Сел

Жоспар

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3

1. Сел дегеніміз не? ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4
2. Селге қарсы күресуінің негізгі тәсілдері ... ... ... ... ... ... ... ...6
3. Селге қарсы күресті ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..9

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 11

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12
Кіріспе

Таудан құлаған лайлы-тасты тасқынның жылдамдығы секундына шамамен 5 – 10 метрге дейін жетеді. Екпіндей аққан сел тасқыны салмағы бірнеше тонналық тастарды домалатумен бірге, діңіне адам құшағы жетпейтін биік ағаштарды тамырымен қоса жұлып әкетеді. Сел тасқыны тау аңғарларына, тау бөктерлеріне таяу орналасқан елді мекендер, әр түрлі құрылыстар, жолдар, шаруашылық мекен-жайлары, егістік жерлер үшін тым қауіпті.
Сел апатынан қорғану үшін қауіпті жерлерге каналдар, көпірлер, су бөгендері, плотина салынып, тау беткейлерінде қар ұстайтын ағаштар отырғызылады. Кіші Алматы өзенінің басындағы Тұйықсу көлінің кемерінен асуы нәтижесінде әрқашан сел қаупі туушы еді. Міне, осы селге тосқауыл боларлықтай, биіктігі 110 Медеу плотинасы салынды.
Сел қаупін алдын-ала хабарлау және белгі беру үшін арнайы жабдықталған және радиостанция орнатылған вертолеттер қолданылып жүр. Алматыда арнайы сел тасқынын бақылау станциясы жұмыс істейді. Оның байқау постылары селдің жүру ықтималдығы мен су тасқыны жөнінде Алматы мен оның төңірегіндегі елді мекендерге хабар беріп отырады.
Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақ совет энциклопедиясы. Т 10. Алматы 1977.
2. А. Т. Алтунин. Азаматтық қорғаныс жасақтары стихиялық апаттарға қарсы күресте. Алматы «Қазақстан», 1981.
3. Алматы. Энциклопедиялық анықтама. М. Қ. Қозыбаев. «Қазақ совет энциклопедиясының бас редакциясы», 1983.
4. Төтенше жағдайлар мен Азаматтық қорғаныс жөніндегі материялдардың ақпараттық әдістемелік жинағы. №4(8)2001.
        
        Жоспар
Кіріспе.....................................................................
................................3
1. Сел ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... секундына
шамамен 5 – 10 ... ... ... ... аққан
сел тасқыны салмағы бірнеше ... ... ... ... адам ... ... биік
ағаштарды тамырымен қоса ... ... Сел ... ... тау бөктерлеріне таяу ... ... әр ... құрылыстар, жолдар, шаруашылық ... ... үшін тым ... ... ... үшін қауіпті жерлерге каналдар,
көпірлер, су ... ... ... тау ... ұстайтын ағаштар отырғызылады. Кіші Алматы ... ... ... ... асуы ... сел ... ... еді. ... осы ... ... ... 110 ... ... ... ... ... және ... беру ... жабдықталған және радиостанция орнатылған ... жүр. ... ... сел ... ... ... істейді. Оның байқау ... ... ... мен су ... ... Алматы мен
оның ... елді ... ... ... отырады.
Сел
Сел (араб. Сили Муры – жойқын тау тасқыны) – таулы ... ... ... жауын-шашынның ... ... ... ... мөлшерден артық еруінен
немесе тау ... ... ... өзен ... ... лай ... ... тау тасқыны. ... сол ... тау ... ... ... Сел ... қуаң ... таулы өңірлерде байқалады.
Таудың биік ... ... ... ... ... суы
не өзен арнасының бітелген ... ... су. ... әрі дамуынан кенет ... ... ... ... ... ... қатты ... ... ... ... ... ... ... тастарды қоса ағызады. ... ... ... ... үдей түседі. Сел ... ... ... ... ... сағатқа дейін)
өзеннің ... ... ... және ағынның
жылдамдығына ... Жүру ... ... ... және ... ... ... бөлінеді.
Турбулентті Сел ... ... ... ... ... ... ағады. Құрылымды Сел ... ... ... толқынды түрде жүреді, жылдамдығы 10 ... км ... ... Сел ... ... ... кейде тасқын массасының ... ... ... Сел ... ... орташа ... 1,5 млн. ... ... ... 3 млн. ... ... жылжыған
жеке тастардың салмағы 10 ... ... Сел ... м3 ... ... 100 кг-дай ылайлы ... ... Сел ... ... АҚШ ... ... ... Оңтүстік Американың ... ... ... ... Кавказ, Орта Азия, ... ... ... таулы ... ... ... Іле,
Жоңғар Алатауында, Қаратау, Сауыр-Тарбағатай, Алтай ... көп ... 1887 жылы ... қаласындағы ... ... ... Сел ... Іле ... ... ... 440 млн. м3 ... ... әкелінген. 1921 жылы 8 ... ... түні Кіші ... ... ... жауын-шашын
мөлшері 23,7 мм-ге, 1700 м ... 72 ... ... ... 45 минут өткен соң 1700 ... Сел ... ... ... ... ... ... жылжыған. Бұл жолғы Сел толқының ... ... ... 1956 жылы 7 ... Сел ... ... өзенінің су шығыны 500 м3 ... ... ... ... ... ... ... сақталуынан тау
басындағы қар мен мұздықтың ... еруі 7 ... ... Кіші Есік ... ... Сел тудырды.
Есіктің ... ... ... көл суы жойқын
Селге ... 5 ... ... екі ... ... қарай тегіс ағып бітті. Соңғы 60 жыл ... ... ... 6 ... (1921, 1947, 1950, ... және 1973) ... Сел ... ... орай ... қорғану үшін ... ... ... су ... плотина салынып, тау ... ... ... ... ... ... ... үшін ... ... ... ... орографиялық және геоморфологиялық ... беті ... ... ... климаты (ауа
райының маусымдық ... ... түсу ... ... ... ... ... қорытындысына
байланысты Селден сақтану ... ... ... және 1967 жылы Кіші ... өзендерінде (Медеу
тұсында) ... ... ... жасалды ... ... Бұл ... ... ... ... м3 ... (биіктігі 100 м, ... ... ... осы ... 1973 жылы 15 ... болған күшті
Селді ... ... ... ... ... плотинаға
жеткен көлемі 5,5 млн. ... ... ... 60 ... ... ... 4 млн. м3 ... ... ... плотина 145 м-ге ... ... 12 млн. м3 -ге ... Сонымен
қатар ... ... ... ... арқылы жалғастырылды.
Селге қарсы күресуінің негізгі ... ... ... ... ... ... әсіресе сел пайда болатын жерлердегі ... ... ... ... нығайтып ... ... бұл ... жол ... ... таудағы су
қоймаларын тасып кетіп, ... ... үшін ... ... ... тау ... ... топырақ пен ... ... ... тазарып тұру және ... ... ... ... күш салу ... ... ... реттеу гидротехникалық ғимараттар ... ... ... ... таудан ағатын суларды ... ... ... мұз ... ... үшін ... қар жамылғысын қолдан ыдыратып жіберу кең ... ... ... ... ... салу ... ... температурасын ... ... ... ... ... 15-20 минут ... соң жер ... ... су ... ... ... жамылғысын тас ... ... ... тозаңымен
қарайту жолымен ... да ... ... ... ... ... орта есеппен 5-10 ... енін 30-40 метр етіп бөлу ... ... қар ... ... ... ... қарағанда 15-20 тәулік ерте ... ... суды ... ... ... ... жер ... ағуын күрт ... ... ... ... ... ... көлдердегі суды
қолдан ағызу ... ... әрі дер ... ... ... ... аққан суды тау ... әр ... ... ... ... ... ... болады, олардың көмегімен ... ... пен ... ... ... азаяды әрі әлбетте селдің
пайда болу ... де ... ... қатар селге қарсы
күрес ... ... ... ... мен ... ... ... да кең түрде ... ... ... 10о – тай ... міндетті ... ... Бұл ... ... ... ... әкеп ... 10о -тан 30о – қа ... ... негізгі гидротехникалық ... ... ... ... 4 – 6о және ... 3,5 – 4 метр ... келетін баспалдақты террасалар
атқарады.
Алайда ... ... алып ... ... ... тез ... қорғаныш ... ... сел ... ... болу ... болдырмауды
қамтамасыз ететін (су ... ... ... ... және суды ағызатын ... сел ... ... және т.б. ... ... ... ... шаралар сел ... ... ... ... ... ... ... күресте ... ... ... немесе ағызындының басталар ... ... ... қазан тежеуге ... ... тас пен ... ... 6,5 млн. м3 ... ... ... тосқауылы мысал бола ... ... сел ... есе ... ... ... ете алады.
Селге қарсы ... ... ... 1,5 – ... ... сел ... жылғалардың бірінің сағысына
жасалынған ... су ... ... ... ... ... түрде сұйылтып жіберу кең ... ... ... ... шаралары комплексінің аяқталуы, ... ... ... ... ... ... ... орманды ... ... ... болуы
кездескен емес.
Селге қарсы күресті ... ... ... ... ... ... шарты – ең
алдымен қауіпті сел ... дер ... ... Сел
тасқындарының қауіптілік ... ... ... ... ... ... ... штабтары
мен қызметтерінің мамандарымен ... ... ... бассейндерін қайта ... ... ... ... ... штабы сел ... ... ... негізінде бұл ... ... ... ... ... ... комплексін ... ... ... міндеттері мен ... ... ... ... ... ... іске ... кезінде басты
назар алдын ала тау ... ... тау ... қазуға, нөсер реттегіш, жағалау ... пен ... ... ... суды ... жіберетін дамбалар
салуға ... ... ... ... нәтижелі ... ... ... және ... – РОС (селді радио арқылы хабарлау) маңызы ерекше.
Сел қаупі бар, жиі сел ... ... ... ... ... ... қорғаныс бастығының ... ... ... ... ... сақтандыру
қызметі ұйымдастырылды. Оның міндеттеріне ... жүру ... оны ... ... ... ... ... ала
хабарлау кіреді. ... ... ... ала ... қақпаларда жеткілікті ... ... ... ең ... ... ... ... радио-
телефон ... ... ... ... ... тексеруді
талап ... ... ... ... ... өту
жылдамдығына байланысты. Жиылып әрі ... ... су ... ... ... ... 2 есе, тіпті, онан да көп, ... 10 есе ... ... Осы ... минут, әрі
кетсе 1 – 2 ... ... ғана ... ... суы мен сел тасқындарының ... ... ... ... және ... ... азаматтық қорғаныс ... ... ... ... және ... да қызмет жасақтарын
тартуға болады. ... ... ... жұмыс
істеуге өздерінің ... ... және ... ... ... құтқару мен ... ... ... қамтамасыз етеді, өткелдер ... ... ... тексерілетін ... мен ... ... ... ... сел ... үшін ... пайдаланады.
Қорытынды
Қазақстанның барлық ... ... (ал бұл 160 ... ... астам) сел, қар көшкіні, ... ... ... ... ... кең тараған. 1960 жылғы
көлемі 5,8 млн. ... метр ... ... сел ... ... мен ... адм ... ... ... ... ... тек ... селден қорғау
тоғанының ... ғана 1973 жылы апат ... №2 ... ... ... ... ... 3,8 млн. текше метр сел ... ... 1982 ... ... ... сел 100 үйді,
көпірлерді, электр ... ... пен ... жабдықтау
желілерін талқандады. Материалдық залал 3 млн. АҚШ ... ... Осы ... ... ... үшін сел ... ... ... ... ... ... ... өмірлік маңызды болып табылады.
Жақын уақытта ... ... ММ ... ... ... құру жоспарланып ... өз ... ... суға ... барлық
төтенше жағдайларға ауыздықтау мәселелерімен ... ... ... совет энциклопедиясы. Т 10. Алматы 1977.
2. А. Т. Алтунин. Азаматтық қорғаныс ... ... ... ... Алматы «Қазақстан», 1981.
3. Алматы. Энциклопедиялық анықтама. М. Қ. Қозыбаев. «Қазақ ... бас ... ... ... ... мен Азаматтық қорғаныс жөніндегі материялдардың
ақпараттық әдістемелік жинағы. №4(8)2001.

Пән: ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
Аммиакты селитра өніміне ұйым стандартын әзірлеу46 бет
Ауыл-село мұғалімдерінің өсу жолдары, олардың құрамындағы сандық және сапалық өзгерістер13 бет
Ауыл-селодағы әлеуметтік жұмыс13 бет
Генетика және селекция7 бет
Генетика және селекция негіздері лекциялар60 бет
Жабайы Сельдерей (Apium graveolens) өсімдігінен биологиялық белсенді кешен алу жолдары62 бет
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет
Жоңышқаның құнды белгілері мен қасиеттері және селекция әдістері мен нәтижелері68 бет
Клеткалық селекция36 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь