Аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғары.техникалық былғары

1) Аяқ.киімге арналған былғары
2) Ер тұрмандық былғары
3) Техникалық былғары
Былғары аяқкиім өнеркәсібі — жеңіл өнеркәсіптің бір саласы. Қазақстанда Былғары аяқкиім өнеркәсібі ертеден дамыған. Ісмерлер былғары аяқкиімдерді өздері тіккен. Теріні қолдан илеп, оның жеткілікті шикізат қорын жасап отырған. Кейінірек былғары шығаратын зауыттар іске қосыла бастады. 19 ғ-дың басында Петропавл қаласында, сол ғасырдың аяғында Семей қаласында сиыр, қой терілерін илеп, аяқкиім тігетін арнаулы кәсіпорындар ашылды. 1941 — 65 ж. Жамбыл, Павлодар, Батыс Қазақстан облыстарында былғары шығаратын зауыттар салынды. Ұлы Отан соғысы қарсаңында республикада Семей былғары комбинаты, Петропавл хром зауыты және Алматы тері-қайыс бұйымдары кәсіпорындары жұмыс істеді. Соғыс жылдары көшіріліп әкелінген былғары зауыттарының жабдықтары негізінде Жамбыл, Қызылорда және Петропавл қаласыларында жаңа кәсіпорындар құрылып, Былғары аяқкиім өнеркәсібі жеке сала ретінде қалыптаса бастады. Қазіргі уақытта (1999) аяқкиім фабрикалары Алматыда, Қостанайда, Қызылордада, Семейде орналасқан.
1.Мәдиев Ө . Қ., Айтөленова Қ.Т. «Былғары және мех химиясы мен технологиясы». Алматы, «Білім».2010. 36-40 бет.
2. https://kk.wikipedia.org/wiki
        
        Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті
Инженерлік-технологиялық факультеті
СӨЖ
Тақырыбы: Аяқ-киімге арналған былғары.Ер-тұрмандық ... ... ... ... ... ... ... арналған былғары
* Ер тұрмандық былғары
* Техникалық былғары
Аяқ-киім былғарысы
Былғары аяқкиім өнеркәсібі -- ... ... бір ... Қазақстанда Былғары аяқкиім өнеркәсібі ертеден дамыған. Ісмерлер былғары аяқкиімдерді өздері тіккен. ... ... ... оның жеткілікті шикізат қорын жасап отырған. Кейінірек былғары ... ... іске ... ... 19 ... басында Петропавл қаласында, сол ғасырдың аяғында Семей қаласында сиыр, қой терілерін илеп, аяқкиім тігетін арнаулы кәсіпорындар ашылды. 1941 -- 65 ж. ... ... ... ... ... былғары шығаратын зауыттар салынды. Ұлы Отан соғысы қарсаңында республикада Семей былғары комбинаты, Петропавл хром зауыты және ... ... ... ... ... ... ... жылдары көшіріліп әкелінген былғары зауыттарының жабдықтары негізінде Жамбыл, Қызылорда және ... ... жаңа ... құрылып, Былғары аяқкиім өнеркәсібі жеке сала ретінде қалыптаса бастады. Қазіргі уақытта (1999) аяқкиім фабрикалары Алматыда, Қостанайда, Қызылордада, ... ... ... ... ... ... былғары мүйізді ірі қараның,түйенің,шошқаның,су жануарларының терісі мен жылқының сауыр терісінен жасалады.
Көн ұлтандық және ұлтарақтық болып бөлінеді.
Көн-ауданы жағынан алғанда тұтас және ... ... және ... ... ... ... түсі ... немесе өңделген түрде болады.
Көн былғарысы қалыңдығына қарай 6 санатқа бөлінеді,1 санаттың қалыңдығы 5мм-ден артады,6-шы санаттыкі-2,6-3мм , 5 пен 6 ... ... ... Ол ... үшін ... ... ... бетіне бекітілу тәсілі бойынша табан былғарысы екіге бөлінеді:
1.Шегелеу немесе бұрандалау тәсілімен бекітілетін табан былғарысы.Мұндай былғары қалың,қатты және ... ... ... тігу ... желімдеу тәсілімен бекітілетін былғары.
Бұл былғарының қалыңдығы,қаттылығы және тығыздығы ... ... сәл ... ... ... ... ... қасиеттерінен басқа гигиеналық талаптарға да сай болуы қажет.
Аяқ киімнің үстіңгі бөлігіне арналған былғары мүйізді ірі ... ... ... ... жағынан жасалады.Ол сан рет иілу мен созылуға ,кернеу мен қажалуға ,ылғал ,тер ,шаң , химиялық заттар мен ... ... ... ... ... тиіс.
Аяқ киімнің беті ретінде былғарының құндылығы оның ауа , су өткізбеуге қабілеттілігімен , серпімділік-пластикалық қасиеттерімен айқындалады. ... ... ... ... ... , аяқ киімнің басы қажетті қалыпқа жақсы қөндігеді және кие келе ... ... ... ... ... ол ... ұзақ ... созылғыш былғарыдан жасалған аяқ киім өз формасын тез жоғалтады(тапталып қалады), ал созылмалылығы нашар былғарыдан жасалған аяқ киім аяққа ... ... әрі ... ... ... ... киімнің үстіңгі бөлігіне арналған былғары екі түрге бөлінеді:
1.Бұрандалау және шегелеу тәсілдерімен бекітілген былғары ауыр аяқ киімдердің үстіңгі бөлшектерін ... ... , юфть деп ... . Юфть аяқ ... және ... ... үшін деп ... бөлінеді. Ол мүйізді ірі қараның , жылқы мен шошқаның терісін ерекше ... ... ... ... ... юфть су ... өте төмен ,созылмалы ,илікпелі және тығыз болуы керек.
Сандал жасауға арналған юфть аяқ киімдікімен салыстырғанда ... ... аз , ... ... , ... жұмсақ және созылмалылығы аздау болуы керек.
2. Жіппен тігу және желімдеу тәсілдерімен бекітілетін аяқ киімнің үстіңгі бетінің былғарыларына ... ... ... ... Олар ... ... қарай , торпақ , тайынша , бұқа , ... ... ... ... ... ... ешкі былғарысы шевро деп , ал қой былғарысы шеврет деп ... ... ... ... ... керек , жақсы өңделген , майынан арылған , біркелкі боялған , ... ... жоқ , ... ... ... ... , ... жұмсақ және ауа мен бу өткізгіштігі жеткілікті болуы қажет.
Жалпы аяқ киімнің үстіңгі былғарысы тұтас және жартылай ... ... ... ... терісі жоқ) және түрінде,сондай-ақ жылқы терісінің алдыңғы бөлігі түрінде ... ... ... ... ... әсемделген беті бар,жұмсақ және кескінді,нубук(беті өңделген),велюр(беті немесе бахтарма жағы өңделген ),мақпал былғары болып жіктеледі.Ауданына қарай былғары 7 топқа бөлінеді:бірінші топқа ... ... ... ... ... ... астам ауданы бар былғары жатады.Сорты бойынша былғары 4-ке бөлінеді:
Аяқ ... ... ... ... ... ... ... лактың қасиетіне,оның былғарымен жымдасу беріктігіне байланысты . Лактың кемшілігі - ауа мен буды нашар өткізеді.
Былғары ... ірі қара ... ... ... ... ... үшін ( сиырдың , өгіздің , бұқаның ) екі немесе үш қабат етіп тілуге болады.Әдетте,мұндай терінің торлы қабатынан тіледі,сонда ... ... ... ... ... ... ... қабаты (тілінді-спилок) сапасына қарай аяқ киімнің үстіңгі бөлігіне ... ... ... ... ... ... былғарылар аяқ киім үстінің астары үшін қажет.Олар өндіріс ... ... іске ... ... ... ... бетіне жарамсыз шалафабрикаттардан алынады.
Ер-тұрмандық былғарылар
Ер-тұрмандық былғарылар аса берік,тердің,ылғалдану мен кебудің ... ... және ... ... шыдамды,үйкеліске төтеп беретін болуы керек.
Ер-тұрман,ат әбзелдері ежелден қазақ халқының арасында салт атқа ... ... атты ... ... жүру үшін ... ... ат-әбзелдерінің кейбір түрлерінің қысқаша сипаттамасы беріліп отыр.
Айыл-атқа ерді бекітуге керекті жабдық.Айыл қайыстан,былғарыдан екі қабатталып қиылып ... ... ... 8 ... төс айыл (тартпа деп те аталады) және шап айыл болып екіге бөлінеді. Айыл жасау әдісіне ... ... ... түймелі, ызбалы болып бөлінеді. Айылдың өзі төс айыл, шап айыл болып бөлінеді, кейде бұлар төс тартпа, шап ... деп де ... Төс ... өзі екеу болып, артқы айылды кер айыл деп атау қалыптасқан. Сонда үш айыл ... ... да ... ... және ... ... тағы ... бөлінеді. Жырымды айыл - айылбас, алақан, жырым аталатын үш бөлшектен тұрады. Жырымды таспадан өріліп, алақаны екі қабат қайыстан ... ... ені екі елі, ... ені 2 - 3 елі. ... айылдың екі басына екі доға бекітіледі, алақаны біраз ұзындау болады. Бір доғаға жіңішке қайыстан мықты таспа байланады. Айыл тартқанда екі доға ... ... екі орап ... созғылай тартып барып бекітеді. Жырымсыз айыл тарту жағынан уақыт алғанымен ерді мықты ұстайды. Сондықтан төс айылға жиі қолданылады. Жырым - ... ... ... доға тілі түсіп бекітілетін бөлегі делінеді. Бұл екі қабат ... не ... ... ... ... ... әр жерінен тілше көз жасалады. Өріп жасалған жырымның ... ... көз ... ... ... ... орай айтылмайды, ердің екі қапталындағы екі шетінен бекітілген құйысқанның екі ұшы да - жырым. Өмілдіріктің, ... ... ... ... тағы ... айыл ... тұстар түгелдей деп аталады. Тіл - темір айылбастың жырым бекітілетін тиек ... Айыл ... ... ... бекітілген кезде, тіл доға ортасыне келтіріліп өткізіледі. Айылбас - доға мен тіл ... ... ... ... ... айылдың өзі: алақан, жырым, тіл, айылбас сияқты бөлшектерден тұрадыАйыл-тұрман жасау әдісі мен технологиясына, жасалу затына байланысты төрт түрге ... ... ... түйемелі, ызбалы деп кете береді.
1.Былғары айыл-тұрман: былғары мен жұмсақ иленген қайысты, керегінше саралап тіліп алып, ... ... екі ... ... ... ... ... ширатылған тарамыс жұмсалады. Былғары айыл-тұрманды ерді сән-салтанатқа, ойын-тойға, асқа ерттейтіндіктен алтын күмісті ... ... ... ... асыл ... көз орнатып жасайды.
2. Өрмелі айыл-тұрман: иленген сиыр терісінен таспа тіліп, таспа түрі тұрман түріне қарай, 3 таспадан 100 ... ... ... ... ... ... ... қазақтарында ерекше дамыған, мұнда өрмелі айыл-тұрманның өзін таспасының өріміне қарай: тақ таспасы, жұп таспасы, өзекті өрім деп ... ... 5, 7, 9, 11, 13, 15... тақ ... 6, 8, 10, 12, 14, 24 ...48 ... ... жұп таспалы өрім, алты қырлы 18, 24, 48 таспалы өрімдер - ... өрім ... ... Таспаны сыдырғыдан өткізіп алған соң асты-үсті, оң-теріс етіп өреді. Өрмеге қажетке қарай көз, тесік, ойық, қыр, ... ... ... сай, ... ... ... ... тіл өтетін жерлеріне көз қалдырылып өріледі. Өрмелі айыл-тұрмандар қуаттылықтан гөрі әдемілікке жатады (ІХ).
3. Түйемелі айыл-тұрман сапалы иленген ақ ... ... ... ... тілмес үшін қай үлгіде түю белгіленіп, сол ... ... ... ... қос қабат сияқты т.б. таспалар тілінеді. Түюдің өзі үш түрге (әдіске) бөлінеді. а) Өзіне-өзін байлап түю. ... ... ... түю әдісін айтады. Бұл өз ішінен байлаудың, шалудың, ілудің әдісіне орай бес-алты түрге жіктеледі. ә) Өзіне-өзін өткермелу: қайысты өзара ... түю ... ... б) Қоспалы түю: Қоспаларды басқа таспа көмегімен шалып, өткермелеп түю ... ... түю деп ... ... қайыс, басқа таспаның көмегімен түюдің түрі тіпті көп. Қайысты өзіне-өзін түйгенде өзіне-өзін ... тағы ... ... ... сән ... ... үшін ... жерлеріне шашақ, салпыншақ қалдырып отыратын түрлері де болады. Түйген ... ... аз ... ... ... ... ... қатар мықты, қуатты, қолайлы әсіресе шаруашылыққа таптырмайтын құрал саналады.
4. Ызбалы айыл-тұрман түйенің, қойдың қылшық жүнінен ... ... ... ... ... арбаға,шанаға жеккенде ерді бекітіп ұстататын тартпа бау.
Делбе-арбаға не шанаға жегілген көлікті бұрып отыруға арналған әбзел.Оны қайыстан немесе есілген қылдан жасайды.
Желдік-тоқым мен ер ... ... ... ... мен ... екі ... ... жөнге бұру үшін қолданылатын әбзел.Оны былғары немесе қайыстан жасайды.Ол үшін ... ... ... ... ... ... бірнеше түрлері бар.Былғары жүгенді астына қайыс салып тігеді.Жүген кеңсірік,желкелік,ауыздық,сулық,тізгін шылбыр сияқты бөлшектерден ... ... ... ... ... ... ешкі және ... мүйізінен жасайды.Қолға ұстайтын жерін былғарымен қаптап,бүлдірге тағады. Қамшы -- атқа мiнген адам ... ... ... ... ... өрiлген, сабы тобылғыдан, ырғайдан, аңдардың тұяғы, мүйiздерiнен ... атты ... ... ... өрiмi ... бiр ... еседей ұзын болады. Қамшы құрал болумен қатар қару ретiнде қолданылған. ... ... ... ... не жуандатып, кейде өрiмге талшық сымтемiр салып өрген. Ондай қамшылар ыңғайына және қамшы иесiнiң қалауына ... ... ... ... саптан, өрiмнен және бүлдiргiден тұрады. Саптың қолға ұстар жерi былғарыдан қапталады. Кейде қайыстан өрнектелiп өрiледi. Қамшы ... ... түрi ... ... ... 3 ... 32 ... дейiн жететiн түрi кiредi. Өрiмдер домалақ, жұмыр, төртқырлы болып келедi.Қамшының қарапайым түрiнiң бiрi -- ... Ол ... ... ... өрiмi ... үш-төрт есе, кейде одан да ұзын болуы мүмкiн. Оны мал айдағанда, ... не ат ... ... жиi ... Өрiм ... басында жуан болып ұшына қарай жiңiшкере бередi. Қамшыны жасау үшiн ең ... ... ... иiн ... ... ... ... қажет.Әдетте оны бояуға да, боямауға да болады. ... ... ... етiп ... Өрiм саны неғұрлым артқан сайын сапасы да арта түседi. Алайда, оны өру де ... ... ... өрiм саны ... көбейсе, соншалық қайыс тармағын жiңiшкерту қажеттiгi туады.Қамшылардың ең қолайлысы 12 өрiмдiгi болып табылады. 6 өрiм қарапайым түрiне жатады. Осы ... ... ... ... елiк ... ... ... сұраныс байқалады. Елiк сирағынан жасалған қамшы сәндiкке болмаса, қажетке жаратуға келе ... ... ... ... былғарымен күміспен әшекейлейді.
Қанжыға-салт атқа бөктерген затты байлайтын ... ... ... ... ... ... үшін ... қайыспен астарлап қайып жасалатын әбзел.
Өмілдірік-ердің атқа кетпеуін қамтамасыз етеді,оны ... ... ... әшекейлейді.
Өре-аттың алдыңғы және артқы аяғына салатын тұсау.Өрені қылдан,қайыстан өріп,түйіп жасайды.
Терлік тоқымның ... салу үшін ... ... ... ... ... көмкереді.
Тұсау- жылқының алдыңғы екі аяғын матау үшін қолданылатын қайыс.
Шідер-жылқының алдыңғы екі аяғы мен артқы бір ... ... үшін ... ... ... ... ... үшін пайдаланатын әбзел.Шілияны қайыстан тігіп,түйіп істейді.
Техникалық былғарылар
Техникалық былғарылардың қасиеттері оларға қойылатын талаптарға ... әр ... ... ... . ... , ... шыны бөлшектерін сүрту үшін қолданылатын техникалық велюр мейлінше жұмсақ әрі төзімді ... , ... деп ... иленбеген тері өте қатты болып келеді .
Техникалық былғары тағайындалуына байланысты бірнеше түрге ... ... ... ... және әр түрлі техникалық бұйымдарға арналған.Техникалық былғары ... ірі қара ... ауыр ... ... ... ... ұсақ ... (бұзау терісі)алынады.
Техникалық былғары алынуда,дайындауда хромдық-өсімдіктік,өсімдіктік илеу қолданылады.Техникалық былғары жонарқа терісінен өндіріледі.Қалыңдығы оның ... ... ... әр ... ... ... ... басқа да техникалық ұйымдарға арналған былғарының маңызды түрлерінің бірі болып саналады.Сондықтан сапасы ... су ... ... ... ... болу қажет.
Техникалық былғары тығыз бірақ қатты емес иілгіш қалпын сақтай отырып жеңіл ... ... мен ... ... ... әдебиеттер
1.Мәдиев Ө . Қ., Айтөленова Қ.Т. . Алматы, .2010. 36-40 бет.
2. https://kk.wikipedia.org/wiki

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"аяқ-киімге арналған былғары.ер-тұрмандық былғарылар.техникалық былғары.киімдік-галантереялық былғарылар."21 бет
Былғары мен тері5 бет
Былғары мен терінің сипаттамасы және жіктелуі5 бет
«Семей былғары-мех комбинаты» ЖШС-дегі өндірістік шығындардың аудиті және талдауы66 бет
Аяқ-киімге арналған былғары8 бет
Аяқ-киімге арналған былғары туралы6 бет
Аң терісінің түрлері. Каракульдық мех шикізаты3 бет
Бағалы аң, мех және тері шикізаттың технологиясы мен тауартануы5 бет
Бағалы-үлбір терілерінің құрылымы4 бет
Былғары және мех технологиясы3 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь