Атмосферадағы оттегі эволюциясы.фотосинтез

Атмосфера- жердің ауа қабығы. Атмосфера – ауа, химиялық қоспалар мен су буынан тұратын күрделі жүйе. Ол биосферадағы физико-химиялық және биологиялық процестердің жүріуінің шарты және метеорологиялық режимнің маңызды факторы. Атмосферадағы жекелеген құрамдастардың қатынасы оның радиатцияға, жылу және су режиміне, өздігінен тазартуға қабілетін анықтайды. Атмосфераның газдық құрамы, су буы және әр түрлі қоспалар жер бетіне күн радиациясының өту деңгейін және жер маңы кеңістігіндегі жылуды ұстап тұруды анықтайды. Егер атмосферада қоспалар болмаса, онда жер бетіндегі орташа жылдық температура +15º С емес, -18ºС болар еді. Атмосфераның орташа қалыңдығы - 150 км.Атмосфераның төменгі шекарасы жер беті болып табылады. Оның төменгі қабаты азот, оттегі мен сирек кездесетін көміртегінен, аргоннан, сутегіден, гелийден тағы басқа газдардан тұрады. Бұған су буы да араласады. Атмосфера түсінің көк болып келуі газ молекулаларының жарық сәуле шашуына байланысты. Жоғарылаған сайын атмосфера бірте-бірте сирей береді, қысымы төмендеп, оның құрылысы да өзгереді.
        
        Қазақстан Республикасы  Білім және ғылым министірлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
СРО
Такырыбы: Атмосферадағы ... ... ... ... ... ... А.Б
«Семей-2015»
Атмосфера- жердің ауа қабығы. Атмосфера – ауа, химиялық қоспалар мен ... ... ... ... Ол ... физико-химиялық және
биологиялық процестердің жүріуінің шарты және метеорологиялық режимнің
маңызды ... ... ... ... ... ... жылу және су режиміне, ... ... ... ... ... ... су буы және әр түрлі қоспалар жер
бетіне күн радиациясының өту деңгейін және жер маңы ... ... ... ... Егер ... ... болмаса, онда жер
бетіндегі орташа ... ... +15º С ... -18ºС ... ... ... ... - 150 км.Атмосфераның төменгі шекарасы ... ... ... Оның ... ... ... ... мен сирек кездесетін
көміртегінен, аргоннан, сутегіден, гелийден тағы басқа газдардан тұрады.
Бұған су буы да ... ... ... көк ... келуі газ
молекулаларының жарық сәуле шашуына байланысты. Жоғарылаған сайын атмосфера
бірте-бірте сирей береді, қысымы ... оның ... да ... ... ... ... VI-
тобындағы химиялық элемент. Реттік нөмірі 8, атом массасы 15,999. Оттегі
–химияның ең маңызды элементі ... ... тірі ... ... ... ... Оттегісіз біз бірнеше минут қана өмір сүре
аламыз. ... мен ... өмір ... ... ... ... ... органикалық заттарды тотықтыру үшін оттегіні
пайдаланады. Оттегінің физиологиялық әсері өте көп қырлы, ... ... ... маңызды рөлді ағза талшықтардағы ... ... ... ... ... ... ағзасының барлық мүшелері мен талшықтары қалыпты ... ... ... ... ауаның құрамында кем дегенде 21% таза ... ... ... қала – бұл өте ... өмір ... (біз күн
сайын энергия жоғалтамыз), газдалған ауа (созылмалы ... ... ... оттегіне мұқтаждықтары орасан зор. ... ... ... ... ірі қалаларда ауадағы таза оттегі мөлшері
кейде 10-12%-дан артпауына алып келді. Осының ... ... ... туындайды.
Оттегінің алынуы
Оттегін өнеркәсіпте ауаны қысып сұйылтады да, азот пен оттегінің қайнау
температураларының айырмашылығына қарай буландырып ... ... ... оттегі көгілдір түсті баллондарда сақталады, себебі сұйық оттегі
ашық-көгілдір түсті болады. Ал зертханалық алу ... ... ... ... ... ... негізделген (8-сурет).
1. Тұрмыста жиі қолданылатын «марганцовканы» айыру. Ол үшін ... ... ... ... оның ... газ шығатын түтігі бар
тығынмен жауып қыздырамыз. Сонда мына реакция ... ... ... ... апарсақ, ол лап етіп жанады, ... ... ... ... ... ... Калий хлоратын айыру. Бұл реакцияның жүруін тездету үшін марганец (IV)
диоксидін (өршіткі) қосамыз, сонда оттегі көп ... ... - ... ... ... бірақ өзі жұмсалмайтын зат
(МnO2 — өршіткі (катализатор)).
Бөлінген оттегін екі ... ... ... ... сөл ауыр ... ... Мr(ауа)=29) ауаны ығыстыру
арқылы (8, а-сурет).
2. Суда нашар еритіндігінен суды ... ... ... (8, ... ... (II) ... (HgO) ... ағылшын ғалымы Д. Пристли алған
(1774).
Газдарды зертханада жинайтын құрал газометр деп аталады. Ол ... ... ... екі ... ... ... оның сол ... табанына жақын
жерде (1) және оң жақ ... (2) ... екі ... бар. Ал ... ... ұзын ... құйғы сияқты болып жасалған, ол астыңғы
бөлігіне ... Оған газ ... үшін ... ... (А) ашып ... Одан ... тубустың шүмегін жауып, астыңғы тығынға кигізілген
шүмекті ашамыз да, осы жерден оттегін ... ол суды ... ... ... ... кейін астыңғы шүмекті жабамыз. Тәжірибеге
оттегі ... ... ... ... ашамыз, одан аққан су оттегін
ығыстырады, ол жоғары оң жақ, иықтағы ... (Б) ... оны бір ... алу ... ... ... қасиеттері
Оттегі (O2) түссіз, суда аз еритін (20°С-та судың 100 көлемінде 3,1 ... газ ... зат. ... ... (0°С, 1 ... кПа) 1 л
оттегінің салмағы 1,43 г, ал 1 л ауа - 1,29 г ... ... ... ... ... заттармен әрекеттеседі, бұл үдеріс жану деп
аталады, ол жылу мен жарықты бөле жүреді.
Жай заттармен әрекеттесуі
Бейметалдармен әрекеттесуін көру үшін оттегі ... ... ... ... ол ... жана бастайды (10-сурет):
С + O2 = СO2
Түзілген көмір қышқыл газын әк суына жіберсек оның ... ... ... ... т.б. бейметалдар да оттегінде жанады
(11-сурет):
S + O2 = SO2
4Р + 5O2 = 2Р2O5
Кейбір металдар да оттегінде ... ... ... ... ... ... ... ұнтақтарын сепсек, оның жарқырап ... ... + O2 = ... сымның ұшына кішкентай көмір түйірін шаншып ... оны ... ... ... ... ... көмірден бөлінген жылудың
әсерінен темір жана бастайды (12-сурет).
ЗFе + 2O2 = Fе3O4 (FеO•Fе2O3)
Элементтер оттегімен әрекеттесіп оксидтер ... бұл ... ... ... ... құрамы екі элементтен тұрып, оның бірі ... ... ... ... элемент таңбасынан кейін жақшаның ішіне валенттілігі
көрсетіледі де оксиді ... сөз ... ... SO2 - ... (IV) ... (VI) ... ... әдісі) бойынша
оксидтердің құрамындағы элемент ... ... грек ... аталады: CO - кеміртек монооксиді, СО2 - көміртек ... ... ... ... ... ... ... әрекеттесуі
Кейбір күрделі заттар да оттегінде жанып оксидтер береді, мысалы, тамақ
пісіргенде ас үйдегі газ пешінде ... ... (С3Н8) ... 5O2 = ЗСO2+ ... ... ... кесу мен жалғауда мына реакция жүреді:
2С2Н2 + 5O2 = 4СO2+ 2Н2O
Металлургия өндірісінде өртеу ... ... ... ... ... 2ZnO + ... + 2O2 = 2CuO + SO2
Сонымен, оттегі жай және күрделі заттармен әрекеттескенде жану ... ... әр ... ... ... табиғаттағы айналымы және қолданылуы
Табиғатта оттегі негізінен фотосинтез нәтижесінде түзіледі, ол жапырақтарда
және теңіз балдырларында жүретін үдеріс.
6СO2 + 6Н2O → С6Н12O6 + ... ... ... мен жануарлар тыныс алады, одан ... ... ... ... ... оттегінің қатысуымен тоттану,
шіру, aшy ... ... ... де ... жатады. Оттегінін,
атмосферадағы қоры 1,5•1015 т, оның 1•1010 тоннасы жану үшін ... алу жеке ... ... ... ал шіру - ... (даму) үшін маңызды
үдерістер.
Оттегінің қолданылуы оның ... ... ол мына 4, ... ...
| | ... ... түр ... ... ... екі ... жай зат ... кездеседі, оның бірі ... O3, ол озон деп ... Енді ... жете таныссақ, озон найзағай
ойнағанда ауада пайда болады. Сонда ... ... ... әсерінен мына
реакция жүреді:
3O2 → 2O3
Бір элементтің бірнеше жай зат күйінде болу құбылысы ... ... ... О3, ... ... массасы 48, оттегінен 1,5
есе ауыр (48 : 32 = 1,5), суда аз еритін, -112°С-да ... ... газ ... ... түсті, ал қатты күйінде ... ... ... ... ... ... оттегіне қарағанда химиялық белсенді зат. Ол тіпті алтын, күміс,
платина сияқты асыл металдарды да ... ... ... + O3 = ... ... кейін орманға барсақ, онда ауа тазарып дем алу жеңілдейді,
себебі ауада ... ... озон ... ... өте аз - 0,004%.
О3 → O2 + "О"
Озоннан молекулалық және атом ... ... ... соңғысы күштірек
тотықтырғыш, ауадағы бактерияларды жояды. Озон осы ... ... ... құдыктарды, өндірістік сарқын суларды тазарту үшін (залалсыздандыру)
және ағартқыш зат ... ... ... жоғары қабатында,
жерден 25 км биіктікте (стратосферада) күн ... ... ... ... өте жұқа озон қабаты әр түрлі кері әсерлердің салдарынан «тесіліп»,
сол жерлерден күннің ультракүлгін ... жер ... ... ондағы әр
түрлі табиғи апаттарға әкеліп соғады. Олар: жер бетінің ... ... ... ... мен ... ... еруі,
терінің қауіпті ісігі көбейеді. Озонды зертханада озонатор деп аталатын
құралда алуға болады.
|Оттегі мен озонның салыстырмалы ... ... (O2) ... (O3) ... сәл ... () ... |Ашық көк түсті өзіне тән иісі ... суда ... ... газ ... |бар, суда ... еритін, ауадан |
|судың 100 көлемінде оттегінің 3 көлемі,|1,655 есе, оттегіден 1,5 есе ауыр|
|ал ... 5 ... ... ... алу, |газ. Озон ... ... |
|жану, тотығу, шіру үдерістеріне ... ... ... ... ... ... |
| ... бар. Ол озонның |
| ... ... атом |
| ... ... бөлінуімен |
| ... O3 ↔ O2 + "O". |
| ... ... ... |улы ... ...... ... ... ... балдырлардың,
фотосинтездеуші хлорофилл және басқа дафотосинтездік пигменттер арқылы күн
сәулесі энергиясын ... ... ... ... ... су) өздерінің және басқа организмдердің тіршілігіне қажетті күрделі
органикалық заттар түзуі. Фотосинтез нәтижесінде жер жүзіндегі ... ... 100 млрд ... астам органикалық заттар түзеді (мұның жартысынан
көбін теңіз, мұхит өсімдіктері түзеді) және бұлкезде олар 200 ... ... ... ... алғаш зерттеушілер Швейцария ғалымдары Ж.Сенебье, Н.Соссюр
және неміс химигі Ю.Майер болды. 19 ... ... ... ... энергиясы фотосинтез процесінде хлорофилл арқылы сіңірілетінін
анықтады. 20 ғасырдың басында фотосинтездің физиологиясы мен ... ... ... жүргізіледі (В.В.Сапожников, С.П.Костычев,
В.Н.Любименко, А.А.Ничипорович т.б.). 20 ... орта ... ... зерттеуде жаңа әдістер (газ анализі, радиоизотопты әдіс
спектроскопмя. Электрондық ... т.б.) ... ... ... ... (көп ... жасыл, қоңыр, қызыл, сондай-ақ ... ... ... диатом балдырлар) фотосинтезінде ... және ... ... көзі су, ал сутек атомның негізгі акцепторы
және көміртек көзі – ... газ. ... тек СО2 мен ... ... ... Фотосинтез процесіне өсімдік углевод түзумен
қатар құрамында азоты және күкірті бар аминқышқылдарын, белок, ... азот ... ... де ... Бұл ... ... газбен
қатар сутек атомының акцепторы және азот, күкірт көзі нитрат және сульфат
болады. Фотосинтездеуші ... ... ... ... оны
бөліп шығармайды (бұлардың көбі анаэробтар). Бұл бактериялар су ... ... ... не ... емес ... (күкіртті
сутек, тиосульфат, газ тәрізді сутекті) немесе органикалық заттарды (сүт
қышқылы, изопропил спиртін) пайдаланады.
Фотосинтез аппаратының ...... ... ... (көк
жапырақ жасушасында 20-100 болады). Балдырлардың көпшілігінде фотосинтездік
аппарат – жасуша ішіндегі ... ... ... ... мен ... ... тилакоидтер. өсімдік
фотосинтез процесінің негізі – тотығу-тотықсыздану. ... ... ... 4 ... мен ... су ... (оның тотығуы) углевод
дәрежесіне дейін көтеріледі. (СО2-ның тотықсыздануы). Сөйтіп углеводтар
фотосинтезі былай ... ... ... ... яғни ... ... ... дәрежесіне дейін тотықсыздануының бос энергиясы 120
ккал/моль болады. Демек, өсімдік ... ... кем ... 3 ... ... энергиясы 40 ккал/моль) сіңірілуі қажет. әр ... ... ... ... әр молекуласының тотықсыздануына 8–10
квант қажет екенін көрсетті. Көмірқышқыл газ да, су да, ... ... бұл ... ... ... ... хлоропласт не
хроматофор структурасындағы хлорофилл а қамтамасыз ... ... ... да ... Жер ... ... көміртек, суттек,
оттек, сондай-ақ N, S, P, Mg, Ca т.б. элементтер айналымы процесіне ... Жер ... бері ... ... ... ... ... бірнеше мың рет толық цикл айналымынан ... ... ... бір жолы - өсімдіктің фотосинтездік әрекетін үдету. Бұл ... ... ... ... ... ұзарту, егістіктегі өсімдік
жиілігін реттеу керек. СО2, ауа, су, топырақтағы қоректік ... ... ... ... аппаратының активтілігі жапырақтың
анатомиялық құрылысына, фермент жүйесі ... ... ... ... ... ... ... яғни СО2 ассимиляциясы тез
жүретін өсімдік сорттарын шығарудыңда үлкен маңызы бар.
Автотрофты және гетеротрофты жасушылар.
Пластикалық (анобализм) ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді. Хлорофилі бар өсімдік жасушаларының тірі ... ... өте зор, ... онда ... тән ерекше әрекеттер (процестер) жүріп
жатады. Ол әрекеттер ... ... ... ғылымға әйгілі. Фотосинтез
дегеніміз күн ... ... ... ... энергиясына
айналдыратын күрделі механизмді әрекет.
Тынысалу және фотосинтез.
Ағзалар тыныс алғанда қоректік заттар толық ыдырау үшін ... ... ... ... ... ең соңғы өнімі – көміртегі оксиді
су жене бос энергия. Бұл ... ...... ... ... ... табылады. Сондьктан, тынысалу ... ... ... ... ... ... кезiнде жұмсалған пайдалы
энергия фотосинтез кезiндегi алынған күн ... аз ... ... көруге болады.Энергияның ең көбi — күн сәулесiнiкi,
коректiк заттар одан аз, ең азы ... ... су жене ... ... ... әрекет. Мұнда күн сәулесi энергиясын химиялык
байланыс ... ... ... рөлдi хлоропластар ... үш ... ... белгiлi, олар: лейкопластар,
хромопласт жене хлоропласт. Бул ... де ...... деп ... Ал, ... ... хлорофилл пигментi (жасыл түс беретiн) ... ... ... ... ... органоидтар сияқты, хлоропластың құрамы оның қызметiне
сай ... ... ... көк және ... ... ... жұтып,
жасылды шағылыстырады. Ол ... ... ... ... етіп
көрсетеді.Хлоропластарда хлорофилдерден басқа сары, қоңыр, ... ... ... ... Ол ... ... ... толқындағы
сәулелердi шағылыстырып, өз энергиясын хлорофильдерге ... ... ... ... ... ... бүркенiп, көрiнбейдi,
бiрақ күзде, хлорофилдер бұзылганнан кейiн, оның жарқыраған түсi көрiнедi.
Сондықтан да күзде жапырақтардың түсi сары жене ... ... ... ... ... ... орналасқан. Граналар бiрiнiн
үстiне бiрiн жинап қойған күмiс акша ... ... ... ... ... ... да, ал ... әрекетi бүкiл
хлоропласт жасушасында емес осы граналарда жүредi.Кейбiр фотосинтезге
қатысатын молекулалар мен ... ... ... ... ... ... қабықшалардың строма
немесе хлоропластың негiзгi заты қоршайды. Строманың өзi хлоропласт жене
жасушаның ... ... ... ... Фотосинтез әрекетi
кезінде, АДФ-тiң ағзаларда атқаратын рөлi зор. АДФ — ... ... АТФ ... Н — ... энергияны пайдаланатын
ферменттер.
Аденозинтрифосфат (АТФ)
Жасушаның қимылдауына, ондағы жаңа ақуыз молекулаларының ... ... ... ... ... яғни зат ... үздiксiз
жүрiп тұруына осы АТФ-тiң энергиясы жұмсалады. Күн энергиясының АТФ түрiнде
сакталған химиялық ... ... ... ... заттардың
калыптасуындағы маңызды кезең. АТФ тiрi ... өмiр ... ... ... ... ... күн энергиясын
органикалық заттардың молекулаларында сақтайды, ал ... ... ... ... ... ... ... босап шығады. Яғни осы құбылыс
АТФ-тiң синтезiне энергия екелетiнi жоғарыда ... ... ... ... ... екi ... тобы ... Бұл
екi байланыс үзiлгенде басқа кез келген ... ... көп ... ... АТФ молекуласындағы фосфат тобының
шеткi бiр ... ... 40 кДж ... ... бұл энергияны
жасуша пайдаланады. Осы кезде АДФ (аденозиндифосфат және ... ... ... Фн деп ... ... болады. Қайтадан АТФ
пайда болу үшiн АДФ пен ... тобы ... ... Оған көп энергия
жұмсалады, ол энергия фосфат тобының ыдырауынан және ... ... ... ... болуьиның бiр жолы — ол ... ... ... қосып алуы аркылы жүредi ... ... ... ... АТФ молекуласы түзiледi, мұнымен катар ... ... ... барысы кезiнде пайда болады. АТФ молекуласының
синтезделуінің осы жолын ... ... ... ... деп ... хлоропластарда фотосинтез ксзiнде және митохондрияларда ... ... ... Ол екi ... ... ... энергияны АТФ синтезiне пайдалану. Химио-осмос ... ... — ол ... ... бар ... - ... байланысты болатын электрхимиялык ... ... ... ... тартады. Егер осы белшектердiң ... ... ... ... ... арасындағы кедергілерді ашса, электрохимиялық энергия ... ... ... ... негізінде жүреді.
Хлоропластар мен митохондрияларда ... ... ... ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез."9 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез6 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез туралы4 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы және фотосинтез туралы ақпарат7 бет
Атмосферадағы оттегі эволюциясы5 бет
Аспан әлеміндегі ең көп таралған объектілер - жұлдыздардың эволюциясы10 бет
Жалпы биология9 бет
Магнитті дауылдар және олардың биосфераға әсері3 бет
Өндірістің даму қарқыны және қоршаған ортаға түсетін салмақ4 бет
"Оттегімен емдеу әдістері"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь