Шетел инвестицияларын тартудың негізгі жолдары және олардың тиімділігі


Қазақстанның инвестициялық саясаты
Қазақстанның инвестициялық саясаты шетелдік, сондай-ақ отандық инвестицияны тартудың қажеттілігімен тікелей байланысты. Өткен кезеңде инвестициялық қызмет жүргізу барысында негізінен, инвестицияның басты әрі нақты көзі болып табылатын шетел инвестициясын тарту мен пайдалануға айрықша назар аударылады. Әйтсе де, мемлекеттің шетел инвестициясын ынталандыруға бағыталған құқықтық базаны қалыптастыру және инвестицияның енуіне қолайлы жағдай туғызу секілді шараларды жүзеге асырғанына қарамастан, қазіргі шетелдік инвестициялау моделі күткендегідей нәтиже бере қоймады. Бұған ұзаққа бармай-ақ, экономиканың көптеген салаларын кеңінен қамтыған, әсіресе, өндіріс саласындағы терең инвестициялық дағдарысты атасақ та жеткілікті.
Қазақстан өз егемендігін алған күннен 1997 жылдың соңына дейінгі аралықта сырттан 6,4 млрд. доллар алды. Оның ішінде 3,2 млрд.доллар тікелей инвестиция құраса, соманың қалған бөлігі - әртүрлі қарыздар.
1997 жылы Қазақстан шетел инвестициясы көлемі жағынан таяу шетелдер арасында, тіпті халқының саны мен жер көлемі жағынан бізді бірнеше орап алатын Ресейдің өзін артта қалдырып, бірінші орынды иеленсе, Венгриядан кейінгі екінші орында тұрды. Сол уақытта Қазақстан Республикасының инвестицияға деген сұранысы шұғыл артып, мамандардың болжауынша ол 50 млрд. долларды құраған. Десекте, осында келтірілген мәселелерді назарда ұстай отырып, қазіргі тартылған күүйіндегі шетел инвестициясы Қазақстан экономикасының ірі де күрделі проблемаларын шеше алады деп айту қиын.
Пайда табу мақсатында Қазақстан Республикасының қаржылық және қаржылық емес активтеріне салынған барлық шетел капиталдары екі үлкен топқа: тікелей инвестиция және сырттан қарыз бөлу болып бөлінеді. Қазіргі кезде халқаралық қаржы институттары мен шет мемлекеттер Қазақстанға тікелей инвестициядан гөрі кредит беруге құштар болып отырғаны анық байқалуда. Мұның сыры өзінен-өзі түсінікті. Несие үкімет кепілдігімен жақсы қорғалған. Ал инвестициялық салымның қайтарымы ұзақ мерзімді қажет етеді әрі мұнда тәекелдің үлесі жоғары.
Экономикалық қаіпсіздік жағынан алып қарағанда займның да белгілі бір дәрежеде тиімсіз жақтары бар. Займдар елдің сыртқы қарызын көбейтеді, оның өтемі елдің валюталық түсімінің қомақты бөлігін қажет етеді. Ал тікелей инвестицияның тиімсіз жағы, инвесторлар қаржысын өзі қалаған

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 8 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрлігі

Кафедра: Қаржы

Тақырыбы: Шетел инвестицияларын тартудың негізгі
жолдары және олардың тиімділігі

Қазақстанның инвестициялық саясаты
Қазақстанның инвестициялық саясаты шетелдік, сондай-ақ отандық
инвестицияны тартудың қажеттілігімен тікелей байланысты. Өткен кезеңде
инвестициялық қызмет жүргізу барысында негізінен, инвестицияның басты әрі
нақты көзі болып табылатын шетел инвестициясын тарту мен пайдалануға
айрықша назар аударылады. Әйтсе де, мемлекеттің шетел инвестициясын
ынталандыруға бағыталған құқықтық базаны қалыптастыру және инвестицияның
енуіне қолайлы жағдай туғызу секілді шараларды жүзеге асырғанына
қарамастан, қазіргі шетелдік инвестициялау моделі күткендегідей нәтиже бере
қоймады. Бұған ұзаққа бармай-ақ, экономиканың көптеген салаларын кеңінен
қамтыған, әсіресе, өндіріс саласындағы терең инвестициялық дағдарысты
атасақ та жеткілікті.
Қазақстан өз егемендігін алған күннен 1997 жылдың соңына дейінгі
аралықта сырттан 6,4 млрд. доллар алды. Оның ішінде 3,2 млрд.доллар тікелей
инвестиция құраса, соманың қалған бөлігі - әртүрлі қарыздар.
1997 жылы Қазақстан шетел инвестициясы көлемі жағынан таяу шетелдер
арасында, тіпті халқының саны мен жер көлемі жағынан бізді бірнеше орап
алатын Ресейдің өзін артта қалдырып, бірінші орынды иеленсе, Венгриядан
кейінгі екінші орында тұрды. Сол уақытта Қазақстан Республикасының
инвестицияға деген сұранысы шұғыл артып, мамандардың болжауынша ол 50
млрд. долларды құраған. Десекте, осында келтірілген мәселелерді назарда
ұстай отырып, қазіргі тартылған күүйіндегі шетел инвестициясы Қазақстан
экономикасының ірі де күрделі проблемаларын шеше алады деп айту қиын.
Пайда табу мақсатында Қазақстан Республикасының қаржылық және
қаржылық емес активтеріне салынған барлық шетел капиталдары екі үлкен
топқа: тікелей инвестиция және сырттан қарыз бөлу болып бөлінеді. Қазіргі
кезде халқаралық қаржы институттары мен шет мемлекеттер Қазақстанға тікелей
инвестициядан гөрі кредит беруге құштар болып отырғаны анық байқалуда.
Мұның сыры өзінен-өзі түсінікті. Несие үкімет кепілдігімен жақсы
қорғалған. Ал инвестициялық салымның қайтарымы ұзақ мерзімді қажет етеді
әрі мұнда тәекелдің үлесі жоғары.
Экономикалық қаіпсіздік жағынан алып қарағанда займның да белгілі бір
дәрежеде тиімсіз жақтары бар. Займдар елдің сыртқы қарызын көбейтеді, оның
өтемі елдің валюталық түсімінің қомақты бөлігін қажет етеді. Ал тікелей
инвестицияның тиімсіз жағы, инвесторлар қаржысын өзі қалаған жағына салады
да қазақстандықтардың мүддесі, қажет еткен сала ескерусіз қалады.
Үкімет кепілдігімен сырттан тартылған займдар мен несиелердің
экономиканың өндірістік және кәсіпкерлік секторын инвестициямен қамтамаысыз
ету мақсатында алынғандығы белгілі. Алдын-ала болжағанындай бұл шара
(сырттан қарыз алу көлемін арттыру) экономиканын тұрақтылығын сақтап қана
қоймай, оны дамытуға тиіс еді.
Әйтсе де бүгінгі таңда Қазақстанда сырттан несие алудың жай-күйін
салыстырмалы түрде қалыпты деңгейде деуге болады, біртіндеп борыштарды өтеу
жұмыстары жүргізілуде. Сондықтан ахуалды қалыпты деп айта аламыз. Алайда,
сырттан несие алу мен сыртқы қарыздың өсуінің жоғары қарқыны осы күйінде
сақталып, тұрақты экономикалық дамуды қамтамасыз ете алмайтын болса, онда
таяу болашақта сыртқы қарызды өтеуге байланысты күрделі проблемалар
туындауы мүмкін.
Сөйтсе де сыртқы қарыз елдің экономикалық қаіпсіздігіне әсер ететін
басты қатерлердің қатарында саналғанмен, оған бір жақты қарауға болмайды.
Егер сырттан алынған қаржы әлемнің озық технологиясын өндіріске енгізуге
пайдалануға жұмсала, ол қаіупсізғана емес, қайта экономиканы нығайтып,
дамытуға ықпал етпек. Бұл ыңғайда Жапония тәжірибесі үлгі бола аларлықтай.
Олар соғыстан кейінгі жылдары шетелдік несиені бірыңғай әлемнің озық
технологиясы мен құрылғыларын сатып алуға жұмсаған еді. Соның нәтижесінде
әбден тұралған халық шаруашылығын 5 жылдың ішінде (1945-50) 80-100
процентке аяғынан тік тұрғызуға мүмкіндік алады. Біздің ойымызша, қазір біз
бірінші кезекте осы мәселені қолға алғанымыз жөн. Шетелдік капиталды тиімді
пайдаланудың осыған ұқсас тәжірбиесін Қытай экономикасынан да көруімізге
болады.
Осылайша, кредит пен (займ) түрінде тартылған шетелдік инвестицияны
экономиканың нақты секторларын дамыту бағытында пайдалану, кез келген елде
өзінің онды нәтижесін береді және экономикалық дамуды қамтамасыз етеді деп
айтуға толық ғылыми негіз бар.
Біз қазірше шетелдік инвестицияның қандай түрін болмасын қабылдап
отырмыз. Тіпті, өте қымбаттығына қарамастан экспорттық кредитті де
алудамыз. Оның үстіне олар нысаналы мақсатта пайдаланылмауда.
Шетелдік капиталды тартудың басқа түрлері
Әлемнің көптеген дамыған елдерінің тәжірибесі көрсеткеніндей, сырттан
қарыз алудың өркениетті түрі мемлекеттік құнды қағазды орналастыру болып
саналады. Бұл орайда Қазақстан белгілі бір дәрежеде біршама жетістіктерге
жетті, яғни 200 млн. доллар көлемінде 3 жылдық айналым мерзімімен
шығарылған тұңғыш қазақстандықевронот сыртқы қаржы рыногына орналастырылды.
40 процентке жуық евронот АҚШ инвесторларына өткізілсе, 40 процентке және
20 проценттейі Еуропа мен азия инвесторларының үлесіне тиеді. Сол сияқты
350 млн. доллар көлемінде 5 жыл мерзімге екінші рет шығарылған евронотты
бірқатар тиімді шарттармен халықаралық рыноктарға орналастырудың
республиканың экономикалық ахуалын түзеуге оң ықпалы болды.
Жалпы алғанда, Қазақстан Республикасының инвестициялық құрылымында
халықаралық қаржылық ұйымдардың займы -22 процентті, кредиттік қаржысы –
28, шетелдік тікелей инвестиция – 49,2 портфельдік инвестиция – 1 процентті
құрайды.
Шетелдік капиталды тартудың басқа түрлерімен салыстырғанда, тікелей
инвестиция анағұрлым тиімді. Ол қызмет көрсету мен тауар өндірісін дамытуға
қажетті қаржының көзі болып табылады. Сол арқылы ноу-хау, маркетинг пен
өндіріс саласында қолданылып жүрген тиімді әдістерді, озық технологияны
өндіріске енгізуге болады. Сондай-ақ ол сыртқы займ мен кредитпен
салыстырғанда сыртқы қарызға қосымша ауыртпалығын түсірмейді, қайта оны
өтеуге қажетті қаржыны табуға жағдай жасайды. Сонымен, тікелей инвестиция
бір-бірімен тығыз бірліктегі өндірістік және ғылыми –техникалық
кооперацияны құрудың арқасында ұлттық экономиканың әлемдік шаруашылыққа
тиімді интегграциялануына жол ашады
Бүгінгі таңда Қазақстан шетелдік тікелей инвестиция тарту көлемі
жағынан ТМД елдері арасында екінші орынды иеленеді. Тікелей инвестиция,
негізінен, бірлескен кәсіпорындарқұру, еншілес кәсіпорындар ашу және
мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіруге шетел капиталын қатыстыру
есебінен іске асырылуда. Өкінішке қарай, Қазақстандағы көпшілік бірлескен
кәсіпорындар мен шеьелдік кәсіпорындар экономиканың жанама секторларынғана
қамтып отыр, әрі оған қомақты қаржы салмауда. Олардың басым бөлігі сауда-
саттық, материалдық-техникалық жабдықтарменқамтамасыз ету, т.б. салаларда
жұмыс жүргізуде. Аталған салаларда бірлескен кәсіпорындардың 40 проценті
шетелдік фирмалардың 68 проценті қызмет етеді.
Тағы бір қынжыларлық жәйт, Қазқстанға негізнен алып- сатарлық мақсаты
ғана көздеген ұсақ-түйек кәсіпорындар келуде. Ал өзінің қомақты капиталымен
келген ірі кәсіпорындардың саны саусақпен санарлықтай-ақ.
Шетелдік инвесторларды қызықтыратыны, негізінен, өнеркәсіптің жылу-
шикізат саласы. Бұл салада шетелдік инвестицияның салмағы басым. Қазіргі
кезде, Қазақстандағы тікелей инвестицияның 60 проценті мұнай-газ саласының
үлесіне тиеді. Басқа өнеркәсіп салалары бойынша инвестицияның үлесі
мардымсыз. Мәселен, қара металлургияда ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Шетел инвестицияларын тартудың теоретикалық және методикалық негіздері
Шетел инвестицияларын экономикаға тиімді тартудың мемлекеттік саясаты
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тартудың мәселелері мен перспективалары
Қазақстан Республикасына шетел инвестицияларын тарту: мәселелері және шешілу жолдары
Қазақстан экономикасын реттеуге шетел инвестицияларын тарту
Шетел инвестицияларын қазақстан экономикасына тарту процесін реттеу
Қазақстан экономикасының дамуына шетел инвестицияларын тарту және пайдалану мәселелері
Қазақстан экономикасында шетел инвестициясын қолдану тиімділігі
Негізгі қорларды пайдалану тиімділігі және оны арттыру жолдары
Шетел инвестициялары мен олардың Қазақстанда алатын орны
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь