Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жайлы

Қан салыстырмалы тұрақты құрамымен және физика-химиялық қасиеттерімен сипатталатын сұйық зат. Қан физиологиясы, лимфа және ткань аралық сұйық бүкіл дене клеткаларын, тканьдерін жуып жатқандыктан организмнің ішкі сұйық ортасы деп аталады. Бір клеткалы қарапайым организмдер сыртқы ортадан қажетті заттарды бүкіл денёсі арқылы қабылдап, керексіз ыдырау өнімдерін сол арқылы бөліп отырады. Ал жоғары сатыдәғы жануарларда мұндай мүмкіндік жоқ. Олардың сыртқы тері жабындысы қоршаған ортадан қажетті заттарды сіңіре алмайды. Сондықтан жануарлар организмнің клеткалары сыртқы ортамен қан арқылы байланысады. Бірақ қан тамырлардан шықпайды да, клеткалармен тікелей жанаспайды. Организм клеткалары қан құрамынан пайда болатын клетка аралық сұйықтықпен немесе лимфамен ғана жанасады. Сол себепті қанды шартты түрде ғана организмнің ішкі ортасы, ал лимфа мен ткань аралық сұйық шын мәніндегі ішкі орта деп саналады. Қан арқылы клеткалармен тканьдерге қажетті керектік заттар мен оттегі жеткізіліп, олардан зат алмасу кезіндегі керексіз ыдырау өнімдері шығарылып отырады, Бұл тұрғыда қан тасымалдаушы қызмет атқарады. Мысалы, қан клеткаларға глкжоза, амин қышқылдары, май, минералды заттар, витаминдер, су және оттегі сияқты заттарды жеткізіп, одан мочевина, несеп қышқылы, аммиак, көмір қышқылы сияқты ыдырау өнімдерін кері алып шығады да, оларды беліп шығару мүшелеріне (бүйрек, тер безі, өкпе т.б.) береді. Қан организмнің ішкі ортасының реакциясы мен осмостық қысымын жасақтауға қатысады. Тоқтаусыз айналыста болудың арқасында қан денеде жылудың біркелкі таралуына мүмкіндік береді де жылу реттеуші қызмет атқарады. Қанның көмегімен жылудың артық мөлшері тері арқылы сыртқы ортаға бөлінеді. Әртүрлі мүшелер мен клеткалардың әрекеті кезінде түзілген өнімдерді, ішкі секреция бездерінде пайда болатын биологиялық, белсенді заттарды (гормондарды) тасымалдап, қан организм клеткаларын, тканьдерін, мүшелерін өзара байланыстырады, демек байланыстырушы-корелятивтік қызмет атқарады, екінші жағынан организм қызметіне гуморальдық реттеуші қызметін де отқарады.
Қан организмде қорғаныштық қызмет атқарады яғни организмнің бір жері жарақаттанса, сол жерден микробтар өту қаупі төнеді, сол уақытта соларға қарсы күреседі және олар бөлетін улы заттарын зяинсыздандырады, сүйтіп организмге әртүрлі ауруларға қарсы тұра алатын қабілет-иммунитетті қалыптастырады.
1. http://kazorta.org/anny-fiziologiyasy/
2. Несіпбаев Т.Н., Бегаилов Е.Б., Алданазаров С.С. Жануаралар физиологиясыньщ практикумы. Оку күралы. Алматы, 2004 ж.
3. Клиникалық және қолданбалы диагностика - Алматы , 2009.
        
        Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министірлігі
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік Университеті
БӨЖ
Тақырыбы:
Орындаған: Биязбаев Е.
Тексерген: Мұратбаев Д.М
Семей 2015 ж
Қан салыстырмалы тұрақты құрамымен және ... ... ... ... зат. Қан физиологиясы, лимфа және ткань аралық сұйық бүкіл дене клеткаларын, тканьдерін жуып жатқандыктан организмнің ішкі ... ... деп ... Бір ... ... ... ... ортадан қажетті заттарды бүкіл денёсі арқылы қабылдап, керексіз ыдырау өнімдерін сол арқылы бөліп отырады. Ал ... ... ... ... ... жоқ. ... сыртқы тері жабындысы қоршаған ортадан қажетті заттарды сіңіре алмайды. Сондықтан жануарлар организмнің клеткалары сыртқы ортамен қан арқылы байланысады. Бірақ қан ... ... да, ... ... ... Организм клеткалары қан құрамынан пайда болатын клетка ... ... ... ... ғана ... Сол себепті қанды шартты түрде ғана организмнің ішкі ... ал ... мен ... ... ... шын мәніндегі ішкі орта деп саналады. Қан арқылы клеткалармен тканьдерге қажетті керектік заттар мен оттегі жеткізіліп, олардан зат алмасу ... ... ... өнімдері шығарылып отырады, Бұл тұрғыда қан тасымалдаушы қызмет атқарады. Мысалы, қан клеткаларға глкжоза, амин қышқылдары, май, минералды заттар, витаминдер, су және ... ... ... ... одан мочевина, несеп қышқылы, аммиак, көмір қышқылы сияқты ыдырау өнімдерін кері алып шығады да, ... ... ... ... (бүйрек, тер безі, өкпе т.б.) береді. Қан организмнің ішкі ... ... мен ... қысымын жасақтауға қатысады. Тоқтаусыз айналыста болудың арқасында қан денеде жылудың біркелкі таралуына ... ... де жылу ... ... ... Қанның көмегімен жылудың артық мөлшері тері арқылы сыртқы ортаға бөлінеді. Әртүрлі мүшелер мен клеткалардың әрекеті кезінде ... ... ішкі ... ... ... болатын биологиялық, белсенді заттарды (гормондарды) тасымалдап, қан организм ... ... ... ... ... ... байланыстырушы-корелятивтік қызмет атқарады, екінші жағынан организм қызметіне гуморальдық реттеуші қызметін де отқарады.
Қан организмде қорғаныштық қызмет атқарады яғни ... бір жері ... сол ... ... өту ... ... сол уақытта соларға қарсы күреседі және олар бөлетін улы заттарын ... ... ... ... ... ... тұра ... қабілет-иммунитетті қалыптастырады.
Қанның құрамы мен мөлшері
Қан-қызғылт түсті сұйықтық ткань. Адамның немесе жануардың қанын пробиркәға құйып, оны ... ... ... ... ... қан екі ... бөлінеді, жоғарғы жағындә сары түстес сұйыктық- ол қан ... деп, ... ... ... ... бөлігі- қанның клеткалары деп аталады. Қан клеткаларына қанның ... ... ... ақ түйіршіктер (лейкоциттер) және қан тромбоциттері жатады. Қан құрамының 60 ... ... 40 ... қан ... ... Қалыпты жағдайда қанның жалпы мелшері адамда оның салмағының 8%, жылқыда оның салмағының 8,7%, қой мен ... 7%, ... 15% ... ұстайды, Ересек салмағы 60-70 кг адамда қанның жалпы мөлшері 5,0-5,5 л ... ... қан ... ... сәл ... қан ... айналымда болады да, қалған белігі қор ретінде қан қоймасы ... деп ... ... ... ... Оларға бауыр, көк бауыр және тері жатады. Бауырда қанның ... ... 20%, ... 16%, ал ... ... ... қан мен қордағы қанның ара-қатынасы түрақты болмайды, ол ... ... ... ... ... отырады. Мысалы, организм тыныштық жағдайда болсә, қордағй қанның мөлшері ... ал дене ... ... ... ... қанның мөлшері артады. Қанның физикалық қасиеттері.Қан қызьш түсгі қоймалжың, кермек дәмді, ... бар ... ... ... түсі ашық ... ал вена қаны күрең қоңыр қызыл болады. Судың тұтқырлығы бірге тең деп алынса, онымён салыстырғанда қан плазмасының тұтқырлығы 1,7-2,2, ал ... ... 5,0 ке тең. ... ... оның ... ... мөлшері мен эритроциттерге байланысты. Қанда белоктардың мөлшері өсіп, эритроциттердің саны көбейсе, қанның тұтқырлығы артады.
Қанның меншікті ... ... ол ... ... ... ... Себебі эритроциттердің меншікті салмағы -1,090, ал плазмасының меншікті салмағы -1,025-1,034 аралығында болады. Жануарлар организмінің физиологиялық жағдайын сипаттайтын қан ... бірі оның ... ... ... ол қан ... ... мөлшеріне байланысты. Қанның беттік тартылыс күші айтарлықтай тұрәқты болады. Бұл ... қан ... әр ... ... ... ... ... тұздарға айналдырып, тұндырып отыратын кальций иондарының болуына байланысты.
Қан ... және оның ... ... ... түсті сұйық. Оның түсі оның құрамындағы әр түрлі пигменттердің болуына байланысты. Мысалы, жылқыда ... ... ... т.б. ... ... Плазманың құрамында 90-92% су, 8-10% органикалық зат болады, оның 6,0-8%-і белоктар. Плазма белоктары альбумин, ... ... ... ... ... 4-5%, ... 2-3% және фибриноген 0,2-0,4% тиеді. Плазма белоктарының ... ... олар ... ... ... қан ... су мөлшерінің тұрақталығын сақтайды. Плазма құрамында альбуминдер глобулинмен салыстырғанда екі еседей көп. Олар тек ... ... ... ... ... әр ... ... препараттарын, витаминдерді, гормондарды тасымалдауда да зор роль атқарады. Глобуминдер қанды түрлі қорғағыш заттар түзіп, олар ... ... ... Ал ... ... ұю ... қатысады. Қан плазмасының құрамында басқа да органикалық затгар болады. Олар ... ... ... ... амин ... ... сияқты белок алмасуының қалдық өнімдері. Бұл қосылыстарды жалпы қалдық азот деп атайды. Оның қандағы мөлшері белок алмасуының ... ... ... ... ... өзгереді. Адам қаны құрамындағы мочевинаның мөлшері әдетте 20-30 мг%-тен аспау керек, бірақ оның мөлшері құрамында белок көп ... ... ... ... Егер ... ... ... көп мөлшері ұзақ мерзім сақталса, онда организм өз-өзінен улана бастайды. Плазмадағы несеп қышқылының мөлшері 3-4 мг% шамада болады. Оның ... ... ... ... ... қызметі бұзылғанда), зат алмасу бұзылғанда екі есе көбейеді. Плазмадағы ... ... 1-2 мг% ... ... қосылыстармен қатар қан плазмасының құрамында минералды заттар болады. Олар негізінен еріген ... мен ... ... ... ... натрии, калий,кальци, магни, темір, мыс катиондары, хлор, көмір қышқылы, күкірт қышқылы және ... ... ... Бұл ... катиондар мен аниондардың қанның құрамындагы арақатынасы бірдей емес. Әсіресе натрии, Калии, және хлордың мөлшері көп, ал иод, цинк және ... ... ... ... аз ... ... ... болудың себебі олардың организмдегі атқаратын физиологиялық қызметіне байланысты яғни организм клеткалары мен ... ... мен ... да ... ... қалыпты жағдайда сақтау үшін. Қан плазмасы құрамындағы минералдық құрамы оның осмостық қысымын жасақтайды. Плазмадағы осмостық қысымды төмендегі мысал ... ... ... Ол үшін бір ыдыс алып, оны жартылай өткізгіш жарғақпен (мембрана) бөліп, бір жағына таза физиологиялық ... (су), ... ... бір ... ... ... орналастырылады. Белгілі бір уақыттан кейін осы екі заттың молекулалары жартылай жарғақ арқылы оның бір оның бір жағынан екінші ... өте ... ... ... өтуінің дәрежесі бірдей емес, судың молекулалары химиялық ертіндіге қарай көл, әл ... ... ... аз өтед. Осындай белгілі бір заттың молекулаларының бір жақтан екінші жаққа қарай өтуінің басым болуын осмос деп аталады. Ал осы ... ... ... ... ... ... қысым дейді. Осмостық қысым белгілі бір химиялық ... ... ... арқылы сипатталады. Олай болса мембрананың екінші жағындағы химиялық ертіндінің осмостық қысымы ... ... ... ... ... ... ерһіндіге қарай көп өтеді. Қанның осмостық қысымының ... оның ... ... ... ... ... ... байланъюък Қанның бұп керсеткіші тұрақты болғандыктан оның осмосгық қысымы да тұракты, ол 7,7-8,1 ... ... ... ... осы мысалды организмдегі журетін процеске сәйкестендіріп түсіндіруге болады. Организмде қан тамырларының қабырғасы осы жартылай өткізгіш жарғақтың қызметін атцарады. Оның Ішкі ... қан, ... ... ... ... сұйықтық жатады. Қан плазмасының осмосгық қысымының тікелей қатысуымен қан тамырларының қабырғасы арқылы организмнің ... ... ... ... не ... ... ... түседі де, клетка ткандардан кері әртүрлі керексіз өнімдер келіп түседі, Егер ... ... ... ... ... тең болса (мысалы ас тұзының 0,9 % ертіндісі), онда рны изотрникалық немесе физиологиялық ертінді деп ... ... ... ... мен дененің басқа да клеткаларының құрылысы, тіршілік -әрекеті бұзылмайды. Егер ... ... ... ... жоғары болса (мысалы ас тұзының 5% ертіндісі), онда рны гипертоникалық ертінді деп атайды, Ертіндінің осмостық қысымы плазманың осмостық қысымынан төмен ... (ас ... 0,3% ... оны гипотоникадық ертінді дейді.
Қанның қызыл-түйіршіктері -- эритроциттер
Эритроциттер немесе қанның қызыл түйіршіктері, сүткоректі жануарларда ... екі ... ... ... ... ... ... Тұңғыш рет 1661 жылы Италия оқымыстысы Мальпиги бақа қанының қызыл түйіршіктерін, ал одан ... жыл ... ... ... зерттеушісі Левенгук адам қанының қызыл түйіршіктерін аныктады. Эритроциттердің негізгі қызметі -организм клетка тканьдарына оттегін тасымалдап, кері қарай көмір қышқыл газын ... ... бұл ... ... ... ... алу ... гемоглобин арқылы іске асады. Гемоглобиннің құрамында темір ... ... ... ... және ... төменгі сатыдағы хордалыларда тыныс алу пигменттері болмайды, болса ол ... ... ... ... ... имфасында кездеседі. Әртүрлі омыртқалылардың қанының тыныс алу пигменттері ... ... және ... қарай бірдей болмайды. Кеңінең таралған келеа тыныс алу пигменті -- гемоцианин. Оның құрамында темір емес, мыс элементі болады. Бұл ... алу ... ... ... , өрмекші тәрізділер қанында кездеседі. Түссіз гемоцианин оттегімен қосылып, көк түске ие болады. Бұл пигмент теңіздің беткі деңгейінде ... ... ... буылдық (полихет) құрттарда кездеседі. Қызыл тусгі тыныс алу пигменті гемэритрин теңіздің түбі жағында тіршілік етётін буылдық құрттардың басқа бір ... ... ... Эволюциялық даму кезінде зат алмасу интенсивтілігінің күшеюмен, омыртқалылардың оттегіне деген сұраныс жоғарлайды. Осыған сәйкес эритроциттердің пішіні, мвлшері және саны ... ... ... ... 7,0-7,5 ... ... ... диаметрі 4,5-6 мк. Эритроциттердің мелшерінің кішіреюі олардың ... ... ... 1 мм3 ... ... ... саны бақада 470000, кесірткеде 1420000, көгершінде 20X0000. Мысалы бақада эритроциттер ірі, сопақша пішіндес, оның анық байқалатын ядросы болады. ... ... ... ... -- оттегімен көмір қышқыл газын тасымалдауды құрамында тыныс алу ... ... ... ... ... ... ... белокты зат пен гемнен тұратын химиялық қосылыс. Оның молекулалық ... -68000. ... ... ... ... гем және ... ыдырайды да гем геминге айналып, кристалдар түзеді. Гемин кристалдары қоңыр түсті, паралелофамма, ромб пішіндес келеді, Әр түлік қандарындағы гемнің құрылысы. ... ... оның ... да ... ... ал ... ... қасиеттері түрліше. Ол кристалдарының пішінімен, оттегімен қосылу ерекшелігімен ерекшеленеді. Құрамында темір атомы болуына ... ... ... ... ... ... Оттегімен қосылған гемоглобинді оксигемоглобин (НвОг) деп атайды яғни артерия қаны ... Ол ... оңай ... оңай ... Гемоглобиннің бір молекуласы оттегінің. 4 молекуласымен әрекеттеседі. Гемоглобиннің организмге зиянды әсері бар ... да бар. ... ол иіс ... (көмір тотығы) қосылып, берік қосылыс карбоксигемоглобин (НвСО) түзеді. Иіс газының қауіптілігі гемоглобиенмен жылдам ... Егер ... ... иіс газының 0,04% болса, онда организм бірден улана бастайды. Организмдегі барлық (5,0-5,5 литр қандағы) эритроциттердің саны 25 ... яғни ... ... ... 10 мың есе көп. Олардың тыныс алу бетінің ауданы 3 мың м2, біздің денеміздің бетінен 1,5 мың ... ... Ал 1 мм3 дені сау адам ... саны 4,5-5,5 млн. ... ... ... ... дегеніміз эритроцит қабығының жарылып, оның ішіндегі гемоглобиннің ... ... қан ... ... Бұл жағдайда ол ашық лак түстес болады.
Эритроциттердің жарылуы әртүрлі себептерге байланысты пробирканың ішінде, немесе қан тамырының ішінде жүреді. Егер ... ... ... ... ... құйсақ, онда қанның осмостық қысымының ертінді осмостық қысымынан ... ... ... ... ... су ... ... Ішіне еніп, олар ісініп, мөлшерінен, көлемінен ұлғаяды да, эритроциттер жарылып, гемоглобин ертіндіге өтеді. Қанға ... ... ... құйсақ, онда эритроциттер құрамынан су молекулалары ерііндіге қарай қозғалысқа түседі. Осының нәтижесінде эритроциттердің мөлшері мен көлемі кішірейіп, бүрісіп қалу жағдайына ... ... ... ... ... жүре ... да, оның 0,34%-нде эритроциттердің барлығы да жарылады. Қанның гемолизі кейбір химиялық қосылыстардың (эфир, ... ... ... ... ... жүруі мүмкін. Сонымен қатар организмде қанның гемолизі жылан шаққанда, оның уының әсерінен және бір жануардың қанын екінші жануарға ... ... ... ... ... әсер ... де ... ... алу ... ірі қара және ұсақ ... қан алу ... ... қанды құлақтың вена тамырларынан алады. Тамыр орналасқан жерді тазартқан соң, оны ... ... ... де, ... қан ... шыны түтікшемен сорып алады. Тамырдан шыққан бірінші тамшыны құрғақ таза мақтамен ... ... жөн, ... қан ... ... оны сорып алу оңайлайды.
Көп қанды ойыс венадан алады. Ол үшін малды қимылдамайтындай етіп байлайды да, теріні ... қан ... ... бас ... баса ... Қан ... ... тамыр анық көрінеді. Арнайы стерильденген инемен тері мен тамырды көлбей теседі (ине шамамен 45° ... ... ... Қан аға ... ... таза ... тосып, керекті мөлшерде қан алады. Соңғы кезде қан алу үшін арнаулы аспап -- автоматтар ... ... ... ... қан тамырларынан (қақпалық, бауыр, артқы қолқа, мес қарын тамырлары және ... ... ұзақ ... қан алу үшін катетерлеу әдісі қолданылады.
Шошқадан қан алу. ... ... ... венасын скальпелмен тілу арқылы аздаған мөлшерде қан алады. Ол үшін тамырдың орталық бөлігін құлақ түбінен саусақпен қысып тұрады. ... көп ... алу үшін ... ... ... - пелмен құйрықтың ұшынан 1 -- 1,5 см шамасында кесіп тастайды. Қан алып ... соң, ... ... ... ұшын 1 -- 2 тәулік бойына бинтпен таңып тастайды.
Торайлардан 5 -- 30 мл мөлшеріпде қан алу үшін ... ... ... ... ... ине немесе микропипетканың көмегімен орбитальды вена синусын теседі.
Иттен қан алу. Иттен (мысыктан) қанды аз мөлшерде құлағының ... ... Көп ... ... асық ... сырт жағын ала, тірсектен төмен орналасқаң сирақ венасынан алады. Итті бір бүйіріне жатқы-зып, немесе ... ... ... ... қыса ... ... төменгі жағынан резеңке бұрау салады да, инемен алдымен теріні, одан соң венаның қабырғасын тесіп, қанды шприцпен сорып алады.
Қояннан қан алу. ... ... аз ... ... ұшын тіліп, немесе құлақ венасынан алады. Бұл кезде қоянды сүлгімен ... ... басы ... ... ... ... бар ... отырғызады. Құлақты алдын ала жылы суға салған, немесе ксилолмен (спиртпен) сүрткен жөн.
Қанды көп мелшерде ... ... ... Ол үшін ... ... (шынтақ төмпешігінен үшінші қабырғаға дейін) дайындап болған соң, венаны саусақпен басып тұрып, ... қан ... ... ... көлбеу енгізеді.
Кейде қанды тікелей жүректің өзінен алады. Қояннан 15 -- 20 мл-ге дейін қан алуға болады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
* ... ... Т.Н., ... Е.Б., ... С.С. ... физиологиясыньщ практикумы. Оку күралы. Алматы, 2004 ж.
* Клиникалық және қолданбалы диагностика - ... , 2009.

Пән: Ветеринария
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау5 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жайлы ақпарат6 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жайлы мәлімет3 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жүйесі10 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы12 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы ақпарат4 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы мәлімет5 бет
Қан алу және физикалық қасиеттерін анықтау туралы мәлімет5 бет
Қан алу мен оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы ақпарат6 бет
Қан алу, оның физикалық қасиеттерін анықтау9 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау5 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жайлы ақпарат6 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жайлы мәлімет3 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау жүйесі10 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы12 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы ақпарат4 бет
Қан алу және оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы мәлімет5 бет
Қан алу және физикалық қасиеттерін анықтау туралы мәлімет5 бет
Қан алу мен оның физикалық қасиеттерін анықтау туралы ақпарат6 бет
Қан алу, оның физикалық қасиеттерін анықтау9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь