Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы туралы

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
2.1.Қазақстанның ұлттық валютасының пайда болуы
2.2. Қазақстанның ұлттық валютасының дамуы
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Менің ойымша, әр елдің өз валютасы, яғни теңгесі болғанына байланысты ақша құны да, елдің экономикалық жағдайы да өсуде. Әр елдің дегенімнің себебі, егер барлық елде бір валюта болса онда бәсекелестік те, елдің даму мүмкіндігі де болмас еді. Біздің ұлттық валютамыз, яғни теңгеміздің пайда болуы Қазақстан Республикамыздың тәуелсіз республика екендігінің тағы бір дәлелі болып табылады.
Біздің ұлттық валютамыздың пайда болуы туралы көптеген мәліметтер бар.
1992-1993 жылдардағы Қазақстан Республикасының ұлттық банк төрағасының көмекшісі Валентин Назаров «бостан елдің еркін валютасы» деген еңбегі бар. Онда 1992 жылы елімізде экономикалық дағдарыстың өршуі, және де ифляцияның пайда болуы, осыған орай ұлттық валютамызды енгізу туралы көптеген мәліметтер келтірген.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
СӨЖ
Тақырыбы: Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы
Орындаған: Мұхаметқалиева Г. ... ВС - 403 ... ... ... ... ... Негізгі бөлім
2.1. Қазақстанның ұлттық валютасының пайда болуы
2.2. Қазақстанның ұлттық валютасының дамуы
III. Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Менің ойымша, әр елдің өз валютасы, яғни ... ... ... ақша құны да, ... ... ... да ... Әр елдің дегенімнің себебі, егер барлық елде бір валюта болса онда бәсекелестік те, елдің даму мүмкіндігі де болмас еді. Біздің ... ... яғни ... ... болуы Қазақстан Республикамыздың тәуелсіз республика екендігінің тағы бір дәлелі болып табылады.
Біздің ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы Қазақстан Республикасының ұлттық банк төрағасының көмекшісі Валентин Назаров деген еңбегі бар. Онда 1992 жылы ... ... ... ... және де ... ... ... осыған орай ұлттық валютамызды енгізу туралы көптеген мәліметтер келтірген. Ал Қазақстан республикасы ұлттық банкінің төрағасы Григорий Марченко жалпы теңге туралы жіне де оның ... мен ... ... өз ... ... Ол өз валютамыздың енгізілуінде қандай өзгерістер болғандығы туралы, теңгенің ішкі және сыртңы нарықта алған орны ... ... ... ашық ... ... Тәкежанов 1990-1993 жылдардағы экономикалық реформа, бюджет және қаржы мәселері жөніндегі ... ... ... ... ... төрағасы деген еңбек жазған.
Теңге - Қазақстан республикасының ... ... ... ту және ... ... ... валюта да мемелкеттік нышандардың қатарына жатады. кітабында ол ашылған күн - 1995 жылы 19 мамырда ҚР ... ... ... ... жазу бар: . ... ... сол кезде тұсауын кескен ҚР Жоғарғы кеңесінің ... - ... ... ... ... болды. Ол ұсынған теңге деген ат республиканың Жоғарғы кеңесінің және ... ... ... ... ... таласта жеңімпаз болды.
1992 жылы инфляцияның деңгейі 250 пайызды құрады! 1993 жылы ... ... ... ... ... 3 күн ... ... отырып, өзінің ұлттық валютасын енгізді. Баға шарықтай түсті. Халықтың жинақ шоттарындағы ақшасы қарқынды түрде құнсызданды. Қазақстанға ескі үлгідегі кеңес ... ... ... кетті. Дүкендердің сөрелерінен тауарлар әп-сәтте жоқ болып кетті.
Қазақстан Президенті мен Үкіметінің аса зор ... ... ... ... ... ... құру мен рубль аймағын сақтаудың жолы болмады. Бөлшектену үдерістері Ресейдегі ақша айырбасынан кейін күрт ушығып кетті. Ұлттық валютаны енгізуді ... ... ... сом төлем құралы болып табылмайтын ТМД - ның басқа өңірлерінен ескі ақша ... ... алу үшін ... тура ... ... ... ... жөніндегі құрамында Премьер-министр С.А. Терещенко, Қазақстанның Вице-президенті Е.Асанбаев, Үкіметтің бірінші вице-премьері Д.Сембаев, Ұлттық банк төрағасы Ғ.Байназаров, қаржы министрі Е.Дербісов пен ... ... Б. ... бар ... ... ... ... комиссияның алдында сол тұста бірмағыналы жауапты талап ететін салмақты мәселелер тұрды. Атап айтқанда, мүқият талдаудан соң ... ... ... ... ... көшу ... ... қабылдады. Біз сол кезде республика осындайда тәуелсіз ақша-несие саясатын ілезде жүргізе бастайды дейтін тұрғыдан келдік. ... ... ... тікелей енгізілуі халықты болашақтағы белгісіздіктен құтылтады. Және ең ақыр аяғы ұлттық валюта оның шетел валютаға қатысындағы шынайы бағамын айқындауға ... ... Тек ... ... ... ... ... енгіщілгені теріс жәйт болды.
Мемлекет басындағылардың сол кезде шығарған жарлығы:
Қазақстан Республикасының ұлттық валютасын енгізу туралы
ҚР Конституциясының ... және ҚР ... ... 1993 ... 29 ... қаулысына сәйкес қаулы етемін:
* ҚР-ның аумағында 1993 жылғы 15 қарашада сағат 08:00-ден бастап ҚР-ның ұлттық валютасы - ... ... ... 1993 жылғы 18 қарашада сағат 08:00-ден бастап теңге ҚР-ғы бірден-бір заңды ... ... ... Теңге 100 мыңнан тұрады. ҚР-да қолдағы ақша банкноттар мен монеталар ... ... ... ... ҚР-ның аумағында меншік нысандарына карамастан барлық жеке заңды тұлғалар төлемдердің барлық ... , ... ... ... салымдар мен шоттар қосу үшін банктер қабылдауға міндетті.
* Осы ... қол ... ... ... күшіне енеді.
ҚР-ның Президенті
Н.Назарбаев
Алматы, 1993 жылғы қарашаның 12-сі
Мемлекет басшысының ақша реформасын нақты жүзеге асыру басталар қарсаңында телевидение мен радиода оның мақсатын және ... ... ... ... ... ... ... Айырбастау 1993 жылы 15 қарашада сағат сегізде басталды және 20 қарашада сағат жиырмада ... ... ... ... коэффициенті бір теңгеге 500 рубль болды.
Алғашқы теңгелер Англияда шығарылды. Бакноталардың пайда ... бір ... ... ... Үлбі ... зауытында алғашқы Қазақстан монеталарын шығаруға дайындық басталды. Ал, елді қағаз ақшамен өзі қамтамасыз етуі үшін Алматыда банкнота фабрикасын құру ... Осы ... ... 1992 жылы ... ... және ҚР Президентінің Жарлығында белгіленді. РМК тіркеу туралы куәлікті 1998 жылы қарашада алды.
Ұлттық валютаны енгізгенге дейін Қазақстанның ... ... ТМД ... экономикасын біріктіруге бағытталған еді. Шындығында, бірыңғай валютаны пайдалана отырып, кооперацияның артықшылықтарын толайым қолдануға және өз ... ... ... еді. ... ... ... пен ... басқа қатысушыларының талпыныстарына қарамастан, рубль аймағы ұзаққа бармады. ... ... ... шын ... ... ... ... және басқа мемлекеттерді өз ұлттық валюталарын енгізуге итермеледі.
Қазақстан ... тура он жыл ... ... ... даму тұрғысынан бұл мерзім көп емес, бірақ экономикалық тұрғыда өз ... ... үшін ... ... да бүкпесіз бағалауға толық жеткілікті.
Теңгені енгізу түбегейлі экономикалық түрлендіру жағдайларында жүргізілді. 1992 жылдың қаңтарында бағаны әкімшілік реттеу жағдайында жасырынған инфляцияны ... ... ... ... басталды. Мемлекет біртіндеп тұтыну, өнеркәсіп тауарларына, ауыл шаруашылығы өнімдеріне бағаларды, энергия тасымалдаушылар тарифтерін реттеуден бас тартты.
1992-93 жылдардағы ақша жиынының бақыланбай ... және ... ... ... ... мөлшерлемесімен несиелеуі, елге кеңістік сомдарды лақтыра салу инфляция деңгейі 2960,8 пайызды және тиісінше 2165,0 пайызды ... ... ... ... ... КСРО ... ... республикалар арасында шаруашылық байланыстарының үзілуі, кәсіпорындардың қаржылық ахуалының нашарлауы, олардың негізгі және айналымдық капиталының, халықтың жинақ ақшаларының ... ... ... ... күрт ... ... ... жалақысы мен басқа табыстарының өсуі бағаның қарқынына ... ... ... ... ... ... алушылық қабілеті төмендеді, халықтың негізгі бөлігі қайыршылыққа ұшырады. Осы ... ... ... сұраныстың күрт қысқаруына әкеп соқты, ақыр соңында шынайы ішкі жалпы өнім 1992 жылы 5,3 %-ға, ал 1993 жылы 9,2 %-ға ... ... ... күшейткен теріс үрдістерден қорғау мақсатында Президент пен республика ... ... ... ... туралы шешім қабылдады.
Ұлттық валютаны енгізу жөніндегі алдын ала жұмыс босалқы ретінде 1992 жылдың күзінде басталды. Сол ... оны ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Президенті бекіткен еді. Алайда, тек рубль аймағы болмайтыны айқындалған кезде ғана Қазақстан Республикасы Президентінің 1993 жылдың 3-қарашасындағы Жарлығымен ... ... ... валютаны енгізу жөнінде Мемлекеттік комиссиясы және оны енгізуге байланысты іс-шараларды жүзеге асыру бойынша жұмыс тобы құрылды.
Ұлттық ... ... ... ... тым ... ... жүргізу керек болды. Мұнда осы қадамға техникалық дайындықты қамтамасыз ету мен ... ... - ... ... және ... ... ... шаралар кешенін жүргізу қажет еді.
Күрделі экономикалық ахуалда басты назар ескі ақшаларды айырбастау шараларымен байланысты мәселелерді шешуге, сондай-ақ айырбастаудың шынайы ... ... ... ... валютаны енгізудің әралуан нұсқалары пысықталып жатты. Аралық немесе қосаралас валютаны, не оның қайсыбір алмастырғыштарын енгізбей, тез ... ... ... ... ... ... ... осындай қадамды ақтады, өйткені уақытша ақша белгілерін енгізген еддер шын мәнісінде екі ақша реформасын бастан кешірді.
Валюталық түзімді ұйымдастыру саласында күрделі ... шешу күн ... ... ... бақылаудың дәрежесі мен нысандарын түбірінен өзгерту шешілді. Шетел валютасын Қазақстан банкілеріне шет жерден қайтаруды қамтамассыз ететін уәкілетті банктердің ... ... ... айқын белгілеу керек. Сондай ақ реттелетін құбылмалы айырбас бағамының түзімін таңдаудың ерекше маңызы ... ... ... ... ... ұлттық банкі курделі, қарама қайшылық жағдайда 452 млн.доллар мөлшерінде алтын валюталық қорды құра алды. Жаңа купюралардың қажетті қоры құрылды, олар өз ... ... ... ... ... ... ең қысқа мерзімде Ұлыбританияда басылып шығарылды. Ақша реформасының қарсаңында Қазақстан ... ... ... ... 1993 жылдың 12 қарашасында Қазақстан Республикасының азаматтарына оның мақстаты мен қажеттігін ... ... ... ... 1993 ... 15 қарашасынан еліміздің бүткіл аумағы бойынша айналысқа енгізілді. ... ... ... 15 нде 17 - сі ... ... ... қатар 1-500 сомдық банкноттардың қосарлай жүруіне жол берілді. Ал 1993 жылдың 18 ... ... ... ... ... ... ... заңды төлем құралы болып табылады. Банктер мен басқа да шаруашылық субьектілердің ... ... мен ... ... қайта есептелінді.
Айналыстан 1961 - 1992 жылы үлгідегі руббль купюрлары 950,6 млрд. Соммасында алынып тасталынды. Айырбас ... ... ... бар ... мөлшері туралы болжамды растады. Алдын ала есептеулдер бойыншы республикада шамамен 1,3 триллион сомға дейін қолма- ұол ақша жиналды. 1,2 ... ... ... ... ... іс ... айырбасты белгілеген мерзімді аяқтауға және ақша реформасының мақсаттарына жетуге мүмкіндік берді. Осы ... ... ... ... ... ақша жинаушыға түскен жүктің бірнеше есе ауыртпашылық жағдайында банк жүйесі мекемелердің жұмысын айрықша атап көрсету ... ... ... ... банкке экономикалық, ақша - несиелік және валюталық саясатты дербес жүргізуге мүмкіндік жасады. Енгізілген тұстан теңге құбылмалы айырбас ... ... ... бастады.
Осы оқиғалардан соң ілезде Қазақстандық банк аралық валюта биржасы құрылды. Жаңа қаржы институты валюта бағамын түзілдіру мен реттеу үшін керек ... ... ... ... ... ... екі рет, сонан соң 3 рет және ары қарай 1995 ... ... ... ... жылы ... жаңа тарихында алғаш рет егеменді мемлекеттің экономикасы ұлттық ... ... Бұл жыл ... ... ТМД - қа ... елдердің қаржылық жүйелерінің бөлінуі тиісті өзара үйлесімсіз, валютаны енгізу ... ... қол ... ... бұза ... ... ... қиындықтар, банк жүйесінің өркендеуі мен қаз тұру мәселелері қосылды.
АҚШ долларына қатысты теңге бағамы 1994 жылы 8,6 есе ... Бұл ... ... ... ... Ең алдымен 1994 жылы инфляция шығандап 1158,3 пайызға жетті. ... ... жазу ... ... ... ... 12,6 пайызға жеткен өндірістің құлдырауы да теріс әсерін тигізді. Импорттық тауарларға қанағаттанғысыз сұраныстң көлемі едәуір ... ... ... ... ... ... ... өсуін және оның экспорттан асуын тудырды. Сөйтіп бұл шетел валютасына сұраныстың ... ... ... ... ... ықпал етті. Осы мезгілде кәсіпорындардың өкілетті банктер арқылы Қазақстандық банк аралық валюта биржасындағы тауарлардың, жұмыстардыаң, ісметтердің экпортынан ... ... 50 ... ... түрде сатуын енгізуге тура келді. Бұл валютаның түсуін көбейтті және ұлттық валюта бағамын белгілі бір ... ... жыл ... ... ... нарықнамасын түзілдіруде бетбұрыс кезең болды. Жыл қорытындысы бойынша инфляция деңгейі 60,3 пайызды,ал долларға қатысындағы құнсыздануы 17,9 ... ... ... деген ескелең сенім, сауда - саттық теңгерім сальдосының жақсартылуы, көшіп келушілер трансферттердің кемуі, сондай-ақ жаңа табыстық қаржы құралдарының іске ... ... және ... ... ... ... жоқ ... жәрдемдесті. Нәтижесінде валюта рыногында тұрақтанудың алғашқы белгілері байқала бастады. Біртіндеп валюталық түсімнің міндетті сатып алуы 50-ден 30 пайызға кемтілді, сонан соң ... ... ... Өз ... бұл ... ... ... және көлемдері бойынша едәуір банкаралық валюта нарықнамасының қалыптасуына қол жеткіздірді.
Ұлттық банктің теңгенің айырбас бағамын түзілдіруге ... ҚБВБ - на ... ... Олар ... ... ... ... мерзімдік өзгертулерінің нәтижесінде бағам саясаты асқын инфляцияны ауыздықтауға мүмкіндік берді. Мұндай түзімде тұрақтандыруға, сонан кейін экономиканың өркендеуіне қол жеткізілді. 1996 жылы ... банк ... ... ... ... ... жалғастырды.
Теңгенің АҚШ долларына қатысты бағамының бір мезгілдегі құлдырау кезінде инфляция тежелді. Ұлттық валютаға деген сенім артты. Ал, ... ... ... ... ... және Ұлттық Банкноталары секілді қаржылық құралдарды енгізу нәтижелері қолма-қол және қолма-қолсыз шетел валютасына елеулі сұранысты әжептәуір азайтуға мүмкіндік жасады. Долларға ... ... ... ... ... 15,4 ... ... жылдың 16-шілдесінде Қазақстан өзіне шарттарына қосылғаннан соң қайсыбір валюталық шектеулерді қолданбауға міндеттеме алды. Біздің еліміз сондай-ақ төлемдік балансқа байланысты ... ... ... ... ... іске ... импортқа шектеулерді енгізбеуге және күшейтпеуге міндеттемелер алды. Халықаралық ... ... ... ... мен аударымдар жөнінде шектеулер алынып тасталды. Бұл теңгенің еркін айырбасталымдығын қамтамасыз етуге және шектеулерден азат көпжақты ... ... ... мүмкіндік берді.
Ұлттық Банктің 1997-1998 жж.ішкі рыногындағы басқыншылығы жалғасты. Олар теңгенің атаулы бағам тербелістерін деңгейлестіру мақсатында жүзеге асырылды. Осы ... ... ... 7 жыл ... ... валютаның АҚШ долларна қатысындағы ең төменгі құнсыздану көрсеткішіне 2,8 пайызға қол жеткізілді.
Әсіресе теңге бағамының күрт тербелістері қолма-қол шетел валютасы рыногында ... ... ... ... ... де ... ... деп күтті. Соның нәтижесінде құнсыздану болып өтті. Тамыз-қыркүйек айларында шетел валютасына дүрлікпелік сұраныс туындады.
Қазақстанның сауда-саттық серіктес елдеріндегі, ең ... ... ... ... елеулі құнсыздануы, сондай-ақ мұнай мен түсті металдарға қолайсыз жағдайы теңгенің шынайы мәнінде айтарлықтай қымбаттануына әкеп соқты. Бұл қазақстандық тауарлардың ішкі және ... ... ... ... ... сыртқы саудалық операциялар жөніндегі төлемдік баланстың теріс сальдосын ұлғайтты, экономикалық өсу қарқынына қолайсыз әсер етті.
Көтеріңкі ... ... ... ... ... алдын алу үшін Үкімет пен Ұлттық Банк 1999 жылдың 4-сәуіірінде ... ... ... ... түзімінен еркін құьылмалыққа көшу туралы жария жасады.
Валюталық бағам ... ... және ... ... ... теңгенің құнсыздануы теңге бағамын асыра бағалауды жоюға мүмкіндік берді. Бұл тұтастай алғанда еліміздің әлемдік нарықнамада бәсекеге қабілеттілік ... ... ... ... ... банк ... ішкі ... рынок сауда-саттығына қатысуын едәуір қысқартты және енді басым түрде шетел валютасын ... ... ... бой көрсетті. Сөйтіп өзінің алтын-валюталық резервтерін толтырып ... ... ... ішкі ... ... ... ... ұтымды күтістерден асатын тербелістерге жол бермеумен шектелді. Сонда да еркін құбылмалы бағамның түзімі қазақстандық тауарлардың бағалық бәсеке қабілеттігін ... ... ... артық бағалаудың алдын орады.
1999 жылдың сәуірінде жаңа түзімді енгізген кезде ұлттық валютаның 30,3 ... күрт ... ... Сонан соң құлдырау қарқыны мамырда 12,4 пайызға, маусымда 2,5 пайызға кеміді. Ұлттық ... ... ... ... ... ... ескергенде, бұл валюталық рынокта ағымдағы нарықтық жай-күйге пара-пар ... ... қол ... ... ... Одан арғы ... ... биржалық бағамының орташа айлық тербелістері 0,3 пайыздан аспады. ... ... 1999 жыл үшін ... АҚШ доллары бойынша биржалық бағамы 64,6 пайызға кеміді және ... ... 1 АҚШ ... үшін 138,25 теңгені құрады.
1999 жылғы ішкі валюталық рыноктың дамуы көбінесе экономикадағы оңды алға ... ... Сол жылы евро ... ... ... ... жаңалық болды.
2000 жылы теңгенің биржалық бағамының тербелістері ұтымды күтіс шектерінде болып, орташа айлық өзгерістері 0,1-0,5 пайыз ... ... Осы жылы АҚШ ... ... ... бағамы 5,2 пайызға кеміп, жыл аяғында 1 АҚШ доллары үшін 145,4 теңгені құрады.
Теңгенің айырбас ... ... қор ... АҚШ ... ... ... ... ішкі валюталық рыноктағы тұрақтылық туралы түйіндеуге мүмкіндік берді. Байқалған тыныштық заңды еді. Теңгенің ... ... ... ... ... мен ... эскпорттың негізгі баптарына арналған баға жағдаятының арқасында оңды төлем ... ... ... ... ... ресейлік рубльдің долларға қатысты нығаюы ықпал етті. Ұлттық валюталық бағам алып-сатарлық қысымға ұшырамады, шетел валютасының жеткілікті ... оған ... ... толық қанағаттандырды.
Ұлттық банк теңгенің шынайы мәнінде едәуір нығаюына жол бермеуге бекер ұмтылмады. Бұл әрекеттер қазақстандық экспорттық ... ... ... ... ... ... ... Шынайы айырбас бағамының индексі бойынша есептеулер қаржылық саясатттың дұрыстығын растады. 2000 жылы теңге ... ... 2,8 ... ... жылдың бас кезінен ішкі валюта рыногындағы жағдай айтулы тербелістерге ұшыраған жоқ; теңгенің биржалық бағамының долларға қатысты өзгерістері елеусіз және біркелкі ... ... АҚШ ... 148,95 - ті ... ... ... экономика өркендеуінің көбінесе дүниежүзілік тауарлық нарықнамадағы қолайлы жағдаймен байланысты екенін терістеуге болмайды.
Осылайша өзіміздің төл ... ... ... ... ... ... Жарлығында былай делінген:
Ұлттық валюта - теңге күні туралы.
1993 жыл, 15-қарашаның ҚР-ның ұлттық валютасы - ... ... күн ... ... маңызын атап өте отырып, сондай-ақ қаржы жүйесі қызметкерлерінің тұрақты экономикалық ... ... ... ... арттыру мақсатында қаулы етемін.
1. 15-қараша ұлттық валюта - Теңге күні, ҚР-ның жүйесі қызметкерлерінің ... ... ... жариялансын.
2. Осы Жарлық қол қойылған күннен бастап күшіне енеді.
ҚР Президенті
Н. Назарбаев
Алматы, 1997 ж., қарашаның 13-і
Жарлықтың ... міне ... ... ... ... ... және алғашқы банкноттар
Ұлттық валютаны даярлауды қатаң құпия жағдайында жүргізілген. Жұмысты жүргізу үшін аса маңызды мемлекеттік іспен ... ... ... ... болды. Ең алдымен қысқаша мерзімде ақша купюраларының нобайларын ... ... тобы ... ... ... ... ... шығаруды шешкен. Бастамашы топтың ішінде валютаның атауын таңдау ұзақ дау-дамай тудырған жоқ. Өйткені көршілес қырғыздар мен ... өз ... деп ... ... да, біз ... ... баламалы деп атауды ұйғардық.
Суретшілер, Қазақстан дизайнерлер одағының мүшелері республиканың халық депутаты Темір Сүлейменовтың маңына топтасты. Өз ... олар ... ... ... еліміз өз валютамыздың енгізілуіне ұзақ уақыт қарсы болған Халықаралық валюта қорымен бірнеше рет келіссөздер ... Ең ... олар тек 1993 ... ... аяқ шенінде ғана өздерінің көзқарастарын өзгертті. Қазақстандағы ХВҚ ... ... ... ... ... ... толыққанды жалғаса берді. Алайда, оны Англия басып шығаратынын білгеннен соң олар кенеттен жасырын қысым жасай бастады, бірақ еш ... ... ... жасау - төл валютамызды енгізу ... ... ... бір ... ... Көп ... теңге енгізілгеннен соң жаңа проблема туындады. Банкноттар тоза бастады, оларды әрдайым Англияда басып, ақшаны ұшақпен әкелетін. Бұл мәселені түбегейлі шешу ... ... ... 1994 жылдың 22- сәуірінде ҚР Ұлттық Банкі мен ... ... ... ... ... үшін ... мен ... жеткізілмдеу туралы келісім-шартқа қол қойылды. Осы компания банкнот өндіріс ... ... ең ірі ... ... ... бәрі біле ... және де ол ақша басу үшін 95 ... дейін шығарды.
1995 жылдың 29-сәуірінде бүкіл технологиялық желіні сынамалық іске қосу жүргізілді. Келісім - шартқа қол қою тұсынан 12 ай ... ... ... 9 ай ... Нысан 2 есе жылдам салынды. 1995 жылы 19 ... ... ҚР ... Н.Ә.Назарбаев республиканың жоғарғы басшылары мен компаниясының президенті Джерими Маршалдың көзінше қиды. Содан бері теңге Қазақстанда басылып шығарылатын болды.
Қазақстан ... -- ... ... ... ... Қазақстан РеспубликасыПрезидентінің 1993 ж. 15 қарашадағы жарлығы бойынша айналысқа енгізілді.
Алғашқы кезде Теңгенің бірінші шығарылған қатары (1 теңге = 100 ... ... ... ... 1, 3, 5, 10, 20, 50 және 100 ... банкноттар
* 1, 3, 5, 10, 20 теңгелік ... 1, 3, 5, 10, 20 және 50 ... ... ... ... жасалған).
Кейіннен айналысқа:
* 1994 жылы 1993 жылғы үлгідегі номиналы 200 теңгелік және 1994 жылғы үлгідегі 500 теңгелік ... 1995 жылы 1994 ... ... ... 1000 теңгелік банкноттар;
* 1996 жылы 1996 жылғы үлгідегі номиналы 2000 теңгелік банкноттар;
* 1997 жылы ... 1, 5, 10, 20, 50 ... ... ... дизайны);
* 1999 жылы 1998 жылғы үлгідегі номиналы 5000 теңгелік банкноттар;
* 2000 жылы 1999 ... ... ... 200 және 500 ... банкноттар (дизайны өзгертілген),
2001 жылы:
* 2000 жылғы үлгідегі ... 1000 және 2000 ... ... (дизайны өзгертілген);
* 2001 жылғы үлгідегі номиналы 100 теңгелік банкноттар (дизайны ішінара өзгертілген);
* Қазақстан Республикасы тәуелсіздігінің 10 жылдығына арналған 2001 ... ... 5000 ... ... ... 2001 ... ... 5000 теңгелік банкноттар (дизайны ішінара өзгертілген).
2002 жылы:
* 2003 жылғы үлгідегі номиналы 100 ... ... 1999 ... үлгідегі номиналы 200 және 500 теңгелік банкноттар (дизайны ішінара ... ... ... 2003 ... ... ... 10 000 ... банкноттар.
2006 жылы:
* 200, 500, 1000, 2000, 5000 және 10000 теңгелік банкноттар (мүлде жаңа ... 1992 ... 27 ... күні ... банк ... ... үлгілерін бекітті. Ертесіне қазақ валютасын өмірге келтірген суретшілер Тимур Сүлейменов, Меңдібай Алин, Ағымсалы Дүзелханов, Қайролла Әбжәлеловтер Англияға аттанды. 1992 жылы ... ... ... ... ... ... басылып шықты. 1993 жылдың 12 қарашасы күні Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Жарлыққа қол қойды.[[1]]
* 1993 жылғы 15 қарашада Қазақстанның ... ... -- ... ... ... Ескі ақшаны қазақстандық теңгеге айырбастау 1993 жылы 15 ... ... ... ... 20 ... ... 20.00-де аяқталды. Ұлттық Банк бастапқыда 1 теңгені сол кездегі мың рубльге бағалаған болатын. Дегенмен, еліміздің саяси, әлеуметтік мәселелері және ... ... ... 1 ... 500 сомға бекітілді. Теңге бірінші айналымға кірген күні 1 ... 4,75 ... ... ... 1993 жылы ... айына дейін эмиссиялау қызметін тек қана КСРО-ның Мемлекеттік банкі, ... ... ... ... ... ... Ол ... Қазақстан аумағында төлем құралы ретінде КСРО Мемлекеттік банкінің немесе Ресей Орталық банкісінің 1961 -- 1991 жылдары ... ... ... мен ... ... ... Ендеше сол уақыттары біздің шаруашылық айналымға қажетті Ресейдің рублін сатып алып отырғанымызда жасырын емес. Әсіресе 1 ... ... ... 2 ... ... ... сатып алған. КСРО ыдырағаннан кейін кейбір оның кұрамына енген республикалар өздерінің ұлттық ақша бірлігін айналымға ... яғни ... ... ... ал ... республикамыз сол аймақта екі жыл бойы қалды. Оның басты себебі, ... ... ... шығаратын фабрикасы мен Монета сарайы болмады.
* 1992 жылы құпия жолмен біздің алғашқы валюталарымыз 1, 3, 5, 10, 20, 50, 100 ... ... ... төрт ... ... бар ... пошта маркілері мен банкнота жасауды кәсіп еткен компаниясымен өзара жасалған келісімшартқа ... ... 1992 жылы 26 ... күні ... ... төл ... ... бастап, өзге елдердің, соның ішінде Қазақстан, Өзбекстан, Тәжікстан сияқты елдердің қаржылық жүйелерін бөліп жібергендігін хабарлады. Сондай-ақ, Ресей Орталық банкі ... ... ... бар ... шығарып беруді үсынған.
* Соған қоса, олардың мынадай талаптары болды: біріншіден, егер рубльді пайдалану үшін ... ... ... ... ... ... ... енуі; екіншіден, тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында жинаған небары 700 млн ... АҚШ ... ... ... ... ... банкіне тапсыру. Қорыта айтқанда, олар өз рублін бізге пайдалану үшін Қазақстан тәуелсіздігімен төлеуді ... Сол ... ... ... ... ... ғана айналыста қалды және өзге рубльден бөлінген аймақтардан олардың келуіне шек қойылмады. Ақыры, оған дейін құнсызданған ... әрі ... ... ... қарқыны 2900 пайыздан асты.
* Міне осындай келеңсіз оқиғалардың орын алуы Қазақстаннын, төл валютасын шығаруға еріксіз жол ... ... 1993 ... 12 ... ... ... Президентінің Жарлығымен Қазақстан Республикасы аумағында ұлттық валютаның енгізілуі туралы шешім қабылданып, 15 -- 18 қарашада ... 1961 -- 1991 ... ... рубльдерін ұлттық валютамыз теңгеге айырбастау шаралары жүзеге асты.
* Осы сәттен бастап Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі эмиссиялық банк болып табылады. Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... бөлімшелері: Алматы қаласында орналасқан Қазақстан Республикасы Банкнот фабрикасының банкноттары мен Өскемен қаласында Монета сарайында дайындалған монеталар көмегімен іске ... ... мен ... ... ... айналысын ұйымдастыру, жалған ақша жасаушылармен күрес бірте-бірте ғаламдық проблемалар болып отыр. Бірқатар мемлекеттер банкноталар мен монеталарды алдыңғы қатарлы ... бар ... ... және ... бере ... өздері оларды жасаудан бас тартады.
* Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы қорғалған баспа үшін ... ... ... ... ... отырып, тек ұлттық валюта банкноталарын ғана шығарып кана қоймай, мемлекеттік және коммерциялык тапсырыстар бойынша ... ... ... де шығарады.
* Қазақстан теңге сарайы Берлинде (Германия) беделді Монеталар сарайы көрмесінде жоғары бағаланатын монеталарды шығарады және оған ... ... мен ... арасындағы қызығушылық күннен-күнге өсіп отыр.
* Қазақстан теңге сарайы ... ... ... ... сапа менеджменті жүйесін ендірді және монета өнімдері мен мемлекеттік наградаларды шығаруға сертификаттар алды. Кәсіпорындар үшін шығарылған наградалар ең үздік ... ... ... келетін зергерлік өнердің тамаша үлгілері болып табылады. Басқа орталық банктерден ... ... ... тапсырыстан басқа, ҚТС бірнеше халықаралық монеталар бағдарламасына, оның ... ... ... мен ... ... әлем чемпионатына арналған бағдарламаға катысуға шақыру алды. Соңғы жетістіктер ретінде биколорлы монеталарды, эмалі бар proof сапасындағы күміс монетаны, ұлттық ... ... 15 ... ... ... 1 кг ... 50 000 ... күміс және алтын бірегей монеталар шығаруды меңгеруді атап етуге болады.
15 жылдыққа арналған салмағы 1 кг монета, сыртқы жағы
Артқы жағы
* ... бет ... ... жоғарғы бөлікте Қазақстан Республикасының Елтаңбасы бес рет бұралып өрнектелген сегіз бұрышты ... ... ... және ... ... жазу ... ... бөлігінде монетаныңноминалын білдіретін деген жазу орналасқан.
* Монетаны айналдыра моншақ тәріздес тізбек және шығыңқы жиек жүргізілген. Алтыннан жасалған монетада номиналдың сол ... ... ... ... тауар белгісі және монетаның массасын білдіретін деген жазу, оң жағында монета дайындалған металды және оның сынамын білдіретін деген жазу ... ... сырт ... ... ... ... ... валюта нышандары суретінін аясында үш монетадан -- , және ... ... ... ... сол ... құны 10000 ... ... суреті орналастырылған. Монетаның жоғарғы бөлігінде ұлттық валюта -- теңге нышанының графикалық бейнесі орналастырылған. Айналдыра мемлекеттік ... ... ... ... ... ... деген сан және шығыңқы жиек орналастырылған.
* Монетаның бет ... және сырт ... ... мен ... ... Қыры ... бедерленген.
* Ескерткіш монеталар 999/1000 сынамды алтыннан жасалған, массасы -- 1000 ... ... -- 100 mm., ... ... ... валютасы 1993жылы 15 қарашада пайдалануға енгізілді.Ақша белгілері- теңге мен тиынды Қазақстанның озық суретшілерінің ... ... банк ... ... Қазақстанның алғашқы ақшасы емес. Ежелгі Қазақстан аумағында ақша бұдан көптеген ... ... ... ... ... алқабында түркі билеушілері, ал Жетісуда түргештер 7-8 ғасырларда өз ақшаларын шығарған. Отырар мен Исфиджабта монет сарайлары жұмыс істеген. ... ... ... мен ... ... ... тез өсіп,тауар өндірісі мен сауда көлемі ұлғая түсті. Ұсақ бөлшек саудада көбіне мыс фельстер қолданылды. Алтын монеталар да айналымға ... ... ол ... дара түрінде ғана емес салмағына қарай пайдаланылды: монетаны қажетіне қарай ... ... ... Он ... ... ... бастап Қазақстанда Әмір Темір монеталары айналымға енді. Бұлардан басқа Қазақстан қалаларында саудада Самарқанд, Бұхара, ... ... ... мыс ... ... Қазақстан ақшасының бұрынғы тарихы міне, осындай. Күрделі жиырмасыншы ғасырда Қазақстан біртұтас рубль аймағына ... Бұл 1993 ... ... айына дейін жалғасты. Кеңестік рубльдер 1993 жылғы 15 қарашада сағат таңертенгі ... ... ... ... Бұл күні ... ... ... күні болып саналады.
Қорытынды
Қазақ халықының өз ұлттық ... ... ... ... ел мемлекет екендігіміздің шынайы айнасы болып табылады. Өз валютамызды енгізу - ... ... ... ТМД ... ... ... ешқандай жасанды кедергі болып табылмайтынын ашық жариялағанымыз. Тауарлардың, адамдардың барыс-келісінің, капиталдың өзара еркін қозғалысына да тосқауыл болмайды. Бұған қоса ... - ... ... ... Ресейдің үкіметі мн реформасына байланысты Қазақстанға техникалық жіне басқа да көмектер беруге міндеттеме қаблыдады.
Қазақстан валютасын қолдау туралы Халықаралық валюта қорымен, ... ... ... ... жіне Азия даум ... сондай - ақ әлемнің бірқатар дамыған елдерінің үкіметтерімен келісімге қол ... ... ... ... екі жылдың ішінде қалыптасқан 700 млн астам АҚШ долларының сомасында өзіміздің алтын-валюта резервімізбен қамтамасыз етіліп ... Бұл ... ... ... тұрақты курсты сақтау үшін алғы шарттар жасайды, ... егер ... ... ақша - ... ... ... саясатын жүзгізген жағдайда ғана.
Қазақстанның ұлттық валютаға көшуі бұрынғыдан да нақты әрі тәуелсіз жоспар бойынша әлеуметтік-экономикалық реформалар бағытын жалғастыруға мүмкіндік ... Ақша ... ... жүргізу бізге көп ұлтты Қазақстан халқының тұрмыс дағдайын бірте-бірте жақсартуға ... күні ... ... ... ... бірге кейбір ретте Қазақстандағы қаржылық тәуелсіздіктің тірегіндей болды. Ол мемлекетімізде ақшаның ұлттық валютамыз - теңгенңғ ... ... ... ... қамтамасыз етуде.
Ақырында біздің ұлттық Теңгеміз ТМД-да ең тұрақты валюталалардың бірі болып отыр. Ол әрі қарай алтын-валюталық ... ... ... ... ... әлемдік ауқымда да бұдан да бетер орнықты болады деп үміттенеміз.

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстанның ұлттық валютасы : пайда болуы және дамуы10 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы12 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы9 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы ақпарат14 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы мәлімет5 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы жайлы мәліметтер6 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы туралы ақпарат9 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы және дамуы туралы мәлімет11 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы мен дамуы18 бет
Қазақстанның ұлттық валютасы: пайда болуы мен дамуы жайлы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь