Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері

1.1 Дәнді дақылдарды морфологиялық, биологиялық және өсіру технологиясының тәсілдеріне қарай топтастыру
1.2 Дәнді дақылдардың жалпы құрылысының ерекшеліктері
1.3 Астық дақылдарының құлақшалары мен тілшелер бойынша туыстық айырмашылықтары
1.4 Дәнді дақылдардың гүл шоғыры бойынша айырмашылық белгілері
1.5 Дәнді дақылдардың өсіп даму кезеңдері
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Астық тұқымдастарға жататын дәнді дақылдардың халық шаруашылығында алатын орны ерекше. Өйткені олар адам өмірінде жан-жақты пайдаланылады. Бірқатар дәнді дақылдар тамақ өнеркәсібі үшін шикізат қоры болып есептеледі. Айталық, арпа – сыра өндірісінде , жүгері – спирт өндірісінде пайдаланады. Міне осындай жан жақты пайдаланылатын болғандықтан дәнді дақылдар еліміздің барлық аймақтарында өсіріледі. Тың және тыңайған жерлерді игеруге байланысты Қазақстан ірі астықты өлкеге айналды. Қазір дәнді дақылдардың егіс көлемі 23812 мың гектарға жуық. Бұл барлық егіс көлемінің 68 ℅ астамы.
Дәнді дақылдардың тек егіс көлемі ұлғайып қана қойған жоқ, сонымен қатар олардың шығымдылығы, жалпы түсімі артты.
1. Өсімдік шаруашылығы негізінде астықтану , Ә.І Ізтаев, С.Б Ермекбаев , Алматы 2014 жыл
2. Агрономия негіздері (авторлар: ЖаңабаевҚ., Арыстанғұлов С.) Астана - 2010. 352бет.
3. Өсімдік шаруашылығы , Қ.К Әрінов, Қ.М Мұсынов, А.Қ Апушев, Н.А Серекпаев, Н.А Шестакова, С.С Арыстанғұлов , Алматы 2011 жыл
4. Вавилов П., Гриценко В. т.б., Растениеводство, М.
5.Томилов В., Опытное дело в растениеводстве (учебное пособие), Астана, 2001;
6. Двуреченский В., Возделывание зерновых культур, Костанай, 2004.
І. Өрісбаев
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
СӨЖ
Тақырыбы: Астық дақылдарының ... және ... ... ... және биологиялық ажырату белгілері ... ... Ж.А ... ... О.Т
Тобы: АГ - 213
Семей - 2015
Мазмұны
1.1 Дәнді дақылдарды морфологиялық, биологиялық және өсіру технологиясының тәсілдеріне ... ... ... дақылдардың жалпы құрылысының ерекшеліктері
1.3 Астық дақылдарының құлақшалары мен тілшелер бойынша туыстық айырмашылықтары
1.4 ... ... гүл ... ... айырмашылық белгілері
1.5 Дәнді дақылдардың өсіп даму кезеңдері
Қорытынды ... ...
+ ... ... ... ... және ... технологиясының тәсілдеріне қарай топтастыру
Астық тұқымдастарға жататын дәнді дақылдардың халық шаруашылығында ... орны ... ... олар адам ... ... пайдаланылады. Бірқатар дәнді дақылдар тамақ өнеркәсібі үшін шикізат қоры болып есептеледі. ... арпа - сыра ... , ... - ... өндірісінде пайдаланады. Міне осындай жан жақты пайдаланылатын болғандықтан дәнді дақылдар еліміздің барлық аймақтарында өсіріледі. Тың және тыңайған жерлерді ... ... ... ірі ... ... ... Қазір дәнді дақылдардың егіс көлемі 23812 мың гектарға жуық. Бұл барлық егіс көлемінің 68 c/o астамы. ... ... тек егіс ... ... қана ... жоқ, сонымен қатар олардың шығымдылығы, жалпы түсімі артты.
Дәнді дақылдар өздерінің морфологиялық, биологиялық және өсіру технологиясының тәсілдеріне ... екі ... ... ... топқа - бидай, қара бидай, арпа, сұлы жатады. Олардың негізгі ... - ... ... ... ... ... дән ... 3-8 масақшаның төменгі гүлдері жақсы дамыған , жылуды аз, ал ... ... ... етеді. Сабақтарының іші қуыс болып келеді. Бұлар ұзақ күннің өсімдіктері. ... ... ... ... дамып, арамшөптермен аз ластанады.
Бірінші топтағы дәнді дақылдардың жаздық және күздік биологиялық ... ... ... ... ... ... қара бидай және күздік арпа жатады. Бұл дақылдардың биологиялық ерекшеліктері - ... ... даму ... бір ... - 1ºС - 10ºС ... төмен температура қажет. Сондықтан да оларды күзгі үсіктен 55-60 күн бұрын егіп қыс қыстатып, алдағы жазда орады. Күздік ... ... ... дәнді дақылдармен салыстырғанда өнімді артық береді. Оның себебі бұлар күзгі жауын - шашынды ... ... ... ... ... ал ерте көктемде тез өсіп, ерте піседі. Мұнан ... ... ... ... ... ... ... дайындап үлгеруге әбден болады. Күздік дәнді дақылдардың өнімділігі олардың жақсы қыстап шығуына тікелей байланысты. ... ... және ... ... ... ... ... қолайсыз жағдайларға да ұшырайды. Мысалы, қатты суық, қардың жұқа ... ... күрт ... және т.б. Осы ... ... ... төзімді болу үшін күздік дәнді дақылдарды шынықтырған жөн.
Екінші топтағы ... ... - ... ... ... қонақ жүгері жатады. Бұлардың дәндері бауыр жағында тілігі жоқ, ... ... ... ... ... ... ... топтың дақылдарына қарағанда жылуды көп, ал ылғалды, күріштен басқасы аз талап етеді. Жүгері мен қонақ жүгерінің сабақтары өзекшемен толтырылған. Екінші ... ... - ... ... өсімдіктері және олардың күздік түрлері жоқ.
Астық дақылдарының ... ... су, ... май, ... ... және күл болады. Осы химиялық құрамы жағынан олардың бір - бірінен айырмашылықтары да бар. Әсіресе, ... ... ... 6,7 - ... 13,8 - 16,0c/o ... ... отырады.
Клетчаткасы ең көп астық дақылдары - сұлы (10 - ... ... (10,4 - 11,8c/o) және ... ... ... дәнді дақылдардағы клетчатка 2,0 - 5,2c/o аралығында болады.
Астық дақылдарының дәндеріндегі майдың мөлшері 1,5 - 3c/o, ал ... 67,8 - 80,9c/o ... ... ... ... құрамы аймақтың климат жағдайында, қолданылатын агротехникалық ... ... ... ...
Қазақстанның қуаңшылық далалық аймағында өсірілетін жаздық бидайдың дәнінде белоктың мөлшері басқа айматармен салыстырғанда көбірек болады.
+ Дәнді дақылдардың ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің құрылысы мен оның даму сипаты өсімдік түрі мен сортына ... ... ... ... ... ... ... тамыршалардың пайда болуынан басталады (олардьщ саны бидайда-3-5, қара бидайда-4, арпада-5-8, сұлыда-3, тары төрізді ... ... ... түйінінен қосалқы (түйін) тамырлары түзіледі, олар топыраққа тез бойлайды (ылғадды жөне ... ... Олар егін көгі ... ... сұлыда 2-3 төулікте (1-2 жапырақ кезеңі), бидай мен арпада-12-14 теуліктен кейін (3-4 жапырақ ... қара ... - 7-9, ... - 3-4, тарыда - 5-6 төулікте (4 жапырақ ... ... ... ... ... ... ... өсіп-жетілу кезеңінде өсімдіктердің қоректенуіне қатысады. Түйін тамырлардан ... ... ... ұзындығы бойынша басып озады да өсіл-жетілу кезеңінің соңына қарай 150 см жөне одан да ұзын ... ... ... ... ... ... ... жақсы дамығанда ғана алуға болады. Қуаңшылықты жыддары, өдегге, ... ... ... ... ... ал бидай мен арпаның астық өнімі ұрықтық ... ... ... жене 5-8 ц/га ... ... -- ... ... түйіндерімен шектелген түйін аралығынан тұрады. Түйін аралығының саны жапырактар санына сэйкес келеді. ... ... ... мен шай ... да ғана ... толтырылған. Сабақтың орта бөлігі барынша жуан, ал жоғары бөлігі жіңішке келеді.
Жапырақтары дәнді дақылдардың көпшілігіңце 2 түрде - ұрықтық (3-4) және ... ... ... ... ... ... жөне ... тақтасынан тұрады. Жапырақ қынабының тақтаға ауысар орныңца тілше (1и1а) деп аталатын жұқа түссіз қабық болады. Тілше сабаққа тығыз жабысқан және ... ... ... ... ... бөгейді. Жапырақ қынабының негізінде (басында) ұзынша құлақшалар немесе мүйізшелер (аигісиіае) түзіледі, олар сабақты орай өседі.
Гүл шоғыры -- ... ... қара ... ... ... ... шашақ (сүлы, шай жүгері, тары, күріш), жүгеріде - шашақ жөне собық.
Масақ мүшелі біліктен жэне ... ... ... ... ... ... орналасқан мүшеліктерден түрады, олар түзу немесе иілген, жалаңаш немесе түкті (қара бидайда) болуы мүмкін. ... ... ... ... де екі кең ... мен екі қабырғасы болады. Біліктің кең жағын бет жағы, ал қыр жағын бүйір жағы деп атайды. Білік бойынша масақтың бет және ... ... ... ... ... ... жуанданып бітеді де тұғыр (кемер) деп аталады, онда ... ... ... ... мен қара ... біліктің өрбір мүшелігінде бір-бір масақша бекиді, ал арпада үш масақша орналасқан. Әрбір масақша (5-сурет) екі ... ... ... екі ... ... (қабығынан) тұрады.Масақша қабықшалары өртүрлі деңгейде дамыған, кейбіреулерінде (арпада) масақ сыртында орналасқан екі жіңішке ... ... ... ... ... мен ... бар орталық біліктен тұрады, одан бірініші, екінші және одан кейінгі ... ... ... өсіп шығады. Бұтақтардың үшар басында масақшалар орналасқан. Масақша екі ... ... мен бір ... ... ... ... ... біркелкі дамымаған, бидайда қайықша құрылысын еске түсіреді, кең жөне көпжүйкелі, өрі ұзынша келген килі бар, қара ... бір ... өте ... ... өте ... жэне ... ... кең, өрі көптеген дөңес келген ұзынша жүйкелері бар.
Әрбір гүлде екі қабықшасы болады: ... ... таяу ... ... болады да ол сыртқы гүл қабықшасы деп аталады, ал екіншісі өте жұқа, өрі ... ... жөне оны ішкі гүл ... деп атайды. Гүл қабықшаларының арасында екі қалақты аналық аузы бар жатын мен үш аталық (күріште ... ... - дән. ... ... ол гүл қабықшаларымен қапталған. Жалаңаш дәнді бидайлар мен қара бидай дәндері қабықшадан ... ... тары ... тары мен ... гүл ... ... ... қабыстырады, ал қабықты арпада олар дөнмен бірігіп кеткен.
Дәннің ... ... ... жемісі ұрық пен эндоспермнен жоне олармен бірігіп өскен тұқымдық жөне жемстік қабықтан құралған. Ұрық дәннің төменгі бөлігінде ... оның ... ... ... ... ал ... ... жапырақтары бар алғашқы сабақ болады. Ұрықтың маңында кішкене қалқан-дөннің жалғыз тұқым жарнағы-орналасқан.
Эндоспермде дөн қабығына қабыса біткен сыртқы алейрон қабаты мен ішкі ұнды ... ... ... ... ... бай бір ... ... түрады (арпада 3-5 қатарлы келеді). Эндоспермнің ұнды бөлігіндегі клеткалар крахмал дөндерімен ... ал ... ... ... ... ... ... жөне тұқымдық қабықтар сыртқы орта мен өртүрлі ... ... ... ... ... ... ... маңызы жөнінен дәннің эндоспермі ерекше рөл атқарады, өйткені одан ... ... үн ... және ... байланысты дәннің құрам бөліктерінің мәні зор.
Дәннің арқа жэне етек жағы болады. Арқа жағы дөңес келеді, оның төменгі бөлігівде ұрық ... ... ... ... етек жағы ... ал ... қара бидай мен арпа дәндерінің осы бөлігіңце ... ... ... ... болады.
36-кестс Бидай мен қара бидай дәндерінін құрам бөліктеріяің орташа салмақтық қатынасы (%)
Туындыгер (автор)
Эвдоспер м
Ұрық
Жеміс қабықшалары ... ... ... ...
Бидай
Жирар
84,20
1,43
4,46
1,10
8,80
Гриценко ... ... ... ...
Роменский
81,60
3,20
15,50
Қара
бидай
Казаков
77,69
3,71
5,10
2,32
11,8
Любарский
70,4-74,3
2,4-3,7
11,3-15,0
- ... ... ... ... ... ... ... ені мен қалындығы ажыратылады. Ұзындығы деп дәннің негізінен төбесіне дейінгі қашықтықты атайды, етегін төмен қаратып ... ... ... ... ені, ал тік диаметрі қалындығы деп есептеледі. Әдетте дөннің ені қалыңдығьгаан артық ... ... ... ... ... шар ... ... шай жүгері), ұзынша келген (бвдай, арпа, қара бидай, күріш), домалақ немесе қырлы -- ... ... ... ... тазалап сұрыптағанда негізгі көрсеткіш болып табылады.
Дәннің беті тегіс (бидайда), өлсіз өжімденген ... ... ... ... болуы мүмкін. Түстері-ақ, сары, қызыл, сүр-қоңыр, қара.
1.3 Астық дақылдарының құлақшалары мен тілшелер бойынша туыстық айырмашылықтары
Айырмашылық белгілері ... ... ... ... ... ...
Қысқа
Қысқа
Қысқа
Күштірек да-мыған, шеттері ара тісті
Құлақша
Кішірек, жиі түрде ... ... ... ерте ... қалады
Өте ірі, кірпіксіз, бір-біріне кіріге орналасқан
Жоқ
Астық дақылы жапырағының бөліктері: 1 -жапырақ қынабы; 2-құлақшалар; ... ... ... дақыддары гүл шоғыры бойынша жеңіл ажыратылады және негізгі белгілері 40-кестеде келтірілген.
Гүлдену кезеңі көптеген дәні ... ... ... кейін басталады. Арпада гүлдену кезеңі толық масақтануға дейін жүзеге асады, ал қара бидай одан 10-12 ... соң ... ... ... ... ... ... өздігінен тозанданатын (бидай, арпа, сүлы, тары, күріш) немесе өздігінен жөне айқас тозанданатын (қара бвдай, ... шай ... ... ... ... (бқдай, қара бидай, арпа) гүлдену масақтың орта бөлігіңде орналасқан масақшалардан басталады, ал бірінші пайда болған ... ірі ... және ... ... сапасы жоғары болады. Шашақты астықтарда (тары, күріш, сүлы) гүлдену шашақтың ... ұшар ... ... сондықтан сапалы астық гүл шоғырының жоғарғы бөлігінде қалыптасады .
1.4 Дәнді ... гүл ... ... ... ...
Гүл шоғыры
Масақ білігінің тұғарынданемесе сіпсебас ұшындағы масақша саны
Масақшадағы гүлдер саны
Масақ қабықшалары
Сыртқы гүл қабықшалар ... ... орны ... ...
3-5 ... көп ... ... килі ен жоғарғы жағы істі
Тегіс, килі жоқ
Сыртқы гүл қабықшасының төбесіне ... ... ... ...
2 кейде 3
Өге жіңішке,бір жүйкелі, ұзынша килі бар
Килі бар, шеттері кірпікші, ол ... ... ... ... ...
Өте жіңішке, ланцетті қылтық тәрізді жоғары қарай ... ... бес ... кылтыкка айналады (қыл-тықты түрле-рінде)
Сондай
Сүлы
Сіпсебас (шашақ)
2-4
Енді, жарғақты, ұзын жүйкелерімен
Тегіс, килі жоқ
Сыртқы гүл ... ... ... ... ... гүл ...
Енді, түкті, ұзынша жүйкелерімен
Жұқа, қабықты
Сыртқы гүл қабықшасының арқалығында
Собық (ан-алық гүл шоғыры)
Екеуден қосарланып тік орналасқан
2, тек ... ... ... ... үшар басында
Кішірек, қабықты, дәннің ұшар басында
Сыртқы гүл ... ... ...
сіпсебас
1-2
Д еңгел ек-дәңес, жарғақты, көп үйкелі, 2-ірі, үшіншісі қысқа ... ... ... гүл ... ... ...
Сіпсебас
бірнешеу
Жіңішке линиялы-ланцетті
Енді, үзынша қабырғалы, түкті
Гүл қабықшасының төбесіне қарай
Шәй жүгері
Сіпсебас
2-3 оның 1-і ... ... ... ... немссе жылтыр
Жұқа, нөзік
Сыртқы гүл қабықшасының төбесіне қарай
1.5 Астық дақылдарының өсіп-даму кезеңдері
Өсіп-жетілу ... ... ... бірқатар фенологиялық фазалардан (кезендерден) өтеді де жаңа органдар түзе отырып сыртқы морфологиялық белгілермен ажыратылады. Тұқымның тыныштық күйден белсенді ... ... ... мен өнуін) дөнді астық дақылдар тіршілігінің басталуы деп есептейді. Дәнді астық дақылдарында төмендегідей өсіп-даму кезеңдері ажыратылады: егін көгі (көктеу), түптену, ... ... ... ... ... ... жөне ... кезеңге өсімдікгердің 10% -ті енгенде кезеңнің басталуы, ал 75%-тінде-толық ... ... ... ... ... бұл құбылыс тұқымдарда тыныштық күйден белсенді тіршілік жағдайына ауыскднда жүреді де өскін мен тамыршаларының пайда болуымен, ... ... ... ... ... ... Бұл кезде ұрықтық органдардьщ дифференциациясы мен өсуі жүреді. Тұқымның өнуінде 5 кезең ... суды ... ... түп ... ... өсуі, өскіннің дамуы мен пайда болуы.
Астық дақылдарының дөндері енгенде еуелі тамыршалар өсе бастайды, дәннің қабығын жарып сыртқа ... ... ... ... ... өніп келе ... дәндеріндегі тамыршалар саны өртүрлі: күздік бидайда-3, кейде 5, жаздық бидайда-5, кейде 3-4, қара бидайда -- 4, ... -- 5-6, -3, ... -- 4-5, ... ... ал ... арпада-7-8.
Астық дақыддарының екінші тобында бір-ақ ұрықтық тамырша болады. тамыршалардан кейін іле сабақ өркені өсе бастайды, ол да дән қабығын ... ... ... ... көтеріледі де жер бетіне шығады.
Егін көгі. Топырақ бетіне оуелі біз төрізді сабақ өркені шығады, ол тұр өзгерісіне ұшыраған ... ... ... Ол ... ... ... жоғары шығуына жеңілдік жасайды және оны жарақаттанудан сақтайды. Жер бетіне шыққаннан кейін колеоптиле өсуін тоқтатады. Сабақ өркеннің ұшындағы қысымның ... ... ... ... да ... ... жасыл жапырақ шығады.
Тәжірибеде мүны егін көгінің пайда болуы немесе көктеу кезеңі деп атайды. Бірінші жасыл жапырақ тақтасы қысқа, жапырақ ... өлі ... 5-7 ... ... ... жөне ... ұрықтық жапырақтар түзіледі. Көптеген дақыддарда алғашқы үш жапырақтың ұзындығы аз озгереді. ... ... ... слңы, екінші кезеңінің басында ұрықтық жапырақтар тез жайылып өсімдіктердің ассимиляциялық беті ұлғаяды. Бұл кезеңде өсімдікгердің ... ... ... ... сияқты өнімділік элементтері қалыптасады және олар реттеуге кенеді.
Астық дақылдары егін көгінің негізгі түсі ... ... , ... ол ... ... иеленеді. Алғашқы жапырақтар кендігі, түктілігі, топырақ бетінде орналасуына қарай ... Олар ... бір ... ... ... ... бидай мен арпа жапырақтары сағат тілінің бағытымен, ал сүлы ... оған ... ... ... ... ... ... болғаннан кейін жер асты бұтақтануы жүреді, түктену түйінінде екінші (түйін) тамырлары түзіледі және топырақ бетівде қосымша өркеңдер (сабақтар) ... ... ... ... мүны ... ... деп атайды. Астық дақыдцарыңца мүндай сапа өзгерісі органогенездің екінші-үшінші кезеңдеріне сәйкес ... де өсу ... ... ... ... жапырақтарға, сонымен бірге гүл шоғырының білігіне дифференциацияланады, масақшалардьщ негізі қаланады.
Топырақ ... ... ... ... ... ... түптену кезеңінің басталуы деп есептейді. Түптену нәтижесінде бір тұқымнан бірнеше сабақ өсіп шығады немесе бұта ... ... және ... түптену ажыратылады. Жалпы түптену деп бір өсімдікке келетін ... ... ... атайды, ал өнімді түптену-егін жинау қарсаңындағы піскен дәні бар ... ... ... Гүл шоғыры бар, бірақ дөн пісіп үлгермеген сабақтарды сабан өркен, ал гүл шоғыры жоқ сабақтарды мамық шөп деп атайды. ... ... ... дәнді дақылдардың өнімді түптенуі айтарлықтай емес және ол жүмсақ бидайда 1,2-1,3, қатты бидайда 0,9-1,1, арпада 1,3-1,5, сүлыда 1,2-1,3, ... 1,3-1,6. ... ... өнімді түптенуге қарағанда 0,2-0,3 жоғары болады.
Түтікке шығу.Бүл кезеңнің басында ұрықтық гүл шоғыры бар ұрықтық сабақ үзара түседі де ... ... ... жоғары қарай көтерілген сабақ түйіндері қолмен жеңіл сезіледі. Әуелі төменгі түйін аралығы өсіп ұзара бастайды. Мүның ... өсуі 5-7 ... ... ... өсуі ... да 10-15 ... ... оның соңынан төменнен екінші, үшінші жөне одан кейінгілер өсіп-дами бастайды.
Дәнді дақылдардың түтікке шығу кезеңінде түйіндерді, ... ... мен ... ... ажыратуға болады. Тілшелер мен құлақшалар морфологиялық белгілер болып табылады, олар бойынша бірінші ... ... гүл ... ... ... ... ажыратуға болады. Масақтану немесе шашақтану кезеңі гүл шоғырының жоғары ... ... ... ... ... шығудан масақтануға дейінгі кезең дәнді дақыддардың дамуындағы өте маңызды шақ. Бұл уақытта жапырақтар мен сабақ пөрменді өседі, масақ қалыптасады, ... ... ... мен ... ... өте жоғары.
Пісіп-жетілу кезеңі.Дәннің қалыптасу процесін Н.Н. Кулешов үш кезеңге - қалыптасу, толысу және ... ... ... өсу ... ... болғанға дейінгі кезең. Ұрық өлсіз өскін бере алады, 1000 санының массасы 1,0 г, бұл ... ... 7-9 ... және одан да ... ... дақылдарыныңгүл шоғырларының құрылысы:1-
қылтықты жұмсақ бидай; 2-қылтықсыз жұмсақ бидай; 3-қатты бидай; 4-қара бидай; 5-көпқатарлы ... ... ... ... тұқымның түзілуінен дөннің түпкілікті ұзындығы белгіленгенге дейінгі кезең, құрғақ заттар мөлшері өлі темен, 1000 ... ... 8-12 ... эндоспермде крахмал жинақтала бастағаннан бұл процестің тоқтағанына ... ... ... ылғаддылығы 38-40%-ке дейін төмендейді жөне кезең ұзақтығы 20-25 ... ... ... өз ... ... 4 кезеңге бөлуге болады:
1. Сулы күй кезеці- эндосперм клеткаларының қалыптаса бастаған кезі, қүрғақ затгар мелшері 2-3 %, кезеңнің ... 6 ... ... ... алды -- тұқымдағы сүйықтың реңі сүт түстес, құрғақ заттардың мөлшері 10%-ке ... ... де ... ұзақтығы 6-7 тәулікке созылады.
3. Сүттенген күйі- дән сүт төрізді ақ сұйықтан ... ... ... ... ... ... кезең 7-15 төулікке созылады.
4. Қамырланған күйі -- ... ... ... тән, ... ... ... 60-64%, кезеңнің ұзақтығы 4-5 тәулік.
Пісу кезеңі пластикалық заттардың дәнге ... ... ... ... ... 8-12%-ке дейін төмендейді, оны азық-түлікке пайдалануға болады, алайда тұқымның дамуы әлі аяқталмайды. Пісу үрдісін екі кезеңге бөледі (Г.В. ... ... мен ... ... ... гүл шоғырларының құрылысы:1-жүгерінің собығы; 2-жүгерінің шашағы; 3-тарының шашағы; 4-күріштің шашағы; 5-сұлының ... ... пісу ... -- ... ... ... ... сары, дәннің ылғаддылығы 40-21%, кезеңнің ұзақтығы-3-6 тәулік.
2. Толық пісу кезеңі-эндосперм қатты, ... ұнды ... ... тығыз, қалың, түсі кәдімгі, аймаққа қарай ылғаддылығы 20% және одан төмен, кезеңнің ұзақтығы 3-5 тәулік. Бұл ... ... ... ... ... соңынан тұқымның жаңа, ең бастысы тұқымдық белгісі-қалыпты өнгіштік пайда болады. Сондықтан қосымшада тағы екі ... ... егін ... ... ... жөне толық пісуі. Егін жинағаннан кейінгі пісіп- жетілуінде ... ... ... ... синтезі аяқталады, бейтарап май қышқыддары майға айналады, тыныс алуы саябырлайды. Толық пісуі ... ... ... жаңа ... ... ... болғанда басталады.
Ф.М. Куперманның тұжырымы бойынша өзінің жеке дамуында-онтогенезде-дөнді дақылдар кезектесіп ететін 12-өсіп даму ... ... ... ... ... жаңа органдар (мүшелер) түзілуімен сипатталады және әрбір ... ... ... ... - ... ... есу ... қалыптасуы;
II - конус негізінің ұрықтық буындарға, буын аралықтарына және сабақтық жапырақтарға дифференциясы;
III- масақ сегментін түзе отырып өсу конусының ұзаруы;
IV- ... ... ... жене ... гүл ... ... жөне ... гүл шоғыры мен гүлдің қалыптасуы;
VII масақтың барлық мүшелерінің (органдарының) ... ... ... - гүл ... мен ... барлық мүшелерінің қалыптасып бітуі
(масақтану кезеңі);
IX ұрықтану және зиготаның пайда болуы;
X - дәннің өсуі мен ... - ... ... ... жинақталуы (сүттене пісуден балауыздана пісуге дейін);
ХІІ-қоректік қорлық ... ... ... даму ... мен ... сатылары-этаптары (Ф.М. Куперман, З.П.Ростовцева бойынша):1-егін көгі; 2-үшінші жапырақ жөне туптену; Ш-ГУ-У-түтікке шығу; VI- ... ... ... ... ... ХІ-сүттене пісу; XII-балауызданып пісу.
Жоғарыда дәнді астық дақылдарының әдетте реттелетін негізгі даму кезеңдеріне сипаттама берілген. Әртүрлі астық дақылдары мен ... ... ... ... аралық ұзақтығы әртүрлі болатындықтан бақылаулар жүйелі түрде тұрақты бір егістік ... ... ... ... жүргізгенде кез-келген кезеңге өсімдіктердің 10% енгенде кезеңнің басталуы, ал 75 %-да толық кезеңі белгіленеді. Оларды көбінесе көз мөлшерімен анықтайды. ... ... ... бөлу үшін танаптың немесе тәжірибе алаңының бес әртүрлі жерінен іріктемей 10 ... ... ... ... ... тиісті кезеңге қанша өсімдік кіріскенін санайды да жалпы 50ь өсімдікке есептеп, пайыз (%) ... ... ... ... мал ... және ... өнеркәсібіне шикізат қоры ретінде пайдаланады. Бидай, қарабидай, күріш, қарақұмық, тары, сұлы, арпа, ... ... ... ... түрлі тағамдар жасалса, сонымен қатар олардың кейбіреуі құнарлы мал ... ... ... ... - ... ... үшін ... қоры. Арпа - сыра, жүгері спирт өндірісінде пайдаланылады. Осындай жан-жақты пайдаланылатын болғандықтан, оларды Қазақстанның барлық аймақтарында өсіреді.
Жоғарыда дәнді астық ... ... ... негізгі даму кезеңдеріне сипаттама берілген. Әртүрлі астық дақылдары мен олардың жекелеген сортгарында кезең аралық ұзақтығы әртүрлі болатындықтан бақылаулар ... ... ... бір ... ... ... дұрыс.
Астық тұқымдастарға жататын дәнді дақылдардың халық шаруашылығында ... орны ... ... олар адам ... жан-жақты пайдаланылады. Бірқатар дәнді дақылдар тамақ өнеркәсібі үшін шикізат қоры болып есептеледі. Айталық, арпа - сыра ... , ... - ... ... ... Міне ... жан ... пайдаланылатын болғандықтан дәнді дақылдар еліміздің барлық аймақтарында өсіріледі. Тың және тыңайған ... ... ... ... ірі ... ... айналды. Қазір дәнді дақылдардың егіс көлемі 23812 мың гектарға жуық. Бұл ... егіс ... 68 c/o ... ... ... ... ... негізінде астықтану , Ә.І Ізтаев, С.Б Ермекбаев , Алматы 2014 жыл
2. Агрономия негіздері (авторлар: ЖаңабаевҚ., Арыстанғұлов С.) Астана - 2010. ...
3. ... ... , Қ.К ... Қ.М ... А.Қ Апушев, Н.А Серекпаев, Н.А Шестакова, С.С Арыстанғұлов , Алматы 2011 жыл
4. Вавилов П., Гриценко В. т.б., Растениеводство, М.5.Томилов В., ... дело в ... ... ... ... 2001;6. ... В., ... зерновых культур, Костанай, 2004.І. Өрісбаев

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының морфологиялық және биологиялық ажырату белгілері жайлы3 бет
Астық дақылдарының бірінші және екінші топтарының марфологиялық және биалогиялық ажырату белгілері6 бет
Арпа дақылын өсіру21 бет
Картоп және көкөніс зиянкестері10 бет
Картоп және көкөніс зиянкестері туралы мәлімет14 бет
Күріш дақыл сорттарына ауыр металлмен тұздың кешенді әсері24 бет
Сұлының тәжтәріздес тат ауруына қарсы төзімділік генетикасы42 бет
Хламидомонас маркерлі штамдарының көмегімен ауыр металдармен ластанған су экожүйелерді биологиялық бақылау31 бет
Қылмыстарды тергеудегі іздеу тактикасының теориялық және қолданбалық мәселелері87 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь