта жас
төлдерді І-ші ... ... жою ... ... алу) ... ... ... шаралар: 1) республикадағы барлық ірі ... ... ... ... ... ірі ... жас ... тері асты
бөгелегінің балаңқұрттарымен ... ... ... күзгі
профилактикалық домдаудың жас төлге әсерін анықтау. 2) домдау: бөгелек
бұлтықтарындағы ІІІ-ші сатыдағы ... жою ... 2 ... ірі қара ... жағу ... және ... домдау.
3. Жазғы шаралар: 1) бөгелек бұлтықтарын тасушыларды шығару мақсатында
барлық жас төлдерді, етті және сүтті ... ірі ... ай ... ... ... 2) ... және терапиялық
домдау шараларын жүргізу.
Санитарлық бағасына келетін болсақ, гиподерматоз кезінде ... ... ... ... ... ... балаңқұрттар теріні
тесіп тастайды. Ал, ішкі ... ... ... және бөгелек
балаңқұрттарының сатысына, түріне байланысты санитарлық баға ... І-ші ... ... ... ... ... алып ... ұшалары шектеусіз сатылымға жіберіледі.
Ал, тері асты бөгелегі денені ... ... ... ...... ... алынған соң, ұсақтап, көлбеу вакуум қазанға түсіріледі.
Онда жоғары ... ... соң, ... ... бөліп алады да,
суын май ұстағыш арқылы өткізіп, ... ... ... ... 2-3 мөлшерде ұсақ тұзбен тұздайды. Егер май құстың жеміне ... ... Майы ... соң ... ... ет – сүйек ұнын
даярлайды. Май мен ет – сүйек ұнының сақтау мерзімі 6 айдан аспайды.
IV. Қорытынды ... ... ... ... өнімдерін ветеринарлық –
санитариялық сараптау және санитарлық бағалау» тақырыбында ... ... ... – бұл тері асты ... ... ауру ... ... негізінен ірі қара мал (оның ішінде қодас,
өркешті бұқалар, буйволдар) ауырады. ... ... да ... ... ауру ... ... Ұшып жүрген бөгелектің ызыңынан қорыққан мал
тынышсызданып, жөңді жайылмай мазасызданады, қораға, көлеңкелі жерге, орман
– су ... ... ... суға ... ... ... ... мал
арықтайды, сауын сиырларының сүті ... Өңеш ... ... ... ... ... ... соғады.
Қорыта келгенде, гиподерматоздың алдын алу және жою мақсатында ауру
қоздырушысының биологиясын, эпизоотиялық ерекшеліктерін, жергілікті ... және мал ... ... ... ... ...
санитариялық және емдеу шаралары кешенді түрде жүргізілуі тиіс. Сонымен
қатар, жаздың ыстық күндері жануарларды ... ... ... жаю ... жануар денесіне енуінің алдын алады. Және де ... ... де ... зор, ... бөгелектерге қарсы
инсектицидтерді жануарлардың денесіне бүрку немесе азыққа қосып беру.
Жалпы, гиподерматоз кезінде сойыс өнімдерінің ... ... ... Себебі, балаңқұрттар теріні тесіп тастайды. Ал, ішкі мүшелерінің
зақымдану дәрежесіне және ... ... ... түріне
байланысты санитарлық баға беріледі. Егер, І-ші сатыдағы ... ... ... алып тастап, қалған ұшалары ... ... Ал, тері асты ... ... ... ... ... – өңеш бөгелегі, терісі алынған соң, ұсақтап, көлбеу вакуум қазанға
түсіріледі. Онда жоғары температурада өңделген соң, ... ... ... да, суын май ... арқылы өткізіп, канализацияға ағызып жібереді.
Бөлінген майды 2-3 мөлшерде ұсақ тұзбен тұздайды. Егер май ... ... ... ... Майы ... соң ... ... ет
– сүйек ұнын даярлайды. Май мен ет – ... ... ... ... 6 ... ... ... тізімі:
1. М.С. Сабаншиев, - «Паразитология және жануарлардың ... - ... ... А.А. ... - ... ... вызываемые оводами», - Москва:
«Колос»,1980г.
3. Т. Сайдулдин, - «Орысша – қазақша малдәрігерлігі сөздігі», - ... В.Н. ... - ... – паразитарные отношения при заражении
подкожными оводами крупного рогатого ... - ... В.А. ... У.Я. ... Г.А. ... - «Ветеринарная энтомология
и арахнология», - Москва: «Агропромиздат»,1990г.
6. В.М. Дмитриев, - «Гиподерматоз крупного рогатого скота в ... ... ... им ... ... - Труды ВНИИВС. Тюмень,1965г.
7. Д.И. Благовещенский, С.Н. Павловский, - «К биологии кожного овода
Hypoderma bovis De Geer и меры ... с ... - Изв. по ... Д.И. ... Г.В. Сердюкова, - «К биологии кожного овода
Hypoderma bovis De Geer и ... ... с ним в ... ... сборник зоологии института АН СССР,1936г.
9. К.П. Андреев, - «Ветеринарная энтомология и дезинсекция», - Москва:
«Колос»,1966г.
10. М.В. ... - ... и меры ... с ... - ... «Колос»,1964г.
11. М.В. Дегтярев, Д.В. Ненюков, - «Овод домашних ... и ... ... - ... «Ленинград»,1931г.
12. К.Я. Грунин, - «Личинки оводов домашних животных СССР», - ... К.Я. ... - ... ... - ... ... CH. Boulard, J. Soria, - ... demploi de la ... passiye pour le ... de ... ... comme antigene une ... brune ... des larves de
ler stade Hypoderma lineatum, - C.R. Acad. Sci.,1970, D-270, N 15.
15. А.С. Мустафаевғ – ... ... ... ... овода
крупного рогатого скота в Азербайджанской ССР», - Ветеринария,1960г.
16. К.А. Бреев, - «Борьба с кожным ... в ... ... и ... ... ... С. Қырықбайұлы, Т.М. Тілеуғали, - «Ветеринариялық – ... ... - ... ... К.И. ... - ... и ... болезни
сельскохозяйственных животных», - Москва: «Агропромиздат»,1990г.
19. kk.wikipedia.org/wiki/Бөгелек.
20. Г.И. ... - ... ... и ... ... ... - Алма-ата: «Қайнар»,1989г.
21. З.К. Көжебеков, - «Мал аурулары», - Алматы: «Қайнар»,1989ж.
22. ...... ... Ашық Энциклопедия. Бөгелек – Уикипедия.
23. Н.В. Демидов, - «Гельминтозы животных. Справочник», - ... Қ. ... - ... ... аурулары», - Алматы: «Қайнар»,1973ж.
25. Н.Т. Кадыров, - «Паразитология и инвазионные ... ... ... Ж.С. ... А.М. ... - «Қос ... қан сорғыш насекомдар», -
Алматы: «Қайнар»,1966ж.
VI. Қосымшалар
Гиподерматоз бөгелегінің қуыршақтану фазасы.
Гиподерматоз тері асты бөгелегі балаңқұрттарының жануар денесіне ену ... ... ... қарсы қолданылатын препараттар.
Ірі қара гиподерматозының ауру деңгейінің төмендеу деңгейі
|Мемлекет|Жыл сайын ірі қараның гиподерматозбен ауыру деңгейі, ... | ... |1964 |1965 |1966 |1967 |1968 |1969 |1970 |1971 |1972 |1973 ... |1976 |1977 | |СССР |49,5 |26,8 |23,1 |21,0 |15,8 |10,8 |7,3 ... |3,7 |2,0 |2,0 |2,2 |1,7 |1,46 | ... |66,1 |38,5 |33,5 |29,5 ... |9,8 |6,4 |5,3 |4,2 |3,2 |3,2 |2,45 |1,9 |1,57 | ... ССР
|16,3 |6,0 |3,57 |2,0 |1,8 |1,2 |0,9 |0,57 |0,4 |0,21 |0,1 |0,04 ... |0,07 | ... ССР |55,9 |21,1 |14,1 |16,5 |12,4 |9,5 |4,6 ... |1,02 |0,6 |0,4 |0,4 |0,18 |0,27 | ... ССР |43,6 |16,7 ... |8,6 |12,6 |6,6 |6,1 |10,4 |4,9 |0,8 |2,7 |2,2 |2,8 |3,0 | |Казахская
ССР |84,2 |42,4 |41,8 |36,3 |28,5 |23,1 |20,3 |14,0 |10,2 |7,8 |7,1 ... |5,9 |5,9 | ... ССР |31,8 |12,2 |14,1 |13,3 |11,6 |7,8 ... |1,7 |2,2 |1,3 |0,9 |1,0 |0,47 |0,5 | ... ССР |49,3 ... |15,0 |11,0 |8,8 |7,0 |4,0 |3,1 |2,5 |1,4 |2,0 |1,4 |2,5 |0,7 ... ССР |33,5 |21,0 |7,3 |6,6 |4,6 |3,4 |2,2 |1,9 |1,4 |1,2 ... |0,3 |0,3 |0,02 | ... ССР |28,4 |11,3 |6,5 |3,7 |2,0 |1,7 |1,8
|0,6 |0,3 |2,5 |0,4 |0,06 |0,02 |0,01 |0,002 | ... ССР |33,9 ... |4,1 |3,2 |2,7 |1,8 |0,7 |1,0 |0,47 |0,4 |0,2 |0,07 |0,09 |0,05 ... ССР |58,2 |25,4 |14,5 |34,0 |15,8 |17,3 |13,8 |9,6 |6,8 ... |5,6 |5,6 |1,8 |1,9 | |Таджикская ССР |46,4 |40,4 |34,7 |24,3 |16,2
|14,4 |10,1 |10,0 |5,3 |6,2 |1,7 |2,1 |2,3 |1,48 |1,14 | ... ... |22,7 |23,4 |20,9 |22,3 |20,6 |21,0 |14,0 |9,4 |6,8 |7,0 |3,6 ... |1,07 | |Туркменская ССР |49,4 |21,3 |2,6 |5,0 |4,4 |3,2 |1,9 ... |0,2 |0,6 |0,8 |0,2 |1,19 |0,06 | ... ССР |21,4 |4,9 |5,8 ... |0,8 |0,5 |0,3 |0,2 |0 |0 |0,01 |0 |0 |0 | ...

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 2 000 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Аса қауіпті инфекциялық аурулар10 бет
Ересек және үлкен жастағы адамдардың дене тәрбиесі10 бет
Зат алмасудағы типтік бұзылу патофизиологиясы3 бет
Оңтүстік Қазақстан облысындағы ересек тұрғындар арасындағы созылмалы аутоиммунды тиреоидиттің таралуы, клиникасы және диагностикасы31 бет
Тұқым қуалайтын аурулар туралы56 бет
Эндемиялық бұғақ ауруына жалпы сипаттама42 бет
Эпидемиологиялық диагноз қоюдағы қателерді талдау6 бет
Қан жүйесінің аурулары5 бет
"Бота ешерихиозы (ақтышқақ) ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар"30 бет
«Анаэробты дизентерия ауруына қарсы ветеринариялық-санитариялық іс-шаралар»30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь