Көкөніс шаруашлығындағы тұқым ерекшеліктері

1. Көкөніс шаруашылығындағы тұқымға сипаттама
2. Тұқым тіршілігінің ұзақтығы
3. Тұқымды себуге дайындау
4. Тұқымды гидротермиялық өңдеу
5. Тұқымды себу мерзімі
6. Тұқымды себу және отырғызу тәсілдері
7. Қорытынды
Тұқым - ағзаның сұрыптық тұқым қуалаушылық белгілері мен қасиеттерін сақтаушы. Тұқым ұрықтанған бүршігінің ұлғаюының нәтижесінде пайда болады. Іссанада көбінесе тұқым деп, жатынның ұлғаюынан пайда болған құрғақ жемісті айтады.Көкеніс дақылдарының тұқымдары өзара мөлшерлері, пішіндері, түстері, иістері бойынша ажыратылады. Тұқымдарының көлемі (массасы) бойынша В.И. Эдельштейн көкөніс дақылдарын 1 грамдағы тұқым санына байланысты бес топқа бөледі: өте ірілер, тұқым саны 10-нан аспайтындар-бұршақбас, үрме бұршақ, асбұршақ, асқабақ, қарбыздың ірі дәнді сұрыптары, қантты жүгері; ірілер (11-100 дана) – қарбыздың ұсақ дәнді сұрыптары, қауын, қияр, қызылша, рауғаш, саумалдық, шалғам, шалқан; орташалар (150-300 дана) – қызанақ, орамжапырақ, тарна, пияз, бұрыш, баялды, ботташық, аскөк; ұсақтар (600-1000 дана) – сәбіз, ақжелкен, шомыр, ақсүтіген; өте ұсақтар (1000-асатындар) – қымыздық, қызылшөп, балдыркөк.
1) Жеміс және көкеніс шаруашылығы - Н. Г. Щепетков, М. Ә. Ысқақов.
2) Жеміс, көкеніс шаруашылығы – О.Үкібаев, М. Есенгалина
        
        Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі Семей қаласының  Шәкәрім ... ... ... ... шаруашлығындағы тұқым ерекшеліктері
Орындаған: Әділханова Т.
Тексерген: Мұхаметжанова О.
Топ: ... ... ... ... ... сипаттама
* Тұқым тіршілігінің ұзақтығы
* Тұқымды себуге дайындау
* Тұқымды гидротермиялық өңдеу
* Тұқымды себу мерзімі
* Тұқымды себу және ... ... ... ... ТҰҚЫМҒА СИПАТТАМА Тұқым - ағзаның сұрыптық тұқым қуалаушылық белгілері мен қасиеттерін ... ... ... ... ... нәтижесінде пайда болады. Іссанада көбінесе тұқым деп, жатынның ұлғаюынан пайда болған құрғақ жемісті айтады.Көкеніс дақылдарының тұқымдары өзара ... ... ... ... бойынша ажыратылады. Тұқымдарының көлемі (массасы) бойынша В.И. Эдельштейн көкөніс дақылдарын 1 грамдағы тұқым санына байланысты бес ... ... өте ... тұқым саны 10-нан аспайтындар-бұршақбас, үрме бұршақ, асбұршақ, асқабақ, қарбыздың ірі дәнді сұрыптары, қантты жүгері; ірілер (11-100 дана) - ... ұсақ ... ... ... ... қызылша, рауғаш, саумалдық, шалғам, шалқан; орташалар (150-300 дана) - қызанақ, орамжапырақ, тарна, пияз, ... ... ... ... ... ... ... - сәбіз, ақжелкен, шомыр, ақсүтіген; өте ... ... - ... ... балдыркөк.
Ұсақ дәнді дақылдар үшін топырақты себер алдында өте мұқият өңдеу, тегістеу және ... ... себу ... ... реттеу қажет. Ұсақ тұқымдарды топыраққа терең сіңіруге болмайды.
Тұқымның егістік (себу) және сұрыптық сапасын ажыратады. Себу сапасына: тазалығы, өнгіштігі, көктеу (өну) ... ... ... ... өсу күші, дымқылдылығы, аурулармен және зиянкестермен залалдануы, ... ... ... өнгіштігі, тіршілігінің ұзақтығы жатады.
Себу сапасы бойынша тұқымдарды екі класқа бөледі. Тұқымның сұрыптық сапасын олардың сұрыптық ... яғни ... ... ... ... анықтайды. Көкөніс дақылдары элита, 1 және 2 сұрыптың тұқымы болып үш санатқа (категорияға) бөлінеді.
Тұқым ... ... ... жағдайда ботташықтың, балдыркөктің тұқымдары өнгіштігін 1-2 жыл ғана ... ... ... рауғаш, қымыздық, бұрыш - 2-3; сәбіз, ақ сүтіген, саумалдық - 3-5; ... ... ... ... - 4-5; ... асбұршақ, жүгері - 5-6; асқабақ тұқымдастары - 6-8 жыл. Тұқымдардың өнгіштігін сақтауы, оны ... ... ... мен ылғалдылыққа тікелей тәуелді. Тұқымдар тыныштық күйде болсадағы тыныс алуын жалғастырады. Тыныс алу ... ... ... астындағы және тұқымның жан-жағындағы ауа қабатындағы оттектің есебінен жүреді. Тұқымның тыныс алуы өте әлсіз, бірақ температура жоғарылаған сайын ол да ... ... ... ... ... артса. Көкөніс дақылдарының тұқымдарының сақталуына қолайлы температура 0-5°C; тұрақты 14-18°C жылылықтада тұқымдар жақсы ... ... ... ... ... және салыстырмалы түрдегі жоғары (80-85°C) температураға шыдайды, бөрткендері - 2-10°C температурада опат болады және ұзақ ... 60-65°C ... ... ...
Тұқымның сақталуына дымқылдылықтың тигізетін әсері басымырақ болады. Сақтаған кезде ... ... ... ... ... ... дақылдарының басым бөлігінде ол 13-тен 15 %, орамжапырақ және ... ... - 9-дан 11% ... ... ... ... ... сақталады және өнгіштігін тез жоғалтады.
Өнгіштікі жоғалтуда маңыщды рөлді тек тұқымдардың дымқылдылығы ғана емес, сонымен бірге ауа ... да ... ... ... ... ... ... тұқымның тез бұзылуына әкеледі. Сондықтан сақтау орны ауасының салыстырмалы дымқылдылығы сапалы ... ... 2 % ... ... ... Су ... ... қышқыл газын сыртқа шығару және тұқымды оттекпен қамтамасыз ету үшін қойманы ... ... ... тұру қажет. Әр түр мен сұрыпқа тән тұқым түсі, оның күйі мен балаңдылығының дәлелі. Түссіз және бозарған ... түс ... ... ... ... дымқылды ауа райында жиналғанын немесе оларды күн көзінде кептіргенін білдіреді.
Асқабақтың және қиярдың жаңа тұқымдары дерлік ақ, ескі тұқымдары сарғаяды, ... өңі ... ... ... ... ... ... дақылдарының (шалғам, шалқан, орамжапырақ) тұқымдары барлық жағдайларда да өздеріне тән түстерін жоғалтпайды.
Кейбір көкөніс дақылдарын (сәбіз, ақжелкен, балдыркөк) ұзақ ... ... ... тән ... ... ... ... жоғалуы мүмкін, бұл тұқымның жасы мен сапасының айрықша белгісі. Себуге көкөніс дақылдарының егісі үшін өткен жылғы өнімінің тұқымын ... ... ең ... ... ие.
Көкөніс шаруашылығында кең түрде гетерозисты будандар қолданыс табуда. Өсімдіктегі гетерозисі-бірінші ұрпақтың тіршілікке бейімділігі, өнімділігі мен жетілгіштігі жағынан, ең жақсы ... ... асып түсу ... Мысалы, қиярдың Успех 221, Гибрид 220 атаулы будандары үлгі ... ... ... ... ... 30-40% ... болады, ал жеміс салуының бірінші онкүндігіндегі тауарлы көк түйнегі (көк қияр) 2-3 есе артады. ... Каба және ... 313 ... ... ... ... буданы, өнімділігі жағынан Каба сұрпынан (52%) жоғары болған.
ТҰҚЫМДЫ СЕБУГЕ ДАЙЫНДАУ
Тұқымды ... ... ... шаруашылығында тұқымды себуге әртүрлі тәсілдермен дайындайды: іріктеу, зарарсыздандыру, гидротермиялық өңдеу, түрлі заттармен қаптамалау (әртүрлі ... ... және ... ... ... ... немесе дражелеу).
Іріктеу - тұқымдарды массасы немесе көлемі бойынша фракцияларға ... Оны ... ... ... К-212, К-21871 тұқым тазалағыш машиналарында ... ... ... ... ... ақжелек, аскөк) көздері төрт бұрышты, ал шар тәрізділерін ... ... ... т.б.) ... көзді електерден өткізеді. Аз мөлшердегі тұқымдарды тығыздығы бойынша бөлу үшін оларды ас ... ... ... ... 3-5 % ... ... ... араластырады, 5-7 мин өткен соң ерітінді бетіне қалқып шыққан жеңілдерін алып ... ... ... ... ... ... рет таза сумен жуып, кептіреді.
Зарарсыздандыру. Тұқымның сыртындағы саңырауқұлақтар мен бактериялардың спораларын жою үшін тұқымдарды термиялық ... және ... ... ... ... ... зарарсыздандырғанда температура 78°C төмен болса вирус жойылмайды, ал 80°C жоғары ... ... ... ... ... құрғақ тұқымның термиялық өңдеуін (қыздыру) термостатта, міндетті ... ... ... ... жүргізеді. Дымқылдатып өңдегенде температура 50°C аспауы керек.
Қиярдың вирустық ауруларына қарсы құрғақ тұқымын термостаттың тор көзді сөрелеріне 1 см ... ... ... үш тәулік бойы 50-52°C, ал сосын бір тәулік бойы 78-80°C қыздырады. Балдыркөктің тұқымын септариозға қарсы 30 мин. бойы 48-49°C ... ... суық суда ... ... ... ... дейін кептіру үшін торға немесе кенепке төгеді. Орамжапырақ, сәбіз, пияз тұқымдарының ауру ... жою үшін 20 мин бойы 50°C ... суда ... ... суық суда тез ... кептіреді. Пияздың тамыр мойыны шірігін жою үшін отырғызатын пиязшықты немесе пияз көшетін 45°C дейін қыздырылған ауамен ... күн ... ... ... ... 3 сағат бойы 50-60°C қыздыру аналық гүлдердің көптеп байлануына ықпал жасайды және ... ... Ас ... тұқымын 5 сағ бойы 40-50°C қыздырады.
Химиялық жолмен залалсыздандыру тұқымның бетіндегі зиянкестер мен ... ғана ... ... сонымен бірге топырақтағы аурулар мен зиянкестерден қорғайды. ... ... ... өңдеу үшін 1 кг тұқымға ТМТД 80%-ды суланғыш ұнтағының 5-7 г қолданылады. Тұқымды дәрілегенде қауіпсіздік ережелерін қатаң ... ... ... ... желдетілетін жерлерде жүргізеді; дәрілеген кезде тамақтануға, шылым шегуге, сусын ... ... ... ... ... осы ... орындауға рұқсат берілген және нұсқау алған адамдар ғана атқарады.
Гидротермиялық өңдеу тұқымды шылаудан және көктетуден, ... өніп келе ... ... төмен немесе ауыспалы температурамен әсер етіп шынықтырудан тұрады.
Суда шылау. Тұқымды қапқа салып (1/2-1/3 бөлігіне) ағаш, эмальды ... ... ... суға ... ... ағын суға салуға болмайды. Ол тұқымның қоректік заттарын шайып кетеді. Судың температурасы жылу ... ... ... ... үшін 10-12°C ... ... ... тұқым толық бөрткенше жалғастырады: тез өнгіштерді (орамжапырақтар, асқабақтар, бұршақтар, ақкекірелер тұқымдастары) - 18-21 сағ, баяу ... ... ... ... ... тұқымдастары) - тәулік бойы. Тұқымның суда ұзақ болуы егістік сапасына кері әсерін ... ... ... ... ... бір ... - суды әлсін-әлсін ауыстыру (әрбір 3-4 сағатта). Шыланған тұқымды ... ... ... ... ... ... ... топыраққа себеді.
Микроэлемент тұздарының ерітіндісінде шылау. Ол үшін микроэлемент тұздарының ерітіндісіне, соңғы рет суы ауыстырылған, ... таза ... ... ... тұздарының концентрациясы, %: қызанаққа - 0,003 MnO4; ... - 0,05 КВ2; ... - 0,002 ... ... ... қызанақ пен қызылшаға-0,5-0,1 MnO4; қызанақ, орамжапырақ, сәбіз, қызылша, пиязға - 0,02-0,05 H4МO7. Тұқымды микроэлементтер ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... тұздарының 0,1-0,3% ерітіндісінің 8-10 л 100 кг тұқымға бүркеді. ... ... ... ... ... ... жақсылап ұнтақталған ұнтағымен жүргізуге де болады (1 кг тұқымға микроэлементтер тұздарының 1-2 г ұнтағы). Опалауды тұқымдарды құрғақ күйінде өңдейтін машиналарда ... ... ... ... ... ... ... ерітіндісінде шылау. Қияр мен қызанақ тұқымдарын 0,003%-дық сәбіз бен пияз тұқымдарын 0,003%-дық, гетероауксин ерітіндісінде өңдеу олардың өнгіштігін көтереді және ... ... ... ... ... ... ... қышқылының 0,002 %, пияз тұқымын никотин қышқылының 0,01%-тік ерітіндісінде 24 сағ бойы шылау ерте алынатын өнімді арттырады.
Көктету. Бөрткен тұқымды жылы ... 6-8 см ... ... үстін дымқыл кенеп матамен жабады. Тұқымды күнде 2-3 рет ... ... 1/3 ... ... пайда болғанда оларды себеді. Машиналармен себу үшін тұқымның 3-5% өскін жара ... ... ... Себу ... құрғақ тұқым массасымен белгілейді. Жылыжай көкөніс шаруашылығында тұқымдарды жәшікке салынған дымқыл ағаш үгіндісінде, температурасын 20-25°C ... ... ... ... орта ... дейін ағаш үгіндісін салып, бетіне мата жабады да ыстық сумен жидітеді, матаға ылғалдандырылған тұқымды 1-1,5 см қалыңдықпен ... оның ... ... ... ... ағаш ... ... Ағаш ұнтағының құрғап кетуін болдырмау және қажет температураны ұстау үшін ... ... ... ... ... ... араластырып тұрады. Қияр тұқымын өскін мөлшері 0,5 см болғанша көктетеді, ... - ... жара ... ... ... үшін ... орындықтарға, сәкіге пленканы салбырата жауып жәшіктерді солардың үстіне қояды (тышқандар, сабауқұйрықтар жоғары шыға алмайды).
Барботылау - ... ... ... ауыл ... ... ... ... даярлаған - тұқымды себуге дайындаудың жаңа тәсілі. Арнаулы қондырғы - ... 20°C ... ... үздіксіз оттегі немесе ауа жіберіп отырып өңдейді.
Өне бастаған тұқымға төмен немесе ауыспалы ... әсер ету ... және ... алдын ала салқындатудан (тоңазытудан) тұрады.
Тұқымды шынықтыру. Тұқымды ... ... да 12 сағ 20°C және 12 сағ ... -2-3°C ... теріс температурада ұстайды. Тұқымға ауыспалы жоғары және төмен температурамен әсер ету 10-12 тәулікке созылады. Тұқымды шынықтырғанда ... ... ... ... ... ... салуы ертерек басталады және өнімі көбейеді.
Салқындату. Бөрткен және өне бастаған тұқымдарды жәшікке екі дымқыл кенеп матаның ... 10-12 см ... ... Салқындатуды мұз қоймасында немесе тоңазытқышта -1+1°C 1-2 тәулік (орамжапырақтың кеш пісетін сұрыптары) немесе 2-3 тәулік (қызылша, сәбіз, пияз, ақжелкен тұқымдары) ... ... - ... сыртынан қоректік, қорғағыш және әсер ететін заттармен қаптап, механикалық ... ... ... ету үшін - ... ...
Қоспалардың құрамы, %: 1) малдың құрғақ қиы - 45, ... - 40, ... - 10, ... - 10; 2) ұсақ ... - 60, шымтезек - 20, ... - 10, ... - 10; 3) ... ... ... - 80-90, 10-20 % ... 10 кг қоспасына 100-200 г суперфосфат қосылады. Барлық құрауыштарды кептіреді, үгітеді, елеуіштен өткізеді және БПС-2 ... ... ... ... ... ... және желімдегіш ерітіндіні бүркеді: крахмалды желімнің 25 % немесе метилцеллюлоза ерітіндісінің 5 % немесе ірі қара мал қиының 1:7 ... ... ... ... құрамына микроэлементтер қосады. Сосын қоректік заттарды ұнтақ күйінде қосады. Дражелегішті айналдырғанда тұқымдар қоспамен қапталып, себуге ыңғайлы домалақ пішінге ... СЕБУ ... ... ... ... және ... ... байланысты көкөніс дақылдарының тұқымдарын ашық жерге көктемде, жазда, қоңыр күзде және қыста себеді. Қорғаулы ... ... ... ... үйлестіріп жүргізеді.
Көктемгі себуді топырақ өңдейтін және себетін машиналар жұмыс істей алатын кезде бастайды. Бірінші кезекте суыққа ... ерте ... ... ... - аскөк, ақсүттіген, саумалдық, шалғам, сосын сәбіз, ақжелкен, ботташық, пияз, ас ... ... ... ... ... шомыр, тарнаны себеді. Біразырақ кешірек қызылшаны, екпе пиязды себеді. Жылу сүйгіш ... ... ... ... ... асқабақ, кәді, үрме бұршақ, жүгері) тұқымын топырақ толығымен жылынғанда (10°C жоғары) және көктемгі бозқырау өткен соң себеді.
Жазғы себуді ... ... ... ... ... мен ... жетілдіруге көп жылдық көкөніс дақылдарының көшеттерін (қояншөп, рауғаш) маусымның соңы шілденің бірінші ... ... ... жылы мамыр - маусымда өнімдерін алу үшін шілденің ортасына дейін ... ... ... ... ... (кейде мұндай егісті қыстық дейді) тұқымдарын себеді. Тез пісетін дақылдарды (шалғам, ақ сүттіген, саумалдық, аскөк) үздіксіз пайдалану үшін 3-4 мерзім ... ... ... себу ... ... жұмыс қауырттылықты баяулатады. Оны күзде (қазан айының соңы) кеш, топырақтың 5 см қабатында температура тұрақты түрде 2-4°C, ал ауанікі - 0°C ... ... есеп ... топырақ тоңазығанша тұқым бөртіп, бірақ өскіні болмауы керек. Осы ... ... ... ... ... одан ... ... өсімдік көктемгі төмен температураларды, бозқырауды жақсы өткере ... ... ... ... салыстырғанда 10-15 тәулік ерте береді.
Қысқа қарай егіске ең дұрысы дражеленген тұқымды себу. Қолайсыз жағдайлардан сақтау үшін себу ... ... ... 20-30 % ... ... қарай сепкенде тұқымды көктемгі егіске қарағанда саязырақ сіңіреді. Қысқа қарай сәбіз, ақжелкен, басты пияз және батун ... ақ ... ... ... ... қысқы сұрыптары себіледі, сарымсақты отырғызады.
Қысқы себуді, қыста топырақ тоңазығаннан ... ... ... ... бар тұқым сепкіштермен (СФ-20, СФ-24) жүргізеді.Шүмек қарды тіліп топыраққа біразырақ кіріп, тұқым себеді. Көктем шыға тұқым топыраққа ... ... ерте ...
ТҰҚЫМДЫ СЕБУ ЖӘНЕ ОТЫРҒЫЗУ ТӘСІЛДЕРІ
Себу және отырғызу тәсілдері. Көкөніс дақылдарын шашып, қатарлап, таспалап, шаршылап және шаршы-ұялап себеді немесе отырғызады. Шашып ... ... ... бетінде ретсіз, біркелкі орналаспайды. Бұл тәсілде өсімдікті механикалық жолмен күтіп-баптау мүмкін емес, сондықтан ашық жерде оны қолданбайды. Оны кейде қорғаулы ... ... ... қолданады.
Қатарлап себу (отырғызу) - өсімдіктердің қатарларын ... ... ... ... ... ... ... отырғызғыштармен атқарылады. Қатарлардың ені - 45-70 см. Қоректену алаңының азырақ ... ... ... ... ... қылады және керісінше. Дәл белгіленген тұқым мөлшерін себе алатын тұқым сепкіштер (СОПГ-4,8, ССТ-8А т.б.) құрастырылғаннан кейін тұқымды нүктелі ... ... ... ... ... тәсілде бір қатардағы тұқымдар бірінен-бірі белгіленген қашықтыққа орналасады. Нүктелеп себу тәсілінде тұқымнан әжептәуір үнем жасалынады.
Таспалы себу тәсілін кішірек ... ... ... ... ... - сәбіз, пияз, ақ сүттіген, саумалдық, орамжапырақ көшеттерін, қызанақ, бұрыш, баялды қолданады. Себуді ... ... ... ... ... мен тіркелген машиналардың доңғалағы өте алатындай, бірнеше қатары таспа ... ... енді ... ... ... ... себу арамшөптерден таза танаптарда және таңдамалы (селективті) әсері бар ... ... ... үшін ... ... ... және арамшөбі аз танаптарда қатарлардың саны көбірек болуы мүмкін.
Шаршы - ... ... ... ... және ... ... қатарлардың қиылысына орналастырылады. Егер осылай орналастырылғанда ұяға бір дән ... ... бір ... ... ... ... ... ал 2-3 және одан да көп тұқым себілсе немесе өсімдік отырғызылса онда шаршы-ұялы деп ... ... ... ... ... өңдеуді тік және көлденең, екі бағытта жүргізуге мүмкіндік береді. Бұл ... ... ... дамуы үшін көбінесе үлкен қоректік аумақ қажет ... ... ... ... т.т.) ... ... ... әдебиеттер:
1) Жеміс және көкеніс шаруашылығы - Н. Г. Щепетков, М. Ә. ...
2) ... ... ... - ... М. ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
6М070100 «Биотехнология »мамандығының «Тағам өнімдерінің биотехнологиясы» пәнінің тәжірибелік сабақтары бойынша ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЛАР12 бет
Ет, құс, жұмыртқа және олардың өнімдерінің химиялық қауіпсіздігінің көрсеткіштері15 бет
Жемістер мен көкөністер. Физико-химиялық технологияның негіздері .Жылуфизикалық технологияның негіздері19 бет
Картоп өндірісі21 бет
Көкөніс шаруашылығындағы тұқым шаруашылығы ерекшеліктері10 бет
Қазақстандағы күнкөріс минимумы8 бет
Қос жарнақтылар класы20 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
200 орынды көпшілікке ортақ асхананың көкөніс цехының жобасы28 бет
Айқышгүлді егістік,жемдік,көкеніс дақылдарының зиянкестері жайлы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь