Тозуға төзімді және коррозияға төзімді қаптамалар

1. Кіріспе
2. Негізгі бөлім
2.1. Коррозиялық процестің термодинамикалық жағдайы
2.2. Металлдың химиялық коррозиясы
2.3. Металдар мен қорытпаларды газ коррозиясынан қорғау
2.4. Қызуға берік болаттар мен қорытпалар
2.5. Қызуға төзімді қаптамалар
3. Қорытынды
4. Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Металл коррозиясы – металл немесе қорытпаның қоршаған ортамен физика-химиялық жəне химиялық өзара əсер ету салдарынан, əрекеттескен металл (қорытпа) мен ортаның немесе оның техникалық жүйесінің функционалдық қасиет- терінің төмен болуына əкеледі.
Коррозия – латынның «corrodo» – «жемірілу» немесе «corrosio» – бұзылу не мүжілу деген сөзінен шыққан. Өзара əсерлесу негізі – химиялық жəне электрохимиялық реакциялардың жүруі болып табылады. Кейде ол механикалық əсердің де салдарынан болады. Сондықтан, материалдың түрлі ортаның əсеріне қарсылық көрсету қабілеттілігі, коррозияға төзімділік немесе материалдың химиялық кедергісі деп аталады. Коррозияға ұшырайтын металды – коррозияланатын металл, ал коррозиялық процесс жүретін ортаны – коррозиялық орта деп атайды.
Коррозиялық процесс салдарынан металл толығымен немесе жартылай бұзылуы мүмкін. Металл мен коррозиялық ортаның өзара əсерлесуі нəтижесінде пайда болған химиялық қосылыс – коррозия өнімі болып табылады. Коррозия өнімі – металдың беткі қабатында тотықты қабыршық, кеуекті қабаттар немесе тат түрінде кездеседі. Металл бетінің адгезиялық дəрежесіне байланысты əр түрлі жағдайлар байқалады. Мысалы, темір қорытпаларының беткі қабатындағы таты металға тереңірек еніп, кеуектелуіне əкеледі. Ал оның əрі қарай дамуы салдарынан, тесікті бұзылыс береді. Керісінше, алюминийдің тотықтануы, оның беткі қабатында тығыз, əрі бірқалыпты тотықты қабыршық пайда болуын металды бұзылудан қорғайды.
Сонымен, корррозия – физика-химиялық процесс, ал оның коррозиялық жүру заңдылығы, гетерогендік жүйедегі термодинамика мен кинетиканың жалпы заңдылықтарымен анықталады. Ол сыртқы (температура, қысым, т.б.) жəне ішкі (құрамы, құрылымы, т.б.) коррозиялық себептерге байланысты.
Еліміздің кəсіптік потенциалының дамуына жəне қайсыбір белсенді орталарда металды құрылғыларды қолданатын салаларда металдың қажеттілігінің өсуіне, металл қорын сақтауға, сонымен қатар құрылғылық материалдарға қойылатын талаптар, тек механикалық жəне технологиялық қасиеттеріне ғана емес, бұйымның коррозиялық төзімділігіне, сенімділігіне жəне ұзақ уақыт жұмыс жасауына да байланысты. Осы мəселелерге жауап беру үшін, коррозиялық процестердің жүру механизмдерін қарастырамыз.
1. Ұ.А. Мурзахметова Коррозия жә»не м еталлдарды қорғау. Алматы 2011, 3 – 68 бет

2. Үдербаев С.Н Құрылыс материалдары мен бұйымдары. Алматы: 2006, 169 б.
3. Попов К.Н. Строительные материалы и изделия: Учебник/ К.Н.Попов, М.Б.Каддо – 2-е изд., испр. и доп. – М.: Высш. шк. , 2005-438с.
4. Комар А.Г. материалы и изделия: Учеб. для инст. экон. спец. строит. вузов – 5-е изд., перераб. и доп. – М.: Высш. шк. , 1988-527с.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ қаласының ШӘКӘРІМ атындағы МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар ... ... ... ... ... ... ... төзімді және коррозияға төзімді қаптамалар.
Орындаған: Темірханова Р.
ПСМ-219
Тексерген: Тілеуғали Е.
Семей
2015 ж.
Мазмұны:
* Кіріспе
* Негізгі ... ... ... ... ... Металлдың химиялық коррозиясы
+ Металдар мен қорытпаларды газ коррозиясынан қорғау
+ Қызуға берік ... мен ...
+ ... ... ...
* ... Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Металл коррозиясы - металл немесе қорытпаның қоршаған ортамен физика-химиялық жəне ... ... əсер ету ... ... ... ... мен ... немесе оның техникалық жүйесінің функционалдық қасиет- терінің төмен болуына ... ... - ... - немесе - бұзылу не мүжілу деген сөзінен шыққан. Өзара əсерлесу негізі - ... жəне ... ... ... ... табылады. Кейде ол механикалық əсердің де салдарынан ... ... ... ... ортаның əсеріне қарсылық көрсету қабілеттілігі, коррозияға төзімділік немесе материалдың химиялық кедергісі деп аталады. ... ... ... - ... металл, ал коррозиялық процесс жүретін ортаны - ... орта деп ... ... процесс салдарынан металл толығымен немесе жартылай бұзылуы мүмкін. Металл мен коррозиялық ортаның өзара əсерлесуі нəтижесінде пайда ... ... ... - коррозия өнімі болып табылады. Коррозия өнімі - ... ... ... ... қабыршық, кеуекті қабаттар немесе тат түрінде кездеседі. Металл бетінің адгезиялық дəрежесіне байланысты əр түрлі жағдайлар байқалады. Мысалы, темір қорытпаларының ... ... таты ... ... ... ... ... Ал оның əрі қарай дамуы салдарынан, тесікті бұзылыс береді. Керісінше, алюминийдің тотықтануы, оның беткі қабатында тығыз, əрі ... ... ... ... ... металды бұзылудан қорғайды.
Сонымен, корррозия - физика-химиялық процесс, ал оның коррозиялық жүру заңдылығы, гетерогендік жүйедегі термодинамика мен ... ... ... ... Ол сыртқы (температура, қысым, т.б.) жəне ішкі (құрамы, құрылымы, т.б.) коррозиялық себептерге байланысты.
Еліміздің кəсіптік потенциалының дамуына жəне ... ... ... ... құрылғыларды қолданатын салаларда металдың қажеттілігінің өсуіне, металл қорын ... ... ... ... ... ... ... тек механикалық жəне технологиялық қасиеттеріне ғана емес, бұйымның коррозиялық төзімділігіне, сенімділігіне жəне ұзақ уақыт жұмыс жасауына да байланысты. Осы ... ... беру ... ... процестердің жүру механизмдерін қарастырамыз.
Көптеген металдар (алтын, күміс, платина, мыстан басқа) табиғатта иондық күйде: оксидтер, сульфидтер, ... ... ... Бұл ... ... өте ... ... олар ішкі энергиясының аздығымен сипатталады. Оны металды кеннен бөліп алуда жəне оның коррозия кезінде байқауға болады. Қосылыстан металл ... ... ... мен ... ... ... металды қосылыстың энергиясына қарағанда жоғары екенін көруге болады. Осының салдарынан коррозиялық белсенді ортамен ... ... ... энергияның аз мəнімен тиімді энергетикалық күйге өтуге тырысады. Демек, коррозияның пайда болуының ең негізгі себебі - ... ... ... ... ... ... себебі - сыртқы ортамен химиялық немесе электрохимиялық өзара əрекеттесуі, ол металдар мен қорытпалардың радиоактивті ыдырау процесі мен ... ... ... ... ... ... бұзылу), коррозиялық процестерді шектейді. Коррозиялық процесс - металл мен қоршаған орта сияқты екі ... ... ... ... ... ... газды ортаның металмен өзара əрекеттесуінің гетерогендік процесі болып есептеледі. Металдар коррозиясы көп не аз дəрежеде ... да, ... ... ... ... ... ... не металл бұйымдар Коррозия жəне материалдарды қорғау 5 мен ... ... ... де ... ... ... ... процестің термодинамикалық жағдайы
Өндірісте қолданылатын техникалық металдар үшін атмосфералық жағдайда, металдық күй термодинамикалық жағынан тұрақсыз болады. Металдардың ... ... - ... ... ... ... үшін əр түрлі. Бұл берілген ортада сəйкес реакциялардың жүруі кезінде еркін энергияның кемуімен анық сипатталуы мүмкін. ... жəне ... ... ... ... ... энергиясы - коррозиялық процестің жүру мүмкіншілігінің критерийі болып, ол мына ... ... ... = ∆Н - ... ∆Н - ... ... жылулық əсерін анықтайтын, энтальпия;
∆S - жүйенің энтропиясының өзгерісі.
Коррозиялық процестің өзіндік жүру шарты ∆Gт < 0 ... ... мəні оң ... ... ... коррозиясының өнімі түзіледі де, өзіндік процесс қорғаушы бола алады. Егер G1 заттың бастапқы Гиббс энергиясы, ал G2 - ... ... ... ... ... онда ... өзгерісі мынанған тең: ∆G = G2 - G1. ... ... тек ... ... кем болған жағдайда ғана жүреді, демек G1 > G2 немесе ∆GТ < 0 болады.
Көптеген жағдайда металды қосылыстар үшін DGT мəні ... ... ... ... ... ... металдың тотығу реакциялары өзіндік процесс болып жүретіндігін көреміз. Мысалы: 0 DG298 = - 318,19 ... мəні Zn + 1/2O2 --> ZnO ... ... ... өзіндік тотығады. DGT мəні аз болған сайын, солғырлым металл коррозиясына ... ... ... ... алюминий ( 0 DG298 = - 1141,3 кДж/моль) тұзды ортадағы ... ... ( 0 DG298 = - 304,2 ... ... ... ... ... металдардың термодинамикалық тұрақсыздығын дəрежесіне байланысты бес топқа бөледі.
1. Өте тұрақсыз металдар (асыл емес металдар): Li, Rb, Cs, Ba, Sr, Ca, Na, Mg, Al, Ti, Zr, Mn, Cr, Zn, Fe. Бұл ... ... ... сулы ... да коррозиялануы мүмкін.
2. Термодинамикалық тұрақсыз металдар (асыл емес ... дар): Cd, In, Co, Ni, Mo, Pb, W. ... жоқ ... ... ... ... ... Жартылай термодинамикалық тұрақты металдар (жарты- лай асыл металдар): Bi, Sb, Re, Cu, Tc, Ag, Rh. ... жəне ... ... ... жоқ ... ... Термодинамикалық тұрақтылығы жоғары металдар (асыл металдар): Hg, Pd, Ir, Pt.
5. Өте тұрақты металдар: Au.
Төртінші жəне бесінші топтың кейбір ... ... ... ... деп қарастыруға болады. Мұндай болатын болса, онда біз неге темір мен оның ... ... ... магний, титан жəне олардың қорытпаларын техникада кеңінен қолданамыз? Оның себебі мынанда: термодинамика коррозиялық процестің принципиальды жүру ықтималдылығын ... ... ... оның ... ... ешқандай мəлімет бермейді.
Коррозияның нақты жүру жылдамдығын көптеген себептермен анықтауға болады. Мысалы, металдың ... ... күйі жəне оның ... ... ... ... ортаның құрамы жəне жүру жылдамдығымен, механикалық кернеулігі, т.б. анықталады.
+ Металлдың химиялық коррозиясы
Химиялық ... - ... ... электр тогы жоқ жерде, металдың беткі қабатынының фазалар шекараларының сыртқы ортамен өзара əрекеттесуі арқылы жүретін процесс. Демек, химиялық коррозия деп - ... ... ... ... ... ... ... əрекеттесуімен жүретін өзіндік бұзылуды айтады. Ол металл мен белсенді реагенттер арасындағы реакцияларға негізделген. Химиялық коррозия металдың беткі қабатында ... ... ... түрі ... ... қарағанда қауіпсіз болып келеді. Мысалы, темірдің тот басуы жəне қоланың беткі қабатының қоңыр қара ... ... ... - химиялық реакциялар заңдылықтары бойынша металдың құрғақ газдар немесе сұйық электролит еместермен ... ... ... Мұндай процестер электр тогынсыз жүреді. Жоғарғы температурада құрғақ газдармен (ауамен, отынның газ тəрізді жану ... ... ... ... ... коррозия - газ коррозиясы деп аталады. ... ... жану - ... жану ... жану ... газ ... əсерінен болған реактивті тілке материалдарының коррозиясы. Коррозияның бұл түрі төменгі температурада, электрлік токқа əкелмейтін металл бетінде ... ... да ... ... Көптеген технологиялық процестер жүргізу кезінде жоғары температурада металды өңдеудің (соғу, прокаттау, штампталу алдында қыздыру, термиялық өңдеуге - ... ... ... ... металлургиялық жəне құбырды прокаттау зауыттарында да газ коррозиясы болуы мүмкін. Металдың ауада ... ... ... да ... бар ... ... ... кезінде коррозия - тотық қабыршығының пайда ... ... ... ... ... металл буына күкірт немесе оның қосылыстары əрекеттесетін болса, металл ... ... ... пайда болады.
Электр тогы жүрмейтін ортада металдың сұйықпен өзара əрекеттесуі кезінде (мұнай, мұнай өнімі, ерітілген күкірт, т.б.), ... ... ... ... ... ... бұл түрі мұнай жəне газ тасымалдайтын көліктер мен оның ... ... ... өте жиі кездеседі. Əсіресе, оның құрамында күкірті болса, осы коррозия ... ... ... ... FeS ... т.б. ... кездеседі. Коррозиялық процесте сульфидтер H2S күкірт сутегі ... ... Ол ... катализаторы болып есептелінеді. Химиялық коррозияның механизмі, металл атомдары мен оның иондары, оттегінің атомдары мен ... ... ... ... ... ... ... пайда болатын қабыршақ біртіндеп қалыңдайды. Қазіргі көзқараспен қарағанда, бұл ... - ... ... ... ... Металдар мен қорытпаларды газ коррозиясынан қорғау
Металдарды газ коррозиясынан қорғаудың бірнеше маңызды əдістері бар. ... ... ... ... ... ... етіп легірлеу əдісі, қорғаушы атмосфераларды қолдану, арнайы қызуға төзімді ... ... ... ... ... төзімді етіп легірлеуді орындауда қорғаушы, материалды балқыту процесі кезінде арнайы легірлеуші ... ... ... ... ... төзімді қорытпалар алудың көптеген теориялық негіздері бар. Соның ішіндегі ең ... үш ... атап ... ... ... ... иондары негізгі металл оксидінің торына енуде оның ақаулығын кемітіп, оның масса алмасу жылдамдығын да азайтады;
* ... ... ... ... ... ... арнаулы қорғаушы оксидтер түзіп, ол негізгі металдың тотығуына ... бола ...
* ... ... мен ... элемент, шпинель типті қос оксидті қабаттар түзеді, де оның қорғаушы ... өте ... ... ... ... етіп ... əдісі газ коррозиясымен күресудің өте маңызды жəне радикалды ... ... ... ... ... ... ... элементтерді таңдау маңыздылығын анықтайтын əр түрлі теориялар бар. Атап айтқанда, неміс ғалымдары Вагнер мен Хауффе теориясы. Легірлеу кезінде негізгі металл ... ... ... ... қабыршығында ақаулар (вакансия, түйінаралық қоспа) концентрациясы аз болуына ұмтылу қажет. Өйткені, ... ... - ... бар ... ... ... санын, негізгі металл атомдарына қарағанда, легірлеуші элементтер атомдарының валенттілігі басқа болған жағдайда кемітуге ... ... ... ... артықтығымен оксидтер пайда болса (мысалы, ZnO), легірлеуді жоғары валенттілігі бар ... іске ... жөн; ... ... ... ... (NiO) түзілетін жағдайда - металдың ... ... ... ... ... ... металдың оксидтерінде еритін болуы керек.
Келесі маңызды теориялардың авторлары - А.А Смирнов пен Н.Д. Томашов. Олар ... ... ... ... ... мен материалдың беткі қабатында легірлеуші элементтердің - оксидті алу қажеттілігін ұсынған. Соған ... ... ... ... - ... ... ... металл иондары мен оттегі иондарының кездесу диффузиясына кедергі бола алатындай, жоғары ... ... ... керек. Бұдан басқа, легірлеуші элемент, берілген пайыздық легірленуде негізгі металмен ... ... ... ... Ол легірленудің металда біртегіс таралуы мен қорытпаның барлық беткі қабатында тотық қабыршығының пайда болуы үшін қажет. Сонымен, Cu - Zn ... ... ... ... 14%-ға ... болғанда, тотығу кезінде қор- ғаушы қасиеттері жоқ аралас тотықтар CuО · ZnО пайда болады. Ал жездерде ... ... ... ... болғанда, тек ZnО тұратын тотықтар пайда болады жəне оның қорғаушы қасиеттері өте ... ... - В.И. ... П.Д. ... И.И. ... ... ... негізіндегі қорытпалар үшін қызуға төзімділіктің жоғары болуын тек мына жағдайда, яғни легірлеуші элемент негізгі металмен шпинель типтес қос ... ... ... (Ме' ... ... ғана алуға болатынын айтқан. Бұл оксидтердің қорғаушы қабілеттіліктері, ... ... ... бөлек алғанға қарағанда, айрықша жоғары. Бұл теория бойынша, темір иондарының диффузиясы кезінде темірдің өткізгіштігі жоғары болғандықтан, ... ... ... ... ... қорытпалардың беткі қабатында вюститті фазаның (ҒеО) пайда болуын тудырмайтындай болуы тиіс. Жоғары ... ... бар ... ... FeCr2O4, NiFe2O4, NiCr2O4, FeAl2O4. ... элементтерді таңдауға берілген əр түрлі теориялық негіздемелер, қызуға төзімді қорытпаларды алу бойынша тəжірибелік шараларды кешенді негіздеуге мүмкіндік ... ... ... болаттар мен қорытпалар
Қызуға беріктік деп - ... ... ... ... жəне ... қарсылық көрсету қабілеттілігін айтады. Қызуға беріктіктің материалдарға қажеттілігі өте зор. Қазіргі заманғы машиналардың көптеген бөлшектері үлкен ... ... да, ... ... ... қызады. Бұл - іштен жанатын қозғалтқыштардың, реактивтік қозғалт- қыштардың, бу мен газ құбырларының, бу қазандарының, металлургия пештерінің т.с.с. ... ... ... ... ... бөлшектерге қойылатын талаптар - температуралық режим мен жұмыс атқаратын уақыты бойынша ерекше ... Егер бу күші ... ... жүз, мың ... ал ... ... бөлшектері жүздеген сағат жұмыс атқаруға тиісті болса, онда ракета бөлшектері бірнеше минут-ақ жұмыс атқарады. Сондықтан тек оның пайдаланылу температурасының тигізетін ... ... қана ... оның ... ... түсетін күш ұзақтығының тигізетін əсерін де қарастырған дұрыс.
Қызуға берік қорытпалардың механикалық қасиеттерін бағалау үшін, температура мен уақыт факторларын еске ... ... ... ... ... Əдетте қызуға берік қорытпаларды сынағанда, олардың пластикалық деформация мен бұзылуға ұзақ беріктік шегі ... ... ... ... ... қызуға берік қорытпаларда Mo, W, Nb, Ni, Ti, т.б. ... ... Олар ... ... ... ... ... күшейте жоғарылап, карбидтік немесе аралық металды бекемдеуші фазаларды түзеді. Түйіршік шекаралары- ның қасиеттерін өзгерту үшін, ... ... ... олардың бетіне əсер ететін активті элементтердің (B, Y) шамалы мөлшері ... Ал олар ... ... бойындағы диффузияны едəуір баяулатады.
Аустениттік класс болаттарында əрқашан никель немесе марганец ... ... бұл ... өте ... ... ... ... аустениттік құрылым шығарып алуға мүмкіндік туғызады.
Қызуға берік болаттар легірлеуші элементтердің (аз, орташа, жоғары легірленген) ... ... ... ... мүмкін. Легірлеу дəрежесі мен сипаттамасы - болаттың құрылымы бойынша оның (перлиттік, мартенситтік, аустениттік) кластарына ... əсер ... ... ... ... ... ... бойынша да классификацияланады. Қызуға берік болаттардың жұмыс температурасы 500 - 750°С. 600°С-ға ... ... ... ... α - ... ... негізіндегі болаттарды қолданады. Ал жоғары температурада жұмыс жасайтын болаттарда - ... ... ... ... болаттарды қолданады.
Перлитті болаттар. 500 - 580°С-тан жоғары емес температура да жұмыс жасайтын энергетикалық қондығылардың түйіндері мен бөлшектерін дайындауда, перлитті ... ... ... ... ... ... ... əрбірі >=1,0% хром, молибден жəне ванадийден тұрады. Бұл элементтер, ферриттің қайта кристалдану ... ... ... ... ... ... ... жəне материалдарды қорғау болаттардың қызуға беріктігін арттырады. Төменгі көміртекті болаттарды нормальдаудан кейін, оның құрылымы - ... ... жəне ... (16М, 15ХМ) ... феррит пен бейниттен, ал шынықтырудан кейін, мартенсит не ... бар ... ... Перлитті болаттар көбіне 950 - 1050°С нормальдауға жəне 600 - ... ... ... ... ... Мұнан кейін оның құрылымы жұқа пластиналы перлиттен (сорбиттен) тұрады жəне оның қызуға ... ... ...
+ ... төзімді қаптамалар
Қазіргі кезде көптеген қорғаушы қаптама түрлері бар. Олар - металды жəне металл емес қаптамалар болып бөлінеді. Осы ... ... ... ... қызуға төзімді металдар мен термодиффузиялық қаптамалар: алюминий (термоалюминдеу), хром ... ... ... ... т.б. ... бар қаптамаларды қолданады. Болаттар мен корытпалардың беткі қабатын ... ... тағы ... да ... ... кремниймен, бормен аса қанықтыруды - беттiк диффузиялық легірлеу деп атайды. Металдармен диффузиялық қанықтыруды, ... ... ... деп те ... ... ... ... диффузияланған қорғаныш қабаттар, көбiне болаттардың жəне жаңа техникада пайдаланылатын, қиын балқитын металдар негiзiнде ... ... ... ... ... үшiн ... Сонымен қатар, хромдалған қабат коррозияға жəне тозуға төзiмдi келедi. Кремниймен қаныққан қабат, қышқыл ... ... ... ... ... Ал борланған қабат - төзiмдiлiкке ие.
Диффузиялық қанықтыруды жоғары температурада (900-1100°С) жүргiзедi. Қорытпалардың бетін диффузиялық ... ... ... eкi ... бөлуге болады (бұлар бip-бірінен қанықтырылатын бетке диффузиялаушы элементтi көшіpy əдiстерiмен ажыратылады):
1) диффузиялаушы элементті вакуумға немесе бейтарап газдардың ортасына ... ... ...
2) ... немесе қайтымды химиялық реакциялар нəтижесiнде көшіpy, осы жағдайда диффузиялаушы элемент - қанықтырылатын бетке өте белсенді түрде ... ... де, оған ... ... ... емес қаптамалар ретінде қызуға төзімді эмальдарды қолданады.
Қорғаушы қаптамалары бар бұйымдар, тұтасымен жоғары легірленген ... ... ... қарағанда, əлдеқайда арзан. Бұдан басқа, қолданылатын қаптамаларды, легірлеуші элементтер мөлшерінің жоғарылығынан, барлық бұйымдарды жақсы механикалық қасиеттері бар жабуларда, газ ... ... ... ... үшін үйлестіруге болады. Сапалы қаптамалар алу үшін бұйымдардың беткі қабатын мұқият дайындап, майдан, оксидті, т.б. қорғайтын металдың бетімен қаптаманың жабысу ... ... ... ... керек. Оны механикалық, майсыздандыру жəне химиялық өңдеумен іске асырады.
Қорғаушы ... ... ... ... ... ... ... плакірлеу (қаптау) немесе дəнекерлеу, ерітілген металға батыру (ыстық əдіс).
Термодиффузиялық қаптаманы негізгі металға қатты немесе газ ... ... ... ... (Al, Cr, Si) ... жолымен алады. Процесс жоғары температурада вакуумда, бейтарап ... ... ... газ тəрізді хлорлы атмосферада жүреді. Бұйымды ендірілетін элементтің ұнтағына, не диффузия температурасында термиялық ыдырайтын, осы металдың ұнтақ тəрізді қосылысына не ... ... ... ... шарты - негізгі металл құрылымы- ның ... ... ... ... ... жақын жоғары температурада металдық иондардың қозғалысы өте жоғары болғандықтан, металдардың алмасуы жүреді. Қаптама қалыңдығы температура мен процестің жүру уақытымен ... ... ... ... ... қабатында қорытпалардың тотықтары Al2O3, Cr2O3, SiO2 немесе қорғаушы қасиеттері жоғары жəне айрықша қызуға төзімділікпен берілетін қос қорытпа FeAl2 O4, FeCr2O4, Fe2SiO4 - ... ... ... ...
Алюминдеу (алитирлеу) - қорғаушы қабаты морт келетін болатты ... ... ... ... жəне оны ... ... ... (пісіруден басқа).
Бұл - болаттың беткі қабатын алюминиймен қанықтыру процесін айтады. Алитирлеуде көбіне ұнтақ тəрізді қоспаларды қолданады. ... ... ... ... ... қоспамен толтырады. Оның құрамына: алюминий ұнтағы (25 - 50%) ... ... (50 - 75%), ... ... (25 - 75%) жəне хлорлы аммоний (~ 1,0%) кіреді. Процесс 900 - 1050°С ... 3 - 12 ... ... ... ... кезде алитирлеуді, ерітілген алюминий ваннасына салып орындайды. Оның ... 6 - 8% Ғе ... ... ... ... ... ... үшін қосады) бар, оны 700 - 800°С температурада 45 - 90 минуттай ұстайды. Кейде ... ... ... ... беткі қабатқа алюминийді тозаңдатумен) үздіксіз 900 - 1100°С диффузиялық ... ... ... ... оны майлағышпен бұйымның беткі қабатына жағады. Оның құрамында: 48% күмісті графит + 30% ... ... 20% сары ... + 20% ... ... бар. Оны ... ... араластырады. Осының салдарынан, оның қабыршыққа төзімділігі жоғары (850-900°С), ... ... ... ... ... тығыз алюминий тотығының қабыршығы Al2О3 металды тотықтанудан қорғайды. Оның ... ... ... ... да жақсарады.
Алюминий тотықтары металды ұнтақтарының жабысуы мен беттесуін болдырмау үшін қажет. Мүсəтір, ... ... ... ... ... ол ... ... реактордан ауаны бөліп шығаратын аммиакқа жəне хлорлы сутегіге ... ... ... өте жұқа ... керек, өйткені ол өңделетін бұйымның барлық беткі бөлігінен өтеді. Алюминийленген қабаттың құрылымы α - ... ... ... ерітіндісі түрінде болады (6 а-сурет). Беткі бөліктегі алюминий концентрациясы ~ 30% болады. Болатта ... мен ... ... ... ... ... ... тежеуге болады.
Алюминденген қабаттың тереңдігі 0,2 - 1,0 мм ... ... ... ... ... ... газда тұрақты жəне оны қазанды қондырғылардың тотығуынан, газды генераторлардың бұйымдарын, муфельдерді, т.б. қорғау үшін қолданады. Алюминиймен болаттарды диффузиялық ... - ... ... ауаның оттегіге тотықтырушы əсерінен қондырғыларды қорғау үшін, өте тиімді ... бірі ... ... ... ... 1000 - 1150°С ... ... хромның, каолиннің (жабысумен күресу үшін) жəне мүсəтірдің (тотықпайтын атмосфераны алу үшін) қоспасында жүргізеді. Сонымен қатар, хромдауды ұнтақты ... де, ... 50% ... 49% ... ... жəне 1% хлорлы алюминиймен де орындайды. Хромды газды жəне вакуумда жүргізеді. Вакуумда хромдау кезінде хром ұнтағын болатты немесе керамикалық тигельді ыдыс пен ... ... ... ... 10 - 2 - 10 - 3 мм ... құб.) Жоғары Коррозия жəне материалдарды қорғау 59 температурада хром буланып, ... ... ... 1000 - ... ... сағат жүргізеді.
Диффузия нəтижесінен пайда болған болаттың беткі қабаты Fe - Cr ... ... ... ... ... фазада - хромның хлорлы тұз буында жүргізуге болады. Осы процестің көмегімен болатты бұйымдардың ... ... ... ... ... ... дейін болатты бұйымның газ коррозиясына қарсы тұрақтылығын жоғарылатып, ащы суда, теңіз суы мен ... ... ... ... арттырады. Хромдалатын болат құрамында > 0,3 - 0,4 % С болады. Ол болаттың қаттылығы мен тозуға төзімділігін ... ... ... ... қабат α - темірдегі хромның ... ... ... (6 ... ... ... алынған қабат көміртегіден басқа, хром карбидтерінен тұрады (Сr, Ғе)7С3 немесе (Сr, Ғе)23С6. Оның құрылымы 6 ... ... ... ... ... ... ішкі ... беткі бөлікке қарай хромның бағытына қарсы жүріп, диффузиялану салдарынан болады. ... ... ... ... жылдамдығы жоғары болғандықтан, карбидтің түзілуіне барлық көміртегі атомдары ... ... ... ... ... ... ... алынған қаттылық шамамен НV250 - 300, ал болаттың хромдалуы кезінде НV 1200 - 1300. Хромдалу ... 0,15 - 0,20 мм ... ... ... ... ... жасайтын бұйымдар үшін қолданады.
Силицийлеу - термохромдау ұнтақ тəрізді (ұсақталған кремний ... ... ... ... ... жəне ... ... хлорлы кремний буында) ортада 1000 - 1200°С температурада орындалады. Диффузияланған силицийлеу - көміртекті ... газ ... ... ... - ... ... қабатын кремниймен қанықтыру. Бұл əдіспен теңіз суында азотты, күкіртті жəне тұзды қышқылдарда жұмыс жасайтын болаттардың, коррозияға ... мен ... ... ... ... ... ... Силицийлеуді ұнтақты қоспада (мысалы, 75% ферросилиций + 20% шамот + 5%Н4Сl) немесе жиі ... ... ... ... ... ... бұйымға хлорды жіберу жəне ферросилиций немесе кремний карбидімен жүргізеді. Процесті 950 - ... ... ... ... (6 ... α - ... ... қатты ерітіндісі болып табылады. Диффузиялық қабаттың астында көбіне перлиттік құрылым болады. Силицийлеу қабаты жоғары кеуектілігімен ерекшелінетіндіктен, оның ... 0,3 - 1,0 мм. ... ... қаттылығына (НV 200 - 300) қарамастан, силицийлеу қабаты 170 - 200°С температурада маймен алдын ала жағылғандықтан, ... ... ... ... - химиялық, қағаз жəне мұнай өндірісі жабдықтарында пайдаланылады.
Борлау - ... ... ... ... қанықтыру, оның қаттылығы өте жоғары (НV 1800 - 2000), қажалуға төзімділігі жəне əр ... ... ... ... көрсетуі жоғары. Болатты бұйымды борлау - құрамында боры бар ерітілген тұздардың ... ... Оның ... ... ... ... ... катод рөлін атқарады. Қанықтыру температурасы 930 - 950°С-та 2 - 6 сағат ұстаумен ... ... ... ... ерітілген хлорлы тұздармен (NаСl, ВаСl2) электролизсіз ваннада да жүргізуге болады.
Борлаудың газбен ... ... ... ... Бұл жағдайда диборан ортасында (В2Н6) немесе үш хлорлы бордың (ВСl3) сумен қоспасында 850 - 900°С температурада жүреді. Оның ... ... ... ... ҒеВ, ал ... ... - Ғе2В ... пен α - қатты ерітіндісінен тұрады (6 г-сурет). ... мен ... ... ... ... ... кемітеді, ол 0,1 - 0,2 мм болады. Борлауды кез келген болаттар үшін қолдануға болады. Ыстықтай өңдеумен жабу - бұл ... ... ... ... ... əдіс. Қаптаманы былай даярлайды. Екі металды алады, оның біреуі - ... ... ... ... Ал ... ... ... ыстықтай престеумен, қысыммен қыздырумен алады. Екі металды жұптастырып, прокаттау тəсілін бейметалды табақшаларды, ленталарды, ... ... ... ... ... жабу үшін ... пісірілгіштік қасиеті бар металдар мен қорытпаларды қолданады. Оларға - көміртекті болаттар, дюралюминий мен мыс ... ... ... ... ретінде тоттанбайтын болаттар, алюминий, никель, титан, тантал, т.б. қолданылады. Негізгі материалды ... ... қосу ... ... күші де ... Онда тек ... арқылы металдарды жұптастыруға болатын металдарды қолданады. Плакірленген қабаттың қалыңдығы, негізгі металл қалыңдығының 3-тен 60%. Алынған екі ... ... ... ... түріне ұшырайды. Фасонды бұйымдарды, табақшаларды, автоклавтар- ды, сымдарды, əр түрлі шыны ыдыстарын, т.б. плакірлейді. Дюралюминийді көбіне алюминиймен, ... ... ... ... ... ... ... өндірісінде кеңінен қолданады.
Металдарды ыстықпен өңдеп жабу əдісінің негізі - металды пластты материал алу болып отыр. Оны ... ... бір ... екі полимер табақшаларын прокаттап немесе желімдеу арқылы (клеймен) алады. Металды - ... ... ... жəне магнийлі қорытпалардан дайындайды. Ал оның коррозиядан қорғаушы қабаты ретінде, термопластикалы полимерлерді қолданады: полихлорвинил, полиизобутилен, ... ... т.б. ... тоттанбайтын металдарға қарағанда арзан, əрі ұзақ қолданылады, ал оның белсенді ... ... ... ... ... өндірісте, кеме, автомобиль жəне аспап жасау өндірістерінде əр түрлі бұйымдар дайындауға қолданады.
Жеңіл металдарды балқытумен ыстықтай қаптамаларды ендіру, көне əрі, өте ... ... оны өте ... ... ... үшін ... Темір мен болатта мұндай қызуға төзімді қаптамаларды алюминийді - мысқа, мырышқа ендіруде қолданады.
Бұйымдарға металды қаптамаларды ендіру ... ның ... ... ... ... ... белсенділігі бар металл қасиеттері жатады. Көптеген жағдайларда, ерітілген металда жоғары реакциялық қабілеттілігі, қапталатын метал үшін жақсы қаптасу негізі ... ... ... ... ... əдіспен металды қаптаманы ендіру үшін бұйымды ерітілген металы бар ваннаға дайындаманың беткі қабатына ... ... ... сек. ... Ол ... ... ... қарағанда, балқу температурасы төменірек металды (мысалы, мырыш, қорғасын, қалайы, алюминий) қолданады, Металдың еруін флюстің ... ... ... 55,4% NН4Сl, 6% глицерин, 38,4% ZnСl2. Мұндай флюс, қорытпаны ... ... ... ... қапталатын Коррозия жəне материалдарды қорғау 63 металдың беткі қабатындағы оксид пен басқа да қабыршықтарды ерітеді. Бұйымнан ... жою - ... ... ... ... ... ... Ендірілген қаптаманың қалыңдығы, қолданылатын металдың табиғатына, температураға жəне ерітілген металда бұйымды ... ... ... Ал ол ... ... ... ... өзгеріп отырады.
Алюминийді темірден, болаттан жəне шойыннан дайындалған бұйымдарға, олардың атмосфералық жəне газ коррозиясына тұрақтылығын арттыру үшін ендіреді. Қаптаманы алдымен ... ... бар ... салып, содан соң ерітілген (800°С-қа дейін қыздырылған) алюминийге батырып ендіреді. Алюминийлі қаптаманың жоғары қорғаушылық қасиеттері, оның беткі қабатында біртегіс ... ауа ... ... пайда болған алюминийлі-оксидті қабыршықпен байланысты. Алюминийді автомобиль қозғалтқыштарының газын шығаратын жəне ауаны кіргізетін клапандар мен басқа да ... ... ... ... ... ... - тұндырылған қабаттың қалыңдығы бойынша біртегіс алу жəне жіңішке тесігі бар бұрандалы бұйымдарды сақтау мүмкін емес. Ыстықтай ... ... ... ... шығыны өте көп. Өйткені алынған тұнба өте қалың. Содан ... бұл əдіс тек ... ... емес ... ... тұнбаны ендіру үшін қолданады.
Газ коррозиясынан қорғаушы ретінде ... ... ... емес ... да кеңінен қолданылуда. Шыны тəрізді эмальдар, шынылы футерлеулер, фарфорлы эмальдар - ... ... ... түрі ... ... ... ... Бұл қаптамаларды металдың беткі қабатына ерітіп, дəнекерлейді. Шихтаны ұнтақ түрінде химиялық жолмен немесе ... да ... беті ... ... ... ... соң ол жұмсарып, беткі қабатпен бірігетін температураға дейін ... ... ... ... қабатқа дейін ендіруге болады. Эмальды қаптамаларды көбіне ... ... ... ... ... ... мыс, жез бен алюминий үшін де жарамды.
Эмаль көбіне шыны ... ... ... Оны ... (құм, саз ... дала ... т.б.) қорыту арқылы жəне ерітіндімен (бура, сода, поташ, фторлы тұз, т.б.) алады. Шыны түзетін заттардан басқа шихтаға - ... ... ... оксидтерін, қызуға төзімділігін арттырушылар, металмен біріктіргіштер жəне эмальға нəзік түс беретін заттар ... ... - ... ... ... ... басқа, металды коррозиядан қорғайды. Сонымен қоса, қатты қышқылдарда, нашар сілтілерде немесе екі ортада да тұрақты ... ... ... сілтілерден тұратын эмальдың құрамын таңдап алуға болады. Эмальдың жоғары қорғаушылық қасиеттері олардың су жəне ауа үшін, тіпті ұзақ уақыт бойы ... ... ... да ... көрсетеді. Қызуға төзімділігі жоғары эмальдар (керамикалық) 1100°С- та, ал кейбір жағдайларда 1400°С-қа дейінгі ... ... ... ... ... жəне қайсыбір белсенді орталарда металды құрылғыларды қолданатын салаларда металдың қажеттілігінің өсуіне, металл қорын сақтауға, сонымен қатар құрылғылық ... ... ... тек механикалық жəне технологиялық қасиеттеріне ғана емес, бұйымның коррозиялық төзімділігіне, сенімділігіне жəне ұзақ уақыт жұмыс ... да ... Осы ... ... беру ... ... процестердің жүру механизмдерін қарастырамыз.
Көптеген металдар (алтын, күміс, платина, мыстан басқа) ... ... ... ... ... ... ... кездеседі. Бұл күйдегі кендер өте тиімді, өйткені олар ішкі энергиясының аздығымен сипатталады. Оны ... ... ... ... жəне оның ... ... байқауға болады. Қосылыстан металл алуда жұтылған энергия мен еркін металдың энергиясы, металды қосылыстың энергиясына ... ... ... ... ... ... ... коррозиялық белсенді ортамен байланыста болатын металл, энергияның аз мəнімен тиімді энергетикалық күйге өтуге тырысады. Демек, ... ... ... ең негізгі себебі - берілген ортада металдың термодинамикалық ... ... ... Ұ.А. ... ... ... м еталлдарды қорғау. Алматы 2011, 3 - 68 ... ... С.Н ... ... мен бұйымдары. Алматы: 2006, 169 б.
3. Попов К.Н. ... ... и ... ... ... М.Б.Каддо - 2-е изд., испр. и доп. - М.: Высш. шк. , ... ... А.Г. ... и изделия: Учеб. для инст. экон. спец. строит. вузов - 5-е изд., ... и доп. - М.: ... шк. , ...

Пән: Тау-кен ісі
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тозуға төзімді және коррозияға төзімді қаптамалар туралы мәлімет3 бет
Тозуға төзімді және коррозияға төзімді қаптамалар. Конструкциялық жақсартылатын қосындылы болаттар9 бет
Тозуға төзімді материалдар7 бет
Механизмдер құрамына кіретін бөлшектер мен тораптарды жасауға арналған материалдар3 бет
Негізгі құралдардың амортизациясы және тозуы10 бет
Ірімшікке арналған қаптамалардың жаңа түрлері6 бет
Бидайдың стреске төзімді дигаплоидты линияларын физиологиялық және биохимиялық параметрлері бойынша зерттеу37 бет
Композициялық материалдар. Ыстыққа төзімді болаттар мен қорытпалар. Кесу аспабына арналған болаттар. Өлшеу аспабына арналған болаттар12 бет
Реактивтіліктің түрлері мен дәрежелері: сезімталдылық, резистентті-лік, төзімділік14 бет
Сұлының тәжтәріздес тат ауруына қарсы төзімділік генетикасы42 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь