Популяциялардың динамикасының генетикалық факторлары. Мутациялық құбылыстар

Популяция динамикасы - популяциядағы даралардың сандық мөлшерін және оларды реттеудің механизмдерін зерттейтін популяциялық экологияның бөлімі.
Популяция динамикасының негізгі белгілеріне жататындар:
• Популяцияның сандық мөлшері - белгілі бір аумақтағы немесе көлемдегі даралардың жалпы саны;
• Популяция тығыздығы - белгілі бір жер аумағындағы немесе көлемдегі даралардың орташа саны;
• Популяциядағы туылу саны - белгілі бір уақыт ішінде көбею нәтижесінде популяцияда пайда болған жаңа даралардың саны;
• Популяциядағы өлу саны - белгілі бір кезеңдегі популяциядағы өлген даралар саны;
• Популяция өсімі - популяциядағы даралардың туылуы мен өлуі арасындағы сандық айырмашылық;
• Өсу қарқыны - белгілі бір уақыт ішіндегі популяциядағы орташа өсім.
Мұндай демографиялық белгілерді зерттеу популяция тіршілігінің заңдылықтарын, сәйкесінше жалпы экожүйедегі тұрақтылық негіздерін анықтауға мүмкіндік береді.
Популяцияның сандық мөлшері мен тығыздығы - популяцияның сандық сипаттамасын көрсететін негізгі көрсеткіштер.
Әрбір популяцияға биотикалық потенциал тән, яғни, белгілі бір уақыт аралығылда популяциядағы даралардың сандық мөлшерінің көбеюіне қабілеттілігі. Әртүрлі ағзаларда биотикалық потенциал әрқалай. Көбеюдің жоғары потенциалы бар ағзаларға, мысалы, кейбір бактерияларды жатқызуға болады. Әрбір 20 минут сайын жай бөліну арқылы көбейетін Bacillus coli бактериялары қолайлы жағдайларда бүкіл жер шарын 36 сағатта игеретін еді. Ал 7,5 млрд-қа дейін спора түзетін жауын саңырауқұлағы екінші ұрпағында бүкіл Жер бетін басып қалатьн еді.
1. Қазақстан энциклопедиясы, VII-том
2. Жоғарыға көтеріліңіз↑ Биология: Жалпы білім беретін мектептің, 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-927-4
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
СЕМЕЙ ҚАЛАСЫНЫҢ ШӘКӘРІМ АТЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК УНИВЕРСИТЕТІ
МӨЖ ... ... ... ... ... ... құбылыстар.
Орындаған: Жұманиязова Ә.Ж.
Тексерген: а.ш.ғ.к., доцент м.а. Садыкова Р.А.
Семей 2015ж.
Популяциялардың динамикасының генетикалық факторлары. ... ... - ... ... ... ... және оларды реттеудің механизмдерін зерттейтін популяциялық экологияның бөлімі.
Популяция ... ... ... ... ... ... мөлшері - белгілі бір аумақтағы немесе көлемдегі даралардың жалпы саны;
* Популяция тығыздығы - белгілі бір жер ... ... ... ... ... ... ... туылу саны - белгілі бір уақыт ішінде көбею нәтижесінде ... ... ... жаңа ... ... ... өлу саны - белгілі бір кезеңдегі популяциядағы өлген даралар саны;
* Популяция ... - ... ... туылуы мен өлуі арасындағы сандық айырмашылық;
* Өсу қарқыны - белгілі бір уақыт ішіндегі ... ... ... ... белгілерді зерттеу популяция тіршілігінің заңдылықтарын, сәйкесінше жалпы экожүйедегі тұрақтылық негіздерін анықтауға мүмкіндік береді.
Популяцияның сандық мөлшері мен тығыздығы - популяцияның сандық ... ... ... ... ... ... потенциал тән, яғни, белгілі бір уақыт аралығылда популяциядағы даралардың сандық мөлшерінің көбеюіне қабілеттілігі. Әртүрлі ... ... ... ... ... ... потенциалы бар ағзаларға, мысалы, кейбір бактерияларды жатқызуға болады. Әрбір 20 минут сайын жай бөліну арқылы көбейетін Bacillus coli бактериялары қолайлы ... ... жер ... 36 ... ... еді. Ал 7,5 млрд-қа дейін спора түзетін жауын саңырауқұлағы екінші ұрпағында бүкіл Жер бетін басып қалатьн ... ... ... әр ... түрлерде әрқалай. Мысалы, еліктің аналығы бүкіл өмірінде 10-15 лақты дүниеге алып келеді, нематод трихина (Trichinella spiralis) - 1.8 мың ... ... бал ... ... - 50 мың ... ал ... (Mola mola) 3 ... уылдырық шашады. Бұл түрлердің биоткалық потенциалы мұнан да жоғары, өйткені дамып келе жатқан жұмыртқалар мен ұрықтардың көпшілігі туылмай жатып өліп ... ... ... осылай өсуін көрсететін қисық сызықты экспоненциалды деп атайды. Сонымен, қолайлы жағдайларда әрбір түрдің сандық мөлшері ... ... ... ... өсуге қабілетті. Сандық мөлшердің геометриялық өсу қарқынын ... өсу деп ... ... ... ... ... гендік, хромосомалық не геномдық мутациялар пайда болып тұрады. Олар жыныс жасушаларының ... ... ... ... Осы ... ішінен ең жиі кездесетіні және маңыздысы гендік мутациялар. Гендік ... ... ... ... ... алып ... биологиялық ақпараттың көптұрлілігін қалыптастырады.
Түр түзілуде мутациялық құбылыстың екі түрлі әсері белгілі: 1) бір аллельдің екінші аллельге қарағанда жиілігін өзгертіп -- ... ... ... ... әсер ... мутантты аллельдердің пайда болуы нәтижесінде тұқымқуалаушылық өзгергіштіктің қоры ... ... ... қоры ... ... комбинативтік әзгергіштік салдарынан ағзалар генотиптерінің аллельдік құрамының құбылмалы болуына алып келеді. Мутациялық құбылыс негізінде табиғи популяциялардың генетикалық ... ... ... болуы қамтамасыз етіледі. Мутациялық құбылыс негізінде пайда болған аллельдер жиынтығы қарапайым эволюциялық құбылыстың ... ... ... ... ... да ... ... етуі үшін негіз болып табылады.
Жекелеген мутацияның пайда ... өте ... ... ... ... оның жалпы саны өте көп болады. Мысалы, егер 100 000 гаметаның біреуіңде мутация пайда бодды десек, геномында 10 000 ... бар 100 ... ... ... 1000 ... ... ... жалпы мутациялар саны 1010 тең болар еді. Ал түрдің орташа тіршілік уақытында (ондаған мың ұрпақтар жалғасында) ... саны 1014 тең ... ... ... ... фенотипіне зиянды әсер етеді, бірақ мутантты аллельдер ... ... ... ... ... генофондта ұзақ уақыт байқалмай сақталады. Осының нәтижесінде:
1) мутантты рецессивті аллельдердің даралар фенотипіне зияңды әсері байқалмайды;
2) қазіргі кезде ... ... ... ... орта ... күрт ... не жаңа экологиялық жағдайларды игерген жағдайларда олар пайдалы болуы мүмкін;
3) гетерозис құбылысы арқасында ... ... ... ... даралардың тіршілік қабілетін жоғарылатады (өнімді көп береді). Пайдалы мутациялар саны аз болғанымен, олардың ұрпақтардағы не ... ... ... ... саны көп болуы мүмкін. Миллион мутациядан тек 1 ғана пайдалы болады десек, бір ұрпақта пайда ... 1010 ... Ю4 ... ... ... ... ... үнемі мутациялық құбылыс қысымына әсер етеді, ал, ол ұрпақтарда жеке дара ... ... ... орнын толтырады.
Адамдарда да мутациялық құбылыс басқа тірі ағзалардағыдай болады. Бірақ, қазіргі кездері адам ... ... ... ... ... Оған бірденбір себеп -- ғылыми техникалық революция жағдайларыңда адамдардың қызметтік -- ... ... ... индукцияланған мутациялардың көптеп пайда болуы.
Популяциялык, толқындар -- бұл популяция даралары санының ... ... ... ... ... түрлердің (шыбын-шіркейлердің, балықтардың т.б.) популяция саны бірнеше рет өзгеруі мүмкін. Популяциялар дараларының санының кезеңдік, кезеңге байланыссыз ... ... ... толқындар немесе тіршілік толқындары деп атады.
Популяция дараларының санының езгеруі маусымдық құбылыстарға, ... ... ... ... мүмкін. Кейде апат құбылыстары да (су тасқыны, орман мен дала өрттері және т.б.) популяция дараларының санының ... алып ... ... мен ... ... ... өзгеруіне алып келетін бірден-бір себеп адамның белсенді іс-әрекеті болып саналады. Популяция дараларының санының өзгеруі салдарынан гендер қоры ... ... ... санының ауытқуы негізінен экологиялық жағдайларға байланысты болады. Мысалы, шоппен қоректенетін жануарлар мен ... ... ... ... Егер ... ... жануарлар (қоян) популяциясына жыртқыштар (қасқыр, түлкі, сілеусін т.б.) тарапынан аз қысым кәрсетілсе олардың даралар саны тез өседі. Ал, бұл ... ... ... ... қорын көбейтіп, олардың санының өсуіне алып келеді. Жыртқыштар өз ... ... ... ... көптеп олтіріп жойып, соңғыларының санын азайтады (41-сурет).
Популяция генофонды популяциялық толқындардың шыңына (пик) жеткен кезде де, құлдырап томендеген кезде де ... ... саны ... кезде бұрын бір-бірінен оқшауланған ұсақ популяциялар және олардың генофондтары өзара қосылады. Ал, ... ... ... ... ерекше болатындықтан олардың қосылуы нәтижесінде озгерген жаңа генофонд түзілетіні сөзсіз.
Популяция ... саны ... ... ірі ... ... ұсақ ... ыдырайды. Жаңадан пайда болған ұсақ популяцияларда ездеріне ғана тән генофондтар қалыптасады. Ағзалардың жаппай өліп қырылуы кезінде кейбір сирек ... ... ... ... ... ... мүмкін, не сақталып қалып олардың жиілігі есуі мүмкін.
Популяциялық толқындар популяция генофондының өзгеруіне алып ... ... ... бірі ... табылады, бірақ олар өз беттерінше жаңа формаларды ... ... ете ... ... популяция генофондын кездейсоқ өзгертіп сұрыптау үшін қолайлы материал болып ... ... ... ... ... ... ... шектелуін оқшаулану деп атаймыз. Ол панмиксия деңгейін төмеңдетіп туыстық некелесуді жиілетеді. Ал, бұл ... ... ... ... ... айырмашылықтарын тереңдете түседі. Оқшаулану популяция аралық генотиптік айырмашылықтардың теңесуіне кедергі ... ... ... ... жоғары болып келетін генотиптердің сақталуына, таралуына мүмкіншілік туғызады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
* Қазақстан энциклопедиясы, VII-том
* Жоғарыға көтеріліңіз↑ Биология: Жалпы ... ... ... ... ... оқулық, 2-басылымы, өңделген/ М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. - Алматы: Атамұра, 2009. ISBN 9965-34-927-4
* Жоғарыға көтеріліңіз↑ Қазақ ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Биологиялық экология»30 бет
Биологиялық экология28 бет
Популяция және оның құрылымы4 бет
Микроорганизмдер генетикасы10 бет
Харди – Вайнберг заңы. Популяциялар динамикасы4 бет
Жарғақ қанаттылар отряды - hymenoptera14 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы жайлы ақпарат9 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы жайлы мәлімет5 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы туралы3 бет
Жылудинамиканың бірінші және екінші заңы туралы ақпарат5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь