Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында инновациялық стратегия

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ИННОВАЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Инновацияның экономикалық маңызы және концепциялары ... ... ... ... ... ... ...6
1.2 Қазақстан Республикасында инновациялық стратегия қажеттілігі ... ... ... ... .17
1.3 Инновациялық стратегияның негізгі мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..26

2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӘСІПОРЫНДАРЫНДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ СТРАТЕГИЯНЫ ТАЛДАУ
2.1Кəсіпорындардың инновациялық стратегиясын экономикалық талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..35
2.2Кәсіпорындағы инновациялық қызмет. экономиканың ғылыми.технологиялық әлеуеті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..45
2.3Отандық кәсіпорындардың инновациялық қызметіне қарыз қаражатын тарту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55

3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӘСІПОРЫНДАРЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Инновациялық қызметті жетілдіру негізінде шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .61
3.2 Инновациялық кәсіпорынның кластерлік экономикада бәсекелестікті жоғарылату стратегиясы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..66

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .74

ҚОЛДАНЫЛҒАН ƏДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .77
Тақырыптың өзектілігі. Қазақстан Республикасын үдемелі индустриялық-инновациялық дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарлама Мемлекет басшысының «Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының 2009 жылғы 15 мамырдағы кезектен тыс ХІІ съезінде берген тапсырмасын, Мемлекет басшысының «Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына Жолдауын орындау үшін, сондай-ақ Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясын іске асырудың екінші кезеңі болып табылатын Қазақстан Республикасының 2020 жылға дейінгі стратегиялық даму жоспарының түйінді бағыттарына сәйкес әзірленді.
Бағдарлама экономиканының бәсекеге қабілеттілігін арттыру арқылы орнықты және теңгерімді өсуін қамтамасыз етуге бағытталған.
Индустриялық-инновациялық дамудың 2003 – 2015 жылдарға арналған стратегиясының, «Қазақстанның 30 корпоративтік көшбасшысы» бағдарламасының, сондай-ақ инновация-индустрияландыру саласындағы басқа да бағдарламалық құжаттардың негізгі тәсілдерін біріктірді.
2015 жылға дейінгі кезеңде Қазақстандық қамтуды мақсатты дамыту арқылы шағын және орта бизнес, кейінгі қайта бөлу және қайта өңдеу үшін жаңа бизнес-мүмкіндіктерді мультипликациялаумен экономиканың дәстүрлі экспортқа бағдарланған секторларында ірі инвестициялық жобаларды іске асыру үдемелі индустрияландыру саясатының негізгі басымдығы болмақ.
Ірі жобаларды ілгерілетудің бастамашысы «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамы (бұдан әрі – «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» АҚ), экономиканың отын-энергетика және металлургия секторларының ірі жүйе құраушы компаниялары, сондай-ақ стратегиялық шетелдік инвесторлар болып табылады.
Шикізат секторымен байланысты емес және ішкі, ал кейіннен өңірлік нарықтарға бағдарланған (Кеден одағы, Орталық Азия елдері) экономика салаларын қалыптастыру және күшейтумен қатар жүзеге асырылатын болады.
Мемлекет озық технологиялар трансфертіне, кейіннен олардың экспортқа бағдарлануын дамыта отырып, қазіргі заманғы импорт алмастырушы өндірісті құру үшін шетел инвесторларын тартуға бағытталған қазақстандық орта және шағын бизнес бастамаларын қолдайды.
Индустриядан кейінгі экономиканың негіздерін қалыптастыру мақсатында ұлттық инновациялық инфрақұрылымды дамыту және коммерцияландыру перспективалары бар ғылыми-технологиялық негіздерді қолдау жалғасады.
1.«Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу – Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері». Қазақстан Республикасы Президнтінің халыққа жолдауы. Егемен Қазақстан. – 2010ж. - 30 қаңтар. -№ 33/35. – 1-2б.
2.Й.Шумпетер. Теория экономического развития. - М.: Прогресс, 1982. – 454 бет;
3.Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 13 шілдедегі «Инновациялық қызметтi туралы» заңы
4.Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің жеке сайты. Астана. – 2010 ж.
5. Стратегия индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на 2003 – 2015 годы.
6. Клейнер Г.Б. Эволюция институциональных систем. — М.: Наука, 2004.
7. Technology for America’s Economic Growth: A New Direction to Build Economic Strength. — Office of the Press Secretary, the White House, Febr. 22, 1993.
8. Черноуцан Е.М., Опыт Франции в области инновационной модернизации национальной экономики.
9. Қазақстан Республикасында инновацияларды дамыту және технологиялық жаңғыртуға жәрдемдесу жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қарашадағы № 1308 Қаулысы.
10. М.Т.Набиева. Инновацияның мемлекеттің экономикасын дамытудағы маңыздылығы. Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілеті: жағдайы, мәселелері және даму артықшылығы. Халықаралық ғылыми тәжірибелік конференцияның материалдары. Астана 2005ж. – 256 б.
11. У.С.Байжомартов. Роль науки в инновационной системе Республики Казахстан. «Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму механизмін жетілдірудің өзекті мәселелері» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. Түркістан 2010ж. – 12 б.
12. А.О.Ағымбай, Р.Е.Құралбаева. Инновацияның теориялық негіздері мен қолдануы. «Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму механизмін жетілдірудің өзекті мәселелері» атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференцияның материалдары. Түркістан 2010ж. – 27 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.........................................................................3
1 ИННОВАЦИЯНЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Инновацияның ... ... ... ... ... ... ... Инновациялық ... ... ... ... ... ... СТРАТЕГИЯНЫ ТАЛДАУ
2.1Кəсіпорындардың инновациялық стратегиясын ... ... ... ... ... ... ... қызметіне қарыз қаражатын
тарту.......................................................................
.....................................................55
3.ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӘСІПОРЫНДАРЫНЫҢ ... ... ... Инновациялық қызметті жетілдіру негізінде шағын және ... ... ... ... ... ... ... өзектілігі. Қазақстан Республикасын үдемелі индустриялық-
инновациялық дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған ... ... ... «Нұр ... ... 2009 ... 15 ... кезектен тыс ХІІ съезінде берген
тапсырмасын, ... ... ... ... – жаңа ... ... ... жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына Жолдауын орындау
үшін, сондай-ақ Қазақстанның 2030 ... ... даму ... ... екінші кезеңі болып табылатын Қазақстан Республикасының 2020 ... ... даму ... ... ... ... әзірленді.
Бағдарлама экономиканының бәсекеге қабілеттілігін ... ... және ... ... қамтамасыз етуге бағытталған.
Индустриялық-инновациялық дамудың 2003 – 2015 ... ... ... 30 ... ... ... ... саласындағы басқа да бағдарламалық
құжаттардың негізгі тәсілдерін біріктірді.
2015 жылға дейінгі ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес, кейінгі қайта бөлу және қайта өңдеу үшін
жаңа бизнес-мүмкіндіктерді мультипликациялаумен ... ... ... ... ірі инвестициялық жобаларды іске асыру
үдемелі индустрияландыру саясатының негізгі басымдығы болмақ.   
Ірі жобаларды ілгерілетудің бастамашысы «Самұрық-Қазына» ... ... ... ... қоғамы (бұдан әрі – «Самұрық-Қазына» ҰӘҚ» ... ... және ... ... ірі жүйе
құраушы компаниялары, сондай-ақ стратегиялық шетелдік инвесторлар болып
табылады.
Шикізат секторымен байланысты емес және ... ал ... ... ... (Кеден одағы, Орталық Азия елдері) экономика
салаларын қалыптастыру және күшейтумен қатар жүзеге асырылатын ... озық ... ... ... ... экспортқа
бағдарлануын дамыта отырып, қазіргі заманғы импорт алмастырушы өндірісті
құру үшін ... ... ... ... ... орта ... бизнес бастамаларын қолдайды.
Индустриядан кейінгі экономиканың негіздерін қалыптастыру мақсатында
ұлттық инновациялық инфрақұрылымды дамыту және ... бар ... ... ... ... алғанда, экономикаға инновацияны ендіру мемлекеттік қолдау
макро және секторлық ... ... ... ... ... ... ... секторларын және жобаларды ... ... іске ... арқылы жүзеге асырылатын болады.
Экономикалық саясаттың жүйелі шаралары қолайлы макроортаны және
инновациялық-инвестициялық ахуалды ... ... ... мен ... ... ... ... шараларға
шоғырланатын болады.
Мемлекет өзінің бизнеспен өзара іс-қимылын республикалық және 
өңірлік ... де ... ... ... ... жүйелі түрде құрады.
Экономиканың объективті жағдайына барабар болатын 2015 жылға дейінгі
индустрияландыру ... ... ... ... және ... ... ішкі ... болады.
Зерттеудің мақсаттары мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың мақсаты
көрсетілген мәселенің маңыздылығын ... ала ... ... даму ... ... ... салаларына инновация енгізу
бағыттары мен мәселелеріне анализ жасап негізгі жолдарын қарастыру.
Осы мақсатқа сәйкес дипломдық ... ... ... даму ... жаңғыртуды ынталандыратын
тетіктерді жүйелік зерттеу;
- бизнес-ахуалды жақсартудың және инвестициялар ағынын ынталандырудың
жолдарын зерттеу;
- жаппай технологиялық жаңғыртуды және ... ... ... ... ... ... арқылы экономиканы әртараптандыруды ... ... ... ... қамтамасыз ететін басым секторларын
дамыту.
Зерттеу ... ... ... даму ... ететін өнеркәсіп кәсіпорындарымен бірлестіктері.
Зерттеудің теориялық мәнділігі. Қазақстанның инновациялық ... ... ... ... дамыту бағыттарымен мәселелері
қарастыруда арнайы және экономикалық кезеңді басылымдарда ... осы ... ... ... ... Жұмаханов Н, Досымбай Е.,
Оразбекұлы Қ., Тургинбаева С., ... Е., ... А. т.б. ... ... жаңашылдығы.
-Қазақстан кәсіпорындарының инновациялық даму стратегиясы аясында
экономика салаларын ... ... ... ... оның ... ... факторларды зерттеу негізінде
мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелерінің ролі анықталған.
-Қазақстан кәсіпорындарының ... даму ... ... ... жетілдіру тиімділігін көтерудің мазмұны, механизмі және
басымды бағыттары негізделген.
Дипломдық жұмыстың тәжірбелік маңызы. Дипломдық зерттеу нәтежелерінде
алынған нәтижелер статистикалық мәліметтерді пайдалана ... ... ... даму ... аясында экономика салаларын
жетілдіру тиімділігін көтерудің бағыттарымен қызметтерін ... ... ... өзі ... ... ... жөнінде нақты ұсыныстар
дайындауға мүмкіндік берді.
Зерттеудін теориялық әдіснамалық ... ... ... даму ... аясында экономика салаларын ... ... ... ... теориялық практикасының
отандық және шетел экономист ғалымдарының еңбектері және заң актіле, ҚР
президентінің жарлықтары, ҚР ... ... ... ... ... ҚР ... ҚР ... агенттігі, ғылыми-зерттеу институттарының
жобалары, ... ... ... құрылымы – кіріспе, негізгі 3 бөлімнен және
қорытынды, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 ... ... ... ... ... ... және ... термині көп ғалымдардың айтуы бойынша XV ғ. ... ... ... ... ... ағылшын тілінен аударғанда 
«innovation» «жаңарту», «заттарды бөлудің жаңа жолы», «жаңалық енгізу»
деген сөздерді ... 30-шы ... ... ... ... ... экономика ғылымына енгізген. Ол ... жаңа ... ... жаңа ... және ... ... формалары мен  нарықты өндіріске енгізу  ... ... ... ... ... рөл ... экономикалық
теңдікке, технологиялық үрдістерге өнім ассортименттерінде және
экономиканың ... ... ... енгізетін
кәсіпкерліктің қызметтерінде болады.
        Әлемдік экономикалық әдебиеттерде, «инновация» ... ... ... ...   Й. ... ... инновация – тек жаңалық енгізу емес, сонымен
қатар ... жаңа ... ... ...    ... ... ... Дж. Ст. Милль, К.Маркс
және Й. Шумпетер қолданған.
        Й. Шумпетердің айтуы бойынша  ... бұл ... ... ... ... ... ... нарығына жылжу қабілеті. Кәсіпкерлік
технологиялық дамумен, инновациямен және ... ... ... Инновациялар бар дәстүрлерді бұзып ... олар ... ... ... ... пайда әкеледі[1].
Ағылшын-орыс сөздігі бойынша «инновация» бұл жаңалық енгізу, жаңашылдық,
өзгеріс деген сөздерді білдіреді.
Жаңашылдықтар мағынада –  ... ... ... ... ... ... оңтайландырғыштық ұсыныс, ноу-хау түріндегі  инновациялық
үрдістер нәтижесі.  
Егер жаңалықтың  экономикалық және ... құны ... онда ... ... себебі инновация деп өндіріске енгізілген белгілі бір
пайдалы әсерді қамтамасыз ... ... ... ... –  ғылыми-техникалық зерттеу, өндіріс, маркетинг және
менеджмент ... ... ... ... ... ... түсінік қысқаша жалпы редакциясы В.А.Макоренконың
«қазіргі кездегі түсініктер мен терминдер» сөздігінде: «инновация» (ағылшын
«innovation»  ... ... ... ... ... «innovation»  - 
«жаңарту»,  «жаңғырту») бұл:
1.Техника мен технологияның алмастыруды ... ету ... ... ... ... жетістігі болатын жаңа техника мен
техноголия нәтижесі.
3.Дайын өнім, жаңа ойларды синтездеу, өндіру. Жаңа ... ... ... өмірге енгізуді қамтамасыз ететін саяси
бағдарламалар, т.б. ... ... – жаңа ... ... болуы, морфологиядағы жаңа
түсініктердің пайда болуы.
       ... ... ... ... ... алып ... ... факторларының  «жаңа комбинациялары»
келесілер:
 – жаңа өнімді шығару, дайындау;
 – өндірісте жаңа технологияларды қолдану; 
 – жаңа өндірісті ұйымдастыруды қолдану;
 – жаңа ... ... ... жаңа ... ... мен ... ...   Р.Фостердің теориясында инновация – бұл ... жаңа ... ... болуы, өндірістің және  басқарудың
жаңа ... ... ... ... Нақты өмірде өнім-инновация және
үрдіс-инновация бір-бірімен байланысты үрдістер. Жаңа өнім, жаңа өндіріс
әдістерін, сонымен ... жаңа ... ... етеді[3].
       ... ... ... өсу теориясында ... ... ... мен ... пікірі бойынша
экономикалық өсудің ... ... ... ... инновация  болып
табылады.
     Дәстүр бойынша инновацияны – инновация-өнім, инновация-үрдіс ... және ... деп ... ...   ... ең көп таралған және барлық кәсіпорындарда
қолданылады. Біреулерде – бұл өнім ... ... ал ... ... ... ... ... ретінде көрсетіледі.
       Технологиялық инновацияның мақсаты өнім ... ... ... ... ... ... ... және шығарылатын өнім
ассортименті мен наменклатурасын кеңейту болып табылады.
    Ұйымдастырушылық-басқару инновациялар фирманың барлық деңгейлерінде
қызметкерлер мен ... жаңа ... ... сипатталады.
өндірісті және персоналды басқару әдістерін жетілдіру, жаңа маркетингтік
бөлімшелер құру, тиімділікті арттыру үшін жаңа ... мен ... ... болады.
Институтционалды мектептің экономтеория зерттеушілері инновацияларды
қоғамдық таңдау теория көмегімен сыныптауды жөн көрді. Инновация субъектісі
ретінде: кәсіпкер, топ, фирма, ұлт шаруашылығы, ... ... ... ... Осы ... әр ... ... ие.
Бірінші инновацияның типі – қоғамдық игілік. Берілген инновацияны
барлық ... ... ... алады. Кәсіпорындарда осы инновация түрін
өндіруде мемлекет пен әлеуметтік көзқарастар қызығушылықтарын ...    ... ... түрі – ... ... Ұйым ... ... игіліктерін сипаттайды. Бұл инновация ... саны ұйым ... ... –  жеке меншік ретінде сипатталады.
Өнертабыс құқығымен,  патенттер  ... жеке ... ... құрылған.  Бастапқы кезде  жаңа өнім нарықта пайда болғанда, ол
монополиялық сипатта болады, жаңа ... ... оның ... ... ... жаңа ... ... ынталандыратын,
монополиялық жоғары пайда алады.
        Инновация түсінігін басқа да түрлерін ... ... ... ашуға
болады.
        П.Друкер инновациялық идеялардың көздері - тәуекелділік көздерінен
басқа келесі түрлерге бөледі:
-күтпеген ... ... ... ... ... ... ... қажет етуге негізделген инновациялар;
-сана құрылымы мен ... ... ... ... ... ... ... шығару, халық шаруашылығының және өзге де
өнеркәсіп салаларының ... ... ... ... ету және ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін арттыру инновациялық процестердің
қарқынды жүргізілуімен тікелей ... ... ... ... тудырады.
Тәуелсіздк алғаннан бері еліміз бірқатар әлеуметтік-экономикалық
табыстарға қол жеткізді. Экономиканы ... ... ... ... ... күштердің Әлемдік экономиканың түрленуі және
қазақстандық экономиканың ашық жағдайында Қазақстанның 2003-2015 ... ... даму ... ... ... ... жеделдетуде ерекше өнімнің ... ... озық 3 ... ... ... байланысты туындайтын аса
маңызды жайт-инновациялық Жасалынып отырған жұмыстың мақсаты-инновациялық
қызметтің аясында кәсіпкерліктің қалыптасуы
Осыған сәйкес міндеттері:
- ... ... ... 2015 ... ... кезеңінде
тұрақты дамуы.
- Республиканың кәсіпорындардағы инновациялық қызметті талдау;
- Қазақстаннның инновациялық дамуының жүзеге асуының ... ... ... ... ... ... ... Шағын инновациялық кәсіпорындардың дамуына кедергі болып табылатын
тетіктерін жою.
1 ... ... ... ... ... факторлар
|Ықпал етуші |Инновациялық қызметке |Инновациялық қызметке ... ... ... келтіретін |көмегін тигізетін факторлар |
| ... | ... ... |Қаржылық және ... ... ... |
| ... ... |ресурстардың жеткіліктігі; |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... күштілігі; |
| ... ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |Патентті-лизензиялық, ... ... |
| ... және ... ... |
| ... ... |шаралардың барлығы: пайда |
| ... ... ... ... ... алып |
| |көптігі ... т.б. ... ескі ... ... қол ... ... мен ... қайта|жеткізу, рухани және |
| ... ... ... ... |
| ... ... қайта |ынталану, қызметте көтерілу,|
| |оқу ... алға ... ... ... ... т.б. | ... ... әдебиеттер көздері негізінде құрастырылды
«Инновация» ұғымына тоқталайық. ... ... ... ... ... қызмет түрі. «Инновация» практикалық
қызметте пайдаланылған жаңа немесе жетілдірілген технологиялық
-инновация-әлеуметтік қызметтерге жаңа тәсіл.
Шет ... ... ... ... ... ... Г.Хоскинг. Алайда бұл ғалымдардың еңбектерінің басым бөлігі
жалпы ғылымдық мәселелерді қарастырады.
Шағын инновациялық ... ... ... ... шет ... ... ... көптеген түрлерінен технологиялық
жатқызамыз. Ал технологиялық инновация- жаңа немесе жақсартылған тауарлар
мен техникалық процестерді әзірлеу мен ... ... ... ... ... ... және ... инновацияларға Сонымен
қатар инновациялар өнімнің маңыздылығы мен қызмет ету Салаарлық ішіндегі
инновация- екі немесе одан да көп ... ... - ... бір сала
ішінде ашылған жаңалық.
Кәсіпорын ішіндегі инновация - кәсіпорын ішіндегі ... яғни ... ... ... инновациялардың 4 категориясын
көрсетеді:
1) Базистік инновациялар.
2) Жақсартылған инновациялар бағытталған.
3) Кешенді инновациялар.
4) ... ... ... ... күш ... ... болып
табылады.Бұл:
1)жаңа (қайта енгізілген) - радикалдық өнімдік инновация;
2) жетілдірілген бұйымдар;
3)жаңа немесе өндірістің елеулі жетілдірілген әдістерінде құрылған бұйымдар
- өзге де ... ... ... жаңа ... ... ... ... 7
бөледі.
1. Инновациялық идеяның тууы.
2. Жаңа өнімді шығару.
3. Өнімді ... ... ... ... ... Өнімді жарнамалау.
6. Сату процесін ұйымдастыру.
7. Өнімді өткізу[6].
Инновацияның құрылымы келесідей: технопарктер, ... және ... ... ...... ... және өндірісті
территориялық жағынан тигізеді. Жақсы ... ... ... ... және ... инкубатор – ... ... ... ... оқу
Инновациялық орталық – конструкторлық-технологиялық жаңалықтарды
жетілдіру мен ... ... ... ... ... ... жарнамалық және көрме қызметін, патенттік-лицензиялық
жұмысты қамтиды.
Сонымен инновация – инновациялық үрдістерді ғана емес, ... ... ... ... ... Инновациялық жүйе әр
алуан. Осы орайда зерттеудің негізін қалаушы ретінде өткен ... ... ... ... ... ... құрайды.
Бұл жерде ең негізгі кемшілік инновациялық-инфрақұрылымда
жүйеліліктің ҚР-ның 2006 жылдың 23 наурызындағы №135-ІІІ-ҚР3 ... ... ... ... инновациялық қор.
Инновациялық жүйені қалыптастырудың бастапқы сатыснда инновациялық
кәсіпкерлікті дамытуда.
Инновациялық қор – инновациялық жобалар мен инфрақұрылымдарды ... ... ... ... №225-2 ... туралы»
Технопарк дегеніміз – негізгі қызметі инновациялық жобаларды іске ... бұл ... ... ... ... қамтамасыз ететін
ҚР-ның Индустриялық-инновациялық стратегиясында ... ... ... ... ... ... ... технологиялық парктер; технологиялық бизнес-инкубаторлар;
ғылыми қалашықтар.
Инновациялық инфрақұрылым 8 элементтен тұрады. ... ең ... даму ... ... ... ... ... даму үрдісі қазіргі ғылыми-техникалық серпілісті түбегейлі
жаңа даму деңгейіне шығаруға себепші болып отыр. 90-шы жылдардың ... даму ... ... де, ... алдыңғы қатарлы
шаруашылық іс-әрекеттің материалдық емес ... ... ... ... ... ... «Жаңа экономика» аясында шынайы
түрде ... яғни ... ... жаңа ... ... ... жаңартулар мен инновацияға негізделген ... жаңа ... ... ... ... құрал-жабдықтар, кадр даярлау, өндірісті
ұйымдастыру сипатында іске асқан «жаңа білім» үлесіне экономикасы ... ... ішкі өнім (ЖІӨ) ... 70-тен 84 пайызына келді. Жаңадан
қалыптасқан ... ... ... ... құнды қарайтын дәл
осы зияткерлік ... ал оның ... ... ... ... мен
беделге ие болып отыр. Экономиканың инновациялық ... ... ... ... бұл өз ... ... өз статегиясын түбегейлі
өзгертуіне, жаңа бәсекелестік ... және ... ... ... ... түрде арттыруға жетелейді[7].
Жаңалық, жаңарту және ... ...... ... ... ... негізгі ұғым түсініктер ... ... ... ... авторлардың пікірінше, «жаңалық»,
«жаңарту» және «инновация ұғымдары» синоним болып табылады және ол ... ... ... ... деп ... ... пікір
бойынша, бұл ұғымдардың арасында белгілі бір ... бар ... Егер ... деп жаңа ... өнер табыс және жаңалық табуды
айтатын болсақ, ал осы жаңалықты іс жүзінде ... ... ... ұғымды
білдіреді[8].
Жаңалық бұл қандай да бір іс-әрекет аясында жүргізілген іргетасты,
қолданбалы зерттеулер мен талдамалардың ... ... және ол осы ... ... әрі техника жетістіктерін тәжірибелі, нарықтық тұрғыда
пайдаланудың аралық ... ... ... ... ... ... ... айналған соң, соңғысы жаңарту болады. Осылайша, қазіргі заманғы
инновация теориясында «Жаңарту» және «инновация» терминдерін бір-бірінен
ерекшелеп бөлмейді, олар – ... ... Егер ... жаңалықтың
алғашқы рет қолдануын айтатын болсақ, инновация деп ... ... ... айтамыз.
Заңнама бойынша инновация нарықта сатылатын жаңа немесе жетілдірілген
өнім, іс жүзінде пайдаланатын жаңа ... ... ... түріндегі ең соңғы нәтижесі. Алайда кез-келген жаңарту серпіліске
әкеле бермейді. Ол орынды ... ... ... ғана бұл ... ... пен даму үшін ... мәні бар деп айтуға болады.
Әлемдік экономикалық әдебиеттерде де инновацияға ... ... жаңа ... мен ... ... көрініс тапқан түрленуі
деген анықтама берлуі де кездейсоқ емес.
Инновация аясының динамикалық өсімі – ... ... ... ... жоғарғы технологиялы экономика тиімді
инновациялық жүйе болып табылады және инновациялық процестің ... ... ... ... ... ... қазіргі уақытта
Қазақстан әлемнің жоғарғы технологиялы елдердің үздік жиырмалығына ... ... ... ... ... ... ... Жапония, Оңтүстік Корея, ... ... ... және ... ары ... ... мен Үндістан да енеді.
Қазақстанда экономиканың жаңа типін ... көзі ... ... ... инвестициялар табылады және жаңа жоғарғы технологиялы
тауарлар мен қызметтерді жүзеге асыру үшін ұдайы өндірісті керекті біліммен
қамтамасыз ету ... ... жаңа ... ... болып
табылатын, коммуникациялық ақпараттық технологиялар экономиканың қарқынды
дамуында аса маңызды рөл атқарады. Олар экономиканың даму ... ... ... алуы ... ... инновациялық белсенділігі тауар өндірудің
ең төмен қайта өңдеу деңгейімен байқалады. Отандық өндірушілердің саладағы
басымдылығының инновациялық белсенділігі айрықша ... Бұл ... және ... ... ... қатысты. Қазақстан Республикасының
Президенті жарлығымен 2003 жылдың
17 маусымында Қазақстанның үдемелі индустриалды инновациялық дамуының 2003-
2015 жылдарға арналған стратегиясы қабылданды. Осы ... ... ... ... ... мен диверсификациялау негізінде экспорттың
өсуі мен тауарлардың бәсекеге ... ... ҮИИД ... ... ... мемлекеттік экономикалық ... ... ... ... - бұл ... және ... зор ... уақытқа әлеуметтік-экономикалық тұрақтылықты сақтап, мемлекеттің
ұлттық мүддесін жақтауға ұмтылуды, ... ... ... бекітуді,
халықтың әл-ауқатын жақсартуды, экономикалық қуаттылықты, тауарлар мен
қызмет ... ... ... ... ... ... ... ішінде экономикалық және технологиялық)
қамтамасыз етеді. Іс жүзіндегі экономикалық қауіп-қатердің, мүмкіндіктер
мен ... ... ... ... кез келген мемлекетте
ауқымды проблемаларды (әлеуметтік-экономикалық, қаржылық, ... ... ... ... экономикалық жаңғыртуды тек қана балама
жолдармен емес, сондай-ақ, кең көлемді белгіленген іс-әрекеттер мен басқа
да өзгерістермен жүзеге асырылады .
Инновация: 1) ... мен ... ... ... байланысты экономикаға қаржы жұмсау; 2) ғылыми техникалық прогрестің
жетістігі нәтижесінде жаңа техника мен технология. Инновацияны анықтайтын
фактор – ол ... ... ірі ... жарыққа шығару
болып табылады.
Инновациялар ғылымды қажет ететін технология негізінде инвестиция арқылы
жаңа құрылыстарды салуды және ... ... ... ... ... ... ... Инновацияның қаржылық базасы кәсіпкердің жеке
меншігіндегі қаржыларына және ... ... ... ... банк несиесі, бағалы қағаздар, ақша және тауарлар нарығына
сүйеніп, іс ... ... ... отырып, өндірістік жаңа
енгізілімін жүзеге асырады.
Инновацияға ... ... ... ... ... ... инвесторлармен (тапсырыс беруші),
жұмыс атқарушылармен, жеткізушілермен, олардың жобалау жөніндегі қызметін
үйлестіру, инновациялық жобалауды ... ... ... ... ... бағалау[10].
Инновациялық қызмет – бұл әр түрлі тәсілдердің, факторлардың ... етуі және ... ... жаңа өнім ... ... ... мен құрал-жабдықтарды жетілдірумен, ғылым мен ... ... ... ... ... мен ... ұйымдастыру
формаларымен,   жоспарлаумен, қаржыландырумен және ҒТП-тің басқаруымен,
экономикалық тетіктер мен стимулдарды ... ... ... ... динамикалық жүйесі; ҒТП-тің ... ... және оның ... тиімділігін көтеруге
бағытталған өзара шарттастырылған кешендерді реттеудегі шаралар бойынша
өңдеу жүйесі болып табылады.
Инновациялық ... ... ... ... ... ... асырылуымен, нарық сұранысына сәйкес нақты өнім мен ... ... ... ... ... ... ... қызметті басқару механизмінің экономикалық жетілдіруді
қалыптастырудың қажетті негізгі шарты инновациялық ... ... ... ... және ... ... экономикалық
тәжірибесі ғылыми қорытындылау күн тәртібіне келесі мәселелерді қойып отыр:
бұл ... ... ... ... қаншалықты қолайлы және оны
енгізуге бола ма, әлде нарыққа өту кезінде Қазақстан үшін
экономиканы жаңаша арнаға салудың ... ... ... тиіс пе?
Шетелдік тәжірибелерге сүйену үшін оны толығымен қарастырып, тиімді
жағын және ... да ... ... ... мемлекетке қай модель келе
алатынын алдын ала ... ... ... ... ... ... ... инновациялық жаңғыртудағы тәжірибесі өз тиімділігін көрсеткен.
Экономикасы қарқынды даму үстіндегі мемлекеттердің ... ... ... ... ... ... 1980-жылдарда АҚШ-
ң мемлекет басшылары, ғалымдары және ... ... ... (national innovation capacity) атты концепциясын ... ... ала ... ... ... ... ішінде мемлекеттің
мүмкіндіктерін үздік технологиялармен ... ... ... ... ... маңызды факторы ретінде меңгеру туралы шешім
қабылданды. 1993-жылдың ақпан айында президент Клинтон өзінің ... ... ... ... ... ... жаңа ... атты баяндамасында жаңа ғылыми-техникалық саясатты
жария етті. Ол ... ... мен ... ... ... ... ... бағытталуын ұсынды:
- америкалық өндірістің бәсекеге қабілеттігін арттыру және жаңа, ең
бастысы, жоғарғы технологиялы жұмыс орындарын ... ... ... жаңа идеялармен байланысы бар, жаңа енгізілген технологиялардың
өркендеуге апаратын кәсіпкерлік ортаны жасау;
-федералды ... ... ... ... ... ... ету;
-өндіріс, федералды ведомстволар, штаттар үкіметі және университеттер
арасында тығыз ... ... ... және ... ... ... қоршаған ортаны
қорғау технологиялары сияқты қазіргі заманғы ... ... даму ... ... ... саналатын технологияларға
барлық күштерді бағыттау;
-барлық технико-технологиялық дамудың ... ... ... міндеттемесін растау[11].
АҚШ-ты жан-жақты қолдай бастаған феномендік ... ... ... Ол ... және ... ... ... ... ... нәтижесінде
мүмкін болды. Осы мақсатта өндірістік кәсіпорындардың интеграциясын ... ... ... ... ... ... өндіру-бұл бірнеше
заңды тәуелсіз өндіріс фирмаларының келісім негізінде өзара шарт жасасып,
белгілі бір уақытқа дейін қандай да бір ... ... ... Бұл ... ... 1980-жылдардан бастап мәлім, бірақ XX
ғасырдың ... ... ғана ол ... өрістей алды және өндірістік
жүйеде үкіметтен ... ... ие ... АҚШ ... ЖИЕ ... ... ... кадрлық ұтқырлыққа және құрылымдық
тиімділікке ерекше әсер ... деп ... яғни ... ... бір ... ... ... зерттеу орталығына ауысу,
зерттеудің тақырыптық бағыттылығын алмастыру, оқытудан ... өту және ... 2000 ... ... жаңа ... саудалық жағынан қолданылу
ең шеткі шекарада орналасқан инновациялық процестің кезеңінде мемлекеттің
рөлі ұлғая түсуде. Бірақ мемлекет ... ... ... ... ... ... емес, тиімділікті арттыруға мүдделі әртүрлі қатысушылардың
(лаборатория, шағын бизнес, трансұлттық корпорациялар,
банктер) үйлестірушісі ретінде көрінеді[12].
Францияның ұлттық экономикасының ... ... ... ... ... дамуы Францияның мемлекеттік
саясатының маңызды басымдығы болып ... және ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады. Елдің әлемдік
аренадағы орны мен ... осы ... ... ... ... ... пен ғылыми-технологиялық жағынан жүзеге ... ... ... ... тәжірибеге ие. Бұл басқа көптеген елдерге үлгі
боларлықтай саясат. Францияның заманауи практикасының ... ... ... ... ғылымды қаржыландыру мен ... ... ... ... 2005 жылы ... ... және инновация
салаларын жаппай қаржыландыруға ... ... 2008 жылы ... ... ... пен ... ... бюджет саясатының басты артықшылығы деп
таныды және әр жыл сайын қосымша ... ... ... ... ... ... 1,8 млрд. еуро қаражат көлемінде қаржыландырды.
Францияның болашағымен байланысты болатын кең ... ұзақ ... ... бағдарламасын стратегиялық бағыттарда
қаржыландыруды ұсынады. Жоғарғы білім ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті өндіріс, инновациялық шағын жән орта
бизнесті өркендету, ... даму және ... ... ... ... ... бағдарламалары болып саналады. Франция
бюджетінің қатаң шеңберінде қамтамасыз ете ... ... ... ... 2010 жылға негізгі бюджетке үкімет қосымша 35 млрд. еуро
қаражатты келесі ... ... ... ... ... елдің
инновациялыдамуының қарқынын арттыруға; әлемдік нарықта жұмыс ... ... ... ... ... ... білім беруді
экономикалық дамудың маңызды ... ... ... ... жұмыстың аясын кеңейтуге; іргелі зерттеу
нәтижелерін өндірістік ... ... ... ... дамытуға.
Қазіргі заманғы экономикалық және қаржылық дағдарыс жағдаяттық ... ... ие. ... ... есебі бойынша, егер ғылым мен
білімді қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... жоспарына өтсе, онда Франция үшін қолайсыз
жағдайлардың орын алуының ... ... ... дамудың шетелдік жағымды тәжірибесіне
шолу. Экономикалық дамыған елдердің тәжірибесі жаһандық ... ... ... өсуі ... жаңа ... мен
әзірлемелерді енгізудің жоғары деңгейімен негізделген. Әр түрлі бағалар
бойынша дамыған ... ... ... ... өсуі ... ... пайдалану есебінен қамтамасыз етіледі. Әлемдік тәжірибеде
жеке секторда ҒЗТКӘ-ны ынталандырудың екі ... ... ... мен ... ... ... тікелей қаржыландыру және
салық жеңілдіктері арқылы жанама субсидиялау.
Өнеркәсіпті дамыған елдерде мынадай салық жеңілдіктері анағұрлым жиі
пайдаланылады:
- жаңа ... мен ... ... салу ... ... жиі ... коэффициентті қолдана отырып, ... ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулерде пайдаланылатын жабдықтардың ... ... ... ... ... ... салынбайтын және ҒЗТКӘ-ны жүргізуге жіберілетін пайданың
есебінен ... ... ... ... ... ... ... төмендетілген мөлшерлемелер;
- төмендетілген мөлшерлемелер бойынша табысқа салық салу (шағын
кәсіпорындар үшін);
- ҒЗТКӘ-ны ... ... ... ... ... мен
демалыстары. Бұдан басқа шетелде зерттеулердің перспективалық бағыттары
үшін ұзақ мерзімді кредиттер беру ... ... ... ... ... кең ... АҚШ-та ресми үкіметтік құжаттарда
ғылыми-технологиялық салаға капитал салу тіптен ... ... ал ТҚЖ ... стратегиялық ұлттық
мақсаттарды жүзеге асырудың тиімді тетіктері ретінде қарастырылады.
Әлемнің көптеген ... ... ... ... ... ... ... үрдісі үлкен маңызға ие болыпотыр,
бұл жекелеген өңірлердің әлеуметтік-экономикалық дамуының тең ... ... ... ... ... және ... белгілерді
қорғау саласындағы зияткерлік меншік объектілерін патенттеу жүйесі әлемдік
практикада инновациялық белсенділікті жоғарылатудың құралдарының бірі болып
табылады.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ұйымдар жоқ. ТМД ... ... ... ... ... ... ... құру, Бірыңғай экономикалық кеңістік)
тауарлық белгілерді қорғауды ... ... ... одан ... болады, өйткені тауарлық белгілердің аумақтық сипаттағы ... ... ... ... ... саласындағы Еуразиялық
ұйымды құру қажет. Қазақстан Республикасы болжамды ұйымның орналасу орны
болуы мүмкін. Мысалы, Мәскеу қаласы, ... ... ... патенттік
ұйымның (патенттерді қорғау саласында)
орналасқан орны болып табылады[14].
Қазақстан экономикасын жетілдіру және жаңғырту үшін оның ... ... ... ... ... ... ... білуіміз
керек. Бүгінгі таңда Қазақстан экономикасын дамыту үшін инновация ауадай
қажет. Біз өз ... ... ... ... ... ... ... арттырып қана қоймай, сонымен қатар жұмыссыздар
санын мейлінше қысқартуымыз керек. ... ... ... қол
жеткізу үшін ғылым мен экономиканы байланыстыра отырып, сапалы білім
жүйесін қалыптастыру керек. Сондықтан, ... ... ... ... ... ... табылады.
1.2 Қазақстан Республикасында инновациялық стратегия қажеттілігі
Мемлекетіміздің даму стратегиясындағы инновациялық бағыт – бұл ... ... ... ... сара жол. ... ... ... іске асыра отырып, жасалынып жатқан үдерістер мен өнімдердің
сапасын арттырып, олардың нарық үшін ... ... ету ... ... ... байланысты Қазақстан Республикасының жаңаруы жағдайындағы
мемлекеттік құрылымның барлық саласында ... ... ... қоғамның сұранысы. Тәуелсіздік алғаннан бері 23 жыл ішінде еліміз
ғасырға татитын жетістіктерге жетіп, ... ... ... түсті.
Қазіргі таңда Қазақстан дүниежүзіндегі қарқынды ... келе ... бірі ... ... Бұл ... Қазақстан өзінің
тәуелсіздігін одан әрі нығайту мақсатында мемлекеттік ... әр ... ... ... үлгілеріне сай келетін түбірлі инновациялық
жаңаруларды жүзеге асыру кезеңін басынан кешіріп отыр. ... ...... ... жатқан демократиялық сипаттағы саяси,
экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... жете ... үшін ғылыми-әдіснамалық және қолданбалық зерттеулер
жүргізу, оларды ... ... ... ... мен оған ғылыми болжам жасау
болып табылады.
Міне, соған байланысты Президент ... ... ... ... жаңа ... ... индустриалды-
инновациялық даму бағытын алға тартып ... ... ... ... ... ... өтті, Қазақстанда ол 30-шы ... ... ... ... ... жарамайды, біз инновациялық
индустриялизация туралы айтып отырмыз және ол ... ... ... тәртібіне сәйкес келуі ... ... ... ... пен оның негізгі құрамдас ... ... өте ... болып отыр. Қазақстан ... ... ... ... ... зерттеу барысында, анкеталық сауалнама мен терең сұхбат алынды.
Зерттеу барысында барлығы 33 сарапшы сұралып, оның 25 ... ... 8 ... жеке ... әлеуметтанушылар, мемлекеттік орган жетекшілері,
журналисттер мен қоғам ... ... ... ... ... ретінде, олардың индустриалды-инновациялық даму мәселесіне
қатысы бар, осы тақырыпқа байланысты зерттеу тәжірибесі ... ... ... ... ... жасайтын адамдар тартылды. Ендігі жерде
біз сол зерттеу нәтижелерін байқайтын боламыз.
Кең мағынада ... даму – бұл ... ... ... ... ғылыми білімдерді инновацияларға және өндірістік
қызметке айналдыру процесі. Оның ажырамас бөліктері ретінде сарапшылар жаңа
технологиялық құралдарды енгізу, ұлттық ғылыми-техникалық әлеуетті дамыту,
ғылым мен ... ... ... жою, инновациялық қызметті
ынталандыру, алдынғы ... ... мен ... ... ... етуді атап отыр. Яғни, бұл ең алдымен мемлекеттің және
оның институттарының ... ... ... модернизациясына
бағытталған іс-шаралар кешені. «Индустриалды-инновациялық даму» терминінің
өзі ... ... ... етеді. Дамудың индустриалды ... ... ... өтіп ... ... ... ... дамуды нақты түрде өзара арасын ажыратып алу
керек. Егер алғашқысы экономикалық ... ... және ... ... ... білдірсе, екіншісі сол қалыптасқан
өндірістік-кәсіптік базаны жақсарту (усовершенствование), оны ... ... ... құрылымдау дегенді ... ... ... түсінігін экономикалық шеңберден шығарып, оны
адамгершілік-мінез-құлықтық құрамдас бөлігін ... ... ... ... бұл ... инновация ішкі өзгерістерді білдіріп, уақыт
қажеттілігіне байланысты адамдар санасының «реформасын» ... ... даму – бұл ... ... ... яғни тек қана технологиялық емес, сонымен бірге қоғамның
әлеуметтік және рухани жаңаруы». Бірақ, сарапшылардың ... ... ... ... ... ... ... ие және
ғылыми-техникалық прогрестің жемісі ретінде оны өндіріске енгізу деп
түсінеді. Осы ... ... ... ... ... ... ... саясатты жүзеге асыру ... ... ... бұл – экономиканың диверсификациясы, оның шикізаттық
бағыттылығынан өзгерту: «Елде өнеркәсіптік және ... ... ... Қазақстан шикізат өндіруші ел болып қала бермеуі керек.
Шығыс Азия елдерінің тәжірибесін ... ала ... ... дамытып, шағын және ірі техникаларды өндіруді бастау қажет. Шикізат
өзімізде өндірілгендіктен экономикалық тұрғыдан бұл ... әрі ... ... ол ... даму ... ... талап ететін –
әлемдік экономикалық дағдарыстың салдарынан тиімді өту. ... ... ... көрсеткеніндей, мемлекеттің барлық экономикалық құрылғыларының
әлсіз жақтарына әсер етеді. Бұл тек қана өңдеуші салалардың дамымағандығы
мен экономиканың шикізаттық ... ... ол ... ... ... секторларының әлсіздігінен. Дағдарыс ... алып ... ... ... ... ... ... жаңа
нарықтар мен инновациялық өнімдерді іздеу қажеттілігі туындады.
Үшіншіден, маңызды мәселелердің бірі, инновациялық дамумен ... бұл адам ... ... ... Жаңа ... ... ... кәсіби білікті мамандар класын қалыптастыру
жоспарлануда, ол өз ... елде ... ... ... ... қосымша құны бар өнім өндіруге және өндірістен қол ... ... ... ... ... ... Ол үшін ... білім
беру саласын қаржыландыру көлемі ұлғайтылуда, студенттерді ... ... ... ... ... ... орта кәсіби білімі
бар мамандарды даярлау мәселесі ... ... ... ... өту сарапшылардың бағасы бойынша
дамудың қалыпты кезеңі ғана емес, ол сонымен бірге Қазақстан ... ... жол және өз ... таяу ... Азия ... ... соң
әлемнің мейлінше бәсекеге қабілетті ел ретінде ортаға шығуды мақсат ... ... ... біз, ... ... инновациялық даму деңгейінің
ағымдық бағасын байқайтын боламыз. Бізге белгілі, инновацияларды енгізу –
үлкен ... ... ... ... және тек қана ... институттардың
күшін ғана емес, сонымен қатар кең түрде қоғамның белсенді қатынасуын ... ... ... ... жатқан шараларға қарамастан, Қазақстанда
инновацияларды енгізу деңгейі салыстырмалы төменгі деңгейде қалып отыр.
Бірақ та, 2009 жылы ... ... ... ... ... ... Ямайка мен Монғолия елдерінің деңгейінде
болды[18]. Бұл дегеніміз, өндіріс әрекеттері қазіргі ... ... ... емес ... ... ... және экономикалық өмірінің түрлі секторларында
инновацияларды енгізу дәрежесін қалай бағалап отырғанын қарастырып көрейік.
Бағалау үшін барлығы 7 ... ... ... ... ... орта бизнес,
ірі бизнес, ұлттық компаниялар, ғылыми-зерттеу институттары, жоғары ... мен ... ... ... ... қарқыны
сарапшылардың көзқарасы бойынша қанағаттанарлықсыз ... ... ... ... ... басқару мен шағын кәсіпкерлік ... ... ... де баяу ... ... алғанда, сарапшылардың
80% ойынша бұл салаларда модернизация қарқыны төмен және өте төменгі
дәрежеде. ... ... ... ... ... алаңдатарлықтай, сұралған
сарапшылардың 63% пікірінше инновацияларды енгізу деңгейі өте ... ... ... ... да ... ... сын
көтермейтін баға беруде. Тек қана сарапшылардың 5% инновацияларды енгізу
бұл салада жоғары ... ... ... ... ... ... ... біршама өзгеше сипатқа ие
болып, мұнда сарапшылардың пікірлері бөлінуде. Яғни, сарапшылардың ... ... баяу ... деп ... ... 30% ... осы
жағдайға қарама-қарсы пікірлерін білдірген. Осыған қоса 1/3 бөлігі «орта
қарқынмен» деген жауапты ... ... ... ... ... яғни, инновацияларды енгізу деңгейі төмен және бұл өзгерістерге
орташа деп баға ... ... ... ... ... ... алғанда шетел компаниялары
басқаратын ірі кәсіпкерлік саласында біршама салыстырмалы ... ... ... ... ... ... ... қарағанда,
қызметтері бұқаралық сипатқа ие салаларда модернизациялау деңгейі төменгі
дәрежеде қалып отыр. Аталған ... ... ... ... бөліктерден
тұратыны және өзімен күрделі әлеуметтік және экономикалық құрылымы бар
екені, оларды модернизациялау үшін ... ... ... және ... ... ... ... Орта кәсіпкерлік, ұлттық компаниялар,
ғылыми-зерттеу институттары және ірі кәсіпкерлік – бұл құрылым ... ... ... ... ... ... білдіреді. Сондықтанда
модернизация мұнда өзінің нәтижесін жылдам көрсетеді.
Қазақстанда инновацияларды енгізу деңгейінің төмен ... ... ... ... ... экономиканы құрудың дайындық кезеңі енді ғана
аяқталғанын, ал инновацияларды жүзеге асыруға біз енді ... ... ... ... экономиканы диверсификациялау
үшін нормативтік-құқықтық негіздерді құрумен айналысты. Ал ... ... ... деңгейінде. Мәліметтер бойынша, соңғы бірнеше жыл көлемінде
елімізде шамамен 250 жаңа инновациялық ... ... ... жаппай енгізуге қажеттілік жоқ деген пікір ... ... ... мен ... ... ... бар, ол
жерде модернизация ... ... ... ... деңгейін
төмендетіп жіберуі мүмкін деген ой ... ... ... ... ... үшін «ұрандаудан» қашып, нысандарды таңдау әдісімен
жанасу қажет екенін ұсынып отыр: «Бізде ... ... ... ... ... Бұл елде жүргізіліп отырған саясаттың ерекшелігімен және
экономикалық дамудың түрімен байланысты болып ... ... ... ... ... ... ... бұл қажет те емес, өйткені қандай
да бір түбегейлі өзгерістерді ... ... және ... ... ... беретін де салалар бар. Мұнда инновацияларды енгізудің
ешқандайда мағынасы жоқ. ... ... және ... өту
меніңше, қоғам тарапынан тұрақсыздыққа, оны жоққа шығаруға алып келуі
мүмкін.
Эксперттік ... ... ... ел ... ... ... келтіретін қандайдабір жеке
проблеманы немесе бір себепті бөліп көрсету қиын ... ... Бұл ... әсер
ететін кешенді факторларды көрсету керек, солардың ішінде барынша маңызды
болып ... ... ... ... ... ... ... 74% оның өзектілігі туралы атап көрсетті. Шын ... ... ... ... ... ... ... экономикалық
әлеуетін айтарлықтай шектеуде. Тәжірибе көрсетіп отырғанындай, қаржылық
және саяси ... ... ... кез ... ... идея ... да, ... нәтижесінде жүзеге асыруда маман мәселесіне келіп тіреледі. Бұл
проблема көп ... ... ... нәтижесінде, қазақстан
қоғамында соңғы 20 жыл көлемінде жүруде. Тұрғындардың эмиграциясы, ... ... ... ... сапасының төмендеуі, жастар арасында
техникалық мамандықтар мәртебесінің ... және осы ... ... ... ... мамандар тапшылығына алып келді.
Инновациялық даму жолында ... ... ... – бұл ... мен инновациялар саласында мемлекеттік саясатты жүзеге
асырудағы кезеңділіктің (непоследовательно) жеткіліксіздігі (58%). ... сын, ... ... ... (непоследовательно)
атқармаған тікелей мемлекетке айтылады. ... ... ... ... ... ... сөздермен инновациялар саласында атқарылып жатқан
нақты істер мен декларациялар арасындағы сәйкессіздіктерге байланысты болып
отырған шығар.
Кәсіпорындардың бастапқы технологиялық және ... ... ... де өзектілікке ие. Бұл мәселеге де объективті мінездеме
тән, өйткені, адам капиталы сапасының төмендігіне байланысты болып отыр.
Аз ... ішкі ... ... дамуды тежейтін фактор
ретінде сарапшылардың 1/3 ... ... ... ... әл ... ... ішкі ... жаңа ендірмелер мен алдынғы ... ... ... ... ... ... қалыптасқан
инновациялық өнім нарығы болмауда.
Сонымен маңызды себептердің қатарына қоғамдастықтың ... ... ... төмендігі, оның инновациялық қызмет
саласына қатынасының әлсіздігін жатқызуға болады. Тұрғындар толықтай және
жастар әлі де болса қызметтің дәстүрлі салаларына ... ... ... ... ... факторлардың тізбегін
білім беру жүйесі мен ... ... ... ... ... ... жергілікті билік органдарындағы жемқорлық
аймақтарда индустрияландыру мен инновация процесін қатты ... ... және ... ... органдарының жемқорлығының себебінен,
кәсіпкерлер өз бизнестерін дамытып, модернизациялай алмай отыр. Білім және
ғылым жүйесіндегі жемқорлық та ... ... мен ... кері әсер ... ... тік мобильділігі оның кәсіби сапасы мен
оның ... ... ... ... ... ал оның бейресми
байланыстары мен келісімділігінің бар болуымен анықталып отырғанда, ... ... ... құру ... ... ... шамалы.
Мұнан бөлек сарапшылар көрсетіп отырғанындай, біздің елімізде
инновациялық ... ... мен оны ... ... ... жүзеге
асып отырады. Сондықтанда ғалым немесе өнертапқыш өз өнімін ресми тіркеуде
қиыншылықтармен кездессе, онда көп жағдайда ... ... оны ары ... талпынбайды.
Қоғамның инновацияларға дайын еместігінің тағы бір себебі ретінде,
сарапшылар оларда ... ... ... деп ... ... ... болса кеңестік кезеңнен қалған патернализм сияқты
құндылықтар мен қондырмалар әлі де болса ... ... ие және ... ... ... пен ... белсенділігінің
деңгейінің төмендігі жағдайы орын алып отыр. Инновациялық мәдениет болса
адамдардың бұқаралық көпшілігінен тиянақтылық, белсенділік, ... ... жаңа ... ... ... пен бағыттылықты қалыптастыруды
білдіреді.
Қазақстанда инновациялардың субъектілері болып түрлі меншіктегі және
қызмет ерекшелігіндегі құрылымдар мен барлық ұйымдар ... ... ... бір ... ... ... ... ретінде өздерін
көрсеткендері ғана жатады.
Рейтингте көрсетілгеніндей барлық субъектілер 1,12 ден 2,17 ... ... баға ... Бұл ... сарапшылардың бағамдауынша
барынша оң деген сөз. ... ... ... ... ... мен ... ... Ұлттық әл ауқат Қоры ортаға
шықты. Олардың орташа балы 2,17 және ... ... тең. ... ... бұл екі ... елімізде индустриялды-инновациялық саясатты жүзеге
асыруда негізгі рөл атқарып отырғандығы байқалды.
Индустриалды-инновациялық саясатты жүзеге ... ... ... ... ... ... 1,93 балмен бағалады. Қордың
қызметі елдегі шағын және орта бизнесті қолдауға бағытталғандығы белгілі,
осы қор ... ... ... жеңілдетілген несиелер бөледі.
Қазақстан Республикасының ... қоры ... қор) – ... ... қоры, қаржы активтерінің жиынтықтары Қазақстан
Республикасы Үкіметінің Қазақстан Республикасы ... ... ... ... оның ... 1,82 ... бағалады.
«Ұлттық инновациялық қор» АҚ 2003 жылы инновациялық даму процестерін
реттеуді қамтамасыз ету үшін және мемлекеттік қолдау шараларын көрсету ... Қор ... ... ... қолдаумен, инновациялық
процестерді ақпараттық-сараптамалық қолдаумен, инновациялық қызметті
насихаттау сияқты ... даму ... ... ... ... ... ... қор елдегі инновациялық жағдайға әсер ету
дәрежесі бойынша 1,61 балл иеленіп отыр.
«Қазақстанның ... ... АҚ ... ... ... жүзеге асыру мақсатында және болашағы
бар ұйымдардың болашағы бар ... ... ... ... қаржылық көмек көрсетуге құрылған. Аталған құрылым өз қызметін
2003 жылдан бастаса да, оның әсер ету ... ... ... 1,5 ... ... ... ... 1,5 баллдан төмен орташа бағаға ие болып, ... ... ... ... әсер етіп ... ... Мұндай субъектілер тобына мемлекеттік типтегі
мекемелер мен қатар ... емес ... ... Даму ... ... Ұлттық экономикалық палатасын, Қазагро, Кәсіпкерлердің тәуелсіз
ассоциациясын, «Парасат» Ұлттық холдингін және ... ... ... ... ... ... Айта кету ... әкімшіліктерге
қатысты минус мағынасына сәйкес келді. Яғни, жергілікті ... ... ... ... ... қабылданады. Мұндай
түсініктің болуын, көбінесе БАҚ хабарламалары ... ... ... ... ... ... орын ... деп айтуға болады.
Соңғы бірнеше жыл көлемінде, Қазақстан Үкіметімен елде инновациялық
процестерді инфрақұрылымдық, ... ... ... ... ... ету үшін ... ... желісі
құрылған болатын. Сауалнама барысында олардың тиімділігін ... ... ... олар ... ... ... бірнеше жыл
көлемі өтті және бюджеттен ... ... ... ... болатын.
Сондықтанда, қауымдастығының көзқарастары тұрғысынан, өздері өмір ... ... ... ... ... қол ... ... туғызып отыр. Бірден айта кету керек, аталған субъектілер
туралы ақпараттандырылу ... ... ... ... ... ... ... Ақпараттық технологиялық паркке, Ғылым қорына және Қ.Сатпаев
атындағы технопаркке қатысты бере ... ... ... ... ... ... ... мен жартысы өз пікірлерін білдіре
алмағандығы, олардың осы мекемелердің ... ... ... байқатады. Ол орташа алғанда 3 балдан жоғары баға алған
Ақпараттық технологиялар паркі мен ... қоры ... 5- ... ... бұл ... ... қанағаттанарлық бағасы ретінде
түсіндіруге болады.
Басымды үштікті ... ... ... ... ... ... облысының аймақтық технопаркі сияқты мекемелері
иемденді. Қалған барлық инновациялық қызмет субъектілері 3-тен ... ... ... ... қызметінің тиімділігін аз деп бағалауға мүмкіндік алдық.
Көріп отырғанымыздай, олардың басым көпшілігі нарықта 5 және одан да ... ... ... ... де өз ... ... да бір ... қол жеткізген жоқ.
Бүгінгі таңда осы ... ... ... ... қол жеткіздік: біріншіден, жаңа жұмыс орындары ашылды,
әлеуметтік инфрақұрылымдар ... ... және ... ... ... ... артықшылығының тағы бір көрінісі ретінде,
Халыққа қызмет көрсету орталықтары жұмысының жақсаруы мен электронды үкімет
құрылуынан ... ... ... қол жетімді болуын айтуға
болады.
«Инновациялар тек қана ... ... ... ол ... бірге
әлеуметтік салаларда да дами бастады. ... ... ... ... бір ... ... Осы жаңа енгізулердің арқасында
кезекке тұру азайып, адамдардың мүмкіндіктері жақсарды. Болмаса, электронды
үкіметті мысалға алатын болсақ, ... ... ... ... және т.б. жүзеге асыруға болады».
Бірақта Стратегияның нәтижелерін бағалауда сарапшылардың ... оң ... ... ... жүзеге асырудағы басты кемшілік
ретінде билік органдарының жемқорлығын айтып отыр. Жемқорлық немқұрайлықты
тудырып, соның ... ... ... ... ... немесе көптеген
кемшіліктермен сапасыз түрде орындалады. Осы жағдайда мемлекеттік және
қоғамдық бақылауды күшейту қажет.
Екінші маңызды ... ... ... ... ... ... ... сақтамай және жергілікті ерекшеліктерді есепке
алмауын ... ... ... ... қол ... ... ... ғимараттар құрылысында кемшіліктер жіберіледі және сапасыз тауар
өндірілетіндігі аталды. Сондықтанда ең ... ... ала ... ... жағдаймен танысып, содан соң барып инновациялық жобаны
жүзеге асыруға кірісуге болады.
Үшінші проблеманы ... ... ... ... ... үшін ... жұмыстардың жеткіліксіздігі.
Стратегияны жүзеге асыру ... ... да бір ... ... деп ... болмайды. 2003-2015 жылдарға қабылданған Стратегия
тұрғындар арасында ... ... ие ... жоқ. Әліге дейін
тұрғындардың басым көпшілігінің индустриалды-инновациялық даму туралы
түсініктері жоқ. ... ... ... ... ... ақпарат
құралдарында ақпараттық жұмыстарды белсенді түрде жүргізу қажет. Содан соң,
көптеген журналистер Стратегияның экономикалық аспектісін ғана жазып, ... және ... ... ... тыс ... жатады».
Қазақстан жағдайында инновациялық процестер негізінен алғанда технологиялық
жаңа енгізулер көзқарасы тұрғысынан ... ... ... қазіргі зерттеулер әлеуметтік ... жаңа ... ... ... ... ... ... отыр.
Әлеуметтік саладағы инновациялар жаңалықтарды есепке ала ... ... ... ... ... ... сақтау мен мәдениетті
дамытуға бағытталған өзгерістерді білдіреді. ... ... ғана ... ... ... ... бола алады.
Ағымдағы жағдайда медицина, зейнеткерлік қамсыздандыру саласында, ... ... ... ... инновациялар келесідей бағыттарда жүзеге асуы қажет:
- Әлеуметтік мәселелерді шешу: жұмыссыздықпен күрес, жаңа ... ... ... бүгінгі заманғы инфрақұрылымдар құру: «Қазір әлеуметтік
инновацияларға Астана мен Алматы ғана дайын. Ал басқа ... ... ... талап етеді. Ол жерлерде қарапайым инфрақұрылым түрлері
де жоқ»;
Азаматтардың өмір деңгейін көтеру, әсіресе аз ... ... ... қорғау шараларын жүргізу.
Соған байланысты, әлеуметтік саладағы ... ... ... болып әлеуметтік, адами және еңбек әлеуетінің сапалы қайта
өндірісі болмақ. Нақ осы ... ... ... ... ... инновациялар толығымен бағытталуы тиіс.
1.3 Инновациялық стратегияның негізгі мақсаттары
Инновациялық қызметті қоғамда, ғылымда, әлеуметтік өмірде, ... ... тағы ... ... да кеңінен қолдануға болады. ... қол ... ... ... және ... ... барысында
жаңа әдіс-тәсілдерді қолдану заман талабынан туындап отыр. ... бет бұру ...... даму ... ... қоғамның
барлық саласының даму динамикасын жаңарту, ғылыми-техникалық дамуға ... беру ... ... ... ... өзі ... мен ... деген сөз.
Осы мақсатта қабылданған еліміздегі «Инновациялық қызмет туралы» заң
қоғамның, экономиканың дамуына жаңа сипат беруде. Бұл ... ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік
саясаттың құрамдас бір бөлігі әлеуметтік-экономикалық ... ... ... басшылыққа алу керек. Бұл процесс бәсекеге қабілетті экономиканың
қарышты қадам ... ... әсер ... Инновациялық жаңа ғылыми идеялар
озық технологияны қолдануға барлық жағдайлар жасау қажет екенін көрсетеді.
Жаңа жетілдіргіш ақпараттық технологиялық ... ... ... ... ... өндірістің барлық салаларында қолдану керек екенін
өмірдің өзі ... ... ... мен техниканың жетістіктері арқылы өз
экономикасын алға жылжытып, ... ... ... ... елдер
қатарына шыққан көптеген мемлекеттер бар екенін тарихтан жақсы білеміз.
Осыдан бірнеше онжылдықтар бұрын ... ... ... ... ... Шығыс Азия мемлекеттерінің тез арада дамып кетуі
бұған нақты мысал бола алады. Бүгінде электрондық әлемде ... орын ... ... Корея, Қытай ғылыми-техникалық саясаттың нәтижесінде
осындай ... қол ... ... да ... ... ... зерттеу, бұл саясаттың шет елдерде жүзеге асыру
тәжірибесімен ... ... ... жас, ... ... әлеуеті
жоғары мемлекет үшін өте өзекті мәселе болмақ. Осы ... ... ... ... ... ... ... дамытумен
тікелей байланысты. Әлеуметтік экономикалық өркендеудегі жетістіктерінің
бәрі де жақсы ғылыми-техникалық прогресс ... ... ... алдыңғы қатарлы елдерге жақын болу үшін, инновациялық қызметті одан
әрі жетілдіру, инновациялық саясатты әрі қарай өркендету мәселесі ... ... ... ... ... қор толық түрде
мемлекет тарапынан қолдау табуы тиіс. ... мен ... ... ... ... ... ... саясатпен байланысты екендігі ақиқат. Осы
тұрғыдан алғанда, ғылыми-техникалық ... жаңа ... ... ... ... тиіс.
Мемлекетік инновациялық саясат қоғамның бар саласын қамтитын
бағыттарда жұмыс істейді. Ғылым мен ... ... ... ... қосу мақсатында жасалатын істердің бағдарламасы мен жүзеге асырушы
мамандар іріктеліп, олар конкурстық негізде қабылдануы керек. ... іске ... үшін ең ... ... формалары мен әдістері анықталуы
тиіс. Инновациялық қызметті жүзеге ... және оны ... ... ... базаны толық түрде кеңейту басты шарт.
Келесі ерекше бір еске алатын мәселе, инновациялық қызметті жүзеге
асыратын субъект мемлекет ... ... ... ... ... ... ... зерттеулердің санын өсіру және олардың материалдық
шығындарын өтейтіндей, инновациялық ... ... өз ... ... ... ... бірі ... еді. Қазақстан Республикасының кешегі,
бүгінгі, ертеңгі даму үрдістерін ... ... ... қазіргі
кезеңдегі ғылым мен техника жетістіктерін өндірістік пайдаланудың 2003-2015
жылдарға арналған бағдарламасында осы мәселелер кеңінен көрсетілген, алайда
оны жүзеге асыруда көптеген ... ... ... ... бұл енді ... даму саясатына аяқ басқан ел үшін табиғи құбылыс. Алайда осы
процестерді жүзеге асыруға қызығушылық танытушылар саны көбеймей отыр. ... ... ... мен ... ... жұмысты ұйымдастыруда
өркениетті елдер тәжірибесіне сүйенуді үйрету керек, келісімділік негізінде
жұмыс ... екі ... да ... ... ... саясаттың мәні барлық қажеттілікті қамтамасыз ету ... ... ... мен әлеуметтік ортаны жаңа жағдайға бейімдеу деген
ұғымға келіп саяды. Полиэтникалы Қазақстанның егеменді ел ... мен ... ... ... жаңа ... ... ... саясатпен тығыз байланысты. Осы негізде іске
асырылып отырған инновациялық қызмет ... ... ... ... жаңа ... жүзеге асыру, сол арқылы
қоғамдық ... ... ... құқықтық салада
өзгеру ғана емес, ғылыми негіздегі жаңалықты қолданысқа енгізу ... ... ... ...... ... бәсекеге
қабілетті болуын қамтамасыз ету, осы арқылы еліміздің әл-ауқатын көтеру
және қоғамның экономикалық ... мен ... ... ... да ... процесс туғызған инновациялық қызмет кез ... даму ... ... ... ие. ... ішкі және ... және ... жағдайдың тұрақтануы мен инновациялық қызметтің,
ғылыми-техникалық саясаттың даму қарқыны да ... Осы ... ... ... ... ... туралы» қабылданған заңының саяси-
әлеуметтік маңызы өте зор, ... әр бір ... ... ... потенциалы жоғары деңгейде көрінуінде ғылым мен техника
басты өзек болуы тиіс. Еліміздің басты ... ... ядро ... инновациялық қызметті қабылдау мен оны енгізу – бүгінгі тәуелсіз
Қазақстанның кезек күттірмейтін өзекті мәселелерінің бірі.
ҚР-ның Инновациялық қызмет ... ... ... ... ... ... ... Ендігі міндет осы ... ... ... ... ... ... ... Қазіргі кезеңдегі
инновациялық қызметті жетілдірудің басты жолы – бұл ... ... ... мен шынайы инновациялық қызмет субъектілерін
ұйымдастырудан басталуы тиіс. Бұл мәселелерді шешу, ең алдымен, елімізде
Ұлттық ... ... ... және ... ... сол ... жасауымен аяқталу тиіс деген ойдамыз. Жоғары оқу орындарында
арнайы инновациялық бағыттағы мамандықтар ашу ... – ол ... ... ... ... жол ашады.
Инновациялық қызметтің дамуы ең алдымен, ғылыми-техникалық
ақпараттанумен өзара ... ... кез ... мекемеде, оқу
орындарында ақпараттық-технологиялық орталықтар жұмыс ... ... ... ... ... прогресс жатыр. Ғылым мен
техника адам өмірінің ... ... ... ... осы ... мен дамыту барысында көптеген заңдық-құқықтық актілерге қол
қойылды, алайда бұл қабылданған құжаттар оны ... ... және ... үндеспей жатыр, осы олқылықтың орнын толтыру шарт. Ол үшін
жаңа кредиттік технология осы саясатты әрі қарай ... ... ... тиіс.
Мемлекеттік инновациялық қызметтің стратегиялық мақсатының өзі
өндірістің барлық саласында жаңа ... ... ... ... Оның жетістіктері экономикалық өркендеу мен ... ... ... ... ... ең ... – ғылым мен техника, өндіріс бірлестігінің ұштастырылуында.
Кестедегі мәліметтерге сүйенсек, жылдан жылға ... ішкі ... ... ... ... ... ішкі ... зерттеулер мен
әзірлемелерге жұмсалатын ішкі шығындардың мөлшері де, ... ... ... персонал саны да керісінше азайып келеді. Осыдан
болар, еліміздің жоғары ... ... ... ... ... 0,01%-ды құрап отыр. Салыстырар ... осы ... ... ... АҚШ, ... және ... ... тиісінше 39%, 30%
және 16% көлемінде байқалады. Сонда да оптимистік ... ... ... бұл ... ... дейін көтеруге болады.
2 кесте. Қазақстан Республикасындағы ғылымның ... ... және ... ... |2010 |2011 |2012 |2013 ... ішкі ... ... ... |7 590,60 |10 213,70 |12 849,80 |15 907,0 ... мен ... |21 527,40 |24 799,90 |26 835,50 |34 761,60 ... ішкі шығындар қол | | | | ... ... млн. ... | | | | ... ішкі ... ... |0,28 |0,24 |0,21 |0,22 ... мен әзірлемелерді |390 |437 |438 |421 ... ... саны | | | | ... және ... |18 912 |19 563 |17 774 |16 304 ... ... ... | | | | ... (жыл ... адам | | | | |
| ... ішінде: | | | | |
| ... |11 910 |12 404 |11 524 |10 780 |
| ... | | | | |
| ... ... |1 106 |1 157 |1 166 |1 191 |
| ... ... |3 018 |3 147 |3 058 |2 861 ... және ... |14 584,20 |19 247,70 |18 782 |19 176,7 ... ... ... | | | | ... қаражаттары, млн. | | | | ... | | | | ... ... түрлері | | | | ... ... ... | | | | ... ... ... ... | | | | ... ... | | | | |
| ... мен ... |41 512 |51 400 |64 108 |- |
| ... білім |30 312 |36 007 |45 557 |- ... ҚР ... ... ... ... құрастырылды
Жалпы, Қазақстан Республикасының жекелеген өңірлері бойынша
инновациялық даму индексіне (2 ... және ... ... (3 кесте) назар аударатын болсақ, Оңтүстік Қазақстан
облысында да өзге өңірлер ... ... ... ... ... Бұл ... бойынша, салыстырмалы түрде болса да Алматы,
Астана қалалары мен Батыс Қазақстан, Маңғыстау, Қарағанды, Атырау, ... ... ... ... ... ... құбылыс осы
өңірлердегі өндіруші және өңдеуші өнеркәсіп кәсіпорындарының ... ... ішкі ... жаңа ... одан әрі тереңірек топтастыруға
тұрақтылықты, азаматтық бейбітшілікті, жаңа ... ... ... және оның интституттарын қалыптастыру мен нығайтуға, халықтың әл-
ауқатын ... ... ... ... саясаты республиканың көп
векторлы және көп деңгейлі интеграциялық іс-әрекетіне, аймақтық ... ... ... ... қауымдастықта еліміздің орнықты
дамуын қамтамасыз етуге, жоғары технологияны пайдалана отырып, экономикалық
өсуге бағытталған. Осы екі ... ... да ... ... ... оны ... күнмен қабыстыру мақсаты көзделген.
3 кесте. Инновациялық даму индексі
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |технологи|өндіріс |нетке|инно |
| ... ... |яға ... ... |
| ... |ы |ген ... ... |т |лық |
| ... ... |шы ... ... |индек|индекс |
| |сі ... ... |дар ... |сі | |
| | ... |ның ... | | | |
| | | ... | | | | ... |0,081 |0,007 |0,016 |0,009 |0,00 |0,02 |0,02 ... |0,012 |0,010 |0,050 |0,071 |0,01 |0,06 |0,04 ... |0,075 |0,011 |0,027 |0,029 |0,01 |0,02 |0,03 ... |0,004 |0,062 |0,340 |0,147 |0,00 |0,09 |0,06 ... |0,036 |0,147 |0,057 |0,055 |0,02 |0,07 |0,07 ... | | | | | | | ... |0,001 |0,008 |0,016 |0,003 |0,00 |0,01 |0,01 ... |0,012 |0,007 |0,023 |0,024 |0,04 |0,08 |0,14 ... | | | | | | | ... |0,575 |0,042 |0,090 |0,074 |0,04 |0,08 |0,14 ... |0,002 |0,005 |0,020 |0,024 |0,01 |0,03 |0,02 ... |0,000 |0,001 |0,007 |0,018 |0,00 |0,02 |0,01 ... |0,105 |0,079 |0,042 |0,047 |0,09 |0,03 |0,06 ... |0,000 |0,011 |0,008 |0,030 |0,01 |0,01 |0,03 ... |0,003 |0,002 |0,015 |0,009 |0,02 |0,03 |0,02 ... | | | | | | | ... |0,075 |0,013 |0,016 |0,014 |0,01 |0,06 |0,04 ... | | | | | | | ... |0,003 |0,154 |0,043 |0,140 |0,19 |0,08 |0,10 ... |0,016 |0,439 |0,537 |0,304 |0,54 |0,33 |0,33 ... ҚР ... ... ... негізінде құрастырылды
Инновациялық саясаттың басты ерекшелігі – оның ... ... ... ... ... мен ... ... жағдайында басқа
салалар сияқты өз алдына дербес дами ... ... ... болып келеді.
Алайда ғылым жеке меншік өндіріске жұмыс ... ... оның ... пен ... ... ... даму мүмкіндігі жоғары екені сөзсіз.
Мұны қазіргі күні АҚШ, ... ... ... ... елдердің тәжірибелері
толықтай дәлелдеп отыр.
Инновациялық саясатты ... ... ... ... өнімінің
көлемін ұлғайту тұрғысында сападан алшақтамау бірінші кезектегі ... ... Тек ... ... ғана ... ... «өндірістен -
өндіріске» принципін ұстанған абзал дейді зерттеушілер. Мұның мәні ... ... ... одан ... өнім ... ... «Өндірістен -
өндіріске» қағидасы бүгінгі күні Қазақстан үшін ең қажет принциптердің бірі
болып отыр. Бұл принцип өндірісте шығынды жағы өте ... әрі ... өнім ... ... Осындай адамзат үшін өте тиімді және
оңтайлы болып отырған инновациялық саясаттың негізгі бағыттары төмендегідей
болып келеді:
жоғары ... ... ... аз, ... ... қолданудың сапалы, жаңа деңгейін қалыптастыру. Ресурстарды
үнемдеу арқылы өндіріс өзінің ... ... ... ... ... ... жаңа технологияларға қол
жеткізу;
өнім өндірмейтін салалардағы құрылымдық алға ... ... ... ... ... ... икемделген аз күш жұмсалатын өндіріс орындарын ашып,
олардың өндіріс қауіпсіздігін және қоршаған ортаның ластанбауын ... ... жаңа ... жүйелерін тарату арқылы ғылыми-техникалық
прогрестің әлеуметтік тиімділігіне қол жеткізу. ... ... ... жаңа технологияларға негізделуі керек.
Инновациялық қызметті мемлекеттік реттеу ... ... ... ... ... басқару
органдарының мақсатты ықпал етуі. Осыған байланысты мемлекеттік басқару
органы ... ... ... ... ... ... ... немесе оның қызметінің күтілетін нәтижелері түрінде ... ... ... ... мақсаттарға жету үшін мемлекеттік басқару органы ықпал
етудің нақты шараларын таңдауы қажет.
Ұлттық экономикадағы инновациялық ... ... ... ... бар мемлекеттердің ғылыми-техникалық,
инновациялық және экономикалық саласына мемлекеттің ықпалын басқарушылық
емес, реттеушілік ықпалына ... ... ... ... ... өзгерісімен анықталған
процестерді қолдау мақсатындағы, экономикалық жүйеге мемлекеттің мақсатты
ықпал ету формасы.
Инновациялық саладағы мемлекеттік органдардың ... ... ... қызметтің координациясы;
- инновациялық тәуекелдерді сақтандыру, ескірген өнімді шығарғаны
үшін мемлекеттік ... ... осы ... бәсекелестікті
қадағалау;
- инновациялық процестердің құқықтық базасын құру, сонымен қатар
инноваторлардың авторлық ... мен ... ... ... ... ... қызметті кадрлық қамсыздандыру;
- инновациялық инфрақұрылымды құру;
- мемлекеттік сектордағы инновациялық процестерді институционалды
қамсыздандыру;
-инновацияның әлеуметтік және ... ... ... ... ... ... ... жоғарлату;
- инновациялық процесті аймақтық реттеу;
- инновациялық процестің халықаралық аспектісін реттеу.
Мемлекеттік реттеу стратегиялық бағыттар мен ғылыми-технологиялық
және ... ... ... ... ... негізделеді.
Мемлекеттік реттеудің міндеттерінің бірі шаруашылық ... ... ... және ... ... ... шараларын жүргізу.
Мемлекеттік ғылыми-техникалық саясат – бұл ғылым мен техниканың
кешенді дамуын қамтамасыз ететін мақсатты іс-шаралар ... ... ... шаруашылық субъектілерінің инновациялық қызметті
интенсивті жүзеге асыруын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... реттеудің
бағыттары Қазақстан Республикасында да кездеседі.
Республикадағы мемлекеттік инновациялық саясаттың құрылу механизмін
қарастырайық.
Мемлекеттік инновациялық саясатты жасаудың ұйымдық ... ... ... ... мен ... ... қызмет
субъектілерінің қоғамдық ұйымдары, өндіріс саласының субъектілері болуы
мүмкін.
Қазақстанда осындай формаға: Қазақстан ... ... және жаңа ... ... ... даму және сауда
министрлігі, Қаржы министрлігі және т.б. жалпы барлық министрліктермен
агенттіктер.
Инновациялық ... ... ... туралы деректерді ҚР статистика
жөніндегі Агенттік ... ... ... ... ... алуға
болады. Сонымен қатар 17.06.2003 ж. агенттіктің жарлығы бойынша бекітілген
өнеркәсіптік кәсіпорындар мен құрылыс ұйымдарының инновациялық қызметінің
даму ... ... ... ... анкетасы мен 11.11.2003 ж.
бекітілген №1 инновация «Ұйымның инновациялық қызметі туралы деректер» атты
статистикалық бақылау ... да ... ... ... нақты жағдайын мемлекеттік инновациялық саясат
мақсаттарымен сәйкестендіруді мемлекеттік басқару органдары, инновациялық
қызмет субъектілері, зерттеу ... ... ... Қазақстандағы
инновациялық саясаттың ерекше талдауын «Маркетингтік аналитикалық зерттеу
орталығы» АҚ, «Инжиниринг және технология трансферті ... ... ... ... және қала әкімшіліктері, «Қазақстанның
инвестициялық ... ... Даму ... ... ... пен
инвестицияларды сақтандыру бойынша мемлекеттік сақтандыру корпорациясы»,
«Қазақстандық келісімшарт агенттігі», «Самруқ-Қазына» ... ... ... министрліктер және т.б. мемлекеттік және мемлекеттік емес органдар
жүргізеді.
Келеңсіз жағдайларды шешуге ... ... ... ... ... инновациялық саясаттың субъектілері
немесе олардың тапсырысы ... ... ... ұйымдары
айналысады. Келеңсіз жағдайлар нұсқаларын жасау заңдармен ... ... ... ... ... кесте. Кәсіпорындардың инновациялық белсенділігі
|Кәсіпорындардың инновациялық белсенділігі ... | ... ... |
| | | |
| ... | |
| ... | |
| | ... |инновация |
| | ... ... |
| | ... саны ... |
| | | ... % |
| |2011 |2012 |2013 |2011 |2012 |2013 |2011 |2012 |2013 ... |10 392|10 591|10 889|352 |505 |526 |3,4 |4,8 |4,8 ... | | | | | | | | | ... | | | | | | | | | ... |542 |555 |575 |8 |12 |12 |1,5 |2,2 |2,1 ... |368 |384 |430 |17 |23 |24 |4,6 |6 |5,6 ... |673 |699 |763 |15 |20 |16 |2,2 |2,9 |2,1 ... |300 |282 |296 |3 |22 |11 |1 |7,8 |3,7 ... |312 |329 |246 |7 |7 |12 |2,2 |2,1 |4,9 ... | | | | | | | | | ... |332 |351 |363 |19 |23 |32 |5,7 |6,6 |8,8 ... |934 |894 |981 |42 |57 |60 |4,5 |6,4 |6,1 ... |552 |574 |652 |8 |11 |16 |1,4 |1,9 |2,5 ... |245 |255 |252 |3 |6 |6 |1,2 |2,4 |2,4 ... |402 |402 |517 |10 |13 |12 |2,5 |3,2 |2,3 ... |684 |688 |690 |16 |17 |19 |2,3 |2,5 |2,8 ... | | | | | | | | | ... |581 |541 |542 |16 |39 |44 |2,8 |7,2 |8,1 ... |430 |389 |410 |8 |8 |9 |1,9 |2,1 |2,2 ... | | | | | | | | | ... |892 |920 |989 |37 |63 |55 |4,1 |6,8 |5,6 ... | | | | | | | | | ... ... |725 |717 |732 |11 |20 |22 |1,5 |2,8 |3 ... қаласы |2 420 |2 611 |2 451 |132 |164 |176 |5,5 |6,3 |7,2 ... ҚР ... ... ... ... ... ... нұсқасын таңдау шешім қабылдайтын субъектінің
типіне сай ... ... ... ... ... ... ішкі нормалары және т.б. Мысалы, Қазақстанда ... ... мен ... және ... министрлігі жасаған
индустриялды-инновациялық саясаттың бастапқы міндеттерін жүзеге ... ... ... ... ... және ... жоспарына сәйкес
инновациялық саланың субъектілері нақты мәселелерді шешеді, маркетингтік
коньюнктуралық ... ... ... ... және инновациялық потенциал мониторингі, шешімдер ұсынылады
және түрлі салалардың дамуы болжамдалады.
Мемлекеттік инновациялық саясат нәтижелерін анықтау, ... ... ... туралы, мәліметтер негізінде
деректерді саясат мақсаттарымен сәйкестендіргенде іске асырылады. Бірақ
осының нәтижесінде ... және ... ... ... ... ... Ауытқудың, яғни жаңа келеңсіз жағдайдың пайда ... ... ... ... өзгерісі мен жаңа нұсқалардың ... ... ... ... объектілері болып инновациялық
қызмет субъектілері табылады.
Әлемдік бизнестік мемлекеттерде ғылыми-техникалық және ... ... ... және ... механизмі әртүрлі, өйткені
мемлекеттерде нарық пен ... ... ... ... ... және еркін кәсіпкерлік принциптерін қолдану
бірдей емес, сонымен қатар ғылымды басқарудың ұйымдық құрылымы да ... ... ... бар ... ... даму заңдылықтары
мен инновациялық қызметтің бағыттары бірдей.
Әлемдік ... ... ... мен ... ... келесі
мемлекеттік стратегияларды бөліп ... ... ... ... реттеу және аралас.
Ұдайы араласу стратегиясында мемлекет ғылыми, ғылыми-техникалық және
инновациялық қызметті ұлттық экономиканың экономикалық ... ... деп ... ... ... ... ... мен мемлекеттің
сыртқы саясатына елеулі өзгерістер енгізеді. Мемлекет ұлттық экономиканың
дамуына ықпалды үлес қосатын көптеген ... ... мен ... мен қаржыландыруда ерекше рөл атқарады.
Орталықтандырылмаған реттеу стратегиясы аса күрделі механизм. Осы
стратегияны таңдаған мемлекет маңызды рольді сақтайды, ... ... ... сай сипаттамалар болмайды.
ҚР Үкіметі аралас стратегияны жүзеге асырады. Өйткені: ұдайы ... ... ... және ... қызметті
экономикалық өсудің негізгі факторлары ретінде ... ... ... ... ... ... қызметте алдыңғы орында шаруашылық субъектілері тұрады, ал
мемлекет ... ... ... және т.б. жағдайларды жасауға
ұмтылады.
Инновациялық кәсіпкерлікте мемлекет рөлінің өсуі ... ... ... ... ... қызметті үздіксіз
жалғастыруға жағдайлар жасай алмайды.
Инновациялық кәсіпкерлік ... ... рөлі ... тағы бір
себебі: оны жүзеге асыруға кеткен шығындар өсімі. ... ... ... ... ... ... ... табылады.
Қазақстан 2015 ж. дейін Республиканың индустриалдыинновациялық
дамуына 500 млн доллар көлемінде қаржы жұмсалмақ. Тартылған инвестицияларды
қоса ... сома 1,2 млрд ... ... ... жүйесі келесі элементтерді қамтиды. Бақылау
объектісі болып ... ... ... ... ... процес яғни ғылым мен техника жетістіктерін тәжірибеде қолдану
облысындағы мемлекеттік, академиялық және ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... экономика жағдайында басқарудың
директивті ... ... ... ... жүргізетін нақты
қызмет түрлерін шектейтін заңнамаға ... ... ... ... ... араласуы инновациялық саладағы құқықтық ... ... ... Осы ... ... ... кәсіпкерліктің
құрылу тарихы растайды.
Экономикалық катынастардың жалпы жүйесінде инновациялық қызметтің
түпкі нәтижелері өндіріс тиімділігін ... ... ... ... өсуі ... ... өнім көлемі – елдін экономикалық қуатын
айқындайтын болғандықтан, оған басты рөл беріледі.
Дамыған индустриялы ... ... ... ... өндірістерді ұйымдастырудан көрініс табатын жаңа
ілімдер үлесіне ІЖӨ өсімінен 80-нен 95%-ына дейін келеді. Бұл ... ... ... нарықтық бәсекелестіктің өзекті факторы ... ... және ... мен ... санасын жаксартудың
негізгі кұралы болып отыр.
Қазіргі уақытта ғылымды көп кажетсінетін отандық ... ... ... ... алуға бағдарланған ғылымды көп кажетсінетін
жаңа технологияларды және ... ... ... мен ... ... пен ... ... сақтау мен дамыту
есебінен ұлттық экономикалық ... ... ... ... ... өзекті стратегиялық міндеті болып табылады.
Қазақстанның ғылыми-технологиялық саясаты инновациялық үдерістерді
жандандыруға, жаңа технологиялық ... ... ... ... ... игеруге, ұлттық ғылыми-техникалық әлеуетті жандандыруға,
ғылым мен өндіріс арасындағы алшақтықты жоюға, индустриялық ... озық ... ... ... ... мен халықаралық
стандарттарды енгізуді қамтамасыз етуге бағытталуы керек. Ғылыми техникалық
салада кәсіпкерлік секторды ... ... ... ... ... ... ... ішінде өнеркәсіп өндірісі көлемінде және жұмыспен
қамтылу санында шағын ... ... ... өзгеріссіз қалып отыр және
тиісінше 2,8-3,2% және 12,4-14,0%-ды ... ... бұл ... ... бірнеше есе аз.
Шағын инновациялық кәсіпкерліктің дамуы тежелуінің негізгі себебі шағын
кәсіпорынның әдетте, ірі ... ... ... қабілетті
өнімдер шығара алмауында болып отыр.
Шағын кәсіпкерлікті ірі кәсіпорындармен біріктіру ... ... ... ... ... қызметіне қатыссыз
қызметтер көрсету жөніндегі функцияларын шағын бизнес субъектілерінің
бәсекелестік ... беру ... ... ... ... өзге, шағын
бизнесте инновациялық және ... көп ... ... ... ... ... құрал-жабдықтар мен технологияларды сатып алу.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӘСІПОРЫНДАРЫНДА ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ... ... ... ... ... ... деңгейін орта және ұзақ мерзімді ... жаңа ... ... ... ... - бұл ... индустриялық-инновациялық даму
стратегиясын жүзеге асырудағы түпкі мақсат – мемлекетті ... ... ... ... негізгі міндеттер: экономикадағы
құрылымдық өзгерістерді ... ... өнім ... ... ... ... оларды өндіруді, әсіресе ұқсатуды ... ... ... негіздеу. Қазақстанда соңғы бес жылда ғылымды
қаржыландыру көлемi жалпы ішкі ... 0,2 %-iн ... ... бұл ... табылады. Қазақстанның стратегиялық мүдделерiн көздей отырып, 2015
жылға ғылымды қаржыландыруды жалпы ішкі өнімнің 2,5 % және 2020 жылы 3 ... ... ... ... өтудi жүзеге асыру жұмыстары
қарастырылған.
Бiрқатар ғылыми тақырыптарды ... ... ... мен
тоқтатылуы жас ғылыми кадрлардың ... ... ... ... ... ... және табиғи тозуына әкелдi.
Сондықтан ... ... ... ... ... саясатын
басымдықпен жүргiзу қажет.
Ғылымды дамыту саласындағы мемлекеттiк саясаттың басты бағыттары:
- ... ... ... ... ... - ғылымды мемлекеттің басты саласы ретінде айқындау;
- жоғары технологиялар өнiмiнiң ... ... ... көп
қажетсiнетiн әрi ресурстарды үнемдейтiн және экологиялық таза өндiрiстi
құруға ... ... ... ... жетiстiктердi нақты iске асыруға ықпал ететiн тетiктер ... ... ... жаңа ... ... ... ... ынталандыру
(сұранысты ынталандыру) және оларды отандық ғылыми-техникалық  әлеуеттiң
пайдалануы үшiн жағдайлар жасау (ұсыныстарды ынталандыру);
- ғылыми зерттеулер жүргiзу үшiн ... ... ... ... ... ... мен ... ғылыми-технологиялық дамудың
басым бағыттары бойынша жоғары ... ... ... ... ... ... зерттеулердiң тиiмдiлiгi мен сапасын жоғарылату үшiн ғылыми
ұйымдарды аттестаттау және ... ... ... ғылымның мемлекеттiк емес секторын қалыптастыру мен дамыту, ... ... ... ... ... жас ғалымдарды қолдау;
- мамандарды әлемнiң ең ... ... ... тағылымдамадан
өткiзу;
- грант негiзiнде ғылыми зерттеулердi қаржыландыру тетiктерiн жасау мен
жетiлдiру;
- қазақстандық ғылымның халықаралық ғылыми-технологиялық қауымдастыққа
интеграциялануын қамтамасыз ету ... ... iске ... ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкiндiк бередi. 2010 жылы ... ... және ... жұмыстары 310 ғылыми ұйымдарда жүргізіліп,
орындалған ғылыми-техникалық жұмыс-тардың көлемі 22,6 млрд. теңгені құрады.
Жалпы технологиялық инновацияларға ... ... ... ... оның ішінде инновациялық жобаларды инвестициялауға жұмсалған
мекемелердің қаржылары – 95,8%, республикалық бюджеттен – 0,1%, шет ... – 0,9% және ...... ... ... ... - Жиынтық ішкі өнімге шаққандағы ғылыми-зерттеу ... ... ... ... |2010ж |2011ж |2012ж |2013ж ... ішкі ... ... |5213,9 |6874,2 |9524,8 |11542,5 ... ... ... ... |3,9 |3,8 |4,3 |4,5 ... ... ... | | | | ... | | | | ... ... ... ... |0,074 |0,055 |0,045 |0,039 ... жұмсал-ған шығындар | | | | ... % | | | | ... ... |18,5 |21,0 |22,1 |22,6 ... ... | | | | ... ғылыми-техника-лық |0,35 |0,30 |0,23 |0,19 ... ... ... ... | | | | |
|% | | | | ... Казахстан сегодня. Информационно-аналитический сборник. Алматы, |
|. Қазақстан Республикасының стастикалық мәліметтері ... ... ... қызметі келесі шараларды қамтуы тиіс:
- инновациялық шаралардың экономикалық, құқықтық және ұйымдастырушылық
негіздерін қалау;
- өндіріс тиімділігі мен ішкі нарықтағы ... ... ... ... ... жаңалықтар енгізу негізінде арттыру;
- кәсіпкерлердің инновациялық белсенділігін көтеру және инновациялық іс-
әрекеттерді асыруға бөлінген ... ... ... ... ... ... ... халықаралық нарықта өткізуде қолдау және
республикадағы өнімнің осы түрі бойынша экспорттық әлеуетті арттыру.
Жаңа инновациялық саясат іске асқаннан ... ... ... ... өндірістік жүйедегі ресурстарды қолданудың тиімділігін арттыра отырып,
бәсекелік ... ... ... ... ... ... өзгерістер енгізу;
- халықтың әл-ауқатын, өмір сүру деңгейінің ... 1 - ... ... немесе маңызды технологиялық
өзгерістерге ұшыраған өнімдер – 15,6%; 2 - ... ... ... 3 – Басқа да өнімдер – 13,2%.
1 сурет - Инновациялық өнімдердің құрылымы
Қазақстанда ғылымды несиелеу, яғни ғылымның жалпы ішкі ... ... ... (ЖІӨ) ... ... ... отыр, ал ... ... ... ... ... ... шығындар ЖІӨ-нің 1%-нан
кем болмауын ұсынады. Қазақстанның стратегиялық мүдделеріне қарай ғылымды
қаржыландыру ЖІӨ-нің 3%-на ... ... ... одақ ... ... ... салынатын қаржы үлесі ЖІӨ-нің 2,5%-дық үлесін нұсқап
отыр.
Ғылыми-техникалық өнімдер нарығын зерттеу нәтижелері бойынша ... ... ... және ауыл шаруашылық салаларындағы 2146
сұрастырылған ... тек 16,5 % ғана ... ... процесс
негізінде жаңа өнім түрлерін шығаруды жоспарлап отыр. Егер ... ... ... ... ... беретін болса, онда
өнімнің шығындары, ... ... ... ... бойынша ішкі және
сыртқы нарықта бәсекеге қабілетті өнім өндіру ... ... ... жаңа ... ... мен ... ... бәсекеге қабілеттіліктің басты анықтауышы болып есептелінеді.
Инновациялық саясаттың іске асуының белсенділігі ... ... ... деген экономикалық қажеттілікті анықтайтын нарықтық
сұранысқа, бәсекелік ортаның ... ... ... ... ... мен мәдени деңгейі және сыртқы ... ... ... ... иннова-циялық үдерістерге тікелей
немесе жанама түрде әсер етіп отырады.
Индустриалдық дамыған елдерде экономиканың нақты секторы кәсіпкерлікті
мемлекеттік деңгейде ... ... ... ... ... мәселелеріне үлкен көңіл бөлінуде. Сонымен қатар,
кез-келген елдегі индустриялық-инновациялық белсенділіктің ... ... ... технологиялармен қаншалықты қамтамасыз етілетіндігімен
анықталады. Қазіргі уақытта елімізде ... ... ... ... жаңа ... ... ... республикамыздың
индустрия және ғылыми техникадағы әлеуетін дамыту міндеті тұр.
6 кесте - Қазақстан Республикасы бойынша тіркелген ... және ... ... |2011ж | 2012ж |2013ж ... |
| | | | |13/12 |12/11 ... |643376 |707821 |663373 |-44448 |19997 ... ... ... |173715 |173559 |174295 |736 |580 ... ... және | | | | | ... ... | | | | | |
| ... ... мен ... |754 |757 |798 |41 |44 ... |16621 |18084 |16129 |-1955 |-492 |
| ... ... |500 |584 |618 |34 |118 ... ... |15662 |16975 |14901 |-2074 |-761 |
| Су, газ және ... ... |525 |610 |85 |151 ... және ... | | | | | ... |16432 |16407 |17346 |939 |914 ... жеке ... ... |240142 |275902 |251468 |-24434 |11326 |
|құралдар мен үй-тұрмыс | | | | | ... және ... | | | | | ... ... | | | | | ... үй қызметін ұсыну |17997 |18999 |17542 |-1457 |-455 |
| ... және ... ... |57503 |62222 |51652 |-10570 |-5851 |
| ... ... ... |46828 |53118 |53980 |862 |7152 ... ... ... | | | | | |
| ... қызмет көрсету, |64123 |78253 |71929 |-6324 |7806 ... және ... ... | | | | | ... | | | | | |
| ... ... және | | | | | ... ... ... |6518 |7105 |5247 |-1858 |-1271 ... ҚР ... ... мәліметтері негізінде құрастырылды
Ал, мемлекеттік ииновациялық саясат – ... ... ... және орта ... өндіріс саласында тезірек енгізу
және таратуға көмектесуге бағытталған мемлекеттік деңгейде жоспарланатын
және жүзеге асырылатын ... ... ... және ... ... ... асыруды айтады.
Қазақстанда үдемелi индустриялық-инновациялық даму бағдарламасын жүзеге
асырудың ... ... ... ... және басым бағыттарының бiрi –
шағын және орта бизнестi дамыту (6-кесте).
Кесте мәліметтеріне ... ... ... ... кәсіпорындар саны жыл
өткен сайын көбейгендігі байқалады. Егер де ... ... ... ... ... онда ... аңшылық және орман
шаруашылығы бойынша кәсіпорындар саны 2013 жылы 2012 ... 44448 ... ... ал 2012 жылы 2011 жыдмен
салыстырғанда 19997 кәсіпорынға ... ... ... ... және ... ... да ... саны біршама
өскені байқалады. Атап айтатын болсақ, 2013 жылы 2012 жылға қарағанда ... ... ... 2012 ... ... 580 кәсіпорынға
жоғарылағанын көреміз. Сонымен қатар барлық салалар бойынша алға жылжулар
байқалады. Құрылыс және ... ... ... ... ... ... Келесі кестеде тіркелген шағын кәсіпорындардың өнім өндіру
көлемі көрсетілген (7 кесте).
7 кесте - ... ... ... ... ... ... ... көрсету) көлемі, млн теңге
| | | | ... |2011ж. |2012ж. |2013ж. |
| | | | ... |4872,9 |5366,9 |8465,3 ... ... ... ... |486,7 |588,3 |648,2 ... және ... ... | | | |
| ... ... мен ... |26,3 |66,5 |69,1 ... |913,5 |1025,5 |1346,5 |
| ... ... |238,8 |405,1 |456,3 ... шаруашылығы |595,9 |511,4 |612,5 |
| Су, газ және ... ... ... және |78,7 |108,9 |152,3 ... | | | ... |488,0 |1091,8 |1128,0 ... жеке ... арналған құралдар мен|625,9 |1044,7 |1156,3 |
|үй-тұрмыс жабдықтары және автомобиль жөндеу| | | ... | | | ... үй ... ... |71,8 |66,3 |74,0 |
| ... және байланыс қызметі |179,2 |501,0 |373,2 |
| ... ... ... ... ... |360 |478 |245,2 ... | | | |
| ... ... көрсету, аренда және |21,5 |32,1 |33,8 ... ... ... | | | ... ҚР Статистика Агенттігі мәліметтері негізінде құрастырылды
Кестеден байқағанымыздай шағын ... ... ... өнім
көлемінің серпіні көрсетілген. Кестеде өнім көлемінің салыстырмалы деңгейі
есептелмеген, себебі өнім көлемінің өсуі, ... ... ... ... ... ... Атап айтатын болсақ, барлық өнім өндірі көлемі
2013жылы 2012 жылмен салыстырғанда 73 %-ға ... Сол ... ... ... өнім ... ... барлық салалар бойынша артып
отырғаны байқалады.
Қазіргі таңда кәсіпкерлік саласы экономиканың ең ... ... ... тұрақтылығын, экономиканың тұрақты өсуін және
халықтың жоғары деңгейде жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ететін «орта» болып
табылады.
Отандық ... ... ... бағдарлама бұл күнде
кәсiпкерлердiң жұмысына жаңа серпiн берiп қана ... ел ... ... жол ... «Экспортер-2020», «Инвестор-2020»,
«Өнiмдiлiк-2020» сынды бағдарламаның қай-қайсысы болмасын, өз кезегiмен
жүзеге асуда.
Кәсіпкерлік субъектілерінің  ... ... және ... ... бірі ... қаржы-несиелік ресурстар табылады. Мысалы, шағын
және орта бизнесті қаржы-несиелік қолдау екінші деңгейлі банктер мен ... ... ... ... ... ... ... қолдау қоры» акционерлік қоғамы, шағын несие ... және ... ... ... ... жүргізіледі.
Мысалы, «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасының арқасында елімізде
мыңнан астам шағын және орта бизнес кәсіпорындары үлкен ... ие ... ... мен ... ставкасын субсидиялау шаралары жүзеге
асырылды. Мұндай шара ТМД кеңістігінде алғаш рет тек ... ... ... ... жол ... 2020» ... ... шағын және орта
бизнеске қатысты проблемалар сарапталып, ... ... ... ... ... Жалпы бағдарламаның
нәтижелері туралы ... ... ... деңгейлі банктердің несиелік
сыйақы ставкаларын субсидиялау бойынша құны 336,8 ... ... ... жоба ... Осы жобалар бойынша төленген субсидиялар көлемі ... ... ... Ал ... 300 миллиардтан астам теңгеге несие
берді.
Несиелерді кепілдендіру бойынша құны 5,2 миллиард теңге болатын 28 ... 256 ... 45,5 ... ... ... ... Кәсіпкерлік әлеуетін арттыру бағытындағы шаралардың төртінші
кезеңі бойынша 15,5 мыңнан ... ... ... 14 ... ... ... ... Шағын және орта бизнестің 210 кәсіпорнының
басшылары «Назарбаев Университетінде» білім ... 500-ге жуық ... ... ... бойынша біліктілігін жетілдірді. Олардың 21-і
Германияның алдыңғы қатарлы ... ... ... Осы
тәжірибелердің нәтижесінде құны 400 мың еуро ... ... ... жол ... 2020» ... бизнес-бастамаларды қолдау;
2) кәсіпкерлік секторды сауықтыру;
3) экспортқа бағытталған өндірісті;
4) кәсіпкерліктің әлеуетті арттыру бағыттарында іске асырылуда.
Жол картасы шеңберінде жұмыс ... ... және ... қамтуға
жәрдемдесудің арнайы шараларын әзірлеу және іске асыру әлемдік қаржы-
экономикалық ... ... ... уақытша экономикалық
қиындықтар кезеңінде де жұмыспен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылып жатқан үдемелі
индустриялық-инновациялық дамуға көшу, бір жағынан, ... ... ... өсу ... ... екінші жағынан – еңбек нарығына жұмыс
күшінің ішкі резервін тартудың, еңбек ресурстарының сапасы мен ... ... жаңа ... ... және іске ... талап
етеді.
Мысалы, Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша 2013 жылға 25231 жаңа жұмыс
орындарын құру жоспарланды. 1 наурызына ... 412 ... орны ... ... ... жыл ... 13113 адам жұмыс іздеп ... ... 3486 адам ... 26,5 ... тұрақты жұмысқа орналастырылды.
Жергілікті бюджет есебінен 146 адам ақылы қоғамдық уақытша жұмыстарға, 40
адам кәсіби ... ... ... тіркелген жұмыссыздардың саны 13634
адамды құрады.
«Жұмыспен қамту 2020» бағдарламасы бойынша ... ... ... 5837 ... 5828-сымен әлеуметтік контракт түзілді.
Олардың ішінде 9,4 пайызы (545 адам) – өз бетінше жұмыспен ... ... (4752) – ... 9,1 ... (531 ... – табысы аз адамдар
қатарынан болса, 50,7 пайызы (2956 адам) – 16-29 жас аралығындағы жастар,
51,1 пайызы (2978) – ... ... ... 1 наурызына дейінгі деректор қорында бар бос
жұмыс орындарына 757 адам жұмысқа орналасты. 4296 адам ... ... ... олардың орташа айлық жалақысы 49,4 мың теңгені құрады.
Өз мамандықтары бойынша ... ... алу үшін 739 ... ... ... ... облысында «Жұмыспен қамту 2020» бағдарламасының бірінші бағыты
бойынша - «Әлеуметтік жағдайы төмен ... ... және ... ... жәрдемдесу» болса, екіншісі ... ... ... ... Ал соңғысы «Еңбек ресурстарының ұтқырлығын
арттыруға» арналады. Бұл бағыттар ... ... ... ... ... ... аймақта 6909 адамды оқыту жоспарланған. ... 2935 адам ... ... өтсе, 1644 адам қайта даярлауға
барады, 2330 адам біліктілігін арттырады.
Ал Қызылорда ... 2010 жылы 54,5 мың адам ... ... ... ... (2 ... ... - Шағын кәсіпкерлік субьектілерінде жұмыспен қамтылғандар
саны, мың адам
Қорыта келгенде, ... ... ... ... ... технологиялы өнімдер нарығында бәсекеге түсе ... ... ... Ал ... ... инновациялық жүйе бәсекеге қабілетті
ұлттық экономиканы құру мен ... ... ... ... ... ... индустриалды-инновациялық дамудың жетекші тізгіні
ретінде отандық ғылыми сиымды өндірісті ... мен ... ... ... ... ... бола ... инновациялық қызмет индустриялық-инновациялық дамуының
2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттік ... ... ... дами ... ... ... ... дейін республикамызда инновациялық
қызметтің дамуына қажетті жағдайлар жасалынған деп айтуға болады. Əйтсе де,
инновациялық кор ... ... ... ... жобалар жасап, оларды іске асырып отыр. Мысалы, 2011 жылы ... ... ... ... ... құны 100 млрд.теңге
шамасындағы 37 өндірістік нысан іске қосылған. Солардың ішінде Қазақстанның
тұңғыш байланыс серігі «KazSat» ... ... мен ... ... ... ... ... электр желісі
құрылысының екінші кезегін, «Қазхимволокно» АҚ ... ... ... ... ТМД ... алғаш рет ашылған биоэтанол өндіру зауытын,
құрылыс индустриясы мен тамақ өнеркəсібі ... ... ... атап ... ... өнімдердің құрылымында ең үлкен үлесті жетілдіруге қажетті
өнімдер алып отыр. Яғни бұл белгілі бір өнімдердің сапалық ... ең ... ... ... материалдарды, бір немесе одан да көп
техникалық қосалқы жүйелерді жартылай өзгертуді (кешенді өнім ... ... ... ... ... ... ... бар өнім болып табылады. Бұл əрине ... ... ... ... ... ... өндірісті жедел дамытуға, кəсіпкерлік
қызметтің инновациялық сипатын ... ... ... Ал бұл өз алдына
мемлекеттің экономикалық саясатын ... ... ... арқылы дамудың шикізаттық бағытынан қол үзу ... ... ... қол жеткізуге өз үлесін қоса алады. Бұндай ... ... ... ... ... ... көлемін алып
отыр.
Ал қайтадан немесе елеулі технологиялық өзгерістерге ұшыраған ... ... 28,6 %-ын алып ... Яғни бұл технологиялық
сипаттамалары ескірген ... ... ... ... ... не ... ... бұрын шығарылған өнімдерден елеулі айырмашылығы бар
өнім. Қазақстанда ... ... ... ... жаңа
технологияларда немесе бар технологиялардың жаңа пайдалануға сəйкес келуі
немесе зерттеулер мен ... ... ... ... ... ең аз ... (7,1%) өзге де ... өнімдер алып
отыр. Бұл республикада өндірістің күрделі ... ... ... ... əлі ... екендігін көрсетеді.
Қазақстандағы ғылыми-техникалық қызметтің даму тенденциясын талдау
көрсеткендей, 4 жыл ішінде зерттеулер мен ... ... ... 19247млн. теңгеге дейін немесе 2007 жылға қарағанда 2010 ... ... оның ... ... ... қолданбалы зерттеулер алып отыр.
Бұл 2009 жылы ол 52%-ды ... ... ... ... орында іргелі
зерттеулер тұр. Оның үлесі 2005 жылы 13%-ды құраған. Сонымен қатар отандық
зерттеушілердің ... да ... ... бар ... ... ... жылдар аралығында олардың саны 9899-дан 12404-ке дейін өсіп, 125%-
ды ... ... ... ... ... ... ... қайсысына жатқызуды əлі өмір көрсетеді деген ... ... ... ... ... ... айналысатын кəсіпорындар саны
да аталмыш жылдар аралығында өсіп отыр. Осы жылдары олардың саны ... Осы ... ... жүгіне отырып, мынадай қорытынды жасауға
болады: 2003-2015 жылғы индустриялық-инновациялық ... 4 ... алға ... ... ... ... отыр.
Осы аталған 4 жыл ішінде ... ... ... ішкі ... ... ... ... өзгерістер болды.
2007 жылы технологиялық инновациялардың негізгі ... ... ... 97,3%, 2010 жылы - ... ... ... инвестициялар үлесі
аса жоғары қарқынмен өсті - 0,9-дан 22,3%-ға дейін. Олардың шығындары осы
жылдар ішінде 60 ... - 246,3 ... 15 ... теңгеге дейін өссе, алайда
2010 жылы 2,8 млрд теңгеге дейін төмендеді. Инновацияларды қаржыландыруда
мемлекеттік бюджеттің ... ... 8%-ға ... 430,2 ... 6,5 ... дейін, яғни 15 есеге ... Бұл ... 25 ... ... ... ала ... бағдарламаның өз уақытында орындалып келе
жатқанына бірден бір дəлел бола алады.
Жоғарыда айтылып өткендей, экономиканың бұл ... 2009 ... ... ... ... 2,7 млрд. теңге көлемінде
инвестициялар салды. Өкінішке орай, 2010 жылы бұл ... 16,3 ... ... ... ... ... ... дамытудағы негізгі
мəселенің бірі – ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарға
(ҒЗТКЖ) кететін ... мен ... ... ... тұрақты байланыс
орнату жəне ресурстардың тиімді пайдалануын қадағалау болып отыр.
Инновациялық жобалар ғылымды көп қажет ... ... ... жасауға, немесе оның техникалық деңгейін жоғарлатуға, жаңа
технологияларды енгізу және ... ... ... мекемелердің ғылыми зерттеулер мен əзірлемелердің негізгі бөлігін
өз ресурстары есебінен ... жəне ... ... ... ... өз ... ... назар аударарлық мəселе болып келеді. Яғни ғылыми мекемелердің
бағдарламалары мен ... ... ... ... ... айтуға болады.
Отандық өндірістегі инновациялық өнімнің үлесі өте аз - 2,4%. Шет
елдермен салыстыратын болсақ: ... бұл ... 7-8, ... - 2,4-
2,5, ЕО елдерінде - 40-тан 90%-ға дейінгі аралықта болып ... ... ... ... 67-ші ... ... ... 2011 жылы
өнімділік және үдеріс ... ... ... инновациялық
белсенділігі 5,7 пайызды,  ал ұйымдастырушылық және маркетингтік инновация
есебімен - 7,1 ... ... ... ... 2011 жылы инновациялық
өнім көлемі 66 пайызға ұлғайып, 235 ... ... ... ... инновациялық экономиканың ғылыми–технологиялық
әлеуеті
Әлемнің дамыған елдерінде ғылым өрісі ... ... ... ... ... салаларының бірі болып есептелінеді. Сондықтан
қазіргі жағдайда экономикасы дамыған көптеген мемлекеттер ең ... ... ... ... ... және идеялармен қамтамасыз етуді өз
міндетіне алып отыр. Алдыңғы ... ... ... ғылыми–техникалық
саясат бірыңғай мақсат ретінде қаралады, және ол төменгідей салаларды
қамтиды:
- ғылыми идеялар мен ... ... ... ... кең көлемде ғылымды пайдалану.
Қазақстан Республикасы мемлекеттік ғылыми-техникалық саясаттың
мақсаттары ... ... ... ... мен ... республика экономикасының дамуына қосатын үлесін
арттыру;
- материалды өндіріс өрісін алдыңғы қатарлы өзгерістермен қамтамасыз
ету;
- жаңа ... ... ... ... ... жоғары болуын
қамтамасыз ету;
- мемлекеттің экономикалық қауіпсіздігі мен қорғаныс ... ... ... ... ... қалыптасқан ғылыми-техникалық мектептерді сақтап қалу және оларды
дамыту.
Мемлекет өз саясатының ... ... ... ... ... ... осы саясатты жүзеге асыру тетіктеріне қажет
қағидаларды да ... ... ... ... және осы негізде инновациялық өнім өндірудің
стратегиясы мынадай түрлерге бөлінеді:
- басты мақсат – ... жаңа ... және оның ... ... қорғаныс шараларына - нарыққа тек бәсекелестен соң, оның нәтижесін
талдап бағаланғаннан ... ... ...... ... ... ... ендіруді сатып
алу;
- нарықты қалыптастыру – жаңа өнім беретін жаңа ... ... жаңа ... қалыптастыру;
- нарықты зерттеу – нарықтың ... ... ... ... ... ... тарту – зерттеулер мен жас мамандарды дайындаудағы жоғарғы
білімді және білікті өз ісінің шеберлерін тарту.
Инновациялық ғылыммен айналысатын ... ... ... 3 ... болады:
- корпоративті – ұзақ мерзімді ... және ... ... ... қамту;
- бизнес-стратегия – бәсекелік мүмкіндіктерді арттыру, басымды-лықтарды
белгілеу;
- ...... ... ... түрлі қызметтерге бөліп
көрсеткендегі шешімдер.
Жаңалықты ... ... ... ... ... ... мақсатты, нарықтық, ғылыми-техникалық, қаржылық.
Жоспарланған инновациялық әрекетті ұйымдастырғанда одан пайда тауып,
тиімділікке қол ... ... Сол ... де кез-келген қызметті
ұтымды ұйымдастырғанның маңызы зор.
Жалпы ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық саладағы жеке тұлғалар мен
ұйымдар тобының қызметін реттеу мен ... ... ... ... инновациялық үрдістерде айқынсыздық, тәуекелділік, қызметкерлер
ынтасы мен шығармашылықты қолдану, жаңа ой-пікірлерді іздестіру ... кең етек ... ... ұйымдастыруға еңбек бөлінісі мен
кооперация, қоғамдық даму мен табиғат заңдарына сүйену, алдыңғы қатарлы
технологияларды ... ... ... ... ... Инновациялық үрдістерді
жүзеге асыру ақпараттық, ғылыми-ізденушілік, жобалау-конструкторлық,
басқарушы-лық қызметтерін бір салаға үйлестіре ... ... ... ретінде өзіндік құрылымы, қажетті ресурстар,
басқару тетіктері мен ... бар ... ... мен ... ... ... ... үдерісін жүргізеді. Ғылым мен
техниканы дамыту тәжірибесінде, оларды өндіріспен ... ... ... ... ... ... ... жасалынатын инновация сипатына орай (жаңа техника, жаңа технология,
жаңа ... ... ... ... ... ... ... үдерістің қамту дәрежесіне орай (түбегейлі зерттеулер,
қолданбалы ғылыми зерттеулер, тәжірибелік өндіріс т.б.);
- қатысушылардың ... ... орай ... ... ... ... ... нысандарға жіктеуге орай (мемлекеттік ғылыми орталықтар,
ғылыми кеңестер мен ... ... ... бизнес
инкубаторлар, технополистер және т.б.).
Ұйымның немесе кәсіпорынның технологиялық саясаты – бұл қағидалар мен
әрекеттер (қызмет әдісі) ... ... жаңа ... мен ... ... өндірілуі және енгізілуі. Фирманың технологиялық
саясатының негізгі міндеттеріне мыналар жатады:
- елдегі және ... ... ... ... ... ... ғылыми-зерттеу жетістіктерінің мониторингі;
- компания мамандарының білім алу және біліктілік деңгейін ... ... ... ... ... ... анықтау;
- үздіксіз инновациялық үрдісті жүзеге асыруға ыңғайлы ұйымдық құрылымды
қалыптастыру, қызметкерлер ... ... ... ... және ... жұмысты жүргізу бойныша
компанияның әртүрлі бөлімдерінің әрекеттерінің өзара келісіліп жүргізілуіне
қол жеткізу және ... ... ... екіжақты жаһандық мақсатына қызмет етеді –
біріншіден, тәуекелділіктерді төмендету және нарықтық үлесте аман ... өз ... ... ... ... ... ... дамуы – фирманың экономикалық өсуінің негізгі қозғаушы
күші. Соңғы он жыл ... ... ... келесі заңдылықтары пайда
болды:
- жаңа технология бір өзі ғана емес, ... ... ... болады;
- технологиялардың кез-келген жиынтығы бірін-бірі ... ... ... ... әрбір негізгі технология – көптеген қолданбалы технологиялардың өзегі;
- ... ... ... ... ... үшін
қолданылады және ескеретін жәйт, фирмадағы жаңа ... ... ме, кеш пе ... ... ... ... заманғы технологиялық даму үлкен тарихи бесінші циклдың ... ... ... ... ... ... 1990-2040 жж.) және ол келесі
сипатқа ие:
- ... ... ... үнемі жаңарып ... ... ... ... ... интернет-технологиялардың экономикалық қолданысының өте тез
жылдамдықпен өсуі.
Бұл топтама болжау ... ... ... ... Осы ... био- және ... ... жалпы құпиялы-лығын сақтау бар
десек те, бұл үрдістермен ... ... ... ... сөзсіз.
Елорданың және оның маңындағы аймақтардың шағын және орта ... ... ... алады, ең алдымен, халыққа қызмет көрсету, қонақ ... және ішкі ... ... ... мол. Бұл шара елорданың ... мен ... ... ... көлемде жеке инвестициялар
тартуға, оларға қызмет ... ... мың ... ... ... ішкі
туризмді дамытуға және елге шетелдік ... ... ... ... және ... ... ... береді.
Көрмелер нысандары құрылысына инвестициялар тартудан басқа күтілетін
экономикалық тиімділік мынада: ЕХРО ... ... ... ... және оның ... ірі ... көрме және ақпараттық-
таныстырылымдық алаң ретінде қарастыруға мүмкіндік береді.
Көрме әлемді қазақстандықтардың көпұлтты мәдениетімен, ежелгі ... ... ... ... әлемдік
қоғамдастықтың алдында Қазақстанның ... ... ... ... ірі ... емес жоба, ол аймақтың және тұтастай ... ... ... катализаторы болмақ. ... ... ... үй ... ... ... ... кірісті
былай қойғанда, көрменің зияткерлік мұрасы Қазақстанды жаңа ... ... ... одан әрі ... ... және ... ... мақсаттарын жүзеге асыруға жаңа серпін алады.
«ЕХРО-2017 көрмелерінде ... ... ... ... ... және ... ... көрсетеді. Олар жаһандық
дамудың жаңа күн ... ... ... ... жеңіске жетуі - кездейсоқ емес.
Біріншіден, бұл Қазақстан астанасы ... ... ... ... ... деп ... ... Астананы таңдау мемлекетке
берілген жоғары баға және оның ... - ... ... ... ... атап ... Үшіншіден, жеңіске Қазақстан ұсынған -
«Болашақтың энергиясы» тақырыбының өзектілігі көмектесті. Ақырында, ... ... ... ... ... халықтың күш-жігерінің жемісіне
айналды», - деді Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен
кәсіпорындар тиімділігіне жаңаша көзқараспен қарауды талап етеді.
Осы тұрғыда дәйектердің басым көпшілігі ірі ... ... ... Қазіргі кезде капитал және ақпарат сияқты ресурстардың өзі
орта және ... ... қол ... болған. Ірі корпорациялардың
жетістігі ретінде мыналарды атап өтуімізге болады: сапа және ...... және ... жұмысты (ҒЗТКЖ)
қарқынды түрде жүргізу қабілеті, өндірісті ... ... ... ... ... жобаларды басқару.
Дегенмен де, олар жаңа технологиялар ... жаңа ... ... ... ... ... ... әрі шапшаң емес. Жалпы, кең
көлемде өндіріске негізделген ірі корпорация ... ... тез ... өте бір ... ... жол болып табылмайды, ал
өндіріс және капиталдың ... ... ... ... алға ... ... кедергі туындатады. Ірі
корпорациялар құрылымы жаңалықтарды енгізу ізденісіне бейімделмеген, ал көп
жағдайда олардың ... ... де ... өте ... ... төрешілдіктің күшеюі және шешім қабылдау үрдісінің
бәсеңдеуіне ықпал етеді. Корпорация неғұрлым ірі ... ... ... ... ... жарып өткіштер» сипаты жоғала беретіндігі
сөзсіз. Мысалы, General Electric корпорациясы ... ... ... ... ... да ... ... технологиялық дамуда жеке ғалымдар, өнертапқыштар және ұсақ
инновациялық компаниялардың рөлі ерекше болып қала бермек, әсіресе, идеяның
туындау кезеңі мен оның ... орны ... ... ... ... икемделгіш түрі бола отырып, жаңа идеялардың «қарқынды даму
орталығы» рөлін атқарады, өйткені бұл ... ... пен ... ... ... ... анықталмағандық пен тәуекелділіктің
өте жоғары деңгейімен байланысты ... ... ... ... ... ... ... алатын ролі зор.
Олардың шығармашылық талпыныстары қоғамның игілігіне айналып, іс жүзінде
кең ... ... өте ... Сондықтан Қазақстан Республикасында
зияткерлік меншік ... ... ... ... ... пен ... ... және оның дамуына ықпал ету,
инвестицияны өнертап-қыштық және ... ... ... мен ... болашағы жарқын әзірлемелерді ендіру өзекті мәселелердің біріне
айналып ... ... ... мен ... көбінесе ұсынысты
қазіргі заманғы технологиялар нарығында анықтайды. Тәуелсіз өнертапқыш
немесе ұсақ бизнес үшін өз ... ... ең көп ... ... ... жаңалықты игеруге мүдделі өнеркәсіптік компанияға жаңа ойлап
табылған өнімді сату болып табылады.
Осылайша ... ... ... бір ... жаңа ... ұсынушы және өздерінің ғылыми-техникалық нәтижелерін сатуға
ұмтылушы ұсақ ... ... мен жеке ... ... сипатталса, екінші жағынынан осы ұсынылған жаңа идеялар ... ... ... ... ең тиімдісін патенттер мен
лицензиялар, шағын фирмалармен мердігерлік ... ... ... ... ... ... немесе кәсіпорынды сатып алу сияқты
жолдар арқылы ие болуға дайын көптеген ірі өнеркәсіптік ... Бұл ... ... ... да ... зор. ... ... фирмалар технологиялар саудасында 1960–1970–ші жылдары пайда болды.
Олардың келуі ғылыми зерттеулердің үнемі кеңеюі шартында ғылыми-техникалық
жетістіктерді құрушылар мен ... ... ... ... ... ... байқалған ғылыми білімдердің ... ... ... ... ... ... ... едәуір көп бөлігінің қолданыс таппай отырған ... ... ... ғана емес, көбінесе ... ... бар ... ... ... ... ... табылады. Бұл
орайда делдал фирмалар барлық технологияларға (бұрыннан бар және ... ... ... базасын құрайды, қандай да ... ... сату және ... алуға мүдделі серіктестерді іздестіру
проблемасын шешуге көмектеседі, компьютерлік ... ... ... ... ... ... үшін ... жағдайлар жасайды.
Ғылым мен ғылыми саясаттың мақсаты – елімізді инновациялық-индустриалық
тұрғыдан қарқынды дамытумен бірге ғылымды жаңа ... ... ... ... мәселеге айналып отыр.
Соңғы бес жылда ғылымға ... ... 3,5 есе ... ... даму ... ... және ғылымды дамытудың
Мемлекеттік бағдарламасы бекітілген. Оны орындау барысында ... ... ... 5 ірі ... ... ... ... жоғары оқу орындарының жанынан инженерлік мамандыққа бейімдейтін 15
зертхана құрылған.
Қазақстанныңүдемелі индустриалдық-инновациялық даму ... ... ... ... ... дамыту мәселесі негізгі мәнге ие
болып отыр. Яғни, негізгі ...... ... жаңа ... ... оның
дамуы үшін дұрыс бағыттар берумен қатар қазақстандық бизнестің ғылыммен
тығыз байланыста ... ... ету ... ... ... ... ... негізгі нысан етіп ұстау
күн тәртібіне шығарылып жалпы, ... ... ... ... өзіндік
жолмен дамыту жөнінде нақты міндеттер алға қойылды. ... ... ... талапқа сай арттыру қажеттігін назарға алып, әрбір ғылыми
жұмыс елдің дамуына, экономиканың ... өз ... ... ... ... ерекше көңіл бөлу қажеттілігін атап өтуіміз
керек.
Қазір инновациялық саясат ... ... етіп ... Ең ... ... ғылыми-техникалық әлеуетін ғылымның дамуының ... ... ... ... ... осы ... өндірісте
тиімді пайдалану. Ал ғылыми-технологиялық жаһанданудың негізгі бағыттары ... ... ... ... ... технологияларды игеру,
технологиялық және ... ... ... ... ... әлемдік ғылыми-технологиялық дамуда
халықаралық ... ... ... әр ... ... ... ... интернет-технологиялар мен
компанияларды дамыту және трансұлттық ... мен ... ... ... ... ... пен ... ғылыми жоспарды жүзеге асыру
тетіктері ... ... ... еңбек, төккен тер далаға кетеді. Әлемдік
тәжірибеге сүйенсек, ... ... пен ... ... ... тетіктерінің бірі технопарктер болып табылады.
Технопарктердің қызметі ... ... ... жаңа ... ... ... қамтамасыз етуге
бағытталады.
Елде мазмұнды инновациялық ғылыми-техникалық жобалар жетер-лік. Мәселен,
«Қазақстанда сирекметаллды саланың дамуын ... ... ... ... ... қызығу-шылық тудырды. Қазақстан ... көп ... ... ... ... ... және ... ететін сирек металдың үлкен қорына ие. Осы жобаны іске асыру
нәтижесінде Қазақстанда сирек металдар мен сирек жер ... ... ... АҚШ ... ... мың ... астам адамды жұмыспен қамтуға
болады. «Жылына 500 мың тонна ... ... ... бойынша
ферроқорытпалы зауыттың құрылысы» («Қазақстан Республикасының минералдық
шикізатты кешенді өңдеу ... ... ... РМК) ... ... ... ғалымдары әзірлеген ... ... және ... ... ... ... ... Үлкен мультипликациялық әсерге ие «Қазақстанда күн
энергиясы ... ... ... жобасы, сондай-ақ, биотехнология
саласында «Диагностика, алдын алу және тұмау терапиясы амалдарын ... ... ... ... тұмауына: эпизоотологиялық бақылау
жүргізу, ерекше алдын алу амалдарын және диагностикасын өндеу», «Қазақстан
Республикасының биологиялық қауіпсіздігін ... ... ... ... бағыты бойынша «Қазақстан Республикасында нано-ғылым
және нанотехнологияны дамыту», ақпараттандыру бағыты бойынша – ... ... ... ... робототехникасын құру» инновациялық жобалары өзекті болып табылады.
Бұл ғылыми-техникалық бағдарламалар елдің ғылыми-техноло-гиялық дамуының
басым ... ... ... ... технологиясына толық тәуелді болмайтын ... ... ... ... ... ... ... отырып,
жаңа технологияларға қол жеткізудің ... ... ... ... ... Корея, Норвегия мемлекеттері қысқа мерзімде
шыққан болатын.
Инновацияны дамытудың әлемдік тәжірибесіне сүйенсек, ... да ... қол ... табыстары ғылым мен техникада жатқандығын
көреміз. Мәселен, Америка мен Ұлыбритания ... ... ... 12-14
пайызын ғылымның дамуына бөледі. Ал Франция мен Жапонияда бұл көрсеткіш ... ... ... ... да АҚШ, Германия, Жапония мен Ұлыбританияның
алдыңғы қатарлы жоғары оқу ... ... аса ірі ... ... ... ... өнімділігі бір адамға шаққанда мың ... ... 110,5 ... ... 108,3 ... ... бұл ... небәрі 16,8 пайызды құрайды. Егер Норвегия жұмыс күнінің бір
сағатына 83 доллар тапса, бұл көрсеткіш Люксембургта – 78,2, ... ... ... – 60,2, ... – 59,5, ... 55,8 ... ... көрсеткі даму деңгейі төменірек мемлекеттерде - Мексикада – ... – 20,9, ... -21,5, ... – 28,5 ... ... мемлекеттерге қарағанда Қазақстанның экономикалық даму мүмкідігі
мол. Мемлекеттің 2020 жылы шет елдерге 7,8 ... ... ... ... ... бар. Атап ... ... мен газ өндіру,
энергетика және металлургияны, тау-кен ... ... мен ... ... ... ... ... етуге болады. Қазақстан
Ресей, Тәжікстан, Өзбекстан нарығында қажетті материалдар сатуға мүмкіндігі
жетерлік.
Индустриаландыру бағытында ... бар ... ... ... Қазақстан қазірдің өзінде мәшине жасау, металлургия, мұнай өңдеу,
фармацевтика және химия саласына ... құны 30 ... ... болатын 25
индустрияалық жобаны іріктеп алып отыр. Бұл жоба жүзеге асса, ол ... 35 ... ... ... ... ... дағдарысы жағдайында экономиканы көтеруге қоғамды басқару
мен өндіріс салаларында экономикалық тиімді және озық ... ... бола ... Инновациялық үдеріс идеяның пайда болуынан оның ... ... ... ... ... ... ... алшақтауы –
елдегі инновациялық индустрияның жеткіліксіз дамуының негізгі себебі.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 17 ... ... ... ... арналған Қазақстан Республикасының
индустриялық–инновациялық даму стратегиясы мен ... ... іске ... ... ... индус-триялық инфрақұрылымды қалыптастыру
үшін мемлекеттік жеке меншік серіктестік негізіндегі ... ... ... ... ... асыру үшін қаржылық қолдау Қазақстан
Республикасының Білім және ғылым министрлігі ... ... және ... және ... қоры» арқылы (қолданбалы сипаттағы бастамашылық
және тәуекелді ғылыми зерттеулер) есебінен ... ... ... ... сектормен бірігуіне қолдау жасауға тиіс даму институттары
арқылы жүреді.
Ғылымды тұрақты қаржыландыру жағдайындағы қызметінің өткізілу ... ... ... ... Республикасының Білім және ғылым ... ... ... ... ... ... ... жұмыстар жүргізуге
қаржы бағдарламасын жүзеге асырушы болып табылады.
Іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулердің 2011 жылғы барлық ... ... ... – 18543,9 млн. ... ... (2013
жылғы жалпы ішкі өнімнің (ЖІӨ) – 0,11% құрады, ал 2012 жылы ЖІӨ – ... ... ... ... ... және ... министрлігі бойынша:
«Іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулер» бағдарламасына қарасты 2013 жылы
– 8586,6 млн. теңге, ... ... ... ... ... – 3 081,8
млн. теңге; қолданбалы ғылыми зерттеулерге – 5048,2 млн теңге; күрделі
ғылыми ұйымдастырудың ... – 456,7 млн. ... (8 ... ...... ... млн.теңге
|Атаулары |2010 |2011 |2012 |2013 ... ... | | | | ... ... |14181,7 |17038,9 |18690,2 |16904,3|
|зерттеулерінің шығыстары | | | | ... БҒМ ... ... |7239,0 |9049,0 |10197,1 |8586,6 ... | | | | ... ... | | | | ... ... зерттеулер |2435,2 |3518,0 |2861,7 |381,7 ... ... ... |4315,0 |3330,6 |4072,3 |5048,2 ... трансферттер |488,8 |843,4 |3273,1 |456,7 ... ҚР ... және ... ... ... ... ... Республикасы Білім және ғылым министрлігі 2013 жылдың соңында
«Іргелі және ... ... ... ... ... ... құрады. 2012 жылы 2011 жылмен салыстырғанда «Іргелі және қолданбалы
ғылыми зерттеулер» бағдарламасының қаржыландыруы 1703,9 млн. ... ... жылы ... ... ... ... – 125,1 лн.ң теңге
бөлінген.
2012 жылы жарияланған жобаларды қаржыландыруға және 2012 жылдың 31
шілдесінен ... ... ... қаржыландырудың қайтарым механизмдеріне
өтінімдер қабылдау конкурстары нәтижесінде ... ... 18378,4 ... ... 197 ... келіп түсті, оның ішінде 129 өтінім 1956,4 млн.
теңге грантты қаржыландыруға түсті. 2012 жылы 12 ... ... ... 430,1 млн. ... ... 2012 жылы қаржыландырудың жалпы
көлемінде 59 пайызын заңды тұлғалардың жарғылық капиталдарына инвестициялар
құрады, 11% – ... беру және ... ... ... 30% гранттар
беру арқылы жүзеге асырылды.
2012-2014 жылдарға ... ... 5 ... ... ... әр жыл ... қарастырылған.
Экономиканы белсенді түрде әртараптандыру ұлттық экономиканың өзін-өзі
ақтау, өзін-өзі қамтамасыз ету деңгейін көтеріп, оның ... ... ... ... ... ... ... де төмендей
түседі. Сондықтан бұл бағытты барынша қолдау қажет.
Қазіргі ... ... ... ... ... ... ... негізінде белгілі бip ... ... ... ... ... ... оның ... сипаты болып табылады. Технологиялық құрылымдардың
ауысуы сәтінде aлдындaғы кезеңде көш басында бoлғaн ... ... және ... ... ... ... айырылуына тап болады. Жаңа өндірістік-технологиялық жүйені
қалыптастыруда жетістік-терге қол жеткізіп үлгерген ... ... ... ... сырғып бара жатқан капиталды тарту орталықтарына
айналады.
Стратегия индустриядан кейінгі дамудың ... ... ... ... және ... ... ... ол болашақта қағидатты бәсекелестік артықшылықтарды алуға
жәрдемдесуге тиіс.
Негізгі бағыттар мыналар ... ... ... ... қалыптастыруға, оның ішінде шетелдік те,
салааралық технологияларды да ... ... ... тиімді
жүйесін жасау.
2.Жоғары ғылыми-технологиялық әлеуеті бар ғылыми-техникалық ... ... мен ... желісі бар қалаларда қазіргі заманғы
ғылыми және ... ... ... оның ... ... ... (технопарктер, ұлттық ғылыми орталықтар, ғылыми-
технологиялық аймақтар және с.с.) ... ... ... ... алғанда озық салаларды
дамытуда қазіргі ғылыми-техникалық әлеует салаларын пайдалану.
Қазақстан ... ... мына ... ... ... ғылымды
көп қажет ететін өндірістерді дамыту үшін бергілі бір ғылыми негізге ие,
оның ішінде:
- ... ... ... ... жаңа ... ... ... бактериялар штамптары және басқалары);
- ядролық технологиялар;
- ғарыштық технологиялар;
- жаңа материалдар, химиялық және басқаларды жасау.
4. Қазіргі заманғы ғылыми-технологиялық бағыттардың жаңа ... ... ... және ... технологиялар салаларына зерттеулер
жүргізу үшін қажетті жағдай жасау.
5. Ғылыми-техникалық және ... ... мен ... ... ... ... мен инновациялар салаларында
инвестициялар тартуға, ... пен ... ... саласына
инновациялардың жылдамырақ енуіне бағытталған заң ... ... ... ... қаржыландыру тетіктері енгізілуіне байланысты
бұған дейін басшылыққа алынып келген «Мемлекеттік сатып алу ... ... ... ... ... ... дамуына көптеген жағдайда
нормативтік-құқықтық базадағы қайшылықтар кері әсер етіп ... аян. Ал, ... ... ... да ... ... керек.
Мұнда, мемлекет пен университеттер мен өндіріс арасындағы ықпалдастықты
ретке келтіру аясында ... ... ... қажеттігі туындайды.
Әсіресе, меншік формалары, зияткерлік құқық, ... ... ... ... ... мәселелер де шешімін табуды керек
етіп отырғаны рас.
Бүгін әлемдік экономикада маңызды экономикалық қор ретінде ... ... ... ... ... ... жаңа үлгісі
қалыптасты. Ғылым инновациялық үдерістің бастапқы буыны болып келеді.
Еліміздің қазіргі даму ... ... ... ... ... қабілетті, өтімділігі жоғары отандық өнімдерді өндіруге, ... ... ... ... бағытталған міндеттер қойылғаны
белгілі. Бұл ретте ғылымдағы зерттеулерді халықаралық стандарттар деңгейіне
көтеруге және оларды ... ... іске ... қолдау -
қамқорлығы осы саладағы іске тың серпін берумен ... ... ... ... ... ... ғылымы дамыған, озық
технологиялармен қамтамасыз етілген ... ... ... еркін енетінін ескерсек, еліміздің ғылымын жан-жақты дамытуға
үлес қосу – барша ғалымдардың ортақ ісі.
Қазіргі жаһандану ... ... ... ... ғылымы, озық
технологиясы бар мемлекеттер ғана әлемдегі дамыған елдер қатарына ... ... ... ... ... ... ... үлкен
стратегиялық мәні бар ғылыми-техникалық кешендер іске асырылуы қажет.
2.3 Отандық кәсіпорындардың инновациялық қызметіне қарыз ... ... ... ... үшін ... тарту, коммерциялық
несиелеу негізінде жүзеге асырылуы мүмкін. Тұрғындардың нақты кірісінің
жоғарлауы мен мемлекетке ... ... ... ... ... ... жинақтарын тартуға мүмкіндік береді.
Қазақстан нарығындағы трансұлттық компаниялар ... ... ... өндіріс, телекоммуникация саласы мен ... ... ... ... ... ... ... салмайды.
Инновациялық инвестициялар (венчурлы) негізінде альтернативті капитал
нарығының дамуы инвесторлар мен жаңа ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Венчурлы (инновациялық) қорлар-инвестициялық қорлардың бір инновациялық
өнімді тұтынушы мен құрушы, ... ... және ... ... ... қорлар, инновациялық жобаларды жеңілдіктер
есебінен қаржыландыра алады. Ол ... ... ... ... қайта бөлу арқылы жүзеге ... ... ... ... ... қатар, инновациялық кәсіпорындар мен
жеке ғылымдар мен мамандарға қаржылық көмек көрсетумен айналысады.
Қаржы-несие қызметімен ... ... ... көптеген делдалдық
қызметтер атқарады: ақпараттық қамтамасыз ету, иннова-циялық ... ... ... ... беру және т.б. ... бәрі ... ... жағдай жасауға мүмкіндік береді.
Венчурлы инвестициялар деңгейі Қазақстанда өте төмен. Ол ... ... ... мүмкіндік жасайтын құқықтық негіздің
болмауына, интелектуалды меншік саласындағы ... ... ... ... мүмкіндіктерін бағалайтын менеджерлердің
болмауынна байланысты. Венчурлы қорларды басқару, инновациялық жобаларды
іздеу, ... ... ... ... инновациялық компаниялармен
жүзеге асады. Мұндай қор, ... ... ... ... ... ... ... мен заңгерлер)
ақпараттық және т.б. кеңес қызметтерін көрсетеді.
Қазақстанда венчурлы қорлардың көзі ... ... және ... ... жеке ... капиталынан тұруы мүмкін. Ұзақ мерзімді қаржы
капиталын, зейнетақы қорлары және ... ... ... ... қорлар криминалды капиталдың көп бөлігін тартуы мүмкін. Мұндай
салымға тәуекел капиталын ... ... ... ... ... ... көрсетеді. Мұндай қызығушылық
келесідей жағдайға байланысты ... ... ... ... алып ... ... капитал салу әдістерінің болмауы;
- несие нарығында басқа да операциялар үшін ссудалы пайыз мөлшерінің
төмендігі;
- мемлекеттің ақша-несие саясатының ... ... ... ... ... ... ... және т.б.
Отандық венчурлы тәуекел нарығын дамыту үшін, ... ... ... ... ... мемлекеттік жолдармен беру, оларға
қолдау көрсету, сонымен қатар инновациялық ... мен ... ... ... ... ... қаржыландыруда белсенді орынды шетелдерде
зейнетақы қоры алады. ... ... ... қорлары коммерциялық
қызметпен айналысуға құқы жоқ. ... емес ... ... ... арнайы компаниялар айналысады. Бұл қорлармен
арақатынасы активтері басқару ... ... ... ... ... емес зейнетақы қорларының активтері инновациялық жобаға
салынған ... елде 10 % ... Ал ... ... ... ... ірі ... болып табылады. Қазақстанның зейнетақы қорларының
инновациялық жобаларды ... ... үшін ... ... ... ... ... қамтамасыз ету керек.
Инновациялық процестерді жанама қаржыландыру түрі болып-франчайзинг
табылады. Франчайзинг - жеке немесе заңды тұлғаға белгілі бір ... ... ... немесе қызмет өндіруге, немесе сатуға лицензия беруі.
Франчайзинг өндіріс ... ... ... ... оқытуға, жарнамаға кететін шығындарды қысқартуға ... ... ... да ... ... және ... ... Бұл жаңа кәсіпорындар өзі жеке құру кезінде ... ... ... ... ... шартта лицензия берілетін мерзім,
тауар және қызмет өндірілетін ... ... ... ... ... инвестициялары Қазақстан кәсіпорындарының ... ... үлес ... ... ... ... ... тікелей
салымдары, елдің сыртқы қарызын көбейтетін ... ... ... ... Ол отандық экономика саласында жаңа технологияны тартуға
мүмкіндік береді. Экономиканың нақты секторына ... ... ... ... стратегияны іске асыру, елде ... ... ... жол ... Осы ... ... ... шетел инвесторлары үшін жеңілдіктер жүйесін құрып, оны салық ... ... ... ... ... салынатын инвестиция көлемі де жылдан жылға ... Оның ... ... ... көлемі азайып отыр, оны дұрыс
үдеріс деп тұжырымдауға болады. Мысалы, 2008 жылы 18,9%, ал 2011 жылы ... ғана ... Жеке ... ... инвестиция жағдай да осы
іспеттес. Мысалы, 2008 жылы ... ... ... салынған инвестиция
көлемінің 72,9% құраса, ал 2011 жылғы көрсеткіш - 56,6%. Шетел инвестициясы
керісінше ... - 2008 жылы 8,2% ... 2011 жылы 30,2 %-ға ... ... ... байланысты негізгі капиталдарға инвестицияны
талдап қарастырсақ, онда балық аулау және балық өндіру ... ... ... ... көреміз. Ал ең көп инвестиция көлемі
таукен өнеркәсіптеріне тиіп тұрғаны анық және ол жыл ... ... 2008 ... ... 2011 жылы - 50,6% ... байқауға болады. Соңғы жылдары
көлік және ... ... ... ... өсуі ... Мысалы,
2008 жылы 7,5%, ол өсе келе 2011 ж 17,9% ... ал ... ... өңдеу
өнеркәсібі, құрылыс, жекеменшік қолдану, қонақ үйлер, ... ... ... ... ... ... азаюда. Елімізде білімге назар
аударып жатқанын көрсететін жақсы көрсеткіштердің бірі ... ... ... болады. Себебі инновациялық қызметті іске асыруда
міндетті түрде жоғары білім ... ... ... ... ... ... онда білім саласына бөлініп жатқан инвестиция
көлемі ... ... ... 2008 жылы 1057 млн.теңге, 2009 жылы ... 2010 жылы - 6914 ... 2011 жылы - 7976 ... ... жылы – 895 млн. ... ... ... түрінде көрсететін болсақ,
негізгі капиталға салынған инвестицияның үлесінде, білім саласына бөлінген
инвестицияның мөлшері келесідей болған: 2008 жылы 0,3%, 2009 жылы - ... жылы - 0,8%, 2011 жылы - 0,7%, ал 2005 жылы - 0,1% ... ... ... ... ... ... бағытталған ұсыныстары көп. Кей ... ... бір ... ... емес ... қорларды қалыптастыру
үшін әкімшілік құқықтық әдістерді ... ... ... ... ... ... ... секторды
несиелеудің жаңа құралдарын да ұсынуда, мысалы авиациялық лизинг. ... ... ... ... ету үшін ... ... арттыруға бағытталған күрделі әдістер қолдану керек:
- инновациялық ... іске ... ... жедел қарыз
сомаларын қысқарту немесе мүлдем жою;
- отандық кәсіпорындардың инновациялық жобаларын несиелеуші коммерциялық
банктердің міндетті резерв ... 50% ... ... ... ... несиелерді өз мерзімінде қайтаруға
кепілдік беру. Оны Ұлттық банктің белгілі ... ... ... ... асыру;
- инновациялық процестерді несиелеу мақсатында Ұлттық ... ... ... төмен пайыз ставкаларымен беру.
Инновациялық қызметтің барлық кезеңдерін ... ... ... салу ... ... ... ... Еліміздегі
инновациялық қызмет саласын дамыту үшін ... ... ... ... оны ... алу ... қатар инновациялық қызметте лизингтің алатын орны ... - ... ... және қаржылық институт-тардың байланысу
формасы. Ол ... ... ... және кіші және ... ... әдісі болатын лизинг ретінде уақытша бос немесе
тартылған қаржыларды инвестициялауға ... ... ... болады.
Лизингтің дамуына байланысты «жаңа» ... ... ол ... жеке ... құқы мен оны қолдану мүмкіндігінен ажыратуын
қарастыра бастағанын түсіндіреді.
Осы теорияға сүйене отырып, ... ... ... - көп ... ... ... ... тұтынушылар «жол қағидасын», ал банктер
клиенттің алдынғы нәтижелеріне қарап несие беруге жақын ... ... орай ... ... ... нарығының инфрақұры-лымы толық
қалыптаспаған, лизингтік қызмет ... ... бар ... ... ... ... ... негізгі қатысушылары -
банктер лизингтік келісім агенттеріне қызмет етуге мүмкіндігі жоқ.
Қазақстанда ... ... ... орны мен ... ... беруге маңызды болып табылады. Инновациялық ... мен ... ... ... ... ... ... ала
отырып, лизингтік келісімдерді әртүрлі көздерден қаржыландыруды қолдану
керек. Жаңа өнімді өндіруші үшін лизинг тауарды ... ... ... ... ... ... ... асырудың қиындықтары қатысушы-лардың
тәжірибесінің болмауына, ... ... ... ... ... Инновациялық жобалардың көбі кіші және орта кәсіпорындарда жүзеге
асады. Себебі көптеген ірі ескі ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі қолайсыз жағдайларды
болдырмайтын негізгі бір жолы-сақтандыру ... ... ... ... ... екі ... ... құралы бар: құрылған
жаңалықтар және техника-технологиялық база. Сондай-ақ олар ... ... ғана ... ... құралдар мен кәсіпкерлік қызығушылық-
тарды қорғауды ұйымдастырады.
Инновациялық қызмет субъектілері мен олардың материалдық құндылықтары
әртүрлі қауіптерге төнуде. Олар ... ... ... кедергі
жасайды. Инновациялық салаға әсер ететін қауіптің бәрін есепке алып ... ... ... қызметті іске асыру процесінде келесідей сақтандыру
түрлерін бөліп қарастыруға болады:
- өз қызметін атқару ... ... зиян ... үшін жұмыс
берушілердің жауапкершілігін сақтандыру;
- тұтынушыларға ... зиян ... үшін ... сақтандыру;
- қоршаған ортаны ластағаны үшін ... ... өз ... орындамағаны үшін жауапкерлікті сақтандыру.
Инновациялық кәсіпкерлікті дамыту көптеген шығындарға алып келуі мүмкін.
Өйткені инновация ол әрқашанда жаңа бастама, жаңа идея. Одан ... ... ... ... ... нақты тәжірибеде тәуекелді әртараптандыру
қажет. Сондықтан кәсіпкерліктің инновациялық түрлерін қаржыландыруда және
қорландыруда мемлекеттік және жеке қаржылық мүмкіндіктерді ... ... ... ... деңгейін төмендету тетіктерін жетілдіру
қажет.
Кәсіпкерліктің ... ... ... венчурлік,
концессиялық, лизингтік және ... ... ... ... ... жалпы инновациялық кәсіпкерліктің қарқынды
дамуына қозғаушы күш ... әсер ... ... ... бұл ... ... ұлттық инновациялық жүйені ... ... ... ... ... үшін ... ... қолданбалы ғылыми
зерттемелерді қаржыландыру әдісін және оны ... ... ... және орта кәсіпкерлікті дамытудың нәтижесінде ұсақ және ... ... ... ... ... және қызметтермен толтыру,
жергілікті шикізат ресурстары мен өндіріс қалдықтарын кеңінен ... ... ... ... және халықты жұмыспен қамту мақсатында
қосымша еңбек салаларын және жұмыс орындарын көбейту ... тез ... ... ... ... ... елеулі белең алған кезеңде
кәсіпкерліктің қосымша ... ... және ... ... ... ... оның ... мен артықшылығын елеулі дәрежеде арттырады.
Инновациялық кәсіпкерлік ... ... ... ... ... орындарын құру және осының негізінде халықты мүмкіндігінше
толық жұмыспен қамтамасыз ету ... және оның ... ... ... ... ... ... азайтады.
Қазақстанның алдында нарық нысандарының өзара тауарлар мен қызметтерді
өндірудегі бәсекелестікті қолдап және дамыту міндетімен ... ... ... ... саласындағы әлемдік бәсекелестіктің толыққанды
қатысушыларына айналу үшін білім экономикасын дамытуға ... ... ... міндеті тұр.
3 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ КӘСІПОРЫНДАРЫНЫҢ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТІН
ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 ... ... ... ... ... және ... ... бәсекеге қабілетін арттыруда ғылым жетістігін пайдалану
жақсарады, менеджмент және маркетингтік зерттеулер, өнімді стандарттау ... және т.б. ... ... ... ... шаралары
қабылданады. Инвестициялық және инновациялық жобаларды мемлекеттің қаржы
ресурстарының қатысуымен ... үшін ... ... іріктеу
рәсімдері өзінің мақсатқа сәйкестігі мен ашықтығына ие болады. Қазіргі
заманғы және дамыған ... және ... ... ... ... ... ғалым, инженер, техник кадрлар мен
жұмысшы кадрларын даярлаудың ... ... құру ... ... ... ... ... алмасу үшін Қазақстанның
тартымдылық ... ... ... ... ... экономикалық өсудің даму орталықтары
және «нүктелері» анықталған, оның ... ... ... ... көмірсутекті, пропан-бутан газын тасымал-дау бойынша теміржол
терминалы құрылысының ... және ... ... ... ... ... және ... сортты тұзды өңдеу бойынша зауыттардың құрылысы жүзеге
асырылуда, Шиелі ауданы бойынша ванадий ... ... үшін ... ... ... ... қиыршық тас өндірісін ашу, концентраттағы
уран өндіру және шығару жоспарлануда, Жаңақорған ауданы ... уран ... ... ... және ... ... бойынша байыту фабрикасының
құрылысы, «Қорасан-1» кенішінде уран ... ... ... ... ... ... ... жобасын жүзеге асыру жоспарлануда, Арал ауданы
бойынша балық өңдеу жобасын жүзеге асыру басталды және жоғарғы ... ... және ... ... ... жаңарту жоспарлануда.
Осының бірі ретінде индустриялық-инновациялық жобалардың бірі
«Қызылқия» және ... кен ... ... және ... ... жүйесінің
құрылысы жобасын жүзеге асыру қарастырылып отыр. Аталған жобаның ... кені мен ... кені ... ... келіп түсіп
жиналған газды жинау және орналастыру болып табылады.
Инвестициялық жоба ... екі ... ... Біріншіден,
белгілі бір нәтижеге қол жеткізуді қамтамасыз ететін кәсіпшілік шаралары
болса, ал екіншіден – ... бір ... ... ... ... және қаржылық есеп құжаттарының жүйесі. Өндірістік
объектілерді жобалау ... ... ... ... құрылысын игеру
кешені негізгі 2 топқа бөлінеді: жоба алдындағы, жобалық ... жоба ... ... ... және ... ... Кез-келген инвестициялық жобаны талдауда қаржылық-экономикалық
өміршеңдігін бағалау, тәуекелдік пен ... ... ... ... ... бағалау жүргізіледі.
Берілген жоба оны жүзеге асыру барысында сатылатын ... ... мен ... және ... ... ... сонымен қатар, табысқа
салынатын салық пайызын анықтау үшін қажет. Баға ... ... ... үшін бірдей болады деп жоспарланған. Ол газды өңдеу ... ... ... ... ететін мөлшерге немесе қарастырылып
отырған жобаға сәйкес әр пайдаланушының есептік ... ең ... ... ... ... ... ... «Петро Қазақстан Құмкөл Ресорсиз» АҚ-ның ілеспе газды пайдалану (ІГП)
экономикалық тиімділігін есептеу;
- «Арысқұм» ... газ ... ... тиімділігін есептеу.
Техникалық тапсырмаларға сәйкес жобаның экономикалық ... 20 ... ... ... ... ... жылы 2010 жыл ... ал 2010
жылдың ΙV кварталы өнімді өндіруді жүзеге ... ... ... ... ... құн ... ... көмірсутек шикізатын сатудың
жыл сайынғы жалпы табысын мына төмендегілер бойынша анықтайды: а) ... б) ... ... ... ... жоба ... ... салымды қажет етеді.
Мұнай өндіру кезеңі 15 жылдан астам уақытқа созылатын мұндай масштабты жоба
үшін ең бастысы әрі ... әрі ... ... құрылғылардан көрі, сапасы
жоғары сенімді құрылғылар орнатқан тиімді. Бұл ... ... ... ... ... жиі ... элементтеріне қатысты, себебі
бұзылған элементсіз құрылғы жұмысын жалғастыра алмай ... ... ... алдыруға уақыт кетеді.
Сондықтан сатып алынатын құрылғыны таңдағанда оның ... ... ... ... сәйкестілігіне көз жеткізу ... ... ... ... келу ... ... ала отырып, кәсіпорындар
жабдықтаушыларды конкурс бойынша анықтап алулары қажет. ... ... ... ... ТМД ... күтіледі.
Салым салу есебі келесі бағыттар бойынша жүргізіледі:
- газды өңдеуді жүргізу
- газды өңдеуші электростанция
- газды бөлу ... ... - Жоба ... ... нормативтерінің есебі
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... |80 |
| ... ... |20 |
| ... ... ... |5 |
| ... ... |33 |
| ... май ... |19.1 |
| ... ... ... ... |584400 |
| ... ... ... |146100 |
| ... ... бағасы |тенге/т |438300 |
| ... ... ... |47482,5 |
| ... май ... ... |102270 |
| ... ... ... ... |мың ... |11688 ... | | |
| ... ... және басқарушылық |мың тг/жыл |5844 ... ... ... | | |
| ... 1 ... 1 ... |тенге |672060 ... қоры | | |
| ... ... 1 ... 1 ... |730500 ... еңбекақы қоры | | |
| ... және ... ... |% |0.5 - 2% ... ... | | |
| ... ... ... |% |1 |
| ... ... ... қоры |% |5 |
| ... ... ... ... |% |2.0 |
| ... ... ... |% |85.0 ... сақтандыру қорына аударымдар|% |10 ... ... ... |% |20 ... газ ... ... |9642,6 |
| ... ... ... |11688 |
- ... ... ... ... ... тағы ... ... экономикалық тиімділігін бағалау келесі ... ... ... :
- таза ... ... ағымдар;
- таза кіріс нормасы (NPV) – 10%;
- табыстың ішкі нормасы (IRR) – ... ... ... ... ... ... тәуекелдік;
- үлестік көрсеткіштер.
Ақша қаражаттарының ағымы таза табыс аумағында есептелген, онда ... ... ... реинвестициялық бөлігі кірістіріліп,
ал салымдық шығындар есептелмеген.
10 кесте - Ақша ... ... | ... ... ... |Ақша |коэф. 10%|NPV (10%) |15% |NPV (15%) |
| ... | | | | ... ... ... |0,870 ... ... |1479174,8|0,826 |1221798,3 |0,756 ... ... ... |383727,6 |0,658 ... ... ... ... |0,572 ... ... ... |475805,37 |0,497 |380797,53 |
|2015 ... ... |0,432 ... ... ... |0,513 ... |0,376 ... |
|2017 |758580,42|0,467 ... |0,327 ... ... ... ... |0,284 ... ... ... ... |0,247 ... ... ... |219977,65 |0,215 ... ... ... ... |0,187 ... ... |609938,28|0,290 |176882,14 |0,163 ... ... ... |150292,8 |0,141 |80575,231 ... ... ... |0,123 ... ... |468601,14|0,218 |102155,04 |0,107 ... ... ... ... |0,093 ... ... ... |73997,312 |0,081 ... ... ... ... |0,070 ... ... |314684,79|0,149 |46888,033 |0,061 ... ... ... |35417,488 |0,053 ... ... ... ...... ... ішкі ... (IRR) ... ақша ... ... ... қатар, инвестициялық салымдарды дисконттау есебі жүргізілген.
Осы болжамдар үшін пайдаланылатын ... ... ... ... ... болып келеді. Олар:
- өнім бағасы
- өндіру қуаты
-капитал салымдары
-операциялық шығындар
Осы ... ... 20%-ға ... немесе
төмендеткендегі кірістің ішкі нормасына ... ... ... ... ... ... пайдаланылған:
- құрғақ газ бағасы - вариант бойынша есептерге сәйкес
- қапитал салымдары – нақты
- операциялық шығындар – нақты.
11 кесте - ... ...... ... ... ... | Жоба |
| ... |мәліметтері |
|Жобалық кезең | |20 ... ... газ ... ... |2298,5 ... өткізуден түсетін табыс ... |37986 ... ... ... ... ... |тенге |1592,49 |
|құны | | ... ... | |13,6 ... ... |мың м3, |5,9 |
| ... | ... ... ... |2727687 ... ішкі нормасы |% |15,0 ... ... ... |8 ... таза ... ... ... |
Көріп отырғанымыздай, жоба капитал салымдарына ... ... ... салу ... 20%-ға ... 26,4% мөлшерле-месі бойынша
кірістің ішкі нормасы 33%-ға жоғарлайды. Сонымен қатар, жоба ... ... да ... зор ... айта ... жөн ... талдау нәтижелері бойынша келесі қорытынды жасауға болады:
1. Кірістің ішкі нормасы үшін жобаның негізгі ... ... ... бөлу ... ... қолданылатын халықаралық
стандарттар мен жалпы ... ... ... Жоба ірі ... инвестицияны қажет етеді.
3. Өнімнің 1 тоннасына кететін үлесті капиталдық және эксплуата-циялық
шығындар ... ... ... және ... ... ... ... Инвестицияның өтелу мерзімі 8 жылға есептелген.
5. Жобаға салынатын инвестиция жергілікті экономикаға тиімді болады және
қосымша жұмыс орындары пайда болады.
6. Жобаны жүзеге ... кен ... ... ... ... ... ... ие болады.
7. Жоба сезімтал экономикалық ... ... ... ... «Петро Қазақстан Құмкөл Ресорсиз» АҚ-ы 20 жыл көлемінде Қызылорда
қаласын 2 миллиард кубометрден астам құрғақ газбен қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... Қазақстанның
бәсекелестік қабілеттілігін қалыптастыру, экономиканы әртараптандыру, өз
кезегінде ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етумен қатар, «Қазақстан-2050»
Стратегиясына сәйкес дамыған 30 елдің қатарынан ... ... ... ... ... ... экономикада бәсекелестікті
жоғарылату стратегиясы
Соңғы жылдардағы тәжірибеден ... ... ... ... көшуіне байланысты бәсекенің қоғамның экономикалық өмірінде ролі
елеулі түрде өсіп отырғанын көреміз. ... жаңа ... ... пайда болуы, капитал нарығының қалыптасуы, қазақстандық нарыққа
компанияларының енуі – ... да ... ... ... ... ... етудің тиімді нысандарының дамуы үшін жағдайлар жасап,
тұтынушыға қажетті өнім түрлері өндірісін ... ... ... ... ... ... ... субъектілерінің
өнімі, тауар, қызмет көрсетулер нарығындағы бәсекелестігі, ... ... ... ... ... табылады. Қазақстанның
заңдарына сәйкес, ...... ... өз ... ... ... тиісті тауар нарығындағы тауарлар (жұмыстар, көрсетілетін
қызметтер айналысының ... ... ... ... ... ықпал
ету мүмкіндігі тиімді шектейтін және ... ... ... ... ... ... ынталандыратын жарыстастығы.
Бәсеке мен бәсекеге қабілеттілік бәсекелестік ортамен тығыз байланыстырып
қарауға тиісті ... ... ... ... табылады. Бәсекеге
қабілетті өнім өндіру, оны өткізу – ... ... ... ... ... ... ... әлеуетін тиімді
пайдалана алу қабілеті.
Басқаша сөзбен ... ... ... ... ... мен ... жұмыстарының нәтижелері (ішкі ортасының жай-күйі)
және де оның сыртқы факторлар өзгерістеріне жауап бере алатын мүмкіндігі.
Жеке бір тауар ... ... ... ... ...... алушының нақты бір қажеттілігін қанағаттандыруды қамтамасыз ететін
құндылық қасиеттері деп түсінеміз. Егер оның ... және ... ... оны ... ... тауарлар айырбасының кең ұсынысында
лайықты ақшаға табысты айырбасталуына мүмкіндік ... ... ... ... деп ... ... ... бәсекеге қабілетті деп
нарықта еш ұқсастығы жоқ жаңа ... ... айта ... ... бәсекеге
қабілеттілігі тұтынушы үшін ерекше қызығушылық тудырған ... ... ... ... ... ... ... сатып алу және оны
тұтынумен байланысты шығындардан тұратын болғандықтан, ... ең ... ... ... ... ... пайдаланған барлық уақыт ішінде ең
төменгі бағасы болатын тауар бәсекеге қабілетті болып танылады.
Кез ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін
нақты нарық жағдайы мен ... ... ... ... ... арқылы ғана анықтай аламыз. Сонымен қатар, әрбір
сатып алушының өз қажеттіліктерін қанағаттан-дырудың жеке ... ... ... болғандықтан, бәсекеге қабілеттілік те жеке нарыққа ие
бола алады.
Бәсекеге зерттеу жүргізу қажеттілігі мен ... тек ... ... ... маркетинг бөлімдері басшылары ғана емес, сонымен қатар
қазіргі заманғы зерттеуші ... ... да ... қызығушылық бар
екендігін ғылыми еңбектерінен ... ... ... ... зерттеу
тақырыбы етіп алған ғалымдардың ішінде біздің ... аты ... ... ... ... ... ... М.Портер өзінің әлемдік
бәсеке туралы еңбектерінде бәсеке нарық ... сала ... және ... ... жан-жақты түсінуге негізделуі тиіс деген.
Өнім түрлері, кәсіпорындар мен бірлестіктер, ... ... ... ... ... этномәдени) бәсекелестік күрес субъектілері
бола алады. Осы ... ... ... не ... бәсекелестік орта деп
айтуға болады. Әрине, бұндай аумақтың, не салалардың әртүрлілігі сәйкесінше
бәсекелестік ... да ... ... Сала ... ... қызмет сферасында бәсекеге қабілеттілікке қол жеткізіп жатады деген
сұраққа жауапты М.Портер ұсынған жергілікті ... ... ... ... ... төрт қасиеттерден табамыз. ... ... ... ... 4 ... ... классифика-
циялауды ұсынады.
Факторлық шарттар (ресурстық факторлар), яғни берілген салада сәтті,
бәсеке үшін ... ... ... ... Компаниялар өнімділіктің
жоғары деңгейін қамтамасыз етуі үшін ... осы ... ... және ... ... қол жетімділік болуы керек. Бәсекелік
артықшылықты қалыптастырудағы факторлардың маңызын анықтау үшін, алдымен
осы ... ... ... олар қандай роль атқаратынын анықтап алу
керек. Олар:
Адам ресурстары, белгілі бір саладағы ... ... ... ... жұмыс
күшінің саны, құны. Жақсы даярланған мамандардың ... ... қол ... ... ... ... яғни жер, су, ... қазбалардың, орман
ресурстарының, балық аулау жерлерінен ... да ... ... ... қол ... ... ... климаттық жағдайы да оның мөлшері мен
жағрафиялық орналасуы секілді физикалық ресурс болып табылады.
Білім ресурсы, яғни тауар мен қызмет көрсетулерге әсер ... ... және ... ... ... Білімдер қоры
университеттерде, мемлекеттік ғылыми–зерттеу институттарында, жеке ... ... ... ... ... және ... ... да көздерде болады.
Ақша ресурстары. Бұл өнеркәсіпті қаржыландыруға жұмсалуы ... ... мен ... ... ... ... жоқтығы бәсекеге
қабілеттіліктің болмауына алып келеді. Оған елдің транспорттық жүйесі,
байланыс жүйесі, пошталық ... ел ... мен ... ... ... ... банкке аудару, денсаулық сақтау жүйесі т.б. жатады.
Сонымен қатар, өмір ... мен ... тұру мен ... ... ... ... ... үй қоры мен мәдениет мекемелері де жатады.
Сұраныс шарттары берілген саланың өнімі немесе ... ... ... ... табиғаты. Ішкі нарықтағы сұраныстың – ішкі клиенттердің
(отандық тұтынушылардың), ... ... ... және ... ... қажеттіліктері және олардың сатып алушылық әрекеттері елдің
ішінде фирмаларды тұтынушылық қасиеттерге сай сапа ... ... ... ... ... ... жаңа мүмкіндіктерін ойлап табуын, сатып
алушылардың ағымдағы қажеттіліктерін түсініп, қандай да бір ... ... сол елде ... ... да бұрын пайда болатын болса,
берілген елдің фирмалары артықшылыққа ие болатын ... ... ... ... ... ... отырады. Кәсіпорындар осы
қажеттіліктерді қалай анықтап-біліп, оларды ... және ... оны ... ... ... сол ... құрылымын анықтайды. Өнімнің ... оның ... ... және ... ... ... барлығы да ішкі ... ... ... арқасында
кәсіпорындардың заманауи технологияларды пайдаланып, жоғары ... ие ... ... ... болып табылады. Демек, осы елдің
сатып ... ... және ... мен ... ... талап
қоятын болса, елдің фирмалары жоғары артықшылыққа ие ... ... ... ... Төрт ... аспектілер
арасындағы ішкі бәсекенің интенсивтілігі әлемдік нарықта жетістікке жету
үшін ең маңыздысы ... ... Ішкі ... ... ... ... нарықта өте көп қиыншылыққа тап ... ... ... Ішкі ... ... ... бірі – жоғары
технологиялық деңгейде бәсекеге түсуге және өнімділікті арттыруға ... ... ... инвестициялық климаттың болуы.
Кәсіпорын стратегиясы, оның бәсекелестері, яғни ішкі нарықтағы бәсекенің
жай-күйімен байланысты фирманың қалай құрылатындығы, ... Әр елде ... ... құрылып, әртүрлі стратегиялар
мен мақсаттар анықталады. Ұлттық ерекшеліктер фирмаларды басқару нысаны мен
бәсекенің ... да әсер ... ... ... бойы ... басқару
жүйесіне назар аударып, 80 жылдары жапондықты зерттей ... ... ... да бір ... ... сәйкес келмейді.
Бұл «ромб» – компонентері өзара тығыз байланыстағы жүйе болып табылады,
яғни әр детерминант басқаларына әсер ... Егер ... ... ... ... ... ... болуы бәсекелік артықшылық бермейді. Бір
детерминанттағы артықшылықтар басқаларындағы артықшылықты күшейте алады.
Барлық детерминанттарды ... ... ... ... қабілеттілікке
қол жеткізу мүмкін емес. Осыны назарға ала отырып, саланың әрбір кәсіпорыны
елдегі макро және микроэкономикалық жағдайды ... ... ... ... яғни ... ұзақ ... ... қамтамасыз
ететін қажетті бәсекелік статусқа ие болу үшін үнемі өзінің ... ... ... ұстап отыруы қажет.
2050 жылы Қазақстан бизнес-ахуалы ең қолайлы деген 30 ... ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілеттілікті
қалыптастырып, жетілдіруде мемлекет пен оның заңдарына шешуші роль тиесілі
болуы ... ... ... ... ... жалпы тарихи дамудағы ерекшеліктер – барлығы ... ... ... мемлекет жалпы ұлттық қызығушылық мақсатында
қоғамда ауыл шаруашылық еңбекке және ауылда тұратын азаматтарға ... ... ... ... ... ... ... кетуін азайту,
кәсіби білікті мамандар мен ... ... ... ... ... және ... өмір сүру салтына позитивті қатынас пен көзқарас
қалыптастыру бойынша ... ... ... іске ... дұрыс.
Қазақстан шағын және орта кәсіпкерлік секторында ... ... ... ... ... ... Бұл стратегиялар экономикалық тұрақтылық пен дамуды
қамтамасыз ететін бірнеше кәсіпорындардың біріккен қызметіне бағытталған,
белгілі ... ... ... ... өзара ынтымақтастықпен
анықталады.
Осы базада өнеркәсібі дамыған және ... ... ... және
кластерлер қалыптасуда. Кластер ұғымы кәсіпорындар кешені (өнеркәсіп
компаниялары, ... ... ... ... мемлекеттік басқару
органдары, кәсіподақтар, қоғамдық ұйымдар және ... ... ... арнайы жеткізіп берушілер, негізгі өнім өндірушілер
және тұтынушылар технологиялық тізбекпен байланысқан.
Мұнда кластерлер ішінде кәсіпорындар (фирмалар) ... ... ... ... қажет, яғни компаниялар және институттар арасындағы
қолдауды ... ... ... қоғамдық ұйымдар,
сауда–өндірістік палаталар, ... ... ... секторлар
құрылымдары (жергілікті билік органдары, салықтық ұжымдар, басқа реттеуші
құрылымдар) мен жеке меншік бизнес арасындағы кооперация мәселелерін ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Корпоративтік бірлестіктер теориясы жеткілікті түрде дамыған, ... ... ... ... жылдарда ғана дами бастаған. Мұнда кластердің
әлеуметтік құрылымы ерекше ... ие ... ... ... ... ... жақсаруы экономиканың даму жолындағы
нақты қадамдарға ... және ... ... ... ... ... ... кіреді. Кластердің даму маңыздылығына мән
беру келесі фактіден көруге болады, АҚШ Ұлттық губернаторлар ... ... ... ... ... ресурстар қаржыларының
қолжетімділігін қамтамасыз ету; техникалық ... ... ... ... ... лицензиялау және тіркеуді жеңілдету, ... ... ... ... университеттеріндегі интеллектуалдық
капиталды құру; салық салудың ыңғайлы жүйесін енгізу; кәсіпкерлерді
оқытудың ... ... ... сіңірген еңбегін қоғамның
бағалауына қамтамасыз ету және т.б., негізі ... ... және ... ... ... ... ... кластері кәсіпкерліктің дамуында бірнеше
себептермен ... ... ие. ... ол фирманың мамандануында жоғары
деңгейге жетуіне мүмкіндік ... Бұл ... жаңа ... құруға,
нақты өнеркәсіп кеңістігінде қызмет жасауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... тік ... ... ... құрылымына жаңа фирмалардың енуін жеңілдетеді. Кластерлік құрылымдарда
капиталға қолжетімділігі жеңілдетеді. Көптеген фирмалардың жақын орналасуы
идеялардың ... ... және ... ... ... ... инновациялық-өнеркәсіптік кластерлер – жаңа ойлардың таралу
жүйесінің тұрақты болуын көздейді. Олар біріккен ... ... ... ... қосымша ішкі мамандануды ... ... ... қосымша бәсекелестікке ие болады. Кәсіпорын кластерлері қосымша
нақты артықшылықтардың мүмкіндіктері есебінен ішкі мамандандыруды және
стандарттауды ... ... жаңа ... ... ... ... ... маңызды ерекшеліктері шағын ... ... ... инновациялық «өсу нүктесі» деп аталуын
қалыптастыруға мүмкіндігі ... ... ... ... әлі де ... анықталған болып отыр,
өйткені осы жағдайларда өнеркәсіптік кәсіпорындардың ... ... ... бар. Олар көп ... ... жеке ... тік бағыт бойынша интегралданған, алайда ... ... ... қажет болып табылады; кейде олар өздерінің табиғи
инфрақұрылымын, жеке мектептерін, сондай–ақ басқа да ... ... ... мен ... тәуелді болады. Дамыған экономикалық жүйе
жағдайларында әрекет ететін салыстырмалы ... ... ... ... яғни кластер құрылымына еңбегін жеке арал ... ... ... ... ... ... аясын
табысты кеңейту мен тереңдетуде әлемдік экономиканың даму ... ... ... ... ... елдер бәсеке принциптерін дамыта
отырып, ... ... көп ... ... Егер ... ... осы ... салалық мүдделермен шектелмесе, онда осы саладағы
ынтымақтастықты жаңа деңгейде – кластер деңгейінде кеңейту байқалады.
Кластерлердің артықшылықтары ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар; ақпараттарға қолжетімділігі; өзара
толықтырушылық; қоғамдық ... мен ... ... жаңа ... артықшылықтары.
Сонымен, кластер – өндіріс ... ... ... ... болып табылады.
XX ғасырдың соңы мен XXI ... ... ... ... ... үшін ... ... кеңістігінде ірі компаниялардың,
корпорациялардың, холдингтердің пайда болуымен сипатталады.
Жаңа кәсіпкерлік өнеркәсіптерінде ... ... ... технологиялық тізбектері болады, әрі ... ... ... ... ... ... туындатады.
Осындай бизнес–топтар аймақтық және аймақ аралық кластерлер ұйымдастыру
үшін ... ... ... ... ... ... де, көлденеңінен де жүріп отырады.
Біріншіден, білімді кадрлармен тығыз ... ... ... білім
және ғылым арасында мықты қарым–қатынас орнату керек.
Екіншіден, ірі капиталды жергілікті өндіріске қызықтыру керек.
Өмірге бейімделген және ... ... ... қатысқан әртүрлі
топтар қарастырылды: билік басшылар, бизнес, университет, ғылыми зерттеу
орталықтары және т.б. Бұл ... ... ең ... ... ... ... тудыратын бәсекелестікті жоғарылату.
Негізгі көрсеткіштер болып, заңды көрсеткіштер кластерінің дамуы. Екінші
бағыт – инфрақұрылымның өзгеруі. Тағы бір ...... ... ... ... ... ... жабылған мемлекеттік ірі
компаниялардың бағытталмауы.
Сонымен бұл, жобаның ... ... ... ... және ... ... ... бар болуына байланысты
жүзеге асырылады.
Таңдамалы қатарындағы үздік ... ... ... ... дамуына байланысты шекарадағы экономиканың дамыған
ойы жақсы нәтижеге әкеледі.
Бұған қарамастан, кластерлі мекемелердің экономикалық технология-сының
жоғарылауына Қазақстан ... ... ... ... ... ... бір ... мәселелерді пайда болдырған.
Қазіргі уақытта ... ең ... ... ... ... ... әдістемелік спецификасының практикалық жұмыстың кластерлі
негіздемелі жоспары, әр ... ... ... ішкі істер кестесінің
әсерлілігі жоқтығынан кластерлік жоспардың пайда болуы.
Кластерлердің ... болу ... ... ... ... байланысты және олардың жүйелік сипатының көрінісі
болып табылады. Бір бәсекеге қабілетті сала ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін жасауға көмектеседі.
Мұндай сала көбінесе өзі тауарлар мен ... аса ... ... ... ... ... саланың елде бар болуы жабдықтаушы саланың бәсекеге
қабілеттілігінің өсуін анықтаушы ... ... ... ... ... ... да елде ... қабілетті тұтынушы салалардың
дамуына мүмкіндік туғызады. Олар екіншілерін ... ... ... ... ... ... ... жаңа
өндірушілерді туындатады. Кластер қалыптасқан кезде оның құрамындағы барлық
өндірістер бір–біріне ... ... ... ... Тиімділік, пайда
байланысының барлық бағыттары бойынша тарайды. Бір саладағы ... ... ... ... ... соның арқасында қосылған
құн тізбесін өсіре түседі.
Салалардың толып жатқан кластерлерінің болуы – ішкі бәсекелестер тобы
бар жерде ... ... ... тездетеді. Өзара байланысты салалар
кластерінің барлық ... ... ... та ... ... ... адам ресурстарына инвестициялар
жасайды, бұл өз кезегінде жаңа фирма-лардың жаппай пайда болуына ... ... ... ... 2012 жылы 25 ... ... енгізілген нысандарды іске қосуға арналған
жалпыұлттық телекөпірге қатыса отырып, ... ... ... таяу ... ел ... дамуының үшбірлікті міндеті
болып есептелетініне тоқталды.
Оны іске асырудың негізгі құралы кластерлік тәсіл болуы тиіс. ... ... ... ... жаңа ... - ... белсенді
қалыптастыру жұмыстары басталды. Өсімнің ... ... ... емес, ал инновациялық және білім ... ... ... және ... ... ... ... бизнес, университеттер мен мемлекет арасындағы ... ... ... ... ... Осындай «үштік байланысты»
Қазақстанда да қалыптастыру ... ... ... жүйе бұл ... ... ... ... дамуды жаңаша ұйымдастыруды ресімдеу
талап етілуде, - деді Қазақстан Президенті.
Мемлекет басшысы кластерлік дамудың және ... жаңа ... ... ... бар ... ... жүзеге асыру қажеттігін атап
өтті. Олардың арасында: материал жүргізу, туризм мен демалыс, ... мен ... ... энергетика, мұнай мен газ өндіру,
өмір ... ... ... компьютерлік технология мен дизайн,
логистика болуы тиіс.
Сонымен бірге, екі ... ... ... - ... мен ... ... паркін дамытуды жалғастыру
қажет. Бұл екі кластер де ... ... ... Инновациялық технологиялар
паркі бір жылда 18 жаңа компанияны тартты және тек өткен жыл ішінде ғана
жалпы ... 2 ... ... ... төледі. Сондай-ақ алдағы уақытта
Астанада өтетін ... ... ... дамуға қуатты серпін беруі
тиіс. Оған ... ... ... ... ... баламалы
энергетиканы дамытудың перспективалы моделін қалыптастыру қажет. ... ... ... ... Жол ... нақты әзірлеу керектігін ... ... ... ... ... мақсатында Үкіметке 2013
жылдың бірінші жартыжылдығында ... ... ... ... ... ... экономикасының қазіргі жағдайын және дамыған ... ... ... ... бәсекеге қабілетті және Қазакстан
экономикасының одан әрі тұрақты дамуына әсер ететін тауар ... ... ... ... және ... ... ... ЖІӨ нығайту әдісі ретінде инновациялық экономиканы қалыптастыру
керек.
Қазіргі танда өзінің тауарларымен халықаралық нарыққа шығу үшін біздің
өнеркәсібіміз қатаң бәсекелестік ... ... ... алуы ... ... шикізат пен материалдарды қайта өңдеумен байланысты салаларды дамытуға
күш жұмсау керек, өндірістік инфрақұрылым мен ақпараттық ... және ... жеке ... тарту үшін қолайлы жағдайлар
қалыптастыру қажет. Дамыған азиялық елдердің (Жапония, Оңтүстік Корея,
Малайзия, Қытай) тәжірибелерін ... ... ... ... ... ... ... нарықта беделді болуға ұмтылған.
Бірақ, барлық жағдайларда индустриялық-инновациялық даму процесінің мәнін
ашатын ортақ сәттер болған.
Анау ... ... ... ... саясаттың қандай да бір
ерекшелігі ... оның ... ... екі ... дәрежеге
келтірілген: мемлекет тарапынан өнеркәсіпті реттеу; ... ... ... жатқан жағдайды дұрыс сезінуі қажет. Осыған
байланысты ... ... рөлі не ... не ... ... ... жоспарлаудың және мемлекеттік тиімді жүйесінің
арқасында азиялық елдер кәсіптік саланы жаңарту және ... ... ... ... алды. Азиялық елдердің тәжірибесі көрсеткендей,
олардың, стратегиясы импорталмастыруға және экспортқа бағытталған ... ... Оның ... сипаты болып жеке және мемлекеттік
салалардың өзара байланыстары табылды
Зерттеу ... ... ... экономикасының
салаларында сақталып отырған қолайсыз ... ... мен ... ... ... төмен инвестициялық мүмкіндіктері.
Экономикадағы инновациялық қызметті белсендіруге қажетті ... ... ... ... инновациялық қызмет – индустриалды-инновациялық
дамыту мемлекеттік жобасын сәтті іске ... ... ... ... ... ... негізгі құрамдас бөліктеріне
зерттеулер мен әзірлемелерді ұйымдастыруға, ... ... ... және ... ... ... жұмсайтын ірі компаниялар;
өзіндік қаржыландыру түрлері бар шағын инновациялық бизнес пен қызмет
көрсету ұйымдары; заңнамалық ... мен ... ... ... ... инновациялық жүйеге кері байланыс пен жаңа өнімге
сұранысты қалыптастыратын инновациялар нарығы жатуға тиіс.
Қазақстанда ... ... база мен ... білікті ғылыми
мамандардың бар болуына қарамастан, ... ... ... табу мен ... процесін мемлекеттік реттеу мен басқару деңгейінің
күрт төмендеуінен, қаржыландыру көздерінің жоқтығынан және ... ... ... ... ... ... ... инновациялық әлеуетті қалыптастырудың басым
бағыттарының бірі, әрі маңызды міндеті ғылыми-зерттеу және тәжірибелі-
конструкторлық ... ... ... қаржыландыру болып табылады.
Мұндай жұмыстар, негізінен ... ... ...... ... өңірлік қаржылардан, ауыл шаруашылығы кәсіпорындары
мен ғылыми мекемелердің меншікті қаражатынан қаржыландырылуға тиіс.
Сол себептен, мемлекет, ... ... ... ... және ақылға негізделген ұдайы өндіріс тетігін қолдауға; ауыл
шаруашылығы өнімдерінің тиімділігі мен бәсекеге ... ... ... ... ... ... уақытылы патенттеу
жұмыстарының ұйымдастырылуын ... ... ... ендірілуін ынталандыруға баса мән беру керек. Неге десек,
жаһандану кезеңінде бәсекеге ... ... ету үшін ... қомақты қаржының құйылуын талап ететін, ... ... ... ... ... ... ... келгенде, әзірге Қазақстан Республикасында және оның жекелеген
өңірлерінде ... даму ... ... ... ... ... ... Сондықтан, бүгінгі жағдайда ғылым мен техника жетістіктерін
ендіру арқылы өндірісті ... ... ... инновациялық
потенциалды дамытып қана дағдарыстан шығуға болады. ... ... ... және ... ... ... әзірлемелер негізінде
жаңа технологияларға айналдырудың және жаңа, сапалы өнім алу мақсатында
тікелей өндірісте игеруге ... ... ... ... ... аталмыш потенциал халық шаруашылығы салаларында ғылыми
ұйымдар мен оқу ... ... ... ... ... ... өндіріске ендіруші құрылымдарды, тауар өндірушілерін қатыстыру
негізгі мақсат етілуге тиіс.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... бар екендігі мәлім. Мемлекет және аймақтар деңгейінде
оларды жою үшін ... деп ... ... кешенін жаңадан жасалған
бағдарламалар негізінде ... жөн. ... ... ... ... арқылы болашақта Қазақстан да экономикасы дамыған жарқын, озық
мемлекеттердің қатарына енуге мүмкіндігі мол ... ... ... ... – жаңа экономикалық өрлеу – ... ... ... ... ... халыққа жолдауы.
Егемен Қазақстан. – 2010ж. - 30 ... -№ 33/35. – ... ... экономического развития. - М.: Прогресс, 1982. – 454
бет;
3.Қазақстан Республикасының 2002 жылғы 13 ... ... ... ... ... ... ... дамуының 2010-
2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы. Индустрия және жаңа
технологиялар министрлігінің жеке сайты. ... – 2010 ... ... индустриально-инновационного развития Республики Казахстан на
2003 – 2015 годы.
6. Клейнер Г.Б. ... ... ... — М.: ... 2004.
7. Technology for America’s Economic Growth: A New ... to ... ... — Office of the Press Secretary, the White House, Febr.
22, 1993.
8. Черноуцан Е.М., Опыт Франции в ... ... ... ... ... Республикасында инновацияларды дамыту және технологиялық
жаңғыртуға жәрдемдесу жөніндегі 2010 - 2014 жылдарға арналған ... ... ... Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 30 қарашадағы №
1308 Қаулысы.
10. ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бәсекеге қабілеті: жағдайы,
мәселелері және даму ... ... ... ... материалдары. Астана 2005ж. – 256 б.
11. У.С.Байжомартов. Роль ... в ... ... ... ... ... ... даму
механизмін жетілдірудің өзекті мәселелері» атты Халықаралық ... ... ... ... 2010ж. – 12 ... ... ... Инновацияның теориялық негіздері мен
қолдануы. «Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық ... ... ... ... атты ... ... ... материалдары. Түркістан 2010ж. – 27 б.
13. Б.Н.Исабеков. Қазақстанда аралас экономика кезіндегі индустриалдық-
инновациялық саясат және ... ... ... шешімдер.
Түркістан. 2003ж. - 256 б.
14. Қазақстан Республикасы ... ж.ж. ... ... Астана. 2003ж.
15. С.Б.Сиязбекқызы., Д.Б.Қалтаева. Ғылыми технологиялық және инновациялық
саясаттың басым ... ... Азия ... ... ... ... мен интеграциялық болашағы. ... ... ... 2005ж. – 364 ... ... ... инновационного предпринимательства в РК.
«Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму ... ... ... атты Халықаралық ғылыми-тәжірибелік
конференцияның материалдары. Түркістан 2010ж. – 55 б.
17. А.М.Ризаходжаев, Р.Сайгаппароваа. ... ... ... ... ... Республикасының индустриалды-инновациялық
даму механизмін жетілдірудің өзекті мәселелері» атты ... ... ... ... ... 2010ж. – 114 б.
18. М.А.Орынбекова. Экономическая основа инновационного развитя малого и
среднего бизнеса. «Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму
механизмін ... ... ... атты ... ... ... материалдары. Түркістан 2010ж – 125 б.
19. Р.А. Лутфуллаева. ... ... ... в ... ... системы в центрально-азиатском союзе:
возможности и перспективы ... ... ... ... ... ... 2005ж. – 338 б.
20. Б.Н.Исабеков. Индустриалық ... ... ... ... ... ... ... Азия одағының
ұлттық экономика жүйесінің мүмкіншіліктері мен ... ... ... ... ... 2005ж. – 305 ... ... область и ее регионы. Статистический сборник.
Шымкент, 2010.
22. Мырзалиев Б.С. ... ... ... Оқу құралы. Алматы,
2014
23. М.Ж.Балапанов. ... ... ... - ... ... ... в ... рынка. Управление
региональной экономикой и подготовка специалистов: взгляд XXI ... ... ... ... ... 2003ж. –
85 б.
24. Т.С.Смағұлова. Аймақтық экономиканы басқару мәселелері. Оқу ... 2005ж. – 465 ... ... ... ... дамуының 2003-2015
жылдарға арналған стратегиясы. Қазақстан Республикасының және ... ... ... ... 2003. № ... ... Ә.Н. Өнеркәсіпті жаңаша индустрияландыру – экономикалық
жүйені қайта құрудың ... // ... ... ... сериясы. 2008.
№5 (39).
27. Қ.Мырзабекқызы. Aуыл шаруашылығындағы ... ... ... ... «Қазақстан Республикасының индустриалды-инновациялық даму
механизмін жетілдірудің өзекті мәселелері» атты Халықаралық ғылыми-
тәжірибелік конференцияның материалдары. ... 2010ж – 447 ... ... ... ... в ... Казахстан.
Алматы: Экономика. 2002г. – 200 б.
29. Л.А.Вьюн., М.К.Ускенов. ... ... ... ... ... Орталық Азия одағының ұлттық экономика ... мен ... ... Халықаралық конференцияның
материалдары. Түркістан. 2005ж. – 322 ... ... ... жаңа-экономика. Егемен Қазақстан. ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 96 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан кәсіпорындарындағы инновациялық даму стратегиясы және «Атырау - нан» ЖШС-нің инновациялық-инвестициялық жоба капитал салымдары мен экономикалық тиімділігін анықтау64 бет
Аймақ өнеркәсібін инновациялық дамыту124 бет
Денсаулық сақтау (фармация) саласын стратегиялық басқару79 бет
Жаңа өнімдерді өндіру технологияларының даму теориясы, экономикалық тиімділігі35 бет
Қазақстандағы инновациялық қызметті ұйымдастыру33 бет
2015 жылға дейінгі елді дамытудың индустриалды-инновациялық Стратегиясын жүзеге асыру9 бет
Индустриялық-инновациялық даму стратегиясын 2007-2009 жылдары iске асыру42 бет
Индустриялық–инновациялық даму қажеттілігі мен стратегияны жүзеге асыру жолдары15 бет
ОҚО-ның кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаментінің Қазақстан \Республикасына индустриалық-инновациялық 2003-2015 жж даму стратегиясы51 бет
Қазақстан Республика-сының индустриялық-инновациялық дамуының 2003-2015 жылдарға арналған мемлекеттік стратегиясы28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь