Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары. Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы. табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы. Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері

І.Кіріспе.
ІІ.Негізгі бөлім:
а)В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.
в)Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.
с)Табиғи ресурстардың классификациясы.
д)Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.
ІІІ.Қорытынды.
«Биогеохимия» терминін В.И. Вернадский енгізді. «Био» - тірі организм-дерге, «Гео» - тау жыныстарына, топыраққа, ауаға, суға жатады.
Биогеохимиялық айналым – бұл химиялық элементтердің, протоплазма-ның барлық негізгі элементтерінің сыртқы ортадан тірі организмге және қайтадан сыртқы ортаға айналуы. Бұл процеске экожүйенің биотикалық та, абиотикалық та бөлігі қатысады.
Экожүйелердегі заттар ағындарының маңызды қасиеті олардың циклділігі болып табылады.
Заттар айналымында екі бөлікті немесе екі қорды ажыратады:
1.қол жетпейтін (резервтік) қор – негізінде тірі организмдермен байланыссыз қрзғалатын заттың үлкен массасы; биотикалық фазадан өтпейді (мысалы, көміртектің резервтік қоры – бұл атмосферадағы, мұхиттағы, атқылаған тау жыныстарындағы, кальций карбонаты, көмір, мұнай түзілім-деріндегі органикалық емес қосылыстар);
2.қол жетерлік (айырбас) қоры – организмдер мен олардың тікелей қоршаған ортасы арасындағы жылдам айырбасты сипаттайтын кірі, бірақ аса активті қор; заттар биотикалық фазаға енгізілген (мысалы, көміртектің айырбас қоры – бұл активті көміртек массасы, ол көмірсулары бар фотосинтез процесінде ассимиляцияланады, сонан соң өсімдіктердің тыныс алуына қайта жұмсалады).
Жалпы алғанда биосфера үшін биогеохимиялық айналымдарды екі негізгі түрге бөлуге болады:
1.атмосферада немесе гидросферада резервтік қоры бар газ тәрізді заттар;
2.жер қыртысында резервтік қоры бар жауын-шашын циклі.
1.А.К.Бродский.Жалпы экологияның қысқаша
2.Оспанова. Экология.
3. Экология және табиғатты тиiмдi пайдалану: Оқулық / Ә.С.Бейсенова және т.б.- Алматы: Ғылым, 2004.- 328 б.
4. Үпішев Е.М. Табиғатты пайдалану және қоршаған ортаны қорғау : Оқулық /- Алматы : Экономика, 2006. - 480 б.
5. Ұ.Б.Асқарова, Экология және қоршаған ортаны қорғау, Алматы, 2007
6. Ж.Ж.Жатқанбаев, Экология негіздері, Алматы, 2004
        
         Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік униврситеті
СӨЖ
Тақырыбы: «Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің
негізгі биогеохимиялық заңдары. ... өсуі және ... ... салмақтың артуы. Табиғи ресурстардың классификациясы. Адамзат
қоғамының табиғи ... ... ... ... Табиғатты ұтымды
пайдалану негіздері»
Орындаған:Науырызбек С.
Топ: ХН-501
Тексерген:
Жексенаева А.Б.
Семей қаласы, 2015 ж
Жоспар:
І.Кіріспе.
ІІ.Негізгі бөлім:
а)В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық ... өсуі және ... ... түсетін салмақтың артуы.
с)Табиғи ресурстардың классификациясы.
д)Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.
ІІІ.Қорытынды.
І.Кіріспе.
«Биогеохимия» терминін В.И. Вернадский енгізді. «Био» - тірі ... ... - тау ... ... ... суға ... ... бұл химиялық элементтердің, протоплазма-ның барлық
негізгі элементтерінің сыртқы ортадан тірі организмге және қайтадан сыртқы
ортаға айналуы. Бұл процеске экожүйенің ... та, ... ... ... заттар ағындарының маңызды қасиеті олардың циклділігі болып
табылады.
Заттар айналымында екі ... ... екі ... ... ... (резервтік) қор – негізінде тірі организмдермен байланыссыз
қрзғалатын заттың үлкен массасы; биотикалық фазадан өтпейді (мысалы,
көміртектің ... қоры – бұл ... ... ... ... ... карбонаты, көмір, мұнай түзілім-деріндегі
органикалық емес қосылыстар);
2.қол жетерлік (айырбас) қоры – организмдер мен ... ... ... арасындағы жылдам айырбасты сипаттайтын кірі, бірақ аса активті қор;
заттар биотикалық ... ... ... көміртектің айырбас қоры – бұл
активті көміртек массасы, ол көмірсулары бар фотосинтез процесінде
ассимиляцияланады, сонан соң өсімдіктердің тыныс алуына қайта ... ... ... үшін ... ... екі негізгі түрге
бөлуге болады:
1.атмосферада немесе гидросферада резервтік қоры бар газ тәрізді заттар;
2.жер қыртысында резервтік қоры бар ... ... ... ... заттар айналымдарын қарастырамыз.
• Су айналымы. Су – кез келген тірі организмдер құрамындағы қажетті зат.
Негізгі масса – су ... ... ... Су ... ... атмосфералық ылғал көзін білдіреді; оның шықтануы жауын-
шашындар тудырады, су ақырында олармен мұхитқа қайтып келеді. Бұл
процесс Жер ... ... ... ... үлкен айналымды күрделілендіретін және оның биологиялық
маңызды бөлігін қамтамасыз ... ... ... ... Қағып
алу процесінде өсімдік жауын-шашын бөлігінің жер бетіне жеткеннен
бұрын атмосфераға булануына мүмкіндік туғызады. Топыраққа жеткен жауын-
шашын суы оған сіңеді және не ... ... ... ... ... ... ... қосылады; жартылай топырақ ылғалы капиллярлар
бойымен үстіңгі бетке көтерілуі және булануы мүмкін. Ылғал топырақтың
аса терең қабаттарынан өсімдіктер тамырларымен ... оның ... ... ... және ... транспирацияланады.
Эвапотранспирация – бұл судың экожүйеден атмосфераға жиынтық берілуі. Оған
физикалық ... су да, ... ... ... да
кіреді. Транспирация деңгейі әр түрлер үшін және әр түрлі ландшафт-
климаттық ... әр ... ... ... судың мөлшері оның
ылғал сыйымдылығынан жоғары болса, ол грунттық сулар деңгейіне жетеді ... ... ... Жер ... ағынды топырақ ылғалын гидросферамен
байланысты-рады.Сонымен, судың экожүйелер аралығындағы айналымы үшін қағып
алу, эвапотранспирация, инфильтрация және ... ... ... ... су ... ... азоттан және басқа элемент-
терден айырмашылығында судың жинақталмауымен және тірі организмдерде
байланыспай, экожүйелер ... ... ... ... сипатталады; экожүйе
биомассасын қалыптастыруға жауын-шашындармен түсетін судың тек 1%-ға ... ... ... ... ... көміртек көптеген түрлерде, соның ішінде
органикалық қосылыстар құрамында бар болады. Осы элементтің ... ... ... ... емес зат, - ... ... көмірқышқыл газы атмосфераның құрамына кіреді, сондай-
ақ гидросферада ерітілген күйде болады. Көміртек фотосинтез ... ... ... ... оның ... СО2 және Н2О
негізінде қант түзіледі. Әрі қарай биосинтездің басқа процестері осы
көмірсуларды аса күрделілерге (крахмал, гликоген), сондай-ақ
протеидтерге, липидтерге және т.б. ... Осы ... ... ... ... құрып қана қоймай,
сонымен бірге жануарлар мен жасыл емес өсімдіктер үшін органикалық
заттар көзі болады.Тыныс алу процесінде барлық организмдер күрделі
органикалық заттарды ... бұл ... ... ... ... ... ... онда фотосинтез процесіне қайта қатыстырылуы
мүмкін.Тірі организмдер тіндерінің құрамында көміртек бар ... олар ... соң ...... биологиялық
ыдырауға ұшыратылады, оның нәтижесінде көміртек көмірқышқыл түрінде
айналымға қайта түседі. Бұл процесс топырақтық тыныс алудың мәнін
құрайды.Көміртектің көп бөлігі мұхиттарда ... Атап ... ... осы ... ... болады. Мұхит
ауадан көмірқышқыл газының артығын жұтады, оның нәтижесінде
карбонаттық және бикарбонаттық иондар түзіледі. Кері процесс те ... оның ... ... газы ... ... ... ... СО2 концентрациясын атмосферада
индустриализация факторы (СО2атмосфераға лақтырыстары, ормандарды
кесу) араласпағанша сақтайды. ... ... ... процесінің сұлбасы көрсетілген.
• Азот айналымы.Азот атмосферада газ түрінде болады. Атмосфералық азот
оны органикалық қосылыстар мен нитраттарда белгілеу қабілетін
иеленетін бактериялар мен ... ... ... ... тірі ... ... ... Ірі бұршақ тұқымдас өсімдіктер
(беде, жоңышқа, соя, ақ ... ... ... ... ... азотты белгілейтін бактериялар тіршілік етеді.Азоттың бір
бөлігі теңіздер мен мұхиттардың терең түптік ... ... ... ... бұл шығынның орны жанар таулар атқылағанда
азоттың бөлінуімен толығымен ... ... ... ... нитраттар түрінде жұтады. Азоттың көп бөлігі аммиак
түзетін бактериялардың көмегімен тірі жүйелерге түседі. ... ... ... процесінде бөлінеді. Алдымен – нитриттер, сонан соң
нитраттар түзіледі. Кейбір бактериялар газ тәрізді азотты бөліп,
нитраттарды ыдырату қабілетін иеленеді.Адам қоршаған ... оның ... ... ... және ... ... ... лақтырыстары) қызметінің нәтижесінде айналатын
жаңа нитраттар мен азоттың газ тәрізді оксидтерін енгізіп, азот
айналымына әсер етеді.
• Биогенді катиондар айналымы. Тірі организмдердің зат ... әр ... ... ... ... ... кейбіреулері
аса көп мөлшерде болады және сәйкесінше макроэлементтеркатегориясына
жатады. Натрий, калий, кальций, магний осындай. Басқалары аз (құрғақ
заттың ... ... ... ... ... ... қажет
мөлшерде болады. Бұл темір, мырыш, мыс, марганец және т.б. катиондары,
олар микроэлементтерге жатады.Құрлықтағы биогенді ... ... ... ... олар тау ... ... ... Тамыр жүйесі арқылы олар – өсімдіктерге, ал өсімдік ... ... ... ... және ... жоғарғы буындарына түседі. Жануарлар бұл элементтерді
жартылай және тікелей топырақтан алуы мүмкін (сортаң-дану процесі).
Экскременттерді және өлі организмдерді минералдандыру биогенді
элементерді топыраққа қайтарады және ... ... ... ... ... ... Осы қарапайым цикл өзендерге және сонан соң
теңіздерге беттік ағатын биогенді элементтердің шығарылуымен бұзылады.
Катиондардың ... ... ... сілтісіздендірілуі
өсімдіктердің тамыр жүйелерінің әлсіреуіне әкеледі. Ауыл
шаруашылығында астықты жинағанда ... ... ... ... оның ... ... және минералдық тыңайтқыштарды
енгізу арқылы толтыру проблеманы жартылай ғана шешеді.
a) В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.
Биосфера ... ... ... негізін салған көрнекті орыс ғалымы,
геохимик  В.И.Вернадский (1863 – 1945) болды. Ол Жердің химиялық ... ... ... ... жер ... ... тірі
ағзалардың рөлін ашып берді. В.И.Вернадский оларды «тірі заттар» деп
атаған. В.И.Вернадский биосфера туралы ілімін қазіргі ... ... ... ... эволюция барысында Жер  ғаламшарының айналасындағы тірі ағзалардың
тіршілігіне қажетті және қолайлы ерекше қабық немесе биосфер пайда болды.
Қазіргі замандағы биосфера өзіне  ... ... ... ... ... ... ... гидросфераны да енгізеді.
Гидросфера – жер ғаламшарындағы барлық су айдындарын құрайды. Оған жер
бетін алып жатқан мұхиттар мен теңіздер, өзендер мен ... ... ... ... ... Гидросферада тірі ағзалар массалары біркелкі
орналаспаған. Негізгі масса, фитопланктондар су үстінің (50-80 мертлік
қабаттарында) күн сәулесі түсетін, соның нәтижесінде фотосинтез процесі
жүретін ... ... Тірі ... ... км. тереңдікте де
кездеседі (Мариан қазаншұңқырында погонофорлар кездескен).
Литосфера – (грекше –«литос» — тас) жер шарындағы құрлықтың ... ... ... Литосфера қабатында тірі ағзалар 2-3 км.тереңдікте де
таралған.
Жердің ауа қабаты атмосфера деп аталады. Құрлықтың  ... ... ... ... атмосфера қабаты орналасқан. Оның шеті жер
бетіндегі тірі ағзалардың тіршілігін Күннің  ультракүлгін сәулелерінен
қорғайтын ерекше ...... ... ... оның ... үшін
маңыздылығына байланысты «озон қорғаны» деп те атайды.
Сонымен, биосфера жердің үш қабатындағы ... ... ... ... ... ... (В.И.Вернадский бойынша, тірі денелер).
в) Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.
Қалаларда, ... ... ... ... бар ... ... ластануынан экологиялық қауіп деңгейі артып отыр. Өскемен,
Риддер, Алматы, Шымкент, Ақтөбе, Теміртау секілді қалалар сол бұрынғы
ластанған күйлерінде. Ал қоршаған ... ... ... ең ірі ... бірлестіктері: «Балқаштүстіметалл комбинаты» ,
«Востокказмет» филиалының «Мыс-химия комбинаты» және «Қазақмыс»
корпорациясы. Мұндай кәсіпорындарға министрлік ... ... ... Табиғи ресурстардың классификациясы.
Табиғи ресурстар - адамның өз мұқтажын қамтамасыз ету және көздеген
мақсатына жету үшін пайдаланатын қоршаған ... ... ... денелердің жиынтығы. Оларға ауа, күн, жел, су, жер,
орман, табиғи құрылыс материалдары, пайдалы ... және т.б. ... ... ... белгісі - олардың түрі.Бұл белгіге сәйкес
олар табиғи құбылыстар (күн энергиясы, жел, мұхиттардағы су ... мен ... ... әлемі, жануарлар әлемі, табиғи
заттар (су, ауа, топырақ) және пайдалы қазбалар (мұнай, алтын, т.б. әртүрлі
рудалар) болып бөлінеді. Сонымен қатар пайдалы ... ... ... ... тастар, тұз) және өңдеуді қажет ететін (мұнай, синтетикалық
тыңайтқыштар) болуы мүмкін.
Табиғи ... ... ... - ... белгісі бойынша
оларды сарқылатын және сарқылмайтын деп бөледі.
Сарқылмайтын табиғи ресурстар - табиғатты ұзақ пайдалану кезінде саны мен
сапасы өзгермейтін немесе ... қана ... ... ... ... ... Мұндай ресурстарға Күн энергиясы, жел энергиясы, қозғалыстағы
су энергиясы, жер қойнауы ... ... ... ... ... мен ... ... өзгермеуі мүмкін, бірақ адамның тіршілігі барысында сапасы
төмендеуі әбден мүмкін. Бұл табиғи ... ... ... техника мен
технологияның көмегімен (су, шаң, газ тазалау, сондай-ақ санитарлық-
гигиеналық шаралар) сарқылмайтын бола алады.
Сарқылатын табиғи байлықтар - табиғатты пайдалану барысында саны мен ... ... ... ... және ... ... белгі - сарқылатын табиғи байлықтардың орнына кайта
келуі. Бұл белгісі бойынша ... ... ... ... бар:
- қалпына келетін -өсімдіктер, жануарлар және микроорганизмдер әлемі;
- қалпына келмейтін - миллиондаған ... бойы жер ... ... ... ... ... асыл және ... кездесетін, радиоактивті
металдар рудалары, мұнай, газ және т.б.);
- салыстырмалы қалпына келетін - пайдалануға қарағанда орнына қайта ... ... ... ... қара ... үлкен жастағы ағаштар -
секвойя, баобаб және т.б.).
Сонымен қатар бұл құбылыстардың қандай масштабта: планетада, үлкен аймақта
(континент), жеке ... ... ... ... бір ... ... ескерген жөн. Мұндай әртүрлі масштабта қарастыру кезінде табиғи
байлықтың бір түрі сарқылатын да немесе сарқылмайтын да болуы ... ... ... келетін ресурсқа табиғи ресурстардың маңызды
түрлерінің бірі - орман ресурстарын да, ... ... ... ... ... ... алқаптары азаюда. Оның бірден-бір себебі -
ағаштарды кесу, ауыл шаруашылық дақылдарына және жайылымдарға жер дайындау.
Ауыл шаруашылық дақылдарын егуге жер дайындау үшін ... ... 70%, ... ... 50%, ... ... 35% ... Орман алқаптарының қысқаруы көптеген елдерде,
сонымен қатар Ресейде, ... ... ... Оңтүстік Қазақсган
облыстарында сексеуілді кесу мен Солтүстік пен Шығыс ... ... ... 1980 ... тропикалық ылғалды ормандар 11,3 млн гектарға
жойылса, 1990 жылдары 16,8 млн-ға, 2000 жылы 19,4 млн ... ... ... ... ... және ... ... қалпына келу қарқынынан
асып түседі. Орта есеппен 10 га оталған орманға 1 га ғана орман ағаштары
отырғызылады. Жыл сайын жер ... ... ... ауданы 1,5-2%-ға
азаюда. Егін шаруашылығының дамуына дейін әлемде 6,2 млрд. гектар орман
болса, ... оның 4,0 ... ... ғана ... ... ... ... экожүйесіне атмосфералық ауаның ластануы да қолайсыз әсер
тигізуде.
д)Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу ... ... ...... ортаның, қоғамның материалдық және рухани мұқтажын
қамтамасыз ету үшін, өндірісте пайдаланылатын бөлігі. Табиғи қорларды
тиімді ... және ... өне ...... ... қамтамасыз ету
өте күрделі мәселелердің бірі болып отыр. Сондықтан табиғи қорларды
сарқылтпау үшін қалпына ... ... ... ... ... ... ... жаңа көздерін іздеуге барлық күш жұмылдыруда.
Бұл шараларды іске асырудың маңызды ...... ... ... ... және қалдықсыз пайдалану.
Осыған байланысты табиғи қорларды қорғаудың бүгінгі таңда дүниежүзілік
маңызы бар проблемаға айналуы – ... ... ... ... ... ... ... гидросфера, атмосфераның ластануымен ойдағыдай күресу
көптеген елдермен бірлесе отырып, бұл күрделі мәселені шешуді талап етеді.
Қазақстандағы тектоникалық құрылымдардың ... ... ... ... ... кең көлемді болуы мұнда сан алуан табиғи
қорларының шоғырлануына жағдай жасайды. Республика аумағынан табиғатта
кездесетін пайдалы қазбалардың көптеген түрлері табылған. Сонымен бірге
климаттық және ... ... т.б. ... ... көрнекті
орын алады. Жалпы Қазақстанда кездесетін табиғи қорларды мынадай топтарға
бөлуге болады:
          1. Отын-энергетикалық қорлар. Қазақстанда бұл қор түрлерінен ... ... ... ... ... газ және ... тақтатастар таралған. Тас
көмір өндірілетін аудандары – Екібастұз, Майкүбі, Қарағанды, Кендірлік,
Таскөмірсай, Алакөл кен орындары. Осылардың ішінде ...... ... ... ... мен газ қорлары Қазақстанның батысында
шоғырланған. Бұлардың Маңғыстау түбегі мен Жемнің  төменгі ағысындағы
алқаптар ... ... кен ... ... ... ... газ
өндіріледі. Ембі мұнайының сапасы жөнінен дүние жүзінде алдыңғы орындарда.
Соңғы жылдары мұнда жаңа кен ... ... ... ... 2. ... ... ... қорлардың түрлері мен
қоры жөнінен теңдесі жоқ аймақ болып табылады: мұнда шын ... ... ... барлығы дерлік шоғырланған. Мұнда әйгілі Соколов-
Сарыбай, Қашар, Лисаков, Қоржынкөл кен орындары орналасқан. Сондай-ақ темір
кені Алтайда , Қарсақпай, Қаражалда (Орталық Қазақстан) ... ... ... де бай. Оның ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстанда шоғырланған. Сирек және бағалы металл
түрлерінің кен орындары бүкіл аумақта таралып орналасқан. Кен ... ... мен ... ... материалдарының  кен
орындары негізінен Батыс және Оңтүстік Қазақстанда (Қаратау өңірінде)
кездеседі. ... қоры және ... ... ... дүние жүзіне
әйгілі болып отыр.
        3. Климаттық қорлар. Қазақстанның географиялық орнының
ерекшеліктеріне байланысты климаттық қорлары мол. Өсіп-өну мерзімінің
ұзақтығы, күн сәулесінің мол түсуі Қазақстанда, ... оның ... жылу ... өсімдіктерді (жүгері, күріш, мақта және т.б.) өсіруге
мүмкіндік береді. Қазақстанда күн ... ... ... жылыжайларды
жылытуға жұмсалады. Республика жел қуатына бай.
Желді аудандарда (Шар, Жалғызтөбе, Жетіс қақпасы, Іле аңғары және т.б.) ... ... және ... қуатына айналдыруға болады.
4. Су қорлары. Қазақстанның су қорларына беткі сулардан (өзен, көл,
мұздықтар) басқа жер асты суы мен минералды су көздері жатады. ... ... өзен ... онша жиі ... халық шаруашылығы
үшін жер асты суы қорларын пайдаланудың үлкен маңызы бар. Мал шаруашылығын
өркендету үшін шөлейт пен шөл зоналарында артезиан құдықтары пайдаланылады.
Үлкен ... суға ... ... елді ... ... қамтамасыз
ету көбіне жер асты суы есебінен болады. Қазақстан жер ... ... ... ... тұздары бар минералды су көздері табылған. Мұнда
Алмаарасан, Барлықарасан, Қапаларасан, Жаркентарасан, Сарыағаш сияқты
санаторий-курорттар осы ... ... ... айналған.
Жалпы Қазақстан аумағының климаттық ерекшеліктеріне байланысты су
қорларының маңызы арта түседі. Себебі қуаң климат жағдайында ауыл
шаруашылығын, ... ... ... ... үшін су ... ... ... Бұған қоса қалалар мен өнеркәсіп орындарының өсуі,
республикадағы су қорларының жетіспеушілік жағдайына әкеп соғады. Еліміздің
трансшекаралық өзендері Ертіс пен Ілені ұтымды пайдаланумен ... ... ... да ескерген жөн. Олардың бастауы біздің
мемлекеттік шекарадан тыс ... ... ... проблемасы
сан қырлы. Олардың шаруашылық және экологиялық сипатымен қатар саяси,
тарихи, экономикалық және табиғатын қорғау мәселелері тұр. Көршілес,
туыстас мемлекеттермен ортақ өзендердің ... ... Шу) ... да дәл ... ... ... ... өзендер мен
көлдерді (Каспий және Арал) қорғау мен тиімді пайдалану ережелері 1992 жылы
БҰҰ ... ... ... қорларын пайдаланудың  жыл сайын өсуіне байланысты оларды ... ... ... ... зор. Өзендерге гидротехникалық
қондырғылар салу кезінде де жергілікті табиғат ерекшеліктерін ескеру қажет.
ІІІ.Қорытынды.
Табиғатты пайдалану мен ... ... ... ... ... орасан зор, олар халық қажетін
қанағаттандыру әрі шаруашылығы дамыту үшін қажеттің бәрін береді. Дегенмен,
бұл байлық ... мол ... оны ... ... дұрыс пайдаланбаса,
уақыт өткен сайын ол да сарқылады. Сондықтан табиғат байлықтарын қорғаудың
аса зор маңызы бар. ... ... ... ... заңдары.
Еліміздің табиғат байлықтарын дұрыс пайдалану мәселесіне зор ... ... ... ... ... ... ... нәтежесінде табиғат байлықтарын дұрыс пайдалануға және
қорғауға бағытталған алғашқы заңдар белгіленіп қабылданды. 1962 жылғы 16
маусымда Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының «Қазақстан табиғатын
қорғау» туралы жарлығы шықты. Жарлықта ... ... суды (жер ... жер асты сулары), ормандар мен құстар, атмосфералық ауа, топырақ, сирек
ландшафтылар және тағы басқаларды қорғау қарастырылды. Жарлықта ... ... ... онда әр ... ... ... ... орман,
топырақтың құнарын сақтау, ауа мен су қоймаларын қорғау, балық аулау мен
аңшылық туралы ережелер бар
Табиғатты тиімді пайдаланудың мынадай ерекшеліктері бар:
- ... ... ... ... орнына келтірумен қатар жүруі керек
(орнына қайта келетін табиғи байлықтар ... ... ... ... ... ... байлықтарды қайта пайдалану;
- табиғатты қорғау шараларын жүргізу;
- қоршаған табиғи ортаға антропогендік қысымды азайту үшін жаңа
технологияларды ендіру.
Жер ... ... ... қарқыны алдағы уақытта төмендемейтін
болса, олардың қоры азаятыны сөзсіз. Ғалымдардың болжамы бойынша, мысалы,
алюминий рудасының қоры 500-600 жылға, темірдікі - 150, ... - ... ... - 20-30 ... ... ... ... дағдарыстан шығу үшін
ресурстар қорын үнемді пайдалану, сақтау және жаңа ... ... ... ... ... ... ... қайта өңдеу, құнды және
сирек кездесетін металдарды, істен шыққан аспаптарды қайта жөндеу және тағы
да басқа шараларды іске асыру қажет.
Табиғатты тиімді ... ... ... ... ... келмейтін
ресурстардың қатарына соңғы уақытта тұщы су, оттегі және т.б. қосылды.
Себебі бұлардың пайдалану, шығындалу қарқыны ... ... ... ... асьш кетуде.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.А.К.Бродский.Жалпы экологияның қысқаша 
2.Оспанова. Экология. 
3. Экология және ... ... ... ... / Ә.С.Бейсенова және
т.б.- Алматы: Ғылым, 2004.- 328 б.
4. Үпішев Е.М. Табиғатты пайдалану және ... ... ... : ... ... : Экономика, 2006. - 480 б.
5. Ұ.Б.Асқарова, ... және ... ... қорғау, Алматы, 2007
6. Ж.Ж.Жатқанбаев, Экология негіздері, Алматы, 2004

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғаламдық (глобалдық) биогеохимиялық циклдар. В.И.Вернадскийдің негізгі биогеохимиялық заңдары.Өндірістің өсуі және қоршаған ортаға түсетін салмақтың артуы.Табиғи ресурстардың классификациясы.Адамзат қоғамының табиғи ресурстармен қамтамасыз етілу проблемасы.Табиғатты ұтымды пайдалану негіздері14 бет
Экожүйелердің біртұтастығы және орнықтылығы туралы7 бет
Биогеохимияның негізгі концепциялары (сұрақ-жауап түрінде)78 бет
Биосфера туралы жалпы түсінік4 бет
Биосфералық деңгей9 бет
Вернадскийдің ноосфера туралы концепциялары4 бет
Экономикалық цикл және оның фазалары12 бет
Ғылыми білім және ғылыми революциялар8 бет
"Г. Мендель белгілерінің тұқымқуалаушылық заңдары."7 бет
Turbo Pascal тілінде циклдармен жұмыс14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь