Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуының психологиялық ерекшеліктері

Адамда сан алуан қызығулардың болуы мүмкін. Бірақ бұлардың ішінде ең басыңқы қызығуы болады. Мұндай қызығулар, әсіресе, оқу әрекетіне аса қажет. Оқуға қызығудың әсерлі, күшті, тұрақты, мазмұнды болуы оқушының сабақты үлгеруіне ықпал етеді де, терең білім алуына көп жәрдемін тигізеді. Оқу қызығулары оқушыларда оқу түрткілерінің дамуына байланысты қалыптасып отырады. Оқушы жастарда қызығудың жөнді көрінбеуі, олардың өмірін мазмұнсыз етеді. Мұндайда олар енжар болып іші пысады, зерігіп берекесі кетеді. Қызығудың мазмұнды әрі кең, өрісті болуы оның басты ерекшеліктеріне байланысты. Қызығуы тұрақты қасиетке айналған адам ғана іс-әрекеттен жақсы нәтиже шығара алады, ісі әр уақытта да берекелі болады.
Кейбір адамдар кез келген нәрсеге қызығады да, оның бірде-біреуіне нақты тұрақтамайды. Мұндай “көрсе құмар” әуесқойлық қасиеттер адамды тұрлаусыз, тұрақсыз етеді. Егер осы әдет бойға сіңіп кеткен болса, бұл — үлкен кемшілік. Қызығуы тұрақтанбаған адам қызметтің қай саласында болмасын пәрменді еңбек ете алмайды. Тек тұрақты қызығу ғана адамның бүкіл бойын билеп, қандай бөгеттер болса да жеңе білуге, небір ауыртпалықты көтеруге жәрдемдеседі.
1) Мектеп және мамандық таңдау/ ред. бас.: А.Е. Голомшток т.б.Сарсекеев.- Алматы:, 1973
2) Абрамова, Г.С. Возрастная психология: учебник / Г.С. Абрамова.- Екатеринбург: Деловая книга, 1999.
3) А.Әбілқасымова, Р.Омарова.Оқушылардың танымдық ізденімпаздығын қалыптастыру негіздері. Алматы.,2010ж.
4) Бабаев С. Жалпы психология. – Алматы: Дарын, 2005. – 352 б.
5) Эльконин Д.Б. Возрастные и индивидуальные особенности младших подростков. – М., 1947. – 234 с.
6) Давыдов В.В. Принципы обучения в школе будущего. – М., 1974. – 295 с.
        
        Қазақстан Республикасының  Білім  және  Ғылым  Министірлігі
Шәкәрім атындағы ... ... ... ... ... ... ... қызығулары мен кәсіби анықталуының психологиялық ерекшеліктері
Тексерген:Бураханова А.Т
Орындаған:Джангулова А.Т. ... ... сан ... ... ... ... ... бұлардың ішінде ең басыңқы қызығуы болады. Мұндай қызығулар, әсіресе, оқу әрекетіне аса қажет. Оқуға қызығудың әсерлі, ... ... ... ... ... сабақты үлгеруіне ықпал етеді де, терең білім алуына көп жәрдемін тигізеді. Оқу қызығулары оқушыларда оқу түрткілерінің ... ... ... ... Оқушы жастарда қызығудың жөнді көрінбеуі, олардың өмірін мазмұнсыз етеді. ... олар ... ... іші ... зерігіп берекесі кетеді. Қызығудың мазмұнды әрі кең, өрісті ... оның ... ... ... ... тұрақты қасиетке айналған адам ғана іс-әрекеттен жақсы нәтиже шығара алады, ісі әр уақытта да берекелі болады.
Кейбір адамдар кез ... ... ... да, оның ... ... ... ... "көрсе құмар" әуесқойлық қасиеттер адамды тұрлаусыз, тұрақсыз етеді. Егер осы әдет ... ... ... болса, бұл -- үлкен кемшілік. Қызығуы тұрақтанбаған адам ... қай ... ... ... ... ете алмайды. Тек тұрақты қызығу ғана адамның бүкіл бойын билеп, қандай бөгеттер ... да жеңе ... ... ауыртпалықты көтеруге жәрдемдеседі.
Қызығулар өзінің мазмұны мен бағытына қарай, Қ.Б. Жарықбаев, Ә.Алдамұратов және т.б. бір топ ғалымдарымыздың ... ... ... ... ... оқырмандық, спорттық, танымдық болып келеді. Бұл қызығушылықтардың әрқайсысы өз алдына бірнеше түрге бөлінеді. Мәселен, таным қызығулары: оқуға, ... ... ... ... ... т.б.), ал кәсіпке қызығуларға салалы кәсіптің түрлеріне, мамандықтарға байланысты болып бөлінеді.
Эстетикалық қызығулар: кино, ... ... ... ... және т.б. ... ... Адам ... түрлі мақсатты көздеп қызығады, осы тұрғыдан қызығудытікелей және ... ... ... ... Тікелей қызығу айналадағы нәрселердің тартымдылығынан туады да, жанама қызығу - бұл әрекеттің түрткі нәтижесін ... ... ... ... барысында адам көздеген мақсатқа біртіндеп, сатылап жетеді. Мәселен, оқуға, еңбек етуге т.с.с. қызығу. Жанама қызығу тұрақты болып келетін болса, ... ісі оңға ... ол ... ... ... біле түсуге ықыласы артып отырады. Адамдардың қызығу саласындағы ерекшеліктері де әр түрлі. Бұл өзгешеліктер адамның іс-әрекетіне, көзқарасы мен ... ... мен ... байланысты белгілі мазмұнға толы болады. Мысалы: бір адамдар саяси мәселелерге қызығатын болса, екінші ... ... ... ... Ал, үшінші біреулері ғылыми-теориялық мәселелерге ерекше назар ... ... ... ... осы ... ... ... тоғысып жатады. Мектеп жасындағы балаларда қарапайым танымдық қызығушылықтармен ... ... ... ... да ... ... белсенді болу үшін бала тікелей бір әрекеттермен айналысуы қажет. Мұғалім не тәрбиеші балалардың қызығуын тәрбиелеудеолардың өзіне әлі де мәлім емес ... ... ... ... ... тұрақтандыру үшін әрекет жасауы керек. Сонда ғана бала рухани өмірге бай, зерігуді білмейтін, жан-жақты, қабілетті адам болып шығады.
Танымдық белсенділік дегеніміз - ... ... ... ... ынта - ... құштарлығының ерекше көрінісі. Мысалы: мұғалімнің баяндап тұрған материалын түсіну үшін, оқушының оны ... ... ... ... ... ... ... үшін, өздігінен кітап оқуы, бақылау, тәжірибе жасау, жазу, сызу ... ... ... ... ... өтілген материалды саналы қайталауда, жаңадан білім алуда, оның жолдары мен ... ... ... ... емес.
Танымдық әрекеттің негізінде оқушыларда танымдық белсенділік қалыптасады. Сабақ барысында оқушының бойында танымдық белсенділік пайда болса, оқушылардың ақыл - ой ... ... ... ... ... ... ... және сөйлеу дербестігі т.б. Оқушылардың танымдық белсенділігін дамыту және қалыптастыру мәселесіне зерттеушілер, педагогтардың, ... ... ... ... ... ... бойғы даму тарихында алдыңғы қатарлы педагогикалық ой өкілдерінің танымдық әрекетке қатысты, әсіресе, танымдық белсенділікті дамыту идеяларын ... және ... ... төрт ... ... ... ... теориялық - əдіснамалық негізі - материалистік таным ... ... Бұл ... орай əлем ... адам ... тыс ... ... оны танып білуге болады. Таным - бұл қоршаған болмыстың, оның элементтерінің белсенді ақыл-ой жəне көңіл-күй ... мен ... ... яғни ... ... ... ... мен ғылыми ұғымдардың санада бейнеленуі. Шындық пен нақты болмысты танудың диалектикалық жолы - ... ... ... бейнақты ойлауға, одан практикаға өту. Тікелей байқау процесінде, яғни ... ... ... ... ... ... арқасында қандай да құбылыс не заттар жөнінде түсініктер пайда болады. Осы түсініктер негізінде қорытындылар жасалады. Бейнақты ... ... ... ... ... ... ... белгілерін анықтауға, түсінік, пікір, ұғымдарды игеруге, зат не құбылыстар арасындағы мəнді, қажетті де тұрақты ... ... ... мен ... ... ... ... Таным теориясы оқу танымына тікелей қатысты. Білім игеру əрқашан ... ... ... ... міндеті - табиғат, қоғам жəне адамның психикалық процестерінің даму заңдылықтарын оқушы санасына өткізу. Қызығуды, ақыл-ой ... ... ... ... негізін алғашқылардың бірі болып қалаған ұлы педагог Я.А.Коменскийдің XII ғасырда жазған атты еңбегінде: , - деп ... атап ... ... ... ... ... ... әрекетін дамытуда мұғалімнің рөлі туралы жазған болатын. Ол: , -дейді. , - деп жазды . ... ... ... ... ... дамыту мұғалімнің шеберлігі мен біліктілігіне байланысты. Мұғалім оқу мазмұнын түсіндіруде оқушы санасына , меңгертеді және оқушыны ... ... мен ... ... алу жолдарына қалыптастырып, оларға бағыт беріп, жолдарын көрсетуі керек. Қарама-қарсы ... ... ... ... жағдайды таба білушілікпен өз бетімен жұмыс істеуге оқушы үйренеді.
Шығармашылық есептер арқылы ... ... ... ... ... ... белсенділік оқып-үйренетін тақырыпқа, пайда болған мәселеге, міндетке тұрақты ынтаның пайда ... ... мен ... ... ... ... мен синтез, салыстыру мен салмақтау т.б.) оқып жатқан материалды түсінуімен ... ... ... оқушылардың шығармашылық дарындылығын дамыту үшін оқу процесі және мұғалімнің жеке тұлғасын ұйымдастырудың үлкен мәні бар. Яғни, ... ... мен ... ... ... ... ... үдерістің барлық аспектісі педагогикалық тұрғыдан зерттелуі тиіс. Бұл мәселелер тек қана оқыту мен дамыту бағдарламасында ғана шешіледі. Өйткені бұл бағдарламалар ... ... ... ... ... ... тәсілдерін жүзеге асыру мүмкіндіктерін ашады. Оқыту мен дамыту бағдарламалары баланың қабілеттерінің дамуы мен білімді меңгеру бағыттарын бірдей дамытатын ... ... ...
Оқу мазмұнын арттырудың бірінші тәсілі, әр тақырыпты ... ... ... меңгерту болып саналады. Ал екіншісі - тиімділік ... пән ... ... мен ... ... сапа ... ... оқу материалын тиімді меңгертуге, оқу процесінің тиімділігін ұлғайтуға мүмкіндік береді. Зерттеушілер пікірінше, дарынды балаларды осы жүйемен оқыту ... деп ... ... ... ... ... ... -- көп уақытты, мерзімді қажет ететін үрдіс. Жоғары оқу орындарында педагогикалық үрдісті мектеп бітірушілердің бойындағы ізгі ... ... ... ... ... ғана ... ... жоғары деңгейде көрінеді. Бұл мәселеден мектеп пен жоғары оқу орындары ... ... ... ... ... беру ... әр ... өзінің психологиялық
ерекшеліктерін анықтап, барлық жұмысқа қажетті ашық-жарқындылық,
сыйысымдылық, қарым-қатынас мәдениетін қалыптастырудың мәні өте ... ... ... ... ... барлық
оқушылардың жеке-даралық психологиялық ерекшеліктерін, әр баланың
қызығушылықтары мен қабілетін, таным процестері мен жекелік қасиеттерін сандық
және сапалық ... ... ... шығуға болады.
Мамандық таңдау - саналы түрде меңгеретін, өз ... ... ... жеке және ... өзін-өзі анықтау. Мамандық - professio - ... ... ... ... ... ... деген мағынаны береді. Мамандықты дұрыс таңдау әр адамның өз ... ... ... және ... ... барлық қабілетін толық ашуға негіз болатындығын көптеген ғалымдар өз еңбектерінде дәлелдеп шыққан.Мамандық таңдау - адам ... ең ... де ... ... бірі, яғни болашақ өмірдің мәні деуге болады. Мамандықты дұрыс таңдау дегеніміз - бұл ... ... бір ... ие ... Кәсіби тұрғыдан өздігінен анықталу нақты еңбек түріне, еңбек нарығындағы ұтқырлыққа, сол нарықта бағдарлану ... және оның ... ... ... ... ... ... қалыптастыруды қарастырады. Оқушы болашақ өмірінің мазмұны мамандықты ... ... ... ... ... ... жөн. Өмірлік жоспар - бұл жалпы әлемдік көзқарасты іздестіру жолының ... мен ... ... ... ... кең. Ол тұлғаның өздігінен анықталу саласын, яғни моральдық бет-бейнесін, өмірлік стилін, байланыс деңгейін ... ... ... ... ... әсер ететін әлеуметтік факторлар қатары:
* достық қарым-қатынас;
* Бұқаралық ақпарат құралдары (газет, журнал, телебағдарлама);
* педагогикалық ұжым: сынып ... пән ... оқу ... ... және мектеп басшысы;
* жанұя;
* оқу пәндері;
* сыныптан тыс жұмыстар;
* ұйымдастырушылық;
* еңбек өндірісі мен қоғамдық пайдалы жұмыстар;
* мектептен тыс ... бола ... ... бұл пән ... ... рухани даму процесі. Сондықтан, кәсіби тұрғыдан өздігінен анықталудың ғылыми теориясын құру кезінде, ... ... ішкі ... және психологиялық негіздеріне көп мән беріледі. Яғни, мамандық таңдау және тұлғаның дамуы біртұтас жүйе ... ... ... ... бала ... мектеп жасына дейінгі кезеңнен-ақ ойлана бастайды.
Өсе келе, ол нақты соңғы шешімі пісіп жетілгенге дейін бірқатар өзгерістерден ... Адам ... ... ... ... дейінгі жылдардан өту барысында бірнеше өтпелі кезеңдерден өтеді. ... ... ... ... әр ... ... ... жасайды.
Таңдаудың бірінші сатысы 9 сынып бітіру кезеңінен басталады.Мұнда жасөспірім қандай да бір кәсіби орындарын ... оқу ... ... ... ... ... білім беретін мектептерде оқуды жалғастыруды таңдау керек.
Таңдаудың екінші сатысы - орта мектепті бітірген соң арнайы білім алуды таңдайды.
* ... ... ... - ... ... ... болып табылады. Кәсіби сала бірнеше мамандықтарды қамтитын іс-әрекеттің сферасын қамтиды. Мысалы: заңгер (кәсіби сала) адвокат, прокурор, нотариус, сот т.б. ... бола ... ... ... ... - мамандық таңдау.
* Таңдаудың бесінші сатысы - нақты жұмыс орнын таңдау.
Қазіргі таңда мектеп ... ... ... аса ... ... ... алаңдатар емес. Себебі олар мамандық таңдауда көптеп қателіктерге ұрынып жатады. Бірі ... мен ... да ... ... ... ... екіншісі ҰБТ нәтижесі бойынша мамандықтың грантқа түсу мүмкіндігі жоғары, сол мамандықты
өзі қаламаса да ... ... ... жатады. Алайда талапкердің мамандыққа
қызығушылығы болмағандықтан оқуын тастап кететін жайттар да аз емес. Бұл жағдай студенттің психологиясына кері әсерін ... ... ... ...
таңдаған мамандығы өзіне ұнауы тиіс. Ол сонда ғана бар ынта-жігерімен сол
мамандықты жете меңгеруге тырысады. Адамның өзіне ұнаған, ... сай ... ... ризашылық сезімін ұялатады. Ол адам сонда ғана өз мамандығын жете
меңгеріп, толық қабілетін ... ... ... ... ... ... ... қымбат уақытын босқа ысырап етеді. Егер атқаратын жұмыс адамның өзіне ұнамаса, талап-талғамына сай келмесе, рухани және дене күшінің мүмкіндіктерінен тыс ... ... ... ... да, ... да көп болмақ. Мамандық таңдау кезінде әркімнің ... ... ... ... моральдық көзқарасы, ерік-жігері, борыш пен жауапкершілігі, тәукелге бел ... ... ... ЖОО мен ... сабақтастығында негізінде
оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру
мәселелеріненұсыныстартуындады:
-мектепте қалыптасқан танымдық қызығушылықты әрі қарай дамыту үшін мектеп пен
ЖОО арасындағы ... ... ... ... ... ... мен университеттегі алғашқы курс
студенттерімен бірігіп канференциялар, дебаттар, дөңгелек үстелдер, іс-шаралар жыл
сайын жүргізіліп отырылуы керек;
-университет оқытушылары мектептермен үнемі ... ... ... керек;
-оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыруда ғалымдардың
педагогикалық көзқарастарының өзара үндестігі мен сабақтастығын ашып көрсететін ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізу қажет;
-мектеп пен ЖОО ... ... ... ... құрастыру керек.
Оқушы жүрегіне жол тауып, оның білімге деген құштарлығын арттырып, өзін өзі ... ... ... ... ... әр ... дара ерекшеліктерін ескеріп, білім алуға қабілетін зерттей отырып, тұлғаның негізінің ашылуына жол көрсететін ... ... ... ... ... бағытты жетілдіріп, ой, іс бірлігін қатар дамыту қажет.
-деген Елбасы Н.Ә.Назарбаев. [3]
Пайдаланған әдебиеттер:
* Мектеп және мамандық таңдау/ ред. бас.: А.Е. ... ... ... ... ... Г.С. Возрастная психология: учебник / Г.С. Абрамова.- Екатеринбург: Деловая ... ... ... ... ... ... қалыптастыру негіздері. Алматы.,2010ж.
* Бабаев С. Жалпы психология. - Алматы: Дарын, 2005. - 352 б.
* ... Д.Б. ... и ... ... младших подростков. - М., 1947. - 234 ... ... В.В. ... ... в ... ... - М., 1974. - 295 с.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары және кәсіби анықталуының психологиялық ерекшеліктері7 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуының психологиялық ерекшеліктері жайлы6 бет
Қазақстан Республикасының қауіпсіздігі құрылымының стратегиясы және қалыптасуының құқықтық принциптері81 бет
Жоғары сынып оқушысының танымдық қызығулары мен кәсіби анықталуы7 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
Оқушыларға экологиялық білім мен тәрбие беру56 бет
Ыбырай Алтынсарин шығармалары арқылы бастауыш сынып оқушыларының адамгершілік қасиеттерін қалыптастырудың әдістемесі 62 бет
2-сынып оқушыларының математикадан шығармашылық қабілетін дамыту70 бет
6-7-жасар балалардың таным белсенділігін дамыту динамикасы, ерекшеліктері8 бет
«Информатика сабағында оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту »57 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь