Агроөнеркәсіптік интеграцияның қазіргі ахуалы мен жетілдіру жолдары

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 3
1 ӨНДІРІС ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
6
1.1 Өндіріс тиімділігінің экономикалық мәні және маңызы ... ... ... ... .. 6
1.2 Өндірістің экономикалық тиімділігіне әсер ететін факторлар ... .. 9
1.3 Өндірістің экономикалық тиімділігін бағалау көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
2 АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ ҚАЗІРГІ АХУАЛЫН ТАҢДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 14
2.1 Агроөнеркәсіптік интеграциясыны дамытудың мәні және мінездемесі 14
2.2 Агроөнеркәсіп кешенде өндіріс тиімділігін арттыру ерекшеліктері 16
2.3 Қазақстанның АӨК мемлекеттік қолдау мәселелері мен келешекте даму бағыты 30
3 ӨНДІРІС ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДАҒЫ АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯНЫ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ 38
3.1 ОҚО агроөнеркәсіп кешенінің өндіріс тиімділігін арттыру мүмкіндіктерін талдау 38
3.2 ОҚО агроөнеркәсіп кешенін дамыту нарығының жағдайын және даму үрдістерін бағалау 50
3.3 Ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеуді дамыту мәселерін талдау 61
ҚОРЫТЫНДЫ 67
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 69
Экономикалық жүйенің өзгеруі экономиканың негізгі өндірістік субьекті-кәсіпорынның іс-әрекетіне әсер етпей қоймайды. Сонымен қоса, шаруашылық механизімінің өзгеруінің негізгі субьектісі, экономика транформациясының басты және қозғаушы күштерінің көзі кәсіпорын болып табылады. Өтпелі кезеңнің бір ерекшелігі - ескі қағидалар өз күшін жоймаса да іске аспайды, ал жаңа экономикалық ережелер экономиканың басты факторларының ішінде басым орын ала алмайды.
Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешенін дамыту агарлық саясаттың аса маңызды бағыты болып тұр. Агроөнеркәсіптік кешеннің негізгі міндеті –елімізді азық-түлікпен, ал өнеркәсіпті ауыл шаруашылығы шикізатымен қамтамасыз ету. 2013 жылдан бастап Қазақстанда агроөнеркәсіптік кешенді дамытудың жаңа бағдарламасы жасалып, аграрлық сала дамуының әлемдік деңгейлеріне жету және индустриялы агроөндірісті қалыптастыру межелегенген мақсат.
Қазіргі таңда бұл бағдарлама «Агробизнес-2020» бағдарламасы ретінде нәтижелі жұмыс жасауда.
Біздің экономикаларымыз Кеңес Одағы кезінен бері тығыз байланысты, олар бір-бірін өзара алмастыруға қабілетті. Елдеріміз арасындағы тауар айналымы жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді және жаһандық ауқымдағы бәсекелестікке дайындалуға септігін тигізеді. Кеден одағы мен Бірыңғай экономикалық кеңістіктің ерекше маңыздылығы осында. Мен ұлтүстілік органдарға мемлекеттердің тәуелсіздігіне нұқсан келтіретін ешқандай саяси функциялар беру жоспарланып отырмағанын тағы да атап өткім келеді. Әңгіме тек таза экономикалық интеграция туралы болып отыр, – деді Нұрсұлтан Назарбаев[1].
Зерттеу жұмысының өзектілігі. Экономика еліміздің дамуымыздың басты басымдығы, ал экономикалық өсімнің барынша жоғары қарқынына қол жеткізу қазіргі заман талабы бәсекелестік қабілетін арттыру арқылы – іске асады.
Оңтүстік Қазақстан — республикадағы суармалы егіншілікпен айналысатын негізгі аудан. Бұл -Қазақстанның бағалы техникалық және дәнді дақылдары — мақта, қант қызылшасы, темекі, күріш, жүгері өсірілетін басты суармалы егіншілікті ауданы. Ол бақ, жүзім және қой өсіру жөнінен бірінші орын алады. Сонымен қатар елімізді азық-түлікпен қамтамасыз етуде елдің ауылшаруашылығын дамытудың үлкен маңызы бар, осы негізде саланың тиімділігін арттыруда агроинтеграцияны дамыту қазіргі таңда өте жоғарғы маңыздылыққа ие.
1. Н.Ә.Назарбаев. «Қазақстан-2030» стратегиялық даму жоспары:
2. Президенттің Қазақстан халқына Жолдауы. Астана, 2014
3. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, «Жаңа онжылдық - жаңа экономикалық өрлеу -Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері», Астана 2010 ж., қаңтар.
4. Ауыл шаруашылығы өндірісіне техникалық қызмет көрсету жөніндегі инфрақұрылымды ұйымдастырудың кейбір мәселелері туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008 жылғы 10 ақпанындағы №134 қаулысымен бекітілген.
5. Қазақстан Республикасының «Ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2010жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2005жылғы 10 шілдедегі №1149 Жарлығы. Қазақстан Республикасының ПҮАЖ-ы, 2005ж. №28, 264-құжат.
6. Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру жөніндегі 2007-2010 жылдарға арналған іс-шаралар жоспары туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007жылғы қаулысы
7. Қазақстан Республикасының «Су кодексі». Қазақстан Республикасының 2005ж. 9 шілдедегі №481-ІІ Кодексі. «Егемен Қазақстан» 2009ж.
8. Қазақстан Республикасының «Жер кодексі». Қазақстан Республикасының 2008ж. 20 маусымдағы №442-ІІ Кодексі
9. Танатова А.Р. Современное состояние развития АПК. НиОЮК, 2000.
10. Ш.К.Купешов. Экономическая эффективность хлопководства в Казахстане. Аль-Пари, 2006.
11. Жузбаева А.Т., Купешов Ш.К. Повышение эффективности АПК ЮКО. НиОЮК, 2007.
12. Чернявский П.Ф. Инфраструктура сельскохизяйственного производства: вопросы теории и практика.М.:Экономика, 2001
13. Қ.М.Белгібаев. Ауылшаруашылығы экономикасы. ЖОО студенттеріне арналған оқулық. Алматы, 2002.
14. Н.Райхан. Дамудың индустриялық-инновациялық стратегиясы//Ақиқат, 2008, №7.
15. Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2014ж. атқарған жұмыстарының есебі. Шымкент,2014
        
        |    |МАЗМҰНЫ                                                        |      |
| ... |3 |
|1 ... ... АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ | |
| ... |
| ... | ... | ... тиімділігінің экономикалық мәні және |6 |
| ... | ... | ... ... ... әсер ... |9 |
| ... | ... | ... ... ... бағалау |10 |
| ... |
| ... | |
|2 ... ... ... ... |14 |
| ... |
| |........................................ | ... ... ... ... мәні және |14 |
| ... | ... |Агроөнеркәсіп кешенде өндіріс тиімділігін арттыру |16 |
| ... | ... ... АӨК ... ... ... мен келешекте |30 |
| |даму бағыты | |
|3 ... ... ... ... ... |38 |
| ... ... | ... ... ... ... ... ... арттыру |38 |
| ... ... | ... |ОҚО агроөнеркәсіп кешенін  дамыту  нарығының жағдайын және   |50 |
| ... ... | ... ... шаруашылық өнімдерін қайта өңдеуді дамыту мәселерін талдау|61 |
| ... |67 |
| ... ... |69 ... ... ... экономиканың негізгі өндірістік субьекті-
кәсіпорынның іс-әрекетіне әсер етпей қоймайды. Сонымен қоса, шаруашылық
механизімінің өзгеруінің ... ... ... транформациясының
басты және қозғаушы күштерінің көзі кәсіпорын болып табылады. ... бір ... - ескі ... өз ... жоймаса да іске аспайды,
ал жаңа экономикалық ережелер экономиканың басты факторларының ішінде басым
орын ала ... ... ... ... агарлық саясаттың аса
маңызды бағыты болып тұр. Агроөнеркәсіптік кешеннің негізгі ... ... ал ... ауыл ... ... ету. 2013 ... бастап Қазақстанда агроөнеркәсіптік кешенді
дамытудың жаңа бағдарламасы жасалып, аграрлық сала ... ... жету және ... ... қалыптастыру межелегенген
мақсат.
Қазіргі таңда бұл бағдарлама «Агробизнес-2020» ... ... ... ... ... Кеңес Одағы кезінен бері тығыз байланысты,
олар бір-бірін ... ... ... ... ... ... жаңа ... орындарын ашуға мүмкіндік береді және жаһандық
ауқымдағы бәсекелестікке дайындалуға ... ... ... ... ... экономикалық кеңістіктің ерекше маңыздылығы осында. Мен ... ... ... ... ... ешқандай саяси
функциялар беру жоспарланып отырмағанын тағы да атап өткім ... ... таза ... ... ... ... ... – деді Нұрсұлтан
Назарбаев[1].
Зерттеу жұмысының өзектілігі.  Экономика еліміздің дамуымыздың басты
басымдығы, ал экономикалық өсімнің ... ... ... қол ... заман талабы бәсекелестік қабілетін арттыру арқылы – іске асады.
Оңтүстік Қазақстан — республикадағы ... ... ... ... Бұл ... ... ... және дәнді
дақылдары — мақта, қант қызылшасы, темекі, күріш, жүгері өсірілетін ... ... ... Ол бақ, ... және қой ... ... бірінші
орын алады. Сонымен қатар елімізді азық-түлікпен қамтамасыз етуде елдің
ауылшаруашылығын ... ... ... бар, осы ... ... ... агроинтеграцияны дамыту қазіргі таңда өте жоғарғы
маңыздылыққа ие.
Бүгінде Қазақстанның алдында жаңа, кезек күттірмейтін ... ... ... бәсекеге барынша қабілетті 30 елінің қатарына кіру
үшін барлық алғышарттар бар. ҚР ... ... ... Жолдауында осы
мақсатқа жетуге мүмкіндік беретін стратегияның басымдықтарын ... Бұл ... ... үшін және шикізаттық бағыттан арылу ... 2015 ... ... ... - ... даму стратегиясы
әзірленді. Оны іске асыру ел экономикасын қарқынды дамытуға ... Бұл үшін ... Даму ... ... қор және ... даму
институттары құрылып, қызмет етіп отыр.
Ең алдымен, Қазақстанның экономикалық ... ... ... елді ... ... ... ол үшін ... қамтамасыз ететін Мұндай ұмтылыстарға қол ... ... ... ашық ... ... жағдайында ғана қамтамасыз етіле
алады, мұндай экономика әлемдік тауарлар, ... ... ... осы ... ... мен ... дамыту арқылы жаңа
технологияларды ауыл шаруашылығы саласындағы агроөнеркәсіптердің табысты да
серпінді ... бола ... және ... тиіс екендігін атап көрсетті.
Ауыл шаруашылығы саласындағы өнеркәсіпті, экономиканы ... ... ... ... ету ... туризм, тамақ
өнеркәсібі, тоқыма өнеркәсібі, астық кластері, ... ... ... ... ... және көлік логистикасы секілді 7 басым
кластерді дамыту жұмыстары серпінді іске аса ... ... ... жетілдіру және бизнес жүргізу жағдайларын
жақсарту жөнінде бірқатар шешуші шаралар қабылданып, нәтижелі жұмыстар
жүргізілуде.
Жұмыстың зерттелу дәрежесі. Ғылыми ... ... ... ... ... құралдарды және басқа да жинақ,
еңбектерді талдау нәтижесі  суармалы егіншілік ... ... ... ... әрі ... ... ... бар екендігін
көрсетті.
Зерттеу жұмысының мақсаты мен міндеттері. Дипломдық жұмыстың мақсаты –
Еліміздегі ауыл ... ... ... ... ролі ... ... тиімділігін арттыырудың жолдары қарастырылған.
Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл ... ... ... ... ... ... тұрғыдан бағалау және ауыл
шаруашылығының ... ... ... ... мәселелерін зерттеу.
Зерттеу нысаны. Зерттеу нысаны ретінде Қазақстанның ауылшаруашылығы
саласындағы ... ролі және ... ... ... ... іске ... іс-шаралар мен Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл
шаруашылығы саласына баға берілген.
Зерттеу тақырыбы. Қазақстанның ауыл шаруашылығы саласынң даму деңгейі,
кәсіпорындардың тиімділігін ... ... және ... ... ауыл ... ... ... кәсіпорындардың өндірістік
тиімділігі, жалпы елді азық-түлікпен қамтамасыз етуде салаға экономикалық
тұрғыдан бағалау және ауыл ... ... ... ... ... экспорттық өнімдердің пайызын арттыру болып табылады.
Қазақстан экономикасының ... ... ... өсуі ... ... ... даму қажет. ... ... ... ... әсіресі агроөнеркәсіптік саласын дамытудағы
ықпалы зор. Осының нәтижесінде жеңіл ... ... ... ... және ... да салалар өнімдері нарық талаптарына сәйкес емес
болып, ... ... ... ... не ... өнім ... ... терең дағдарысқа түсті. Міне осылар нәтижесінде өңдеу
өнеркәсібі салаларында, біріншіден, өндеріс ... ең ... ... ... үшін қор ... үшіншіден,
ескірген өндірістік құрал – жабдықтар мен машиналарды алмастыру үшін
мүмкіндіктердің және ... ... ... ... кәсіпорындардың төлем қабілетсіздігінің төмендігі ... ... ... ... ... бар ... да субьектілер
нәтижелеріне кері әсерін тигізді.
«Өндіріс тиімділігін арттырудағы агроөнеркәсіп ... ... ... ... ... мақсаты – нарықтық экономика
жағдайында агроөнеркәсіптің өндіріс тиімділігін арттыру мәселесін ғылыми
тұрғыда зерттеу және ... ... ... Бұл ... жету үшін келесі
міндеттер шешілуі қажет:
- Нарық жағдайында тиімділікті арттырудың ... ... ... тиімділігіне әсер ететін, факторларды және оны бағалаудың
көрсеткіштерін талдау;
- азық –түлік нарығын тұрақтандыру ;
- ... ... ... күшейген қазіргі жағдайда халықтық
отандық өнімдермен қамтамасыз ету мүмкіндіктерінің төмендеуіне жол
бермеу ;
- ... ... ... ... мен ... өңдеу өндірістерін
жетілдіру;
- кәсіпорындардың өндірістің тиімділігін үйлестіре отырып тұрақты
экономикалық дамудың алғышарттарын ... ... ауыл ... ... өнімдердің экспортқа шығару
жолдарын қарастыру.
Экономиканы көтерудің ең басты тез және тиімді жолы – ол ... ... ... ... ... ... тығыз байланысты, яғни
кез-келген экономиканың қарқынды дамуының алғышарттарының бірі - ... ... ... ... ... және ... ... тұарқты дамыту,
олардың бәсекеге қабілеттілігін көтеру және елдің азық-түлік қауіпсіздігін
қамтамасыз ету бағдарламасы бойынша ... ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсіптік кешенді дамыту болып
табылады.
Жалпы Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... даму ... тоқталып өту;
Дипломық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және
пайдаланылған ... ... ... ... ... ... тиімділік көрсеткішінің
теориялық аспектілері ашылады.
Екінші бөлімінде жалпы Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... жағдайы,
өндірісінің экономикалық тиімділігі көрсеткіштері талданды.
Үшінші бөлімінде Өндіріс тиімділігін арттырудағы ... ... ... ... ... ... және
жетілдіруін қамтамасыз ету үшін қандай шаралар жүзеге асырылуы, ... ... ... ... ... ... АРТТЫРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Өндіріс тиімділігінің экономикалық мәні және ... ... ... өтуі кәсіпорындарды бәсекенің артуы,
өндірістік шығындардың жоғары болуына өткізу нарығының қысқаруы, әріптес
кәсіпорындардың төлем қабілетсіздігі, шикізат пен ... ... ... ... жағдайында кәсіпорындардың тиімді қызмет етуі, экономикалық өсуі
және дамуы адам ресурстары және басқа да ресурстарды ең тиімді пайдалануға
мүмкіндік беретін ... ... ... анықталуына тәуелді. Өндіріс
тиімділігі тұрақты экономикалық өсу және кәсіпорын ... ... ... ... ... ... ... Өндіріс
сферасында кәсіпорынның дамуы тек оның өсуі арқылы емес, өзгеріссіз қызмет
масштабы арқылы да жүреді.
Кәсіпорынның өсуі - бұл ... ... ... артуы және
өндіріс көлемінің кеңеюі (өнім өндірудің, сату көлемінің, жұмысшылар
санының артуы). Даму ...... ... ... ... және
жаңаруы, барлық құрылымдық бөлімшелерде еңбекті ұйымдастыруды, ... ... ... ... оның ... тиімділігін арттыру [3].
Тауар өндірушінің негізгі мақсаты - әлемдік сапа ... ... өнім ... кәсіпорын қалыптастыру, ол үшін өндіріс
жұмысшылары және акционерлердің жеке ... ... ... ... ... мен тұтынушылардың жоғары талаптарын ескеру қажет.
Осы өндірістің экономикалық тиімділігі мәселесі бойынша әр экономист
ғалымдар өз пікір- тұжырымдамаларын ұсынған.
Кейбіреулер ... ... өсуі ... бір ... ... –ең ... ... деп есептейді. Басқаларының ойынша - өнімнің немесе ... ... ... ... ... ... нәтижеге жету үшін
қаншалықты шығын кеткенін көрсетеді.
Әлемдегі агроөнеркәсіп бойынша, барлық ... ... ... ... ... заңын сипаттайды. “Уақыт үнемі өндірістің ... ... ... ... ... ... ... өндіріс
негізіндегі ең басты экономикалық заңдылық болып ... атап ... ... ... шығынының төмендеуі – жұмыс ... ... мәні ... ... ... тұжырымдауынша, өндіріс тиімділігі дегеніміз –ең
аз шығын шығара отырып үлкен нәтижелерге жету әрекеттілігі, ... Ал М.Н. ... ... ... ... ... ... оның барлық обьективті байланыстары мен ... ... ... ... [6].
Н.Уоол, Л.Маркузе, Д. Лайну бойынша тиімділік – ресурстардың тиімді
пайдалану. Ол көптеген әдістермен есептесе алады, ең ... ... ... ... ... ... (бір жұмысшыға өнім
өндіру);
- өндірістің тиімділігі: өндірістік ысырап - ... ... ... қаржылық тиімділік: активтердің айналымдығы (кәсіпорын активтері
нәтижесінде қамтамасыз етілген сату көлемі) [7].
Тиімділік – ... ... ... мен нәтижелердің қатынасы-деп
қарастырады қазақстандық ғалым Н.Қ. Мамыров [8]. ... ... ... ... оның технологиялық және ... ... Егер ... өндіріс технологиясымен (әдісімен) тұрақты өнім
көлемін өндіргенде өнім ... көп, ал ... ... ең ... ... тиімділік технологиялық тиімді деп саналады. Экономикалық
тиімділікке жету өндіріс үрдісінде ... ... ... құнын минималдаумен байланысты. Осының негізінде кәсіпорын
өндірістің технологиялық тиімді ... ... ... ... ... ... ... экономикалық жүйенің нақты қызметінің экономикалық тиімділігінің
нақты құрамдас бөлігі. Барлық мемлекет шеңберінде қарастырғанда ... ... ... ... аталады.
Экономикалық тиімділік экономикалық жүйенің әр деңгейінде пайдалы
соңғы нәтиженің пайдаланылған ресурстар көлеміне қатынасы ... ... қор ... ... шығындардың қайтарымдылығы және
т.б көмегімен өлшенеді.
Агроөндірістің экономикалық ...... ... ... ... ... Ол стратегия кәсіпорынның
тұрақты дамуын қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін қысқа, орта және ... ... ... ... ... ... экономикалық
тиімділігі нарықты экномиканың шешімді категориясына жатады. Барлық түрде
экономикалық өндіріс ... екі ... ... ...... ... ... және өндіру шығындары. Ең басты - нарықты
қызметтің нәтижесі, ол салынған капиталдан максималды ... алу. ... ... қатынасы. Өндіріс тиімділігін көтерудің қолайлы жолы нарықта.
Өндіріс тиімділігі кәсіпорын қызметінің соңғы нәтижесімен анықталып,
ұйымдастыру, ... ... ... ... [9]. Сондықтан оны
арттыру негізгі ... бұл мына ... ... жүзеге асады:
- өндірістің технологиялық базасын дамыту;
- өндірістегі инновоция;
- өндірістік шығындардың экономикалық ... ... ... ... ... өндірістік жүйенің құрылымын жетілдіру.
Өндірістің тиімділігі өндірістік ... ... ... ... ... ... ... әзірлеуі қажет. Оның
жүзеге асуы мынаны көздейді [10].
- өндіріс үрдісінің барлық кезеңдерінде ... ... және ... жүйелі үнемін жүзеге асыру ;
- төмендетілуі тиіс шығындардың түрін талдау;
- бірнеше ... ... ... ... ... ... ... жұмысшылардан үнемдеу ұсыныстарын алу;
- шығындардың әр элементінің жағдайын жүйелі бақылау;
- ұсынылған жаңа әдістерді ... ... ... ... ... ... - өнімді немесе еңбекті өзгерту процесін
басқару мен араласудың нәтижесі. Төменде келтірілген шарттардың кез ... ... онда ... ... өнім ... шығындар азаяды;
2) өнім көбейеді, шығындар өзгермейді;
3) өнім көбейеді, шығындар өседі, бірақ өсу қарқыны төмен болады;
4) өнім көлемі ... ... ... өнім азаяды, шығындар төмендейді, бірақ мұның төмендеу қарқыны жоғары
болады.
Осылайша, ... ... ... арттыру әр кәсіпорын
үшін маңызды мақсат болып табылады. Ол мақсаттың орындалуы әр – ... ... ... ... ... ... ... Өндірістің экономикалық ... әсер ... ... басқару – оның тәуелді болатын факторларын мақсатты әсер ету.
Кәсіпорын қызметінің ... ... ... ... арттыру
факторларның мағынасын менеджерлер қаншалықты ... ... ... ... - ... нәтижелеріне және
шығындарына әсер ететін жағдайлар [11]. Олар келесілер:
- ҒТП – тің жеделдеуі, ең ... ... ... ... ... ... жаңа ... шығуға мүмкіндік беретін жаңа
жетістіктерді игеру;
- ... ... және ... ... ... және ... оңтайлы жүйесі;
- басқару әдістері мен жүйесін жетілдіру;
- өндірістің ... және ... ... ... ... кадрлар біліктілігін арттыру, ... ... ... ... ... ... ... маңыздылары және маңыздылығы ... ... және ... (саяси, құқықтық, идеологиялық), қысқа және
ұзақ мерзімділері болады. Факторлар өндіріс тиімділігіне әсер ету ... ішкі және ... орта ... деп ... 1 қосымшада өндіріс
тиімділігіне әсер етуші факторлардың жіктелуі көрсетілген.
Ішкі орта факторларына кәсіпорын өзінің ... ... ... ... қаржы ресурстары, инвестициялар, өнім сапасы, өндірістік және
ұйымдық ... ... ... деңгейі және шешім қабылдау
әдістері, персонал, оның арнайы және технологиялық білімдері, корпоративтік
мәдениет және т.б. ... Ішкі ... ... және ... емес ... Негізгілеріне өндірістік және өндірістік емес факторлар ... ... ... ... ... ... ... емес,
бірақ кәсіпорын қызметінің нәтижесіне әсер ететін ... ... ... ... және ... ... ... Бәсекелестік
артықшылық тарапынан ең маңызды ішкі фактор болып корпоративті ... ... ... ... ... ... өнім ... арттырып, үнем жасап, жаңа нарықтарға жедел шығуға
мүмкіндік алуда. Бәсекеде ... шығу үшін ... көп ... ... ... және ... қалудың жаңа әдістерін ойлап табу қажет. Еңбек
нарығы кәсіпорынға жұмысқа алынуы мүмкін ... ... ... ... ... ... тиімділікті арттыруға тікелей әсер
етеді.
Қорытындылай айтқанда, өндіріс тиімділігін арттыру жолдарын қарастыру
әр факторды жекелей есепке алу ғана ... ... ... толықтыру және
оңтайлы сәйкестендірудің әдістерін табуды талап етеді.
Осыны жүзеге ... ... ... ... ... ... экономикалық көрсеткіштері табылады.
1.3 Өндірістің экономикалық ... ... ... ... екі ... - экономикалық тиім (нәтиже)
және өндіріс шығындарын салыстыру арқылы айқындалады. Экономикалық тиім
көрсеткіштері ... ... және ... ... ... ... көрсетеді.
Экономикалық тиімділік жалпы (абсалютті) және салыстырмалы деп
ажыратылады [12].
Жалпы тиімділік шаруашылық ... ... ... ... ... ... құрылыс объектісі) анықталып, тиімділіктің жалпы
шамасын анықтайды.
Салыстырмалы тиімділік - ... ... ... үшін екі ... бірнеше нұсқадағы технико-экономикалық көрсеткіштерді
салыстыру арқылы есептеледі. ... ... ... ... ... технико-экономикалық , әлеуметтік және
прогрессивті ... ... үшін ... ... қарастырғанда ең бастапқы кезеңі - негізгі технико-экономикалық
көрсеткіштерді салыстыру болып табылады: ... ... ... ... ... ... ... және қор сиымдылығы, материалдарды пайдалану
көрсеткіштері және т.б. Бірнеше нұсқаларды осы ... ... ... келе ... экономикалық тиімдісін таңдайды.
Өндірістің экономикалық тиімділігінің жалпы шамасын ... ... ... ... тиімділігін анықтағанда экономикалық нэтиже
еңбек, ... ... ... ... ... және айналым),
капитал салымдарымен және табиғат ресурстарымен сәйкестендіріледі[13, 14].
Өндірістің ... ... мына ... ... ... ... пайдалану тиімділігі (қор қайтарымы
және қор сыйымдылығы).
2. ... ... ... ... капитал сыйымдылығы).
3. Еңбек ... ... ... ... ... ... ... ресурстарды пайдалану ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі ( пайдалылық ).
Қор қайтарымы - 1 теңге ... ... ... өнім ... ... =Dn / F ... ... өткізуден түскен табыстың ( Б ) негізгі өндірістік қорлардың
жылдық орташа құнына (Ғ) қатынасымен анықталады.
Қор қайтарымын ... өнім ... ... ... ... шығаратын кәсіпорындарда), заттай және шартты (тек бір ғана
өнім түрін өндіретін кәсіпорындарда) өлшеммен есептелуі мүмкін.
Негізгі қорлардың ... ... үлес ... ... қор
қайтарымына оң әсерін тигізеді.
Қор қайтарымына кері көрсеткіш қор сыйымдылығы - өнім ... ... ... ... fc=Ғ/ ... ... салудың қайтарымы мына формуламен анықталады:
Кқ= Q/К
(3)
Мұндағы: Кқ - капитал қайтарымы
Q – ... ... ... өнім ... өсімі
К –капитал салымы
Капитал сыйымдылығы - өнім көлемінің бірлігінің ... ... ... құру үшін ... ... ... ... қайтарымына кері шама:
Кс=К/ Q
(4)
3. Еңбек ... ... ... - бір ... ... ... ... өндірілген өнім көлемі болып табылады. Оның шамасы
бір жұмысшыға ... ... ... өнім мен жұмыс істеушілер
құрамындағы жұмысшылардың үлес салмағына байланысты.
Бұл тәуелділік мына ... ... DN *r/ R*r = D/r * ... R - ... ... тізімдік орташа саны;
г - жұмысшылардың тізімдік орташа ... / r - бір ... ... ... ... ... R - ... ... ... үлес ... жұмысшының орташа жылдық өнім ... ... ... ... әсер ... Экстенсивті себептерге жұмыс уақытының
қорын пайдалануға, ал интенсивтіге - ... ... ... ... ... сағаттық өнім өндіруге әсер ететін факторлар жатады. Материал
сыйымдылығы - ... ... ... ... ... 1 ... ... өндіру үшін қанша материалдық ресурстар ... ... Ол ... қайтарымына кері шама болғандықтан
былай анықталады:
Мс= Мқұны / DN
(9)
Өнімнің өзіндік құнындағы материалдық шығындар ... ... ... ... ... ... ... өзіндік құнына (С)
қатынасы. Осы көрсеткіштің динамикасы ... ... ... ... ... қызметінің ... ... ... ... ... топтарға біріктіруге болады:
1) өндіріс ... ... ... ... пайдалылығы (шығындардың ... ... ... таза ... (ТТ) ... өнім бойынша ... ... ... ... Rз = ТТ/Шс
(10)
ӨСТТ - өнімді сатудан түскен табыс;
ТТ - таза табыс;
Шс - ... өнім ... ... ... өнімді өндіру және өткізуге ... әр ... ... ... ... ... Оны кәсіпорын ... ... ... ... жеке өнім түрі ... ... ... сатылымның көрсеткіштері
Сатылымның пайдалылығы (айналым) - өнімді сатудан ... ... таза ... ... ... (В):
Rрп= ӨСТТ/Т немесе Rрп = ТТ/ ... ... ... ... ... таза ... түсім;
Осылайша анықталған көрсеткіш, 1 теңге сатылымнан кәсіпорын қанша
пайда табатынын көрсетіп, ... ... және өнім түрі ... ... ... ... деңгейіне өткізілген өнімнің құрлымының,
оның өзіндік құнының және өнімді сату бағаларының өзгерісі ықпал жасайды.
3) капиталдың ... ... - ... ... таза табыстың
жалпы инвестицияланған жалпы ... (КL) ... оның ... ... ... ... айналым,
өндірістік капиталдардың орташа жылдық құнына қатынасы. ... ... / КL; Rк =Прп/ КL; Rк =ЧП / ... Прп, ЧП - ... ... таза табыс;
КL - активтер
4) Өнімнің пайдалылығы (Rп) - ... ... ... (DN) ... ... ... (С) қатынасы:
Rп = DN / C
(13)
Мұндағы: ӨСТТ - ... ... ... ... - толық өзіндік құн
Оларды дұрыс есептей білу, әртүрлі себептердің олардың деңгейінің
өзгеруіне әсерін анықтап, талдау ... ... ... ... ... кемшіліктерді жою туралы ұсыныс жасауға, оның ... ... ... мүмкіндік береді.
2. АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯНЫҢ ҚАЗІРГІ АХУАЛЫН ТАҢДАУ
2.1 Агроөнеркәсіптік  интеграциясыны дамытудың мәні және ... ... ... ... тек ... технологиялық ерекшеліктерімен, өндірілген өнімнің түрі және
мәнімен ғана ... ... ... ... ... де ... ... нарығының бірқатар өзіндік ерекшеліктері
бар. Оның ең бастысы: агроөнеркәсіптік — нарықтық құрылым мен ... әлі де ... ... ... нарығыне барлығынан жақын
тұрған ұлттық масштабтағы жалғыз және ... ... Оның ... ... Агроөнеркәсіптік нарығында тәуелсіз өндірушілердің саны өте ... ... ... 1997 ... ... ... санағына
сәйкес фермерлік шаруашылықтардың саны 2 млн. 176 мың құрады. Бұл -олардың
барлығын сөздің толық ... ... ... ... да, аз сан ... ... ... нарығы болып саналатын агроөнеркәсіптік
нарығының белгісі ретінде әрбір жекелеген ... ... әсер ... ... ... Өйткені, ешқандай фермер жекелей алғанда нарықтық
бағаға әсер ете алатындай өнімнің көлемін ешқашан да өндіре алмайды.
Ерікті ... ... ... ... белгісі — өнімнің
біртектілігі және қалыптандырылуы. Өндіруші тек қана өз ... ... өз ... ... бөліп көрсете алмайды. Іс жүзінде бір фермердің
астығы сорты мен сапасы жағынан ... ... ... ... ... бұл астық бір сорттағы және сападағы қалыпқа түсірілген астық
болса, онда одан ешқандай айырмашылықты табу мүмкін ... ... ... ... ... — бәсекелестікке
бейімсіздеу жаңа фирмалардың нарыққа шығуы; келуі   үшін   кәдімгідей   
қолбайлау   болатын    барьердің жоқтығы.
Нарыққа кіру ... әр ... ... ... ... және
монополиялық құрылымдағы салаларда оларға ең алдымен масштабтың жағымды
тиімділігі жатады, ... ... ... ... ... азайту және өнімнің бәсекелестікке ... ... ... дамыған батыстық елдердің агроөнеркәсіптігінде
өндірістің концентрациялық өсуіне қарай бағыт байқалады және ірі ... ... ... көп ... ... ... ... басымдылығы бар екенін анық көрсетуде. Сондықтан да,
жақын ... ... кіру ... ... ... болуы
мүмкін, бірақ қазір ол жоқ ... өзін ... ... ... емес ... да ... ғылыми негізделеді, алайда олар
әдетте агробизнестің басқа ... ... Жаңа ... ұсыныстар
туралы ақпараттар мемлекеттік қызметтермен жаппай масштабта ... да ... ... ... ... түрі де ... болмайды.
Монополистік бәсекелестік нарығында тағы бір кіру барьерінің түрі ... ... оған ... зор ... ... ... ... агроөнеркәсіптікнда шектелуі жоғарыда айтып ... ... ... мен қалыпқа түсірілгендігі болып табылады
Агроөнеркәсіптік кешенінің еркін бәсекелестік сферасына кіреді.
Біріншіден, агроөнеркәсіптік мемлекеттік тарапынан қолдау қажет және
ұйымдастыру ... ... ... ... және несиелік саясат
жүргізіп, салық жүйесін анықтайды және проценттік ... ... ... жағдайда агроөнеркәсіптіегі интеграцияның ... ... ... ... деңгейіне, ал сол арқылы нарықтық
бағаға әсер етуі болып табылады.
Екіншіден, қазіргі ... ... ... ... компанияларымен және агроөнеркәсіптік өнімдерін
өткізу жөніндегі компаниялармен ... ұзақ ... ... кең етек жаюда. Бұл жағдайда фермерлік өндіріс жалпы ... ... ... ... тұтынушыға бағдар ұстайды. Әрине, сұраныс пен
ұсыныс келісімдік баға ... әсер ... ... ... ... тұтынушыға мақсаткерлік бағдарын білдіретін болғандықтан,
келісім-шарттық қарым-қатынастың іс-қимыл ... ... ... ... шығып қалады.
Үшіншіден, барлық елдерде белгілі бір ... ... мен ... ... ... табылатын маңызды агроөнеркәсіптікның
ресурсы — жердің нарығы шектеулі және ерекше.
Бұған қоса шаруашылық бір ... ... ... ... ... ... ... табылады. Фермерлік шаруашылық техникасы,
өндірістік үйлері, малы және басқа өндіріс құралдары бар ... ... ... ... ... ... ... сату немесе сатып алу
тұрғылықты жерін немесе тіпті өмір салтын ауыстыруды білдіреді
Соған қарамастан ... ... ... ... ... ерікті бәсекелестік нарығыне бәрінен бұрын жақын тұр.
Бұдан оның ... және ... ... ... сфераларынан ала
бөтен ерекшелендіретін бірқатар мәнді факторларды байқауға болады, ... ... ... істеуі мен тағдырын айқындайды.
2.2 Агроөнеркәсіп кешенде өндіріс тиімділігін арттыру ерекшеліктері
Интеграция – бұл кооперацияның жоғары формасы ... ... ... ... ... ... бірігуі. Айталық ауылшаруашылық
кәсіпорындары өңдеуші кәсіпорындармен ... ... ... ... ... ... бірігеді [16, 12б.].
Қазіргі кезде кең тараған экономикалық өндіріс кооперациясының екі
формасы бар: ... ... ... әртүрлі
меншік формаларында және шаруашылықтандырылған және ... ... ... ... ... қожалықтарында, тұрғындар
шаруашылығында сондай-ақ көбінесе бөлек ұжымдық шаруашылықтар шекарасында
көрсетілген және ... ауыл ... ... ... ... ... ... ресурстар бөліктері ... ... ... сату және ... да ... ... кіреді. Барлық экономикалық дербес ауыл шаруашылығы
тауар өндірушілері: шаруа ... ... ... ... ... ... әртүрлі серіктестіктер және ұжымдық
шаруашылықтар вертикальды ... ... ... ... ол ... ... ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері меншік және
шаруашылықтандыру формасына ... ... ... ... рөлінде
қала отырып дайын өнімді сатудан түскен пайданың 30-40 ... ... ... ... көтерме және бөлшек саудаға, көптеген
делдалдарға) жоғалтады.
Өндірістік интеграция ... ... рөлі - ауыл ... ... тән ... керек, олар номенклатураны, өндіріс көлемі
мен мерзімін, ... ... және т.б. ... ... отырады.
Ол үшін кәсіпорындардың әрекеттерінің бірлескен бағдарламасы жасалуы
керек, онда ... ... ... ... ... дамуын алдын-ала қарастыру, өнім өндіруден бастап және оны ... ... ... ... шеңберінде біртіндеп қатал
экономикалық байланысқа көшу және біріккен еңбек соңғы ... ... ... ... ... ... ... көрсетті.
Оның пікірінше бастапқы кезең ұйымның ... ... ... ... экономикалық қатынастарын материалдық, қаржылық және
басқада ресурстарын білдірмей-ақ келісім шарт ... ... ... ... пен ... ... асуы тек ... алу-сату қағидасы
негізінде ғана емес, сонымен бірге кәсіпорынның толық ... және ... ... ... ... ... ... алу және сату
кезеңінде анықталатын алдын-ала жасалған ... шарт ... де ... ... - материалдық, қаржылық, кейде шаруашылықтардың еңбек
ресурстарын ... ... ... мен ... ... ... кәсіпорын құру үшін индустриалды технология
және еңбек ақының, өндірісті басқарудың және ... ... ... ... пен ... ... келісім-шарт негізінде және сатып алу-
сату қағидасы бойынша жүзеге асады. Біріккен кәсіпорынның салынған қоры мен
ресурстардың есеп, ... жыл ... ... ... түрінде бөлінеді
[18, 53б].
Интеграциялық қалыптастыру кезінде қатысушылардың құрамына ауыл
шаруашылығы өнімдерін өңдеу ... ... және ... ... ... олардың қарым-қатынасын, бірдей басқару органдармен еңбек,
материалдық және қаржылық ресурстарды ... ... ... тұрғызу
керек. Толық интеграция ... шарт ... ... әлеуметтік бірлікті қалыптастыру, интеграциялық жүйеге кіру
және ... ... ... ... ... болып табылады. Кооперацияға
қатысушылардың өзара экономикалық қарым-қатынасын дамытудың ... ... ... ... ... ... есеп ... жүйесі,
оның өңделуі және негізі баға белгілеу механизмі ... ... ... яғни баға ... ... ... ... қағидасы негізінде жүргізілуі қажет.
Ресурстарға бағаның жиі өзгеріп ... және өнім ... ... ... ... есеп айырысудың рационалды жүйесі соңғы өнімді
сатудан түскен табысты әріптестер арасында бөлу варианты табылады.
Кооперация мен ... ... ... ... үшін ... жүргізу қажет:
– «Ауыл шаруашылығы кооперациясы туралы» Заңды қабылдау және оны ... ... ... пакетін және интеграциялық әрекетті
мемлекеттік тапсырыс, салық, ... және т.б. ... ... ... ... ... кешеніндегі интеграцияның ролі ортаға
шығады.
– өндіріс тиімділігін арттыруда агроөнеркәсіп кешеніндегі өңдеуші
кәсіпорындардың ... іске ... ... ... ... азық-түлік қорына ауыл шаруашылығы
өнімдерін күні бұрын сатып алу қажеттігі ... және ... ... ... ... алуды уақытында бөлуді қамтамасыз ету;
– мемлекеттік бюджеттен және басқа да көздерден ... ... ... ... ... ... аудандар деңгейінде ауыл ... ... және оны ... ... ... минералдық тыңайтқыштар,
құрал-жабдықтар оның ішінде лизингтік негізде алуға іскерлік көмек көрсету.
Ерікті бәсекелестік — бұл, ең ... ... ... ... күрестің жалғыз қаруы өндірістің шығындарын азайту және
өнім сапасын арттыру болып табылатындығын білдіреді. Өнімнің ... ... және өнім ... көлемін көбейту — фермер табысын арттыратын мүмкін
бағыттар болып табылады. Іс-қимылдың ... ... ... ... ... ... ... әсер етпей қоймайды. Қатаң баға
бәсекелестігі өндірістің қарқынды өсуінің және агробизнес ... ... ... ... ... факторы болып табылады.
Бұған мына факті дәлел бола ... ... село ... ... ... жыл ... 15%-тен 2%-ке дейін қысқарды. Осы ... ... ... өнімділігі күрт өсті. Бір ауыл шаруашылық еңбеккері азық-түлікпен
және шикізатпен қамтамасыз ететін адамның саны 14 адамнан 96 адамға өсті.
Өсудің ... ... ... ... және технологиялық база,
өндірістің жалпы мәдениеті арқылы болады. Бұл үшін ... жем, ... ... май ... және ... ... ... ғылыми зерттеулер жүргізетін салалар жұмыс
істеуі ... Дәл осы ... ... ... ... ... ... мен тиімділігін анықтайды. Осы жоғары
техникалық және технологиялық потенциалды ... ... ... ... ... бұл жағдайда күшті ынталандырушы
фактор болып табылады.
Агроөнеркәсіптік ... ... ... ресурстар
нарығы, яғни агробизнестің бірінші сферасына үш ірі сала кіреді: ... ... ... ... және ... ... шығару, жем
дайындау өндірісі. Бұл салалар типті олигополиялық құрылыммен мінезделеді,
яғни ... ... ірі ... болады.
Жоғары бәсекелестік бейімділігі бар ауыл ... ... ... ... ... ... табылады.
Агробизнестің бірінші сферасының ... ... өсу ... — өз
өнімін бәсекелестік бағадан жоғары сатуға мүмкіндігі жоқ ... ... ... ... ... [17].
Агроөнеркәсіптік үшін ерекше көкейтесті мәселе сатып алатын
ресурстар мен шығарылатын өнім ... ... ... — баға
паритеті мәселесі болып табылады. Баға ... ... үшін ... ... экономикалық саясат саласындағы талабының басты элементі.
Фермерлерге көрсетілетін қызмет сферасының ...... ... ... ... ... ресурстар
нарығымен тығыз байланысты. Қызметті әдетте техника, тыңайтқыш, жем және
тағы ... ... ... ... ... Бұл сервистік
кәсіпорындар мен олардың филиалының жүйесі өте кең. АҚШ-та ауыл ... мен ... ... жөніндегі бір жарым мыңнан астам ... ... 16 мың ... сауда нүктелері арқылы таратады. Мұның өзі
фермерлерге өндірістік қызметтің кез ... ... ... жөніндегі
фирмаларды таңдауына мүмкіндік береді,
Азық-түлік нарығының тағы бір ... ... оның ... болуын айтуға болады. Нарықта нан, сүт және қаймағы алынбаған ... үшін — ... ет ... ... және ... үшін —
аймақтық; консервілер және шеттен әкелінген азық-түлік үшін — ... ... Тез ... ... ... шекарасын тарылтады, ал
мамандандырылған транспорт пен ... ... оны ... Рынок
деңгейінің есебі оны дұрыс бағалау және фермалардың қызметіне болжам ... ... ... ... азық-түлік дүкенінің немесе асхананың сәтті
жерде орналасуы оларды қымбат тұратын жарнамасыз-ақ, ... ... бір ... ... ... монополистке айналдырады.
Жалпы азық-түлік нарығын талдай келе ... ... ... ... елдерде бұл рынок — салыстырмалы түрде фирмалардың көп
бөлігі қатысатын және ... ... ... ... ... Оның ... ... көш бастаушы фирмалардың тобы бар
екенін де айта кету ... Баға ... ... ... ... ... ... түрін көбейту, дифференциация және
жақсартылған сервис ... ... да ... ... ... ... ... мен маркетингтік ... ... алып ... ... өнімдерінің жоғары
бәсекелестік ұсынысы салалардың және ... ... ... сұраныспен бетпе-бет келеді.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасының Президентінің ... ... даму ... ... ... мен барлық
әлеуметтік қызметтегі тұлғалардың аясында бәсекегеқабілеттілікті арттыру.
Қазіргі ... ... ... ... ... әрқилы жағдайларға ұшырауы елімізге де теріс әсерлерін тигізді.
Осындай халыкаралык экономикалық қатынастарда Қазақстанның дамуы ... мен ... ... ... ... ... Осы бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатындағы мемлекеттік іс-
шаралардың бірі - өңірлерде кластерлік жүйелерді іске ... ... ... кезегінде аймақ экономикасын тұтастай көтеретіндігі анықталып, жүзеге
асырылу үстінде.
Қазақстан экономикалық дамудың жаңа деңгейінде: - ... ... ... ... ... ... әлемдік нарық сегментіндегі
бәсеке және экономикалық қарым-қатынаста елдердің әлемдік ... ... ... Республикасы бұл қарым-қатынастарда ең соңғы
орында емес. Соңғы жылдардағы республика ... ... ... өсу ... 10%-дан жоғары жалпы өнімді шығарумен
сипатталады. Мұндай жағдайда аймақтық ... ... ... бәсекеге қабілеттілікке табысты қолайлылық жағдай орнатуға тәуелді
болады.
Агроөнеркәсіптік өндірістің соңғы ... тек ... ... даму ... ғана емес, сонымен қатар соған ... ... да ... Ауыл ... өндіріс көлемі
ұлғайған сайын материалдық-техникалық ресурстарды, қажетті шикізаттарды,
қосалқы материалдарды т.б. ... ... де ... ... ... ... транспортқа, байланыс құралдарына, өнімдерді сақтауға деген
қажеттіліктері де ... ... ... ... ... ... ... емес, сонымен бірге аграрлық өнімдердің көптеген түрлерініп экспортына
өндіру есебінен дүние ... ... ... ... ... мүмкіндіктері бар. Қазақстанның экспортының ... ... ... ... ет, жүн, ... терісі, былғары және тон-тері
шикізаты болып қалмақ. Ұзақ болашақта дайын өнімнің экспортына бағдарлану,
ол үшін ... ... өнім ... ... мен ... ... ... өндеуші өнеркәсіпті дамыту қажет.
Қазақстанның агроөнеркәсіп өндірісіндегі нарықтық экономиканың дамуы
және әлемдік дағдарыс ... ... ... ... ... ... ... қаржылық қолдаудың күрт қысқаруы,
өнеркәсіп пен ауыл ... ... баға ... ... ... ... факторлардың жағымсыз әсерімен өте қолайсыз, дағдарысты
қалыпта ... ... ... ... ... тауар өндірушілердің
материалдық-техникалық жабдықтармен қамтамасыз етілу деңгейі өте төмен және
өндірген өнімдерін өткізу жүйесі мардымсыз дамыған жағдайда.
Агроөнеркәсіп ... ... ... ... калыптастыру қажетгілігі туындады. Ауыл шаруашылығын материалдық-
техникалык жағынан қамтамасыз ету, оның ... ... және ... ... ... байланыстардың нарықтық экономикаға
тән жаңа әдістерін барынша ... және ол ... ... ... ... талап етеді.
Ауыл шаруашылығының материалдық - техникалық ресурстар ең жаңа ғылыми
техникалық жетістіктерді кең ... ... ... ... ... ... қоса ... механикаландыру,
автоматтандыру, химияландыру.
Кең мағынада алғанда өндірістік заттық суъбективтік факторлары ... ... ... 1. ... ... шығындарының жіктелуі
.
Ауылшаруашылығы экономиканың күрделі саласының бірі:
Біріншіден, ол табиғат климат жағдайына ... ... ... ұзақ әрі маусымдық сипатта.
Үшіншіден, ауыл шаруашылығын маусымдық ... ... ... өте ... ... мерзімді несиелер нарығында шағын ауыл   
шаруашылық кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігі төмен [18].
Ауыл шаруашылық ... ... ... ... осы ... ... жөн. Оның үстіне ауыл шаруашылығы
дайындау, ұқсату, қызмет көрсету, ... және ... ... сондай-ақ
материалды-техникалық ресурстарды жеткізушілердің монополиялық ... ... ... ұмытпау қажет. Еліміздің кластерлік жүйелерді
жүргізу деңгейі - ... ... ... ... іске ... ... ғана ... бағыттар бойынша жүргізілуді. Ал кластер
ішіндегі құрылымдық жүйелердің ... ... ... ... ... мен ... әлеует, интеллектуалды адам ресурстарын
жетілдіру ... ... ... дамыту жолдары толық
қарастырылмаған.
Аймақтың ... ... осы ... ... ... ... қорларына бөлу мәселелері де жоқ. Ал бұл қорлардың
дамуы, яғни ... ... ... ... ... ... ролі, кластердің дүниежүзі бәсекеге қабілеттігін арттырудың ең
негізгі факторы болып табылады. ... ... даму ... ... ... жобаларды енгізу, оқыту арқылы аймақтағы стратегиялық
мақсаттарда ынталандыруға бағытталған. Яғни, Қазақстан Республикасында ... ... ... алғы шарттары мен мүмкіндіктерін анықтау,
қалыптастыру және дамыту мәселелерін өндеу соңына дейін ... ... ... ... ... қарағандағы өзінің жеке артықшылықтарын
ұтымды ... ... және ... ... ... тұрақты
дамуына жол ашу қажет.
Аймақтар тарапынан кластерлік даму технологияларын ... ... және ... беру ... ... тиімді
жүргізу механизмі тетіктерін құруға бағытталуы мүмкін. Жұмыс ... ... және ... ... ... және білім беру ұйымдарына,
сондай-ақ және аймақ кластеріне қатысуына мүмкін басқа да ... ... ... ... ... ие аймақтың
экономикалық стратегиясын өңдеу, бар ... ... ... және ... ... және технологиялық мүмкіндіктерін жоғарлату, халықаралық
нарықта даму және сол ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдаудың тиімді жүйесін қалыптастыру,
осы арқылы аграрлық ... ... ... ... ... Мемлекет ауыл шаруашылық тауарларына деген сұраныс пен ұсынысқа,
агроөнеркәсіп кешеніндегі салааралық айырбас оның ... ... ... ... ... ... ... жолмен ықпал жасау керек. ... ... ... ... ... және ... ... институттар құру қажет.
Қоғамдық өндірістің тиімділігі едәуір ... ... ... ұтымды пайдалануына байланысты. АӨК мемлекеттік тарапынан ... ... ... ауыл ... ... ... экономикалық өсуді және ауыл шаруашылығы ... ... ... тұрақтандыруды қамтамасыз ету болып табылады.
АӨК – салалардың тұтас кешенінің күрделі интеграцияланған әлеуметтік-
экономикалық жүйесі. Оған сан ... ... ... мен мүдделері
бар, әртүрлі меншік иелері мен шараушылық формасына жататын кәсіпорындар,
агроқұрылымдар, мекемелер ... ... ... бұл ... қамтамасыз етеді; келісілген мүдделер, шаруашылық жүргізудің
барлық формаларының субъектілерінің тең ... ... ... бірлік
ретінде АӨК өзін-өзі басқаратын бөлімдерінің мақсатты бағытталған тиімді
қызмет етуі.
Ұлттық ... өзге ... АӨК ... ол ... жүйе ... ... Оның негізгі буыны ауыл
шаруашылығында табиғи түрдегі ... ... ... жер, ... ... ... су, ... және т.б. Бұл буын капитал, энергия
сыйымды және тәуекелді болып ... ... ... ... ... үшін өте ... келеді.
Ұдайы өндіріс процесінде табиғи және ... ... ... ... ... ... ... өндіріс бірліктерінің шараушылық еріктерін қамтамасыз етіп,
шешім қабылдауда ресурстармен, технологиялармен, ұйымдастырулармен, икемді
экономикалық тұтқалармен ... ... ... ... ... АӨК - өндіріске қатысушылардың табиғатпен және
тәуекелмен байланысты, ... ... ... байланысты өзара
қатынастарының үйлестілігін қамтамасыз ... ... ... ... АӨК үш ... ... біріншісі, ауыл шараушылығы өндіріс кезеңдерінің ... ... ... және ... салаларын біріктіреді:
ауылшараушылық машина жасау және өсімдік шараушылығының ... ... мен ... тыңайтқыштар өндірісі;
• екінші сала, ауыл шаруашылық және орман шараушылықтарын (біз өзіміздің
зерттеу негіздеріміз ретінде тек осы салаларды аламыз)  қамтиды;
• үшіншісі, ... ... ... ... ... ... ... ететін салалар тобы құрайды: қайта өңдеуші және
дайындаушы салалар, сауда және ... ... ... экономикалық жүйесі өзара кезекті байланысты салалардан тұрады.
Әрбір сала және сфера, агроөнеркәсіптік ... ... ... ... бір ... қызметін орындайды. Осыған байланысты, АӨК әрбір
буыны алдыңғы буын ... ... ... ... ... ... мен
құрылымы бірін-біріне сәйкес келуі тиіс. Әрбір келесі  ... ... ету ... АӨК ... ... тұтынушы және өндіруші ретінде
арта түседі [19].
  Агроөнеркәсіп кешені ... ... ... ... алғанда
ұйымдық және технологиялық мазмұнда болды. Алайда, оларды жүзеге ... ... және ... ... ... Сондықтан да қазіргі
уақытта шын мәніндегі экономикалық тәуелсіздікке және   шынайы   азық-
түлік   қауіпсіздігіне   ... ... ... ... ... реформаларды дамыту және кеңейту қажеттілігі туып отыр.
      Нарықтық  қатынастарды  ... ... заң ... ... ... және ... жолымен құқықтық ... және ... ... ... мен ... ... жасау;
-    Баға белгілеу, ... ... ... қарым-қатынас,
қамсыздандыру   және   басқа   мәселелерді   дұрыс   ... ... ... ... және ... ... Агроөнеркәсіп   өндірісін   тұрақтандыру,   тауар   өндірушілердің
табысын қолдау және ғылым мен техниканың ... ... ... ... ... ... ... жеделдету үшін жекелеген салалар
мен аймақтарды дамыту жөніндегі мемлекеттік құрылымдық ... ... ... экономикалық және ... ... ... үйлестіру;
-    Ауыл шаруашылық және жер ресурстарны ... жер ... ... ... ... ... ... агроөнеркәсіп кешенінде
әлеуметтік саясатты реттеу;
-    Шаруалардың зейнетақысының қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... ... жерлерде
фермерлік үлгідегі шағын елді мекендерді дамыту, республиканың аз табысын
тұрғындарын ... ... ... ... ... ету, ... өндірісінен босап қалған еңбекке жарамды тұрғындарды ... және ... ... ... қатысу;
-    Ғылыми    зерттеу,    селекциялық    және    асылдандыру    ... ... ... ... мен ... ... енгізу;
-    Ауыл     шаруашылығы     тауарларын     өндірушілерді     ауыл
шаруашылығы өнімдерін өндіру мен өткізу жөніндегі ... ... ... ... пен ауыл ... ... ... қалыптастыру;
-    Табиғи ресурстарды пайдалануға, қоршаған ортаның жай-күйі мен
қауіпсіздік ... ... ... сапасына  бақылау  жасау,
санитарлық бақылау, жерге орналастыруға, өсімдіктерді қорғауға ... ... ... ... ... Жекешелендіруге жатпайтын мемлекеттік ауыл шаруашылығы
кәсіпорындарын басқару;
-    Агробизнеске заңдық қызмет көрсету және ... ... ... шаруашылығы өнімі рыногын мемлекеттік реттеу басым ... ... ... және ... ... ... ... экономикалық
әдіспен жүзеге асырылады.
Селолық өндірушілер табысын ... ... ... ... ... ... жол ашуды қамтамасыз етуге кепілдік беретін ауыл
шаруашылығы өнімдерінін ... ... ... және ... алу операциялары
қарастырылған. Сондай-ақ, биржалар болашақ өнімді сатып ... ... ... ... ... ... ... сауда-
саттық тегеріші пайдаланылады. Мұндай фьючерстік операциялардың артықшылығы
тауар ... өнім ... ... ... ... ... жатыр.
Экономиканың аграрлық секторындағы несие саясаты АӨК өте төмен табыстылықты
есепке алады. Сондықтан да ол ... ... ... ... ... ... ... несиелендіретін      банкілер     қызметін
ұйымдастырушы ерекше мемлекеттік несиелік институттар құру;
- меншік және ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығы өндірушілерін өнім жинағанга дейін өнімнің тауарлық бөлігіне
50%-ке дейінгі ... өнім ... ... 20%-ке ... көлемінде
пайызсыз қаржы, сондай-ақ несиелендірілетін объектілердің басқа түрлеріне
азайтылған несиелік қаржы ... ... ... жол ашуды қамтамасыз ету;
- несиені қамтамасыз етуге ... ... ... коммерциялық банкілерге қарыздарын қайтаруға кепілдік беру;
- ауыл  шаруашылығына несие  беретін  ... ... ... ... беру және ... ... мен айналымы үшін ерекше
қолайлы жағдай жасау (эмиссия ... ... ауыл ... ... ... ... арзандатуымен   қатар   тез
жинақтауды жеделдетеді);
- несиелік қаржыны төмендетілуі  мен  қарыздың қайтарылмауынан
туындаған    шығындарды    жабу    үшін    ... ... ... мемлекеттік қаржыландыру [20].
Ауыл шаруашылығына деген мемлекеттің салық саясаты ... ... ... ... ... ... мен ... анықтаған кезде тікелей салық
салу жолымен жеңілдетілген ... салу ... ... ... ... ... ерекше назар аударылуы қажет.
Жалпы   алғанда,   салықтар   ... ... ... ... ... ... керек. Өйткені, жалпы табыстың 25%-ынан
50%-ына дейін салыққа алынуы тек  қана  ... ... ... ... ал ... астам салық салу өңдірістің шығынға батып,
жабылуына алып келеді. Жеке меншікке ... жеке ... ... ... ... кооперативтер және т.б.) сияқты шаруашылық
жүргізудің өркениетті тәсілдеріне ... ... тек қана бір түрі ... ... салық   салу   қолданылуы керек. Одан әрі АӨК дағдарыстан
өту мен ... ... ... ... ... ... ... түседі. Оның негізгі элементтері мыналар болады: пайдаға ... ... ... ... ... ... ... салық,
жалданбалы жұмыс күшін әлеуметтік сақтандыру, ... ... ... ... және ауыл ... ... ... сақталмауы жағдайына  мемлекеттік қолдау көрсету жолымен
меншіктің барлық тәсіліндегі ауыл шаруашылық кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... шапшаң қалпына
келтірілуін және жаңартылуын, ... ... ... ... ... сферасында мемлекеттің қолдауымен
тікелей селолық елді мекендерде ... ... және орта ... ... іске қосу ... өндірісінің дәстүрлі мамандандыру мен орналасуының
өзгеруі нарықтық қатынастардың ықпалынан да, ... және ... ... ... ... ... ... әсерінен де
болуы мүмкін.
Майкл Портер былай дейді: «экономикада мемлекеттің негізгі мақсаты
- ... ... ... және ... өмір деңгейін қамтамасыз ету».
Бұл мақсатқа жету ... ...... және капиталдың қаншалықты
өнімділікпен қолданылуына тәуелді. «Портер бойынша өнімділік, еңбек және
капитал ... ... ... ... өлшенеді. Ол өнімнің саны
мен сипатына, және де ол ... ... ... » ... елдерде, біздің еліміз ... ... ... ... гербецидтер, пестицидтер алуға, ЖЖМ арзандатуға, ұрық
өсіру, асыл тұқымды мал ... ... ... Ал ... қолданатын субъекттерге, қосымша салықтар салынады және оның
мысалдары өте көп. Ішкі нарықты ... және өнім ... ... ... бір ... экономикалық саясатының құраушы бөлігі болып табылады.
Еуропалық Одаққа енген көптеген елдер ... ... ... ... ... ... бағамен салыстырмалы айырмашылығымен жобалы.
Мысалы, Францияда қанттың бағасы 1000-1200 ... ал ... ... - ... ... мемлекеттік бюджетпен жабылады. ЕО елдерін мұндай
қолдаудың ... өзге ... ... ... ... ... ... бидайдың әлемдік бағасы мұнайдың бағасынан ұзақ уақыт бойына ... есе (1  ... ... қалып отырды, тек биылғы жылы ғана бұл ... ... ... ... ... пен ... ... жоқ елде, табиғи
жағдайлардың өнім ... ... ... азық-түліктің 60%
өздерінде өндіріледі. Жапония, өзінің үлкен сатып алу ... не бары 4 ... ... ... ... ... 60 млн.
доллар, аызық-түліктің  50% өзінде өндіреді. Мұнайдың әлемдегі ең ... Сауд ... ... ... құм ... ... жүз пайыздық өзін-өзі қамтамасыз етуге тырысқан және оны ауыл
шараушылығын қаржылық қолдау ... ... ... АӨК ... ... ... бірнеше себептермен негіздерлен.
Біріншіден, бұл сала маңызды ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық жағдайын анықтап және өмір сүрудің ... ... ... ол ... ... ... көлемінің тұтынушысы
болып табылып, ал бұл салада экономикалық өсу өзге салалардың, ... ... ... ... ... ... Үшіншіден, ауыл
шаруашылығы жұмыс ... ... ... ... Төртіншіден, ол
экономикалық, ең бастысы, мемлекеттің ... ... ... ... ... ... фермерлік өндірістерінің
және  олардың ерікті бірігулерінің өмір қабілеттілігі кәсіпкерлердің еңбегі
мен өнер тапқыштығымен ғана емес, баға ... ... және ... ... әртүрлі жеңілдіктердің берілуімен, дотация, ... ... ... өзге де ... ... ... өнім) төлемдермен
жүргізілетін, күшті мемлекеттік қолдаумен ... 1. ... ... ... тұтынуы орташа жан бас/ кг
|Көрсеткіштер |2011 |2012 |2013 ... наны |14,163 |13,854 |13,101 ... ұны |5,397 |5,547 |5,211 ... ... |5,733 |5,862 |5,910 ... |11,406 |12,249 |12,167 ... |16,588 |19,200 |18,900 ... |9,921 |11,700 |11,742 ... еті |5,742 |5,727 |5,700 ... еті |1,355 |1,268 |1,213 ... еті |0,908 |0,891 |0,939 ... еті |3,027 |3,582 |3,537 ... ... | | | ... |1,827 |2,037 |2,097 ... литр |10,482 |10,998 |10,974 ... майы |0,371 |1,197 |1,173 ... майы, л |4,100 |4,479 |4.284 ... |4,443 |4,911 |4,765 ... және ... |2,506 |2,821 |2,759 ... | | | ... дана |29,479 |38,098 |37,400 ... ... мәліметтері бойынша өңделген ... ... ... ... сату ... ... өсіп
келеді, Мысалы, кейбір азық-түлік түрлерінің бағасы 2009 ... екі ... көп ... ... ет ... едәуір қымбаттаған.
Соған сәйкес тамақ өнімдері түрлеріне байланысты тұтынуда да ... ... 2011 жылы ... ... мен сиыр және қой ... ... ... ... (1 ... ... өнім ... мен оны тұтынушылар арасында жүрген
делдалдар мен ... ... ... ... ... шаруалардан кепілді бағамен сатып алудың және
көтерме сауда орындарында ұтымды ... ... ... жағдайда
азық-түлік базарларына өнім өндірушілер тікелей өздері шыға ... ... ауыл ... ... қолдауды күшейте отырып,
дамыған шетелдердегідей ауылшаруашылықтар азық-түлік өнімдерін ... ... ... ... ... ... Жапония өздерінің
өндірушілерінің тәуекелін 70%-ға дейін жабады, ... ... ... ... алғанға қарағанда, қымбатқа түседі, бірақ олар өздерінің
фермерлерін қолдауды жөн ... олар ... ... азық-түліктік
қауіпсіздігін қамтамасыз етеді. АҚШ фермерлердің астық өндіру шығындарының
40%-ын жабады. ЕО елдеріндегі бюджеттік ... ... ... ... 50%-ын ... ... ауыл ... қаржылық жағдайын
тұрақтандыру үшін, ауыл шаруашылық несиесі бойынша арнайы ... олар ... ... шаралар көзделген:
- корпоративтік банктер мен өзге де несиелік ұйымдарды тарта отырып,
фермерлерді ... ... ... құру;
- несиені алу және төлеуде фермерлерге жеңілдетілген жағдайларды қатамасыз
ету;
- фермерлік ... ... ... және де ... мен ... ... бір бөлігін несиелеу жүйесіне
белсенді тарту.
АҚШ-ның ауыл шаруашылық мемлекеттік несиелік реттеуінде маңызды
рөлі 50-60 млн. ... ... ... ... ... ... жүйесіне
(ФНЖ) беріледі.
ФНЖ-не банктік қызметті дамыту бойынша ... ... ... оның
ішінде әртүрлі аграрлық бағдарламаларын жүзеге асыру проблемаларын шешуде
федералдық бюджеттен қаржылық қолдау алу да ... ... ... ... ісі ... ... (ФІӘ) және ... бірге фермерлерді және өзге де ауылдық тұрғындарды
несиелеудің ... ... ... Бұл жүйе АҚШ Ауыл ... атымен қызмет етеді, Америка ... ... ... олардың үлесіне тиеді.
    ФІӘ фермерлерді және өзге де ауылдық тұрғындарды жеңілдікпен несиелеуді
жүзеге асырып, оның несиелік қаражаттары, ... ... ... ауыл ... сақтандыру, ауылдың даму бағдарламасын сақтандыру
қорының айналым капиталынан, екіншіден АҚШ ауыл ... ... ... займдер мен несиелер есебінен құралады. ... ... ... ... ... мен ... ... келесі қаражаттары  ала-алады:
- бір жылдық мерзімге, 200 мың доллар мөлшеріне дейін ... ... ... ... ... ... кепілі болған жағдайда бұл
сома екі ... ... ... фермерлері» бағдарламасы бойынша ... өзге ... ... ... аз ... ... ... Табиғи апаттардан зардап шеккендер үшін 4,5 жылдық мөлшерлемемен, 500 мың
долларға дейінгі займ;
- Аумақта орташа деңгейге ... ... ... ... үшін, 200-
300 мың доллар, 40 жылдық мерзіммен несие;
- жер және су ... ... мен ... ... ... қатысушы фермерлік шаруашылықтарға 40 жыл ... ... ... ... ... займы арқылы 33 жыл мерзімді несиені тұрғын саны
200 мың  болатын тұрғын бөлімшелерінде ФІӘ ... ... ... ... ... несиесі.
АҚШ-на қарағанда, ЕЭО фермерлері үшін коммерциялық ... ... ... ... ... ... Мұндай шарттармен ауыл
шаруашылығында сақтандыру компаниялары мен ... ... ... және ... аралық несиелік ресурстарды тартумен
фермерлік корпорациялар ... ... жүйе ... масштабты алып
отыр: 
- аграрлық саланы экономикалық және ... ... ... ... жобалар жүйесінде ауыл шаруашлығының  арнайы мемлекеттік
бағдарламаларын несиелеу:
- оның інішнде, агаралық ... ... ... ... ... ... пайызы арасындағы айырма жабылатын, ауылдық
жерлердің әлеуметтік қажеттіліктері және жер ... ... ... ... және ... ... инвестициялық несиелеу;
- 20% мөлшерлемемен коммерциялық несиеге қарағанда, 2,75-4,0 % деңгейінде
фермерлік шаруашылықтарды орналастыру үшін жас ... ... ... ... ... ... ... нашар дамыған ауыл
аудандарына қаржылық көмек көрсетуге негізгі көңіл бөлінеді. ЕО ... ... ... ... ... ... қаржыландыруды
қарастыратын, бірқатар бағдарламалар жасалынған [23].
Көптеген капиталистік дамыған елдерде ауыл ... ... ... ... ... ... тұрады:
- табыс салығы;
- корпорациядан;
- қозғалмайтын мүліктерге, соның ішінде жерге;
- инвестицияланатын капиталға, немесе негізгі капиталдың өсіміне;
- қосылған құн ... ... ... күшін әлеуметтік сақтандыру;
- акциздер.
Өзінің үлкен тізбесімен бұл салықтардың сомасы дамыған ... ... ... фермерлік шығынның  2,5% -дан 6%-на дейін ... ... ... ... екі ... келеді – табыстан және
қозғалмайтын мүліктерден салықтар. Дамыған капиталистік елдердің тұтас ... ... ... салу ... ... бір тәуелділікті
байқауға болады: еңбек ... мен ... ... ... ... ... сайын, салық салу мөлшерлемесі мен көлем не жоғары
болады. Салық салуды ... ... ... – ауыл ... ... ... ... АӨК мемлекеттік қолдау мәселелері мен келешекте даму
бағыты
2013 жылы тиісті мемлекеттік қолдау көрсету арқылы агроөнеркәсіптік кешенін
тұрақты дамыту жөніндегі шаралар ... іске ... ... АӨК ... ... ... ауыл ... жалпы өнім көлемін 2012 жылмен салыстырғанда 2014
жылы 2 есеге ұлғайту;
- жыл сайын ауыл ... ... ... ... 5 % -ға ... ауыл шаруашылығында еңбек өнімділігін өсіру;
- отандық өнімнің ұлттық бәсекелік ... ... ... ... ... арқылы ауыл шаруашылығы өнімін қайта
өңдеу бойынша қосымша қуаттылықтарды еңгізу;
- еліміздің азық-түліктік қауіпсіздігі;
-  2011 жылы балық ... 350-400 ... ... ... ауыл тұрғындарының  мақсаттық топтарындағы 3,5% -дық үй шаруашылықтарына
шағын кредит беру;
- агроөнеркәсіптік кешен салаларының жұмысын басқаруда жоғары деңгейге ... ... ... ... ... - ... және жануар ресурстарын өңдеумен байланысты
салалардың күрделі кешенін бере ... ... ... ... ... ... белгілі. Ауыл шаруашылығының бұл саласы халықты
тамақ өнімдерімен қамтамасыз етіп, бірінші ... ... ... ... маңызға ие болып отыр. Экономикадағы аграрлық сала
Ұлттық және аймақтық шаруашылықтар құрылымына әсер етеді.
Кез-келген ... ... ауыл ... алатын рөлінің
көрсеткіші ретінде экономикалық белсенді ... ... ... ... ... ... ... ЖІӨ-нің құрылымындағы ауыл
шаруашылығының үлес салмағын ... ... ... ... ... 40%-ы ... жұмыс істейді, ал бұл шамамен 1,1 млрд адамды ... ... банк ... ... ... ... секторын инвестиция
жұмсау тиімділігі мұнай өндіруден кейінгі екінші орынды алады. ... ... ... бағалардың өсуіне байланысты, бұл ... құю ... ... ... Бұған статистика да куә бола алады. Осы
секторға инвестиция Тарту 2010 жылы 26,2 млрд теңгені құраса, ал 2014 ... 3 ... ... яғни 44,9 млрд ... ... ... ... инвестициялар соңғы жылы 21 %-ға өсіп, ауыл
шаруашылығы ... ... ... өсу ... 17%-ды ... ... банктің және экономика мен қаржы ... ... ... ... ... ... ... жоспарына сәйкес
агроөнеркәсіп кешеніне мол капитал құю жүзеге асырылып жатыр, ал ... ... ... әсер ... 2011 жылы 2010 ... ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы өндірісі 20,7%-ға өсіп,
оның құны 1,3 трлн теңгеге ... жылы ... ... ... ... 15 ... ... бөлігі ауыл шаруашылығы сапасын дамытуға жұмсалады. 2011
жылы 18,9 млн долларды Еуразиялык банк ... ... ... ... ... күні Қазақстанның аграрлык секторына шетел инвесторлары да
аса көңіл аударуда. Егер бұрын табиғат ауа райынан тәуелді, тәуекелді ... бұл сала ... ... ... сирек қарастырылса, ағымдағы
жағдайда тамақ саласы ең бір ... яғни ... бар сала ... отыр. Біздің аймақтың мүмкіндіктеріне Сауд ... ... да ... ... олар ... пен ... ... жобаларға ақша салуда. Ауыл шаруашылығы климат
жағдайларының ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Үкіметі саланы дамытуға үлкен бас тігіп отыр,
себебі қазіргі жағдайда аграрлық сектордың әлеуеті өте салмақты болып ... ... ... еңбекке қабілетті тұрғындарының 23 %-ы жұмыс
істейді. Солардың еңбектерінің ... біз ... ... 25%-н ... ... қатар біздің елімізде ауыл ... ... ... Астық, ет, мақта, қант қызылшасы сияқты өндіріс
өнімдері Қазақстанмен серіктес елді ... ... ... ... ... банк ... ... халықаралық қаржы корпорациясы (ІҒС) таяу
екі жылда Қазақстанның агроөнеркәсіптік ... 100 млн ... ... Ауыл ... ... ІҒС ... дағдарыс кезеңінде
ауыл шаруашылығы саласына басымдық беру керек, бұл ... ... ... деп ... Ауыл ... ... амбициозды
бағдарламасын мемлекеттік органдар ДСҰ-на кіру жөнінде мәселе көтерілуіне
байланысты іске ... ... ... масштабты қарым-қатынастар жүйесіне
қатысушы елдің азық-түлік тәуелсіздігі мен ... ... ... ... ... дамуын ынталандыру үшін 2008 жылдан бастап ... ... мен ... ... ... несие бойынша пайыздың
мөлшерлеме арзандатылып ауыл шаруашылық техникасы мен қайға ... ... ... ... ... ... көтеру үшін соңғы 10
жылдың ішінде қаржы ресурстарымен ... ... ... ... Осылайша түрлі субсидиялар олардың шығын ... ... Егер ... ... ... онда ... қожалықтарының
егесі үшін шығындар минималды болмақ. Мысалы, ... ... 40 ... ... және ... ... жүргізуге жанар-жағармай
материалдарының құнын төмендетуге республика бюджетінен жыл ... ... ... бес жыл ... ... кешенін мемлекеттік қолдау
көлемі бес есеге өсті.
2002 жылы бұл ... ... ... ... ал 2010 жылы бұл ... млрд ... құрады, оның ішінде субсидиялар 21,6 млрд теңге, ал
несиелеу 52,6 млрд ... ... де ... ... ... ... ... бойынша Қазақстанның аграрлық секторының
несие ресурстарына ... жыл ... ... 1 млрд доллардан екен.
Үкімет бұл мәселені агробанк арқылы шешуде.
Ресей мен ... бұл ... ... ... ... Бізде
мамандандырылған банк құру көп уақыттан бері ... ... ... мекеменің құрылу ықтималдылығы тек қазіргі қызмет етуші
банктердің ... ... құру ... ... ... Қазіргі уақытта
логистикалық және өнеркәсіптік ... ... ... ... ... мен соған жақын жатқан елдермен тығыз сауда ынтымақтастығының
стратегиялық маңызды міндеттері шешіліп Каспий теңізі ... ... алу және ... салу ... ... ... ет ... сапасы мен бәсекеге қабілетін көтеруге
мүмкіндік беретін заманауи жем беру алаңдарын ұйымдастыру ... ... ... ... жүргізілуде. Сондай-ақ түрлі аймақтарда жергілікті
өнімдерді қайта өндейтін жаңа өндірістер салу мүмкіндіктері қарастырылуда.
Елдің ... ... ... (15%), тері және ... (25%) ... ие. Ауыл ... ... өнімінің көлемі 2010 жылдың алғашқы
жартысында, 2013 жылмен салыстырмалы кезеңге қатынасында 2,7 %-ға ... ... мал ... ... 3%-ға даму есебінен болды.
Экономика және бюджеттік жоспарлау Министрлігінің ... ... ... жартыжылдысында бидай ұнының экспорты 19,6%-ға өсіп ... ... ... 2010 жылы, өсімдік шаруашылығында барлық ... ... ... ... ... ... ... жиыны 22,7
миллионнаны құрады, бұл 2007 жылдың жиналымынан 5,7 млн ... ... жылы да ... кем емес ... ... ... ... Ресей мен Украинадан ... ... ал ... ... ... ... арасында сегізінші, ұн экспорты
бойынша бірінші орынды ... 2011 жылы егіс ... 21 млн ... ... ... ... ... 17,8 млн-ға, дәнді дақылдар -
1,6 млн ға, маслиналықты 825 мың ... ... ... ... ... ... мен жем ... сәйкесінше 0,4 млн га және 0,8 млн га-ға
артпақ. Қант қызылшасы үшін ағымдағы жылы егіс ... 16 мың ... ... ... 43мың ... ... рапс пен ... есебінен тамыр дақылдарын 81мың гектарға азайтты.
2012 жылы егіс көлемдерінің осынша ... ... ... және ... ... ... сондай-ақ мал шаруашылығы бойынша елде 3-
7%-ға жылдық өсімге келешекте жоспар құрылған. ... мал ... ... өсім ... емес ... айта кету керек. Ет өндірісі ұзақ
жылдар бойы ... ұлт ... ... ... айналды.
Соңғы жылдары мал басы солтүстік Америкадан желдерді ... алу ... ... ... ... өсім әлі ұзақ ... бойы ... толтыра алмайды дейді. Біріншіден, АӨК-нің есуінің оң динамикасы
жеткілікті ... ... ... орын алып ... Ауыл ... көлемі бойынша еліміз ондаған жылдарға артка тасталды. Әсіресе,
дамыған елдерден мал ... ... ... артта қөшу көп.
Екіншіден, экономикалық есуге бәрінен бұрын энергикалық ресурстарға
әлемдік жоғары бағалармен байланысты факторлар есебінен қол ... ... ... құрылымдық реформалармен бекітілмеген, бәрінен бұл ауыл
шаруашылық жерлерін нарықтык айналымға енгізуден көрінеді.
Үшіншіден, экономикалық өсу ... және ... ... ... ... секторында және «дәстүрлі» шаруашылық түрлерінің кең ауқымының
экономикалық жағдайының ... мен ... ... ... ... алып ... ... шаруашылығындағы сатылу көлемі мен пайданың ... мал ... да ... ... ... мен ... Мал шаруашылығы өнімінің импортының ептеп өсуі байқалады.
Төртіншіден, ... ... ... ... сыртқы және ішкі
эмиграцияға ұшырауынак және біліксіз жұмыс күшінің ... ... ... ... ... ... секторды жерді қайта бөлу мен меншік құқығы сәйкесінше
макроэкономикалық қайта ... және ... ... дамуымен
бекілмеді, ал реформа жылдары ауыл ... ... ... ... ... ... шаруашылығында өнеркәсіп өнімдері бағаларының теңсіздігінің
өсуіне, мемлекеттік бюджеттегі ... ... ... ... ... сатып алу жөніндегі билік және басқару органдарының
міндеттерін орындау қажет.
Қазақстаннын ауыл шаруашылығының ... ... құны ... ... ... климат-тұраксыз жер өңдеу аймақты, 
нәтижесінде-жоғары ... ... ... ... ... ... терең қайта өңдеуден өткен, мәселен, консервілер баға ... ... ... таңда ауыл шаруашылығы өндірісінде не бары 27% ... ... ... ... ... жылдары егіс алаңдары
төрт есеге жуық қысқарды. Егістік жерлер ... ... ... кездерінде төменгі  сападағы, төменгі сортта тұқымдар пайдаланылды,
нәтижесінде алқаптың жаппай қоқыстануына, арам шөптермен ... ... ... ... дақылдардың ауруға  шалдығуына әкелді.
Зардаптары: төменгі ... ... ... ... төмендеуі, оның
нарықтағы бәсекеге қабілетінің құлауы. Жағдайды ... үшін ... ... ... қатаң бақылауға жауапкершілікті арттыру
керек.
Аймақтың ... ... ... ... ... ... тұтыну пункттерінен алыстығы, автожолдары мен ... ... ... ... ... ... тұдырады. Техникалық
көзкараспен, жаңа импорттық ауыл шаруашылық техникасын сатып алу ... ... ... ... ... тозды. Ауыл шаруашылығы техникасына жүктеме
нормативтен жоғары екі есеге өсті. ... ... ... ... ... ... ... шегінде бағытталады: ауыл шаруашылығы
өнімдерін қайта өңдеушілер мен трейдерлар солар арқылы жеке меншік ... ... ... ... ... ... ауыл
шаруашылығында инвестицияның болмауы маңызды  мәселенің бірі.
Астықтың көп ... ... ... ... ... ... ... заманауи ауыл шаруашылығы машиналарының
жетіспеушілігінен астықты жинау кезіндегі климаттық жағдай мен ... ... жыл ... ысыраптары 45-тен 90 млн долларды құрайды.
Бүгінгі күні ауыл ... ... бағы 80%-ға ... Егер оны
жаңартумен бүгін айналыспаса, төрт ... соң ... ауыл ... бағынын қуаты 23%-ға тен, келеді, ал бұл әрине үлкен жоғалтуларға
әкеледі.
АҚ «Агромашхолдинг» ауылды техникамен ... ... ... ... 12% ... қымбат машиналар алуға қоры жоқ. Бір ғана
трактор 40мың ... ... ... ... арасында техниканың тозуы
ауыл  шаруашылығы ... ... ... кетуіне әкеледі, ал ауыл
тұрғындары табиғаттың қойған мерзімінде үлгермей қалып жатады. Республикада
тауар өндірушілердің 93%-ы шаруа ... ... ... ... ... өткізу – бағыттары бойынша
кооперациялау негізінде тиімді болады. Акционерлік қоғамдарға және басқа
да ірі ұйымдық құрылымдарға ... ұсақ ... ... ... ... ... ... өнім бәсекеге қабілетті өнім өндіру
және ресурстарды пайдалану ... ... ... ... ... тауар өндірушілерді қолдау мен дамыту бағдарламасы осы
күнге ... ... ... ... кемшіліктерде кездеседі. , Саланың
тиімділігін арттыруда инновациялық технологияларды дамыту маңызды болып
табылады.
Аграрлық ... даму ... ... қоғамының экономикалық,
қоғамдық-саяси тұрақтылығының, анықтаушы факторлары болып табылады.
Ауыл шаруашылығы мәселелерінің бірі - ауыл ... ... ... ... ... төмендеп кетті. Қазақстан жерлері табиғи күйінде
төмен өнімділік қасиетке ие, сондықтан оны жақсартып ... ... ... барлық аймақтарындағы егістік жерлердегі құнарлы заттар
статистикалық есепте ... ... ... ... ... келеді, құнарлылық
элементтерінің жоғалуы тыңайтқыштар беруден асып кетеді.
Химизациялау қызметтерінің ... ... ... жыл ... 2,5 млн ... құнарлы заттарды қайтара жоғалтады
екен, ал жерді қалпына келтіру үшін оған 1,8 млн тонна ... 1,1 ... және 0,1 млн ... ... ... ... ... себу
керек. Соның арасында 2008 жылмен салыстырғанда тыңайтқыштардың ... 73 есе, ал ... ... ... ... 87 есе, ... 49 ... ал калий түктері соңғы жылдары тіпті өндірілмей де кетті.
ОҚО-да фермерлер химиялық минералды тыңайтқыштардың қымбаттығын
тілге тиек ... ... ... шикізат қолданылмайды. Соңғы он жылда
органикалы шикізаттармен тыңайтылған алаңдар 688 мыннан 8,8 мың ... ... 78 есе ... Жердің құнарлығына осындай салғырттың
нәтижесінде дәнді дақылдар мен мақта ... 30%, ... -20%, ... 40%, ... - 3 есе, ал қант ... - 2,5 есеге қысқарған.
Ауыл шаруашылығы Қазақстанның АӨК-ң ... ... Онда ... тұрғындардың 23%-ы жұмыс басты және ол ... ... ... ... 25%-ын береді. Қазақстанның ауыл
шаруашылығы сатуға мол астық, ет, жүн, тағы да ... ... ... ... ... ... ие. 
Қазақстанда ірі ауыл шаруашылығының дамуына ең бастысы, етістік,
жайылма, өрістер кіретін ... ауыл ... ... бар ... ... ... ықпал етеді. Қазақстанның егін шаруашылығына қарағанда азырақ
өнім береді, бірақ онда ауылдың еңбекке ... ... көп ... шаруашылығында ірі шаруашылықтардың материалды-техникалық
базасын, жерді айдаудағы шағын шаруа және фермерлік құрылымдардың, әсіресе
осы жерді ... ... ... қажеттіліктеріне сай бейімдеуге
бағытталған түбірлі реформа жүргізілуі тиіс.
Аграрлық реформаға ... ... ... ... ... - басқару персоналының, қоғамдық өндірістен еңбек
пен әлеуметтік қорғау жағдайларын жасап алған тауар өндірушілердің елдерін
жатқызуға болады.
Аграрлық ... ... ... ... ... ете ... ... өндірісті тұрақтандыру мен дамыту басты
міндетіне жатады.
Бұл бағытта Қазақстанның инновациялық ... ... ... ... өндірушілерге жәрдемі тиді. Агроөнеркәсіп кешенінің даму
болашағын анықтау үшін Үкімет 2010 жылға дейінгі тұрақты даму ... ... ... ... ... ... ... иифрақұрылымын дамыту, ауыл ... ... ... мен ... ... ... ... АӨК бөлімдері нарығын мемлекеттік ... және ... ... ... ... етудің сапалык
өсуін қарастырады.
Үкімет ауыл шаруашылығы дақылдарының ... ... ... және ресурс үнемдеуші технологиялар есебінен саланың ... ... ... ... ... ... бір шама ... етеді, бірақ Үкімет жақын жылдардың өзінде жемісін беретін жобаға
шығын жұмсауға дайын тұр. 2012 ... ... 5 млн ... ... ... ... тиіс. Бұл кезде 1 гектарға шығындар 15 ... ... (ЖЖМ) ... бір жарым есеге азайып,
пайдаланылатын техниканың саны азаяды.
Соңғы жылдары астық ... ... әрі ... экспорттаушы - әлемдік
ірі елдер бестігіне кірді, ауыл шаруашылығы өнімі өндірісінің субсидия ... мен ... ... ... шаруашылығын сақтандыру механизмін қайта
қарау, мемлекеттің ауыл шаруашылығына құйған қаржыларының жұмсалуына
бақылауды ... ... ... ... ... ... 100 шағын кәсіпорындар
салынуды көздейтін Ұлттық бағдарлама жасалуда, ал бұл өз ... ... ... ... ұшырауын азайтып, сол ... ... ... өнім ... ауыл жастарына келешегі бар жұмыс орындар жасауға
мүмкіндік береді.
Шет елдерде ауыл шаруашылығы дамуы қоршаған ортаны қорғау, ... ... ... жеткілікті және сапалы тамақ өнімдеріне
қажеттіліктерін қанағаттандыру, ауыл шаруашылығы ... үшін ... ... және әлеуметтік шарттарды құру ... ... және сала ... ... ... ... құрылымын,
аграрлық нарықты, фермерлер табысын, ауыл шаруашылық өндіріс құрылымын
қамтитын, күрделі, көп ... ... ... ауыл шаруашылық өндірісінің, азық-түліктің ... ... ... субсидия және сыртқы сауда шектеулеріне
негізделген. Осыған байланысты Қазақстан экономикасының аграрлық ... ... ... ... Қазақстанның әлемдік азық-түлік нарықтарымен
өзара қатынасы, болашақта, өнім ... ... ... ... ішкі ... қорғауды, отандық тауар
өндірушілерді мемлекеттік қолдауды ... ... ... ... түсініктерінен құрылады.
Агрокешендерді ұйымдастыру механизмінің айырмашылықтарына қарамастан,
әлемнің алдынғы ... ... ауыл ... ... ... қайта
өңдеу және өткізу процестеріне, экономикалық және әкімшілік тұтқалар арқылы
ғылыми-зерттеу және тәжірибе конструкторлық қызметтерді ... ... ... ... ... мен ... ... ӨНДІРІС ТИІМДІЛІГІН АРТТЫРУДАҒЫ АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ИНТЕГРАЦИЯНЫ ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ
3.1. ОҚО  ... ... ... ... ... ... жер ауданы 3224,9 млн. га құрайды, оның ішінде 2005 жылы ... 740,0 мың га ... 2010 жылы 648,6 мың га ... ... 80 794 мың ... ... жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша облыстың ауыл ... 72015 ... ... ... ... ауыл ... көрсетеді, оның ішінде 2,5 мың ауыл шаруашылық кәсіпорындары
және 76 мың ... ... ( ... ... 2. ОҚО ... ауылшаруашылығы құрылымы
| |2010 |2011 |2012 |2013 |2014 ... ... 717 |81 034 |74 050 |81 409 |80 794 ... | | | | | ... ... | | | | | ... |2 679 |4 800 |4 488 |4 685 |4 740 ... | | | | | ... |43 |46 |43 |32 |36 ... | | | | | ... ... |2 636 |4 754 |4 445 |4 653 |4 704 ... | | | | | ... |1 436 | 2 591 |2 372 |2 617 |2 610 ... |5 |5 |19 |19 |16 ... | | | | | ... |813 |1 666 |1 623 |1 553 |1 529 ... | | | | | ... ауыл |382 |492 |431 |464 |549 ... | | | | | ... | | | | | ... |68 038 |76 234 |69 562 |76 724 |76 054 ... | | | | | ... | | | | | ... ... ... кешенінің дамуы тұрақтанған, ауыл
шаруашылық өнімдерінің өсуі де байқалған, 2010 жылы ауыл ... ... 163,8 ... теңге деңгейіне жеткен, оның ішінде өсімдік
шаруашылығы 85,2 млрд. теңге, мал шаруашылығы өнімі 77,2 ... ... ... жылы ... ауыл ... ... 324,6 млрд теңгені құрады. ... ... ... 181,1 млрд теңгенің өнімін өндірген.
Осы кезең ішінде ауыл шаруашылығы өнімдерінің құрылымдық ... ... Егер 2005 жылы ауыл ... ... ... ... ... өнімдері құраса, сәйкесінше 28,6%-ын мал шаруашылығының
өнімдері құраған. 2010 жылы бұл қатынас  өзгерген, мал шаруашылығының өнім
үлесі ... ауыл ... ... ... ... құраған,
өсімдік шаруашылығы – 51,6%.
2014 жылы өзектендіру қорытындысымен ... ... ... жобалардың саны 170-тен 223-ке өсіп, республикада алдыңғы
қатарға шықты. Бұл ... ... құны 1,2 ... ... ... 33 ... жұмыс орындары ашылмақ. 
Индустрияландыру жобаларының 65 пайызы ауылдық жерлерде іске асуда.
Осы жобалармен ... жылы 57 ... ... жуық өнім ... өнімнің 54,5 млрд. теңгесі өнеркәсіп кәсіпорындарының ... ... ... іске ... ... ... 2008 жылмен
салыстырғанда жалпы өңірлік өнімдегі өнеркәсіптің үлесі 15 ... ... ... өнеркәсібінің үлесі 11 пайыздан 20 пайызға ... ... ... ... ... ... іске қосылып, тамақ және
жеңіл өнеркәсібінің негізі қаланды. Фармацевтикада, энергетикада, химия
саласында, ... ... ... және ... ... ұсынуда,
агроөнеркәсіп кешенінде тың жобалар қолға алынып, іске ... ... ... ... ... ... сол ... қажетті
өнімдер шығаруды қолға алды. 
2014 жылы облыс кәсіпорындары өндірген өнеркәсіп өнімдерінің нақты
көлем индексі 104,5 ... ... 650 ... ... ... Облыс аудандары
мен қалаларында индустриалды аймақтар құру мәселесі ... ... ... 43 ... іске ... ... Оның ... Түркістан
қаласында индустриалды аймақ іске қосылған. Мұндай ... ... ... мен ... ... ... ... Бәйдібек, Шардара
аудандарында жалғасуда. Ал Шымкенттегі «Оңтүстік» индустриалды аймағында
жалпы құны 76 ... ... ... 71 ... ... ... ... жаңа жұмыс орындары ашылуда. Қаладағы өндіріс орындары шоғырланатын
тағы бір орталық - «Оңтүстік» арнайы ... ... 19 жоба ... Бүгінде мұнда 8 жоба іске қосылып, былтырғы жылы 3 ... ... ... өнімі өндірілген. 
Мемлекеттік «Бизнестің жол картасы-2020» бағдарламасы аясында жалпы
құны 280 млрд. теңге болатын 722 жоба іске асырылған, 11 ... жуық ... ... ... Оның ... 2014 жылы 73 ... теңге болатын 353
жобаға қолдау көрсетілген. 
3 ... ... жж. ... облысының ауыл шаруашылығының
негізгі көрсеткіштері
|  |2009 |2010 |
| ... ... ... ... |
| |га ... |салмағы|
|Барлық |697 169 |100 ... | | ... | | |
| | ... |2013 жылы ... ... ... |
| | ... ... | | |(+,-) |
| | ... |өнім | | | |
| | |2530 | | | | |
| | ... | | | | ... 1 с. |87,6 |221628 |482800 ... |150,3 ... наны 1|87,3 |220869 |159958 |0 |0 |-60911 ... | | | | | | ... және ет |48 |121440 |82100 |840 |0 |-40180 ... | | | | | | ... |9,32 |23579,6 |0 |272 |6 ... ... | | | | | | ... май |1,9 |4807 |48 |0 |0 |-4759 ... және ... |657800 |525712 |0 |0 |-132088 ... | | | | | | ... |139 |351670 |276592 |0 |959,7 ... ... | | | | | | ... ... |22264 |29278 |3102,2 |8296,3 |12208,1 ... |4,4 |11132 |18000 |0 |0 |6868 ... | | | | | | ... |22 |55660 |52500 |0 |248,2 |-2911,8 ... |18,6 |47058 |95580 |1214 |223,5 |47531,5 ... |2,1 |5313 |8636,4 |0 |0 |3323,4 ... |17,9 |45287 |32806 |0 |2,9 ... ... |19,1 |48323 |90042,3 |0 |0 |41719,3 ... |8,9 |22517 ... |150,2 |5 |150368,3 |
|Қияр |6,6 |16698 |49964 |79,2 |3,4 |33190,2 ... |70 |177100 |154600 |  |9379,1 ... ... |24,8 |62744 |455084 |10 230,90|0 ... |
|Жүзім |3,93 |9942,9 |27900 |42,7 |1,9 |17916,3 ... |18 |45540 |170 |0 |868,9 ... ... |2,19 |5540,7 |500 |0 |0 |-5040,7 ... шай |0,67 |1695,1 |416 |46,3 |1936,8 |611,4 ... ... ҚР ... бойынша Агенттік мәліметтері бойынша ... ... ОҚО ... ... және қажетті азық-түліктің
кейбір түрлерінің тұтыну стандарты 1 адамға кг/жыл ұн 1 с.87,6, ет және ... 48, сүт және сүт ... 260, ... майы 8,8 жеміс 22 кг
екндігін көрсетілді.  2010 жылы ... ... ... нормаларға сәйкес
негізгі азық-түлік өнімдеріне деген қажеттілігі өз өнімдеріміздің ... ... ... ... - . 101,4%, ... ...  – ... – 170%, , сүт және сүт өнімдерімен – 138%, жұмыртқамен – ... ... ал ... ... ... ... тұтыну – 2,6
есеге, көкөніс – 2,7 есеге артты. 
Осылай, жоғарыды көрсетілген негізгі азық-түлік ... ... ... ... ... ... отыр, яғни облыста азық-түлік
қауіпсіздігі толығымен қамтамасыз етілген.
2013 жылғы импорт ағынының ... ... ... ... ішкі тұтыныстағы импорт үлесі шектеулі мүмкіндік табалдырығынан
асып кеткен (17%) жеміс ... ... ... – 53,4%, ... ... 73,1%, қышқыл сүт өнімі бойынша - 29,4%.
Тез бұзылатын өнімдерді сақтау базасының тапшылығы ... ... ... әсер етеді. Тереңнен қайта өңдеу өнімдерінің ет
өнімдері, сүт  ... ... ... ... ... және жемістің
тұтыну нарықтарында импорт үлесінің жоғары болуы, ... ... ... ... жеткіліксіздігі және тереңнен қайта өңделетін тамақ
өнімдерінің тапшылығымен жектіліксіз дамуы сипатталады.
            ... азық - ... ... ... ... ... ... азық түлікпен өзін-өзі ... ету ... ... ... ... және ... өнімдерін өндіру облыстағы 
өңдеу өнеркәсіптерінің ішінде  динамикамен дамитын ... ... ауыл ... ... ... және ... өнімдерін өндіру
көлемі көбейуде.
2013 жылы 2012 жылмен салыстырғанда өңделген ауыл шаруашылығы шикізат
өнімінің жалпы ... ... ... 2 пайызға, бидайдан 4,3 пайызға, майлы
дақылдардан 4,2 пайызға, ... 2 ... ... Ауыл ... ... кәсіпорындардың 2007 жылы өндірген өнімдерінің көлемі алдындағы
жылмен салыстырғанда 11,7 ... ... ... өнімдерімен қамтамасыз етілуіне талдау жасалғанда
байқағанымыз облыс халқы етпен 65%, жұмыртқамен 68% ... ... ... ... өсуіне кері әсерін тигізіп отырған
маңызды мәселе – ол мал мен ... ... ... ... жылы ... 10 асыл тұқымды мал зауыты, 77 асыл тұқымды
мал шаруашылықтары, 1 мал ... ... және 3 ... ... Асыл ... мал ... 27,1 мың бас ... қара немесе үлес салмағы барлық мал басына шаққанда 3,6%, қой 195,6 ... – 6,9%, ... 24,5 мың бас – 10%, ... 4,8 мың бас – 2,3%, түйе ... бас – 36,8% және 203,9 мың бас ... ... 2,8%. ... ірі қара
малының тұқымдық және ... ... ... үшін 344 ... ... ... жасауда. Сол себептерден, асыл ... үлес ... ... болуда.
Егін шаруашылығының өнімдерінің ішінде картоп(85%) және жеміс-
жидекпен(91%) облыс халқының қажеттілігін қамтамасыз ете ... ... ... ... ... халқына қажетті азық-түлікке талдау
жасалғанда, маңызды тамақ өнімдеріне өзімізде өндірілетін ... ете ... ... ... ... ... ... жұмыртқамен, картоппен және жеміспен қамтамасыз етілуі тұтыну
стандарттарынан төмендеу.
Азық-түлікпен облыс халқын толық қамтамасыз ... ... ... ... ... Азық-түлік нарығын толығымен ұлттық тұтыну стандарттарына қажетті
өнімдермен қамтамасыз ету;
- Кейбір ... азық ... ... ... қажеттілігі қамтамасыз
етілмейді;
- Облыс халқы  мерзімаралық ... ... және ... ... Ет және ... ... қайта өңдеумен облыс халқының қажеттілігі қамтамасыз
етілмейді;
- ... ... ету ... емес ... импорт көлемінің
өсуіне және отандық өнімнің ... ... тура ... Азық ... ... болғандықтан және отандық өнім сапа стандарттарына сай
келмегендіктен азық түлікпен қамтамасыз ету ... ... ... ... ауыл ... өнімдерінің есебін жасап және оның
көлемін ішкі ... ... ... ... қатар, кейбір
экспортқа шығарылатын өнімдердің көлемін көбейту қажеттілігі ... ОҚО ... ... дамыту  нарығының ... ... ... ... ... ... негізгі
элементтерін қарастырған жағдайда, олардың өндірістік қатынастар ... ... ... ... ... қамтамасыз ететіндігіне
баса  көңіл  аударылуы  қажет.   Өндірістік  қатынастар жүйесі арқылы ғана
экономикалық заңдар талабы ... ... ... ... ... ... емес тәуелділікке  айналу  процесін  
негізге  ала  ... ... ... даму ... ... ... жөн.
           Қазіргі коғамның нарықтық жүйемен даму ... ... ... ең бір ... ... ... мәселелердің бірі
болып табылады. Нақ осы қатынастар ... ... мен ... ... кезеңдегі дамуы мен қызмет етуінде басты орын алып
отыр. ... түрі ... ... мен мәні ... экономиканың даму
қарқынын не жеделдетеді, не баяулатады.
Оңтүстік Қазақстан облысы ҚР-да ірі ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... солтүстіктен оңтүстікке
қарай 650 км-ге және шығыстан батысқа дейін 550 км-ге ... ... ... ... 117 мың ... км ... ... жылдың    1    қаңтарында    облыста    4 740    ... ... ... ... ... ... Барлық   салалардағы   жұмыскерлердің   ортажьлдык саны  
725,7   мың   жұмысшыны       құраса,   ауыл   ... ... ... 142,9 мың жұмысшы қызмет атқарады. Ауылшаруашылық
өндірісінде ... жер ... ... ... ... ... ... жер   бөлігі 1,2 млн. гектар шамасында.   Пайдаланудағы  жердің 
500 мың ... ... ... ... құрайды.      Ауыл     
шаруашылығында пайдаланылатын жерлердің ... ... ... байқауға болады.
Кесте 7. Ауылшаруашылық жерлерінің кұрылымы (01.2014 жылғы мәліметтер)
| Ауылшаруашылық жерлерінің құрамы|Барлығы, |Жалпы жер |Ауылшаруа-шыл|
| |мың га ... |ық жер |
| |  ... % ... |
| | |  ... % ... ... |76,1 |88,6 |100,0 ... жерлері | |  |  ... ... ... |1 838,7 |73,4 |100,0 ... | | | ... ұжымдарының |822,8 |66.0 | ... | | | ... ... |1 176,8 |45,0 | ... ... қоғамдардың | | | ... | | | ... ... емес ауыл | 2 041,8 |2,0 | ... ... мен | | | ... ... | | | |
| | | | ... ... ... |2,6 |0,2 |- ... |3 130,3 |3,7 |-| ... қордағы | 3 355,3 |0,9 |- ... | |  |  ... да ... |2 041,8 |6,7 |- ... | 3 959,2 |100,0 |- ... көзі: ҚР статистика бойынша Агенттік мәліметтері бойынша ... ... ... мен ... ... жерлерді бағалау
үшін  маңызды  мәселе  болып ... ... ... ... ... ... түрде қатыстыруға ешқандай негіз
жоқ. Соңғы жылдары   жер   ... ... ... ... ... ... аймақга    458 мың гектар, немесе 3,7%-ке тең орман
алқабы мен 6,7% құрайтын тау бедерлі ... ... ... ауыл ... ... ... кең  ... терең аңғарлары       
тау    бедерлі    жерлер    ауылшаруашылық айналымына пайдалануға тиімсіз.
Сонымен бірге, бұл ... ... ... ... ... ... қасы. Тек
кейбір жерлерді ғана мал жаюға мүмкіндік береді.
 
Кестеде ... ... төрт жыл  ... ... ... ... өсімі   байқалуда.   Ал,   тьң   жерлердің,
шабындық пен жайылымдардың көлемі біршама төмендеді.
Жоғарыдағы кестеге түсініктеме ... ... ... ... ... ... яғни 2013 ... салыстырғанда 2011 жылдың
бірінші қаңтарында егістік жер ... ... ... ... ... ал ... жер ... үлесі 10,1 %-ды құрады. Сонымен
қатар шабындақ жерлер 1,6%- ды, ... 87,0%-қ ауыл ... ... үлес салмақты көрсетті. 
   
| | ... 3 – ОҚО ... ... ... ... жағдайында, территорияның 85% куаң аймағы мен ылғалы    
жеткіліксіз     ... ... ... ... ... ... мен жер қорын сапалы бағалау үшін жасанды
суару шешуші роль ... ... ... ... ... айдалған жердің шамамен 500  мың гектарға жуығы суармалы
егістікті құрайды. Бұндай суармалы  ... ... ... ... және мал ... ... ... көкөніс, бау-бақша алқаптары
жайғасады. Бұны мына төмендегі кестенің көрсеткіштерінен байқауға ... ... ... ... жалпы даму динамикасына тоқталсақ, 
келесідей   көрсеткіштерге   баса   назар аудару қажет. Шаруашылықтардың,  
соңғы   жылғы   ... ... ... қорларының сомасы 17,5 млрд.
теңге болса, оның ішінде ауыл ... ... ... қорлар 15,2 млрд. теңгені кұрады. 2006 -2010 жылдар ішінде жалпы
табыстың сомасы орташа есеппен 7,5 млрд. ... ... ... ... егін
шаруашылығы бойынша бұл көрсеткіш 6,4 млрд. теңге, ал   мал   шаруашылығы  
бойынша   -   1,1   ... ... ... Оңтүстік
Қазақстан           облысының           ауылшаруашылық кәсіпорын- дарының
даму динамикасы  кестеде көрсетілген.
 
Кесте 8 ... ... ... ... ... ... ... | | ... |
| | | ... |
| | | ... ... ... егістікке |1323,2 |1266,6 |95,7 ... ... 100 |  |  |  ... ... | | | ... ... ауылшаруашьшық | | | ... ... мың ... | | | ... қуат, ат күші; |353,8 |316,7 |89,5 ... ... бір ... |21,0 |19,9 |94,8 ... |  |  |  ... ... ауылшаруашылық | | | ... ... мың ... | | | ... ... қуат, ат күші; |5,6 |5,0 |89,3 ... ... ... |  |690,4 |77,0 ... ... |896,2 |  |  ... алынған (1999 жылғы |  | | ... | | | |
|- ... ... | | | ... мың ... | | | ... ... табыс, мың теңге; |488,3 |358,8 |73,5 |
| |  |  |  ... ... мың ... |- |-28,3 |  ... | |  |- ... ... ... |-15,4 |-19,6 |-127,3 ... |  |  |  ... ... ... отырған  кезең ішінде  қормен
жабдықгалу     көрсеткіші     4,3%-ға     төмендегенін,      ... ... - 10,5%, ... ... ... -5,2%, ал
еңбектің энергиямен ... - ... ... ... болады.
Бұнымен қоса, осы кезең ішінде ... өнім ... орта ... 23%-ға, жалпы
табыс - 26,5%-ға төмендеді. Алайда, кәсіпорындардың   негізгі   қорлармен  
жабдықталуы   шаруашылық ... ... ... біраз пайызға төмендегенін көруге болады. Бұл ... ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейтінін білдіреді.
Жоғарыдағы кестеге түсініктеме беретін болсақ, ауылшаруашылық    
егістік жерінің 100  гектарынан алынған (2001 жылғы ... ... ... 2014 жылы 324,6 ... тенгені құрады, 2009-2013
салыстырғанда 690,4 мың тенгені құрады. Ал ... ... 77,0 ... отыр. 2006-2010 салыстырғанда 353,8 мың тенгені ... ал ... 73,5% ... жатыр. Рентабельдік жағдайы жалпы 127,3 %-ға
төмендеген.
Кесте 9
Оңтүстік Қазақстан облысының орталық аймағының егістік
жерінің кұрылымы, (01.2012 жыл, мың. ... ... ... ... |
| | ... | ... |
| | ... | ... |
| | ... |
| | ... |
| | ... |
| ... |Соның | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... |1133,7 |500,3 |100 ... |  |  |  ... ... ... ... |566,7 |132,0 |49,9 ... |  |  |  ... ... -   ... ... |155,2 |12,8 |13,7 |
| |  |  |  ... Ордабасы ауданы; |37,5 |35,6 |3,3 ... |  |  |  ... ... ... |91,7 |36,6 |8,1 ... |  |  |  ... ... ауданы; |71,6 |15,0 |6,3 |
| |  |  |  ... ... ... |67,3 |17,8 |5,9 |
| |  |  |  |
|- ... ауданы; |143,4 |14,2 |12,6 ... ... ... ... ... 1133,7 мың. қа құрайды. Снық ішінде
суармалы жер 500,3 мың га. ... ... 4 – ОҚО ... ... суармалы жерлерінің құрылымы
 
ОҚО-да суармалы жерлердің құнарлығын сақтау өзекті мәселе және суғарудың
тамшылатып суару әдістері қолға алынуда.
         ... ... ... ... ұжымдық меншік шеңберінде
адамның өндіріс пен өз ... ... ... ... ояту ... ... қалыптастыру мүмкіндігі болмады. Сонымен бірге, әрбір
жұмыскердің мүддесін еңбек ұжымының мүдделерімен ... ... ... ... ... көруге болады. Сол себепті, өндіріс
өніміниеленудің формасы ретіндегі меншік бірқатар өзгерістерге ... ... ... Бұл ... ... – бұл ... ... деп атап өту керек. Ол үш ... ... бұл – ... ...... элементтер мен өндіріс
процесінің нәтижелері, яғни, өндіріс құралдары мен өндірілген өнім. 
Екіншіден, бұл – ... ... - ... ... мен ... ... және осы негізде олардың иемденуін, үлестіруін пайдалануын
сипаттайтын, өндіріс, үлестіру, айырбас пен тұтыну процесіндегі ... ... ... Үшіншіден, бұл – меншік ... ... ... ... ... құқықтық формасы.
         Оңтүстік Қазақстан облысының бұл аймақ кәсіпорындарындағы күрделі
қаржылардың тиімсіз пайдаланылуы ... ... ... ... ... ... ... қорлардың құндық өлшемдігі
көрсеткіштері 20,6% - ға төмендесе, жалпы өнім құны ... ... ... тек 4,1% төмендегенін көруге болады. Яғни, облыс ... құру ... ... 10 жыл ... елеулі нәтижелер берген жоқ.
         Мұндағы басты назар меншік субъектісіне аударылады. Өйткені, оның
сандық немесе сапалы өзгеріске ұшырауы ... ... ... ... Бұл, ... экономикалық жүйеде өндірістің материалды-заттай
құралдарының құрамы, олардың ... мен ... ... ... сол кәсіпорынның ақтық өнімін өткізу мен  ... ... ... ... ... үлестіру, айырбас және тұтыну
процесіндегі адамдар арсындағы экономикалық қатынастарға ... ... ... 11 ... ... ... ... аймағы аудандарының
 ауылшаруашылық кәсіпорындарының даму динамикасы
| Көрсеткіштер ... |
| |жж |жж ... |
| | | ... ... |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... ... |380,2 |81,2 ... соның ішінде: | | | |
|- ... ... ... |223,0 |207,0 |92,8 ... | | | ... Ауыл ... ... |3,6 |97,3 ... ... ... | | | ... ... ... жер, мың га. |0,62 |0,6 |96,8 ... Негізгі қорлар, барлығы, млрд. |5,82 |4,62 |79,4 ... | | | ... ... ... ... |5,2 |4,0 |76,9 ... Энергетикалық қуат, барлығы, млн. |1,9 |1,6 |84,2 ... ... | | | ... ... ... ... |2838,3 |4757,9 |167,6 ... млн. ... | | | ... ... жерінің 100 |140,5 |111,1 |79,1 ... ... | | | |
|- ... ... ... | | | ... мың ... | | | ... қуат, ат күші; |51,4 |44,4 |86,4 ... ... бір ... ... |17,4 |104,8 |
|- ... жерінің көлемі, га; | | | ... ... ... |23,3 |19,3 |82,8 ... мың теңге; | | | ... Мал ... мың бас: |19,3 |12,0 |62,2 |
|- ірі қара мал; | | | |
|- ... |230,1 |91,9 |39,9 |
|- құс; |1025,8 |473,9 |46,2 ... 100 ... келетін мал басы, |3,1 |2,0 |64,5 ... | | | |
|- ірі қара мал | | | |
|- ... |37,0 |15,3 |41,2 |
|- құс |165,0 |79,0 |47,9 ... ... ... ... шығындары зерттелініп отырған кезең
ішінде 67,6% артқан. Ол ең алдымен өнеркәсіп ... ... ... бар ... ... ... ... 11 ... ... ... ... ... ... өндірісінің экономикалық
тиімділігі 
|Көрсеткіштер ... ... ... жж |
| | | ... |
| | | ... ... ... |3,8 | |135,7 ... ... ... ... | |5,2 | ... ... ... ... |22,3 |128,6 ... ... теңге |0,2 |0,4 |50,0 ... ... млн. |13,9 |14,2 |110,3 ... | | | ... егістік |77,8 |102,8 |75,8 ... 100 ... | | | ... | | | |
|- ... ... мың ... | | | |
|- ... ... мың ... |37,8 | |78,8 |
|- ... мың ... |6,7 | |62,0 ... бір |13,5 | |79,4 ... ... | | | |
|- ... өнім, мың теңге | | | |
|- ... ... мың ... |6,6 | |83,5 |
|- ... мың ... |1,2 | |66,7 ... ... |0,70 | |95,9 ... | | | |
|- ... өнім құны ... | | | |
|- ... ... ... |0,342 | |99,4 |
|- ... ... |0,06 | |75,0 ... деңгейі, |-13 | |- |
|% | | | ... ... |201,4 | |66,3 ... | | | |
|- ... ... ... | | | |
|- ... ... ... |97,5 | |68,5 |
|- ... ... |17,2 | |53,9 ... ... ... ... барынша сипаттауға жалпы өнім
құны бірыңғай бағалар бойынша есептелінген ... ... ... ... Өйткені, пайданың басым бөлігі дифференциалданған
үстемелер есебінен алынса, қалғаны ... ... ... ... өнім құны ... бағалар бойынша есептелінген қор қайтарымы секілді
өндіріс ... ... ... ... ... ... көп өзгерген жоқ. Бұл, агроқұрылымдардың  өндірістік ... ... ... ... ... ... ... өсімі зерттелініп отырған кезең аралығында пайда массасының екі
еседен артық абсолютті артуын туғызады.
         Экономика талдауларынан ... ... ... оның ... ... ... өндірісте өнім өндіру процессіне қатысушысы
өндіріс құралдары мен оның нәтижелеріне ... ... ... етсе ... оның мазмұнын өзгерте алмайды.
         Меншік қатынастарының дамуы диалектикалық жағынан күрделі процесс
болып табылады. ... ... ... ... ... қарапайым қатынастар орнына иерархиялық күрделі қатынастар
келуде. Олардың элементтері өзара ... емес ... ... әрқайсысы айтарлықтай дербес өмір сүрсе де, бір-бірімен етене
байланысып ... ... ағза ... ... осы ... ... ... жеңу арқылы, жүйенің жоғары сапалы деңгейге
өту жолымен жүзеге ... ... ... ... ... отырып, келесідей
қорытындыға келуге болады. 2006жылы  жалгерлік қатынастар бойынша ... ... 2720 млн. ... тең ... өнім ... болатын, бұл
жалпы деңгейдің 66,3% құрады. Соның ішінде, егіншілік шаруашылығында бұл
көрсеткіш 71,0% ... ... мал ... ол 58,4% тең ... ... жалпы саны 8,6 мың адамды немесе жалпы ... 50,2% ... ... бір ... ... жалпы өнім өндірсі басқа
ұжымдарға қарағанда екі ... жуық ... 2007 жылы ... ... енді
81,9% жалгерлік қатынастар негізінде өндірілді. ... ... бұл ... ... 79,6% ... мал ... ... Бір жұмыскерге жалпы өнімнің 342,9 мың теңгеге тең ... ... бұл ... ... пайдаланбайтын кәсіпорындарға
қарағанда екі еседен аса артық болды.
Шаруашылық жүргізу нысаны ретіндегі жалгерлік ... ... ... пайдаланылуын жақсартуға мүмкіндік береді, өндірістің ... ... ... ... арттырады. Ол адамның
өндіріс құралдарынан шеттетілуін жойып, адам факторын белсенді қолданып,
осы арқылы өндіріс ... ... ... береді.
Алайда, жалгерлік қатынастардың  мәнін асыра бағалаудың қажеті жоқ.
Шаруашылық жүргізудің экономикалық тетігін жетілдіру ... ... ... ... қатынастарын қолданумен ғана шектеуге
болмайды. Жалгерлік өзінің мақсатын тек жалпы ... ... ... ғана ... ... ... 12 ... Қазақстан облысының орталық аймақтың ауылшаруашылық
кәсіпорындарында жалгерлік қатынастардың  тиімділігі
 
|Көрсеткіштер ... ... |
| ... |қолданбайтын |
| ... ... ... |2010 |2011 |2010 |2011 ... ... саны |13 |18 |19 |14 |
|- ... ... ... % |40,6 |56,2 |59,4 |43,8 ... ... өнім, барлығы, млн.|2720 |3360 |1380 |1040 ... | | | | |
|- ... ... ... % |66,3 |81,9 |33,7 |18,1 ... ... (2006 ж ... |2122 |745 |545 ... ... | | | | |
|- ... шаруашылығында | | | | |
|- ... ... ... |79,6 |29,0 |20,4 |
|- мал ... млн. |890 |1238 |635 |495 ... | | | | |
|- ... мөлшеріндегі үлесі,%|58,4 |71,4 |41,6 |28,6 ... Ауыл ... |8,6 |9,8 |8,2 |6,2 ... ... | | | | ... ... ... | | | | ... адам | | | | |
|- ... ... ... % |50,2 |61,3 |49,8 |38,7 ... Бір ... ... |306,3 |342,9 |168,3 |167,7 ... өнім (мың теңге) | | | | ... ... ... ... 2007 ... қаңтар-қарашасында облысты
тұтас алғанда ауыл  шаруашылығының жалпы өнім көлемі 107638,2 млн. теңгені
(ағымдағы республиканың ... ... ... бұл 2006 ... ... салыстырғанда 5,3% артық, оның ішінде мал шаруашылығы - тиісінше
-43678,2 млн. теңге және 6,1%, ... ... 63960,0 млн. ... және
4,7% артық.
Қорыта келе, Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... пайдаланылмай отырған үлкен өндірстік мүмкіндіктерге  ие деп
айтуға ... ... ... өнім ... басым бөлігі Мақтаарал - 18,1% немесе
19503,3 млн. теңге, Сарыағаш тиісінше - 17,9% ... 19266,7 млн. ... ... ... -11,2% ... 12047,9 млн. ... тиесілі.
2012 жылдың 1 желтоқсанына алдын ала мәліметтер ... 2011 ... ... ... ... ... ... 1,9% немесе 6,8 мың
тоннаға, көкөністер - тиісінше -3,6% немесе 17,2 мың, мақта - 0,8% ... мың ... ... - 0,3% ... 0,1 мың ... ... жиналды.
3.3  Ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеуді дамыту мәселерін
талдау
 
Ауыл ... ... ... ... ... ... 67 ... және 718 орта және кіші цехтар жұмыс жасайды.
Оның ішінде 26%-ы ұн өндіретін, 34% нан ... 12%-ы ... ... ... сүт және 3%-ы ... ... кәсіпорындар жұмыс істейді.
2010 жылы барлық өндірілген өнімнің қайта ... ... 13%-ы ет, 4% ... көкөніс және 5% жеміс-жидектер.
  Азық-түлік фирмаларының ауыл ... ... мен ... ... өңдеу және өткізу арналарын азайтудың мөлшеріне ... ... ... ... ... ... ... тұтынушыдан
алшақтатып барады. Бұл әсіресе тамақ өнеркәсібіне ... ... ... ... ... ... болған жағдайда ерекше сезіледі.
Фермерлердің ... ... ... және экономикалық
тәуелсіздігі фермерлердің тек қана ... ... ... ... ... ... ... сатып алушының шартын қабылдауға
мәжбүр болатын фермердің табысын да шектейді.
  Қайта ... ... 27 ет, 31 сүт, 38 ... ... ... кәсіпорындары жұмыс жасайды. Оның ішінде 2012 жылы 5 ет, 6 сүт, ... ... ... өңдейтін кәсіпорындар іске қосылды. Нәтижесінде
жыл қорытындысымен ет өнімдерін қайта өңдеу үлесі 17 %, сүт ... 18 ... ... ... 7,5 % ... ауыл ... ... қайта
өңдеу көлемі 108,0 млрд.теңге құрап, ... ... ... ... ... 107,2 % жетті. 
Сонымен, Қазақстанның 2015 жылға ... ... ... ... ішкі ... қалыптастырып жаңа экономика салаларын
әр тараптандыру арқылы дамудың шикізаттық ... ... ... ... ... ... ... тұрақты дамуына қол жеткізуге
мүмкіндік алатынын айтуға болады
Республикадағы өңдеуші өнеркәсіпте және қызмет ... ... ... және ... ... ... бейімделген тауарлар,
жұмыстар және қызметтер өндірісі мемлекеттік индустриялы-инновациялық
саясаттың басты ... ... қала ... ... ... ірі ... ... кіреді; Түлкібас ауданында
«Экопродукт» ЖШС (600 тонна/сөткесіне) және Сайрам ауданында «Наурыз-5»
ЖШС, «Принир-2004» ЖШС және «Бизнес-Шымкент» ... ... 2010 жылы ... өңдейтін кәсіпорындар 76,8 мың тонна көкөніс
өңдеген, бұл бүкіл облыс бойынша ... ... 14 ... ... 13. Ауыл ... ... қайта өңдейтін кәсіпорындар
           
|  |Ет |Сүт ... |
| | | ... |
| ... |
| |Ет |Сүт ... |
| | | ... |
| ... ... ... |
| | ... | |   ... | |
| | ... | | | |
| | | | | | ... ... мың |48,4 |37,4 |50,6 |34,8 |30,3 ... | | | | | ... ... қара |7,8 |7,8 |6,7 |7,6 |8,1 ... ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... және құс еті | | | | | ... | | | | | ... тонна | | | | | ... ... сүт |13,4 |13,2 |11,5 |14,6 |15,9 ... ... | | | | | ... ... | | | | | ... май, |35 |31 |32 |35 |33 ... | | | | | ... және |740,9 |733,1 |871,5 |815,6 |843,8 ... алынған | | | | | ... ... | | | | | ... мың ... | | | | | ... ... |158,9 |158,4 |143,8 |148,4 |151,7 ... мың ... | | | | | ... тонна |182 |202 |179 |209 |118 ... ... |30,7 |30,7 |31,4 |28,1 |32,2 ... ... ... | | | | | ... заттар, | | | | | ... ... | | | | | ... және ... ... |620,3 |519,5 ... | | | | | ... литр | | | | | ... ... ... |950,1 ... литр | | | | | ... мың литр ... | ... |
| |0 |3 |0 ... | ... талшығы, | 91,4 |75,5 |105,8 |106,0 |73,8 ... ... | | | | | ... ... ... ... негізінде құрастырылған |
Іс-шаралар
- Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдейтін өндіріс ... ... ... ... ... Жаңа технологияларды енгізе отырып, 2011 жылы ауыл ... ... ... 30 ... ... ... ... Ауыл шаруашылық өнімдерін дайындау пукттерін жетілдіре түсу;
- ... ... ... жаңа ... ... жабдықтау;
- Өнім өндіріп жатқан кәсіпорындарға жаңа техника мен технологияларды
ендіру;
- 2012 жылы өндірістердің ауыл ... ... ... ... 23
млрд теңгеге жеткізілді.
- Қосымша 78 мың тонна сүт, 16,2 мың ... ет және 40 мың ... ... өңдеу жүргізілді.
 
ҚОРЫТЫНДЫ
 
Қазіргі кезде аграрлық ... ... ... ... ... ... қарастыру – осы саланың ерекшелігін, яғни халық
шаруашылығының басқа салалырна қарағанда ... ... ... ... отандық тауарлардың ішкі және экспортқа шығару мәселесі тұр.
Осы себепте ... ... ... ... артыруда,
саладағы интеграцияның маңыздылығы алдыңғы қатарға шығады. Саладағы
кедергілер, аграрлық ... ... ... ... ... ұдайы өндірістің табиғи, экономикалық және әлеуметтік
жағдайларға ... ... ... ... шаруашылық
жүргізудің аймақтық факторларының әртүрлілігін айтуға болады.
Әлемдік ... ... ... Қазақстан экономикасы бiрқатар
мәселелерге тап болды. ... ... ... ... ... ықпалдасудың әлсiздiгi, ел ... ... және ... ... ықпалдасудың босаңдығы, iшкi нарықтағы тауарлар,
өндiрiстiк және ... ... ... ... ... және ... тұрғыдан артта қалуы, ғылым мен өндiрiстiң
арасында ықпалды байланыстың болмауы; ... және ... ... ... аз ... ... экономиканың
ғаламдану процестерiне және сервистiк-технологиялық деңгейге өтуге бейiмдеу
мiндеттерiне сәйкес келмеуi. ... ... ... ... етуі үшін ... тиімділігін арттыру өте маңызды. ... ... өз ... еңбек өніміділігінің жоғары болғанын
қалайды. Сондықтан да әрбір ... ... ... сай ... ... ... ... секторының нарықтық қатынастарға өтуі барлық
салалардың түбегейлі түрде қайта құрылуын талап етеді. ... ... ... ... ... жүзеге асырылуының
мүмкіндіктері өз кезегінде реформалардың нәтижесіне, яғни ... (АӨК) ... ... және ауыл шаруашылығының ахуалына
байланысты.
1. Саланың түгелімен дамыту ... ... ... ... АӨК ... Үкімет тарапынан берілетін дотациялардың көлемін арттыру,
дайын өнім шығарған АӨК кешендерін салықтан босату;
3. Сапалы өнім ... ... ... ... жоғарғы сапалы
тұқымдықтарды пайдалану
4. Ғылым мен өндірістердің жұмысын біріктіру арқылы жетілдіру
5. ОҚО-ындағы суармалы жерлердің ... ... Мал ... ... ... экспорт көлемін ұлғайту
7. Ет экспортының әлеуетін арттыруда, мал ... ... ... мал ... алуына жергілікті бюджеттен қаражат қарастыру
АӨК-нің тез, әрі қарқынды түрде дамуын қиындататын, оның ... жай және ұзақ ... ... ... болатын, оған әсер
етуші объективтік факторларды да естен шығармаған жөн.
Қорыта ... ... ... негізгі зертеулері
ауылшаруашылығы саласын дамытудағы басты мәселе өндіріс тиімділігін арттыру
арқылы саланың ... ... ... ... ... ... ... елдердің озық тәжірибесін еліміздің агарлық секторында
қолдануды бейімдеу заман талабы.
 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1.  Н.Ә.Назарбаев. «Қазақстан-2030» ... даму ... ... ... ... ... ... 2014
1. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына
Жолдауы, «Жаңа онжылдық - жаңа экономикалық ... ... ... ... 2010 ж., ... Ауыл ... ... техникалық қызмет көрсету жөніндегі
инфрақұрылымды ұйымдастырудың кейбір мәселелері ... ... ... 2008 ... 10 ... №134 ... Қазақстан Республикасының «Ауылдық аумақтарын ... ... ... ... ... ... ... Президентінің 2005жылғы 10 шілдедегі №1149 Жарлығы.
Қазақстан Республикасының ... 2005ж. №28, ... ... ... ... ... ... 2004-2010
жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыру ... ... ... ... іс-шаралар жоспары ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының «Су кодексі». Қазақстан Республикасының
2005ж. 9 шілдедегі №481-ІІ ... ... ... ... ... ... «Жер ... Қазақстан Республикасының
2008ж. 20 маусымдағы №442-ІІ Кодексі
1. Танатова А.Р. Современное состояние развития АПК. НиОЮК, 2000.
1. ... ... ... ... в ... 2006.
1.  Жузбаева А.Т., Купешов Ш.К. Повышение эффективности АПК ЮКО. ... ... П.Ф. ... сельскохизяйственного производства:
вопросы теории и практика.М.:Экономика, 2001
1. ... ... ... ЖОО ... ... ... 2002.
1. Н.Райхан. Дамудың индустриялық-инновациялық стратегиясы//Ақиқат, 2008,
№7.
1. Оңтүстік Қазақстан облысының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2014ж.
атқарған жұмыстарының ... ... Т.И. ... АПК ... ... ... ... 2001
1. М.Т. Оспанов. Агробизнес: теориясы мен тәжірибесі. Алматы, 2005
1. М.Бекболатова. Республиканың машина-трактор паркінің жағдайы және жаңа
ауыл шаруашылығы техникаларын сатып алу//Агроинформ, ... ... ... Г.А. Актуальные проблемы реформ АПК в ... 2006, ... ... ... Қазақстан экономикасын ... ... ... Б. Пути ... ... сельскохозяйственного
производства в хозяйствах зоны нового орошения Голодной степи.-
Шымкент: Китап, ... ... ... в ... ... ... РК по ... 2010
1.  Толысбаев Б.С., Абылқасымова Ж.А. Ауыл ... ... ... ... мен ... АльПари, №1,2010
1.  Әлібекова А.Б., Әлібекова Н.Б. Аграрлық реформа және кооперация мен
интеграцияның объективті қажеттілігінің пайда болуы. ... ... ... А.Б. Ауыл ... ... ... ... №1,209
1.  Кажмуратова А. Причины и следствие ... ... ... ... ... ... реформа и развития корпорации в АПК России// ... ... ... ... Т. ... ... ... және шаруашылық жүргізу
формаларының дамуы.-Алматы, 1998.
1.  Мамыров Н.К., Ихданов Ж. ... ... ... ... ... ... опыт, проблемы). Учебное пособие-Алматы:
Экономика,2008.
1. Курбанов С.К. Курманбаев С.К., ... Н.Г. ... и ... в ... ... Республики Казахстан//
Научное издание-Алматы, 2008
1. Шукуров А.К. ... ... ... сельского
хозяйства в регионе и проблемы его развития. Вестник ОГУ №7, 2009.
1. www. Google.kz
1. www.yandex.ru
34. Қазақстан өз ... жаңа ... ... ... Қазақстан
Республикасы Президенті Н.Ә. Назарбаевтың Қазақстан ... ... ... ...... 2-наурыз
35. Н.Назарбаев. Инвестициялық тартымдылық – бәсекеге қабілеттілік қасиеті
. //Егемен Қазақстан 2006 ж. - 9 ... ... ... ... ... ... ... стратегиясы туралы Қазақстан Республикасы Президентінің
2004 ж. 17 ... N 1096 ... ... ... ... ... ЮРИСТ.
37. Стратегия индустриально-иновационного развития Республики Казахстан на
2003-2015г. Астана2003г. Постоновление Правительства РК от 5 ... ... ... ... Н.А. ... ... конкурентспособной
экономике, конкурентспсобной нации! Послание Президента народу Казахстан//
Казахстанская правда,2004г. 19 марта
39. Кенжегузин М.Б.«Экономика ... на пути ... ... ... В.А., ... О.В. ... стратегия
предприятия».Москва: «Филинъ»-2001г.
41. Кунельский Л.Э. «Как ускорить рост эффективности»Москва:1998г.
42. Тимохин М.Н, «Экономика организация ... ... ... Уолл Н., ... Я., Лайн Д. ... и ... А-Я». Москва: «Файр-
пресс»-1999г.
44. Словарь ... и ... ... ... ... Н.К. Алматы:»Экономика»-1999г.
45. Маркс К., Энгельс Ф. Соч. 2-е издание, Т.24
50. Андрейчиков А.В., ... А.В. ... ... планирование
решений в экономике» Москва: «ФиС»-2001г.
51. Модульная ... для ... . ... ... ... №5.Москва: «Инфра- М»-1999г.
52. Жак Лиувиль «Стратегия предприятия и ... ... ... Лисицина Н.А. «Экономика, организация и ... ... ... «Высшейшая школа»-1999г.
54. Приказ Министра финансов РК от 2 ... 2003 года №135 ... ... показателей ... ... ... ... лиц с ... ... в уставном капитале»
// Офицальная газета №51 (156)
55. Разъяснение по применению типового ... ... ... ... ... ... и предприятия, 2003г.7№5-6 (154-155) май-июнь.
56. Прыкина Л.В «Экономический ... ... ... Дюсембаев К.Ш. «Анализ финансового состояние предприятия» Алматы:
«Экономика» -1998г.
58. Савицкая Г.В. ... ... ... ... ... ...

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
Нарық жағдайында агроөнеркәсiп саласында майлы дақылдар iшкi кешенiн қалыптастыру және дамыту (Оңтүстік Қазақстан облысы агроөнеркісібі мысалында)23 бет
Арал, Балқаш, Каспийдің экологиялық проблемалары8 бет
Конфедеративтік мемлекеттер бірлестігі88 бет
Орталық азия аймағындағы интеграциялық процестер: мәселелері мен келешегі74 бет
Посткеңестік мемлекеттердің әлемдік шаруашылыққа экономикалық интеграциялануы: ерекшеліктері және қазіргі кездегі тенденциялары34 бет
Халықаралық экономикалық интеграцияның объективті негіздері және мәні30 бет
Қазақстан және аймақтық интеграциялық топтар10 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен9 бет
Агробизнес және агроөнеркәсіптік кешен жайлы29 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь