Дарынды балаларды тәрбиелеу мәселелері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3
І тарау Дарындылық мәселесіне теориялық сипаттама.
1.1 Қабілеттілік, дарындылық ұғымдарына анықтама ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8
1.2 Адам қабілеттері жеке тұлғаның психологиялық қасиеттері
ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10
1.3 Тума дарындылық тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
1.4 Қиял дарын компоненттерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .16
ІІ тарау Дарынды балаларды тәрбиелеу мәселелері.
2.1 Дарынды балалардың типтері, психологиялық ерекшеліктері ... ... ... ... .18
2.2 Дарынды балалармен жұмыс жасаудағы отандық
және дүниежүзілік жұмыс тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
2.3 Дарынды балаларды оқытудағы мұғалімнің атқаратын рөлі ... ... ... ... ..24
2.4 Әлеуметтік педагог және оның дарынды балалармен жұмысы ... ... ... ..26
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
Тақырыптың өзектілігі: Қазір қоғамымызда сапалы өзгерістер болып жатыр. Егеменді тізгініміз бен ұлттық рух қасиетімізді қастерлейтін, жаңа технологиялармен жұмыс істей алатын, яғни шығармашылық ойлау қабілеті бар, өндіріс және әлеуметтік өмірімізге жаңа идеялар, ойлар тудыра алатын, болашаққа үлес қосып, мақсатқа жетуде қиыншылықтарға төзе алатын адамдар ауадай қажет болып отыр. Олай болатын болса, алға қойылған мақсаттарды орындау үшін еліміздегі ақыл-ойлы оқушы жастарымыздың шығармашылық потенциалын жан-жақты өсіруге ден қою қажеттілігі туындады. Осы жағдайды ескере отырып Елбасымыз дарынды балалар мәселесіне Республика бойынша ерекше көңіл бөлуін қадағалады.
1. Н.Ә.Назарбаевтың қазақ халқына жолдауы
2. Әбіш Кекілбаев Ұрпақ тәрбиесі – ұлттың тағдыры.
//Тәрбие құралы №1-2, 2002.; 3-бет.
3. Мүрсәлімова Маржан Дарынды балалармен жұмыс.
//Қазақстан мектебі №6, 2004.; 34-36 беттер.
4. Айгүл Айтбаева «Дарынды бала» мәселелері.
//Ұлағат №3, 2005.; 90-95 беттер
5. Дұрымбаева Гүлнұр Мектеп гимназиядағы тәрбие бағыттары.
//Тәрбие құралы №3, 2005.; 12-13 беттер.
6. Р.Омарова Дарынды бала және әлеуметтік орта.
//Тәрбие құралы №5, 2005.; 11-12 беттер.
7. Б.Мұқанова Сыныптағы дарынды оқушыны таңдау, олармен
жүргізілетін жұмыстың түрлері.
//Открытая школа №5, 2005.; 37-38 беттер.
8. Қ.Жарықбаев Психология. Алматы, 1996.;
9. Айгүл Қадысқызы Дарынды бала – киелі бала
//Қазақстан мектебі №4, 2004.; 58-60 беттер.
10. Бап-Баба Сәбет Жалпы психология Алматы, Дарын 2003.
11. Одаренные дети. / Сборник. Перевод с англ. М., 1991.
12. Моляко В. А. Проблемы психологии творчества и разработка подхода к изучению одаренности. // Вопросы психологии, № 5, 1994.
13. Юнг К.Г. Конфликты детской души. М.: Канон 1995.
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
....................................................3
І тарау Дарындылық мәселесіне теориялық сипаттама.
1.1 Қабілеттілік, дарындылық ұғымдарына
анықтама....................................8
1.2 Адам қабілеттері жеке ... ... ... Тума ... Қиял ... ... ... Дарынды балаларды тәрбиелеу мәселелері.
2.1 ... ... ... ... ... ... ... жасаудағы отандық
және дүниежүзілік ... ... ... оқытудағы ... ... ... ... және оның ... ... әдебиеттер
тізімі......................................................................
.35
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі: Қазір қоғамымызда сапалы өзгерістер болып
жатыр. Егеменді тізгініміз бен ұлттық рух қасиетімізді ... ... ... ... алатын, яғни шығармашылық ойлау қабілеті
бар, өндіріс және әлеуметтік өмірімізге жаңа идеялар, ойлар тудыра ... үлес ... ... ... ... төзе ... адамдар
ауадай қажет болып отыр. Олай болатын болса, алға қойылған мақсаттарды
орындау үшін ... ... ... ... ... ... өсіруге ден қою қажеттілігі туындады. Осы жағдайды
ескере отырып Елбасымыз дарынды ... ... ... бойынша
ерекше көңіл бөлуін қадағалады. Қазақстан Республикасының Президенті
Нұрсұлтан ... ... ... ... «Ғасырдағы
экономикалық және әлеуметтік ұмтылыстағы негізгі жетекші күші - ... ... ... ... ... ... 1996 жылы ... «Дарынды балаларға арнаулы мектептер ашу, оларды дамыту және оларға
мемлекеттік көмек ... ... ... ... ... ... ... Министрлігі дарынды балаларды тәрбиелеу мен білім беру жүйесін
қадағалау, ғылыми методикалық ... ... ... 1998 ... №236 ... ... ... және арнайы мектеп ашу» ... ... ... «Дарын» орталығы ашылды және
мемлекетіміздің Білім Беру Заңы мен ... 2030 ... ... ... қолдап дамытуға ерекше мән берілген. [1]
Жоғарыда атап өтілген ... ... өз ... ... ... мемлекетімізде дарынды балалармен жұмыс істеуде ұйымдастырушы-
педагогикалық ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының жаңа «Білім туралы заңы» 1999 жылдан бастап іс жүзіне аса
бастады. Осы ... ең ... рет ... ... ... ... адамның
білімділігін ынталандыру және дарындылығын дамыту» керектілігі көрсетілген
және сол сияқты ... ... ... ... Білім беру заңының 18-ші
бабына сәйкес «Дарын» мектебінің оқушыларын ... ... ... ... жасалған еді. Бұл бағдарламаны жүзеге асыру мерзімі
екі кезең бойынша өту ... атап ... ... ... ... - 2001-2005 жылдар аралығы. Осыған байланысты көп жылдар
бойы мемлекеттік мектеп-интернаттар, ... ... ... ... ... ... тағы ... көптеген оқыту
комплекстері өз жұмыстарын табысты атқаруда. Олардың ішінде «Дарын» мектебі
өз жұмысын тиянақты қадағалауда. Жалпы бұл ... ... ... ... тәрбиелеу жүйесін бір қалыпқа келтіру; Талантты жастар
мен дарынды балалардың аяққа нық тұруына әлеуметтік-мәдени жәрдем ... ... ... әрі ... ... ... және ... бір процеске келтіру. Бұл ... ... ... болсақ: дарынды балаларды анықтап, оларды тәрбиелеу ісін қадағалау
үшін ... бір ... ... және бұл істі ... ... ... құру ... әлеуметтік-психологиялық
педагогикалық жәрдем жасауда әртүрлі ғылыми-әдістемелік нұсқаулар енгізу;
дарынды, ... ... ... ... арнайы мұғалімдер даярлау;
білім беруге жаңа технологиялар енгізу (internet, telekom, ... т.б.) ... ... ... ... ... практикалық
конференциялар, фестиваль мен конкурстар т.б. жасап, ... ... ... мен ... ... ... арнайы бір технология құру;
Дарынды балалар мәселесі бойынша әртүрлі елдермен информация ... құру ... туып ... ... ... бұл ... оқулықтар, әдістемелер өте аз,
әсіресе қазақ тілінде . Мектепте дарынды балаларды диагностикалап, оқытатын
тәжірибелі мұғалімдер де аз. ... үшін ... ... өмір ... ... ... ... көмегін, басты
көңілі мен басшылығын қажет етпейді. Бірақ жеке ... ... ... ... пен ... ... қызметінің бағасына сезімтал,
олар сенсор стимулдарға қабылдағыш және байланыс пен ... ... ... бала тек өзін ғана ... ... ... қоршаған ортаны да
сынайды. Сондықтан дарынды балалармен жұмыс істейтін ұстаздар, ... ... ... ... ... ... ... байқауларды,
қоршаған ортаның қабылдаудың жағымсыз түрінде түсінеді. Сондай ... ... ... ... Олар ... ... ... тегіс бірдей), оларға конформис болу қиын, әсіресе егер
нормалар мен ережелер олардың назарымен сай келмесе және мәнсіз ... ... ... ... қабылданған, дәлелмен келмейді.
Дарынды балалар өздеріне өте қатал, өздерінің алдына жиі сол кезде
іске аспай қалатын мақсаттарды қояды да ... ... ... ... қабілеттілік даму жоспарынан төмен тұрған балаларға
шыдамсыздықпен ... ... және ... ... ... ... қалғанда, олардың әлеуметтік статусына әсер
етеді,. Осыған байланысты міндетті түрде сол позицияларды ... ... ол ең ... ... ... ... ... осы тақырыпқа байланысты көптеген мақалалар мен
жариялаулар шығуда. Қазіргі кезде ақпараттардың әрбір бес жылдықта ауысып
жатқан ... , ... ... ... мен ... балалардың ата-
аналарында пайда болып жатқан психологиялық мәселелер теңізінде ... ... ... өз ... ... ... жасамаса, олардың
жас психикасы мұндай ауыртпалықтарды ... ... ... ... олқылықтар, жабыраңқылық пайда ... ... ... ... ... ... шығармашылық потенциалының дамуы
жөнінде бұл жерде енді сөз айту керек емес, ... саны мен ... ... ... жатады.
Осыған байланысты белгілі психолог, психология ... ... ... атап ... болады. Оның ... ... ... ... орыс ... ... орын алады.
Поддьяков Н.Н., Узнадзе Д.Н., ... ... кіші ... шығармашылық дамудың көптеген психологиялық ... ... ... ... ... ... Ол психологияның
шығармашылық мәселелерін терең зерттеді. Әсіресе оның дарындыны зерттеуге
арналған өндеуі өте ... онда ол осы ... ... ... ... де ... Э.Де ... Дж.Галлаир,
Дж.Рензулли, П.Торренс көптеген психологиялық модельдері ... осы ... ... пайдалануға мүмкіншілік шектеулі.
Сондықтан осы сұрақты зерттегенде ... ... ... ... ... ... келеді.
Дарынды, данышпан адамдардың физиология облысында қызықты зерттеулерін
биология ғылымының докторы, профессор В.П.Эфроимсон өткізді. Кез-келген
құбылыстың ... білу оның ... ... ... ... ... ізбен бір жол салайық» демекші өз халқымыздың асыл қасиеттерімен
біріктіре шетел ғалымдарының іс-тәжірибелері бір ... ... ... ... өз пікірлерін ортаға салып жүрген аға-апаларымыз да
жетерлік. ... ... ... ... ... Ж.Қоянбаев, Республикалық ғылыми-практикалық ... ... Үміт ... т.б.
Ақыр аяғында, психология ғылымының докторы ... ... ... да атап айтуға болады. Ғалымдармен бірге ол, баланың жеке
көріністерін ашуға мүмкіндік ... ... ... ... мақсаты: Дарынды балалармен жұмыстың стратегиялық жоспарын
анықтау;
Зерттеу міндеттері:
• Дарынды балалармен оқытуды ұйымдастырудың ... ... ... ... Дарынды оқушының шығармашылық бағытының ашылуына, дамуына, қоршаған
ортаға өзін-өзі жарнамалауына көмек көрсету
• Оқушылардың ақыл ой қабілеттерін жетілдіру.
Зерттеу ... ... ... жас және жеке ... ... ... үрдісі;
Зерттеу әдістері:
- педагогикалық зерделеу;
- педагогикалық бақылау;
- педагогикалық талдау, салыстыру;
- Оқушыларды қабілетіне қарай ... ... озық ... ... ... және ... Дарындылық мәселесінің теориялық мінездемесі.
1.1 Қабілеттілік, дарындылық ұғымдардың анықтамасы.
Қабілеттілік пен дарындылықтың даму мәселелері біз ... ... пен ... ұғымдары айқындауда маңызды қиындықтар,
осы терминдердің көпшілік қабылданған, тұрмыстық түсінуімен байланысты.
Егер біз ... ... ... ... онда ... ... ... өте жиі синонимдер ретінде қолданылады.
Бірақ тағы ... ... ... жайт «талантты» ұғымымен адамның табиғи
көрсеткіштері анықталады. Дәл ... ... ... сөздігінде
«қабілетті» термині «бірдемеге жарамды немесе бейімді, епті, жарамды,
ыңғайлы» деп ... ... ... оның туа ... ... көрсетіледі.
Талант бірдемеге дарынды, ал дарындылық құдаймен берілген ... ... ... ... талант - бұл құдаймен берілген, тіршілікте
үлкен жетістіктерге жетуіне қамтамасыз ететін, туа біткен қабілеттіліктер.
Шетел сөздігінде ... ... – аса туа ... ... ... ... деп делінген. Дарындылық таланттың жағдайы, ... ... ... ... ... ... түсінік
ретінде, В.Даль мен С.И.Ожеговтың сөздіктерінде, Кеңестік энциклопедиялық
сөздігінде және шетел түсіндірме сөздігінде кездеспейді.
Айтылғаннан ... ... ... қабілеттілік, бір жағынан,
дарындылық және ... ... ... әртүрлі негіздермен ерекшелінеді.
Қабілеттілік туралы айта келе, адамның не ... ... ... ал ... туралы айта келе (дарындылық) адамның туа ... ... ... ... көрсетіледі. Сонымен қатар,
дарындылық та, қабілеттілік те сәтті ... ... ... ... ... және Б.М.Теплов
еңбектерімен «қабілеттілік», «дарындылық» және ... ... ... ... ... ... ... байқап
көрілді. Қабілеттіліктер, қызметтің табыс мүмкіншілігі тәуелді болатын,
бір адамды басқа ... ... жеке ... ... ретінде,
ал дарындылық – сапалы өзіндік қабілеттіліктер, мұның да ... ... ... ... ... ... қарастырылады.
Кейде қабілеттіліктерді туа біткен, ... ... ... ... ғылыми анализдің көрсетуінше, дарын белгілері ғана туа
біткен болуы мүмкін, ал ... ... ... ... болып табылады.
Дарын нышандары - бұл организмнің туа біткен анатомиялық-физиологиялық
ерекшеліктері. Оларға ең алдымен организмнің ... ... бас ... ... сезім және қозғалыс органдары, жүйке
жүйесінің қасиеттері ... ... ... өзара мүмкіндіктері мен
қабілеттіліктердің алғы шарттарын ұсынады, ... сол ... ... ... және ... болуына кепілдік бермейді, алдын ала
белгілемейді. Дарын нышандары нәтижесінде туындайтын ... ... ... ... ... ... ... процесінде
дамиды. Қызметтен тыс ешқандай қабілеттіліктер дамуы мүмкін емес. Ешбір
адам, қандай да ... ... ие ... да, ол ... ... ... суретші бола алмайды, егер ол тиісті қызметімен көп ... ... ... ... ... нышандары көп маңызды ... ... ... ... ... жаңа ... ... Сондықтан, адамның
анатомиялық-физиологиялық қабілеттілік негізіне жай дарын нышандары ғана
емес, нышандардың дамуы, ... ... ... ғана ... ... ...... жүйелері негіз болады. [2]
Қабілеттіліктердің дамуына жоғары нерв қызметінің ... ... ... шапшаңдығынан және шартты рефлекс төзімділігінен
білімнің, ... ... және ... ... ... ... ... тез қалыптасуынан –
тақырыптардың арасындағы түрлілігі мен ұқсастығы немесе өз ... ... ... ... жеңілдігі мен шапшаңдығынан ... ... ... ... – жаңа ... ... ... орындау тәсілін бірден басқаға тез өту дайындығы дамиды.
1.2 Адам қабілеттері жеке ... ... ... ... жеке ... ... ... тікелей
көшейік.
Қабілеттіліктер сапасы, кеңдігі, олардың үйлестірудің өзгешелігімен
және даму ... ... ... ... ... ... орындалу жағдай қызметімен
айқындалады. Адам туралы, ол қабілетті деп ғана ... ... ... көрсетіп айтады. Қабілеттіліктер сапасы жағынан
математикалық, техникалық, көркем ... ... ... спорттық және т.б. болып бөлінеді.
Кеңдігі бойынша жалпы және арнайы қабілеттіліктер ... ... ... қызметтің нақты бір түрін сәтті орындау үшін
қажетті. ... ... ... есту ... ... жад және
музыканттың ырғақ сезімі, суретшінің «пропорциялық бағасы», ... ... ... ... және т.б. ... ... әртүрлі түрлерін орындау үшін ... ... ... қабілеттілік, суретшіге де, жазушыға да, ... де, ... ... ... ... ақыл ... мен ... көру қабілеті , шығармашылық ... ... ... ... тән болу керек. Сондықтан бұл қабілеттіліктерді жалпы ... ... ... ең ... және ең ... қабілеттілік
аналитико-синтетикалық қабілет болып табылады. Осының арқасында адам ... ... ... ... ең ... ... құбылыстың
мәнін анықтап алады, жаңа кешенде бөлінген кезеңдерді біріктіреді ... ... ... ... жеке ... ... сәтті орындалуына жеткілікті
болмайды. Адамда, ұнамды үйлесімде болатын көптеген қабілеттіліктер болуы
керек. Қандай ... ... ... орындалуына қажетті
қабілеттіліктердің сапалы өзіне тән үйлестіруі дарындылық деп аталады. [3]
Әрбір қызметтің түрі үшін ... ... ... ... табылатын
қабілеттіліктер туралы сұрақты тексеру өте маңызды. Бұл ... ... ең ... әсерлі әдістерін табуға және
жалпы мәдениетін көтеруге және ... ... ... ... ... әр түрлі шығармашылығы үшін оның ... ... тән. ... ... прогресс мүмкін емес. Сондықтан баланы
тәрбиелеу және оқыту кезінде ... келе ... ... ... дарындылығына көз жаппай керісінше, түрлі әсер ету әдістерін қолданып,
дамыту.
Көп жылдық шығармашылық қызметтің зерттеулері, әсіресе, ... ... ... жұмыстары да, шығармашылық процесін
ұйымдастыруда және динамикасының кейбір жаңа теоретикалық ... ... үшін ... ... ...... белгілі бір істі орындауға бейімділігі мен
ыңғайлылығын білдіретін даралық ... ... ... ......... ... бір нысанға бағытталып, сол ... – қуат пен ... ... ... ...... ... ойлылығымен ерекшелену.
Дарындылық - бұл адамның генетикалық және ... ... ... мүмкіншіліктерінің өмірге бейімделуі. Дарындылықтың ... - ... ... ... ... ... жағдайларда
жаңа, күтпеген мәселелердің шығармашылық үйлесімді талап ететін шешімдерді
табу. [4]
Арнайы дарындылық субъект қызметінде білінген мүмкіндіктерге – ... тез және ... ... ... ... мәселелерді шешу мен жоспарлау
стратегиясының іс-әрекеті арқылы байқалуымен сипатталады.
Дарындылықты мына компоненттер ... жүйе ... ... :
1. ... ... - физиологиялық дарын белгілері;
2. Жоғарғы сезімталдық сипаты бар сенсорлы - перцептивті одақтар;
3. Жаңа ... ... және жаңа ... ... ... ... және ... мүмкіндіктері;
4. Ұзақ доминанттық бағдарларды және олардың жасанды ... ... және ерік ... Жаңа ... ... көз ... елестету және басқалардың толық
қатарын жасаудың жоғарғы деңгейі.
А.М.Матюшкин шығармашылық дарындылықтың келесі синтетикалық құрылымын
шығарды, оған қоса :
1) Тану дәлелінің биік рөлі;
2) ... ... ... ... ... зерттеу белсенділігі;
3) Өзіндік шешімдердің жету мүмкіншіліктері;
4) Болжау және таңдау мүмкіншіліктері;
5) Жоғарғы этикалық, адамгершілік, интеллектуалдық ... ... ізгі ... ... қабілеттіліктері;
Осымен қатар, А.М.Матюшкин шығармашылықтың пайда болуына,
«шығармашылық ... ... ... дарындылықты, таланттылықты
шығармашылық қызмет ... ... ... ... деп ... :
Мүдделер, олардың бағыты, олардың пайда болу жүйелілігі мен жиіленуі;
Білуге құмарлық, жаңаны жасауға ұмтылу, мәселелерді іздеуге және ... ... ... ... ... ассоциатитік массив құру;
Тұрақты салыстыруларға бейімділігі, келесі жиын үшін ... ... ... пайда болуы – қағып алу, түсіну, бағалау тездігі мен
шешу жолын таңдау, әрекеттердің адекваттылығы;
Бөлек ... ... ... ... ... бағалауға, таңдауға сезімнің ықпал етуі;
Табандылық, мақсатқа ... ... ... ... ... ... ... алуы ;
Интуитивизм-өте тез бағалауға, шешімдерге, болжаударға бейімділік;
Іскерлікпен, дағдылармен, тәсілдермен, ... ... ... шеберлігін
жылдам меңгеруі;
Жалпы және арнайы жаңа мәселелерді, міндеттерді, қиындықтан шығуды ... ... ... жағдайларды шешу кезінде жеке стратегия ... ... ... ... кішкене басқаша ұсынуға болады :
1. Қызығушылықтардың және ... ... ... ... ... ... Табысты шешіуге еріктігі ;
4. Процестен және қызмет жемісінен жалпы және ... ... ... Мәселенің, міндеттің, жағдайдың мәнін түсіну;
6. Санасыз, интуитивті мәселенің шешімі (" ... ... ... ... стратегиясы;
8. Шешімдердің көпнұсқалылығы;
9. Шешімді, бағаны, болжамды тездету;
10. Тауып алу, таңдап алу өнері( ойлап тапқыштық , ... ... ... ... келесі белгілермен ұсынуға болады:
реконструктивтік шығармашылық; комбинаторлық шығармашылық ; ... ... ... : ... ... және ... ... қоюымен; шешімдерді іздеу мен құрастыруымен; ... ... ... ... ... ... өз алдына қойған мақсаттары бойынша,
немесе жеткен ... ... ... ... ... үш ... болады:
I. Жеткен жемістерден асып түсу ниеті (сделать лучше чем есть);
II. ... ... ... жету ;
III. Қиын міндетті іске ... ... - ... ... эмоционалдық сезу жоспарында, әуестіліктің үш
түрін белгілеуге болады : ... ... ... ); ... ; ... қатар, ұсынылған құрылым дарындылықтың ... ... ... ... дарындылыққа жататындардың, арнайы
дарындылықтың әртүрлі түрлеріне де ... ... ... т.с.с. тікелей қатынасы бар. [5]
1.3. Тума дарындылық тұжырымдамасы.
В.В.Клименкомен ұсынылған тума дарындылық тұжырымдамасы қызықты. Оның
айтуынша дарын нышандары (адмның ... ... ... ... ... біржақты байланысын ... ... ... адам ... ... ... ... денесінен де,
сыртынан да қуатты және ақпаратты қабылдайтын рецептор; ...... ... сана ... ... іске асыратын (немесе
іске асырмайтын - жай ... ми ... ... ... ішкі ... қоршаған ортаның байланыс каналдары қанша, сонша адамның дарын
нышандарынан істеу қабілеттері жасалынады. ... ... ... саны, адамның оқуды және қызметті ұйымдастыруынан байланысты
болады. Мынандай жай ... ... ... ... ... ... ... еттер бар, бірақ бұлай мыңнан біреуі ғана ... ... ... ... ... іске ... ... Көбі жоғарғы
дыбыс қабілеттің жоқтығынан азап шегеді және ... ...... ... ... ... ... моторикасын және заттық құрылымына бейнеленген
мағынасын іске ... ... ... іске ... үш түрлі қабілеттіліктерден
тұрады:
Өзіңді сыртқы әлемнің ішіндегі табиғаттың ойлайтын бөлшегі ретінде бейнелеу
қабілеттілігі; ( біз ... ... ... және ... - ... ... осы ... жұмыс істейді );
Сыртқы ортаны, сонымен қатар ... де ... ... өзге табиғатты жасау, болжам жасау - ертең ананы, мынаны істеу);
Өз қызметінде ұмтылыстарды және адам ... ... ... қабілеттілігі және үйлесім өлшеулерімен ішінен өзінді өңдеу
(ниеттердің ... ... ... ... ... және нәрсемен
жүзеге асыруы).
Адам құрылғылардың, машиналардың, құралдардың үлкен жиындары көмегімен
бейнелеу қабілетін күшейтуді үйренді: жай ... ... ... дейін. Бірақ та жасауға ... ... ... ... ... тұр. ... сезімталдық пен
қабілеттілік адам психикасының, сананың, қызметінің дербес элементтері
ретінде зерттелінеді.
Сонымен, психологияда ... ... ... ... қою
қажеттілігі туып отыр. Адамда барлығы өзара байланысты және ... ... ... ... ... қызметтің және оның
технологиясының біртұтастылығы – адам, ондағы сезімталдық, қабілеттіліктер
және механизмдер ... ... бар ... бұл ... ... ... бірлестігі. [6]
Адамдық психика және психомоторикасы механизмдерді ... ... ие. Олар – ... сезім органына, не ... ... жаңа ... бұл – ... ... бір де ... ... жүйесі. Бұл бір мезгілде іс қимылды атқаратын және
танитын жаңа құрылым: іс-қимыл ... ... адам – ... ал тани ... іс ... ... ... саны өте көп болуы мүмкін. Адамның жұмыс
жағдайын өзгерте отырып, біз сонымен бірге жаңа механизмдерді, жаңа ... ... ... ... бірі ... ... ... Таланттың негізі әрекетке қабілеттілігінен тұрады, оны
мидың ерекшелігінде, дене ... ... да ... ... жоқ. ... – бұл ... белгілі міндеттерді өзінше шешетін
адам. [7]
1.4 Қиял ... ... бірі ... ... таланттың барлық процестер мен элементтерін қамтуға
болмайды. Сондықтан біз ең ... ...... – бұл ... қиялдау қабілеті емес, ... ... ... ... көру ... Ол ... бейнесін белгілі
сияқты етіп оны ... ... ... ... қиял - ... ... айнасы, ал қиялдың механизмы оларды біріктіреді, ... ... ... ... жаңа ... ... ... туралы белгілі
пікір пайда болады. Осының барлығы нақты емес ойда.
Адамның қиялы - оның ... ... ... және жаңа ... болашақ
күйінде қарау.
Сондықтан өткен шақ адамның әрбір өмірінің кезеңінде болашаққа деген
мақсатты бағытталуына сәйкес болуы ... Егер ес ... ... орын ... ... талаптанса, ол әрқашан болашаққа, өз
қабілеттеріне бағытталуы тиіс. Бұндай қиял әрқашан ... ... : ... мен ... ... ... ғана емес, қиял арқылы көңілдегі
затқа қол жеткізеді. Қиялдың жұмыс істеу активизациясында таң қалу ... ... Таң ... өз ... : ... жаңалығы, оны бұрын
зерттелмеген, қызықты ретінде тану, қиялдау мен ойлау сапасын, ... ... ... және оны тұтастай жаулап алатын ... ... ... ... ... ... ғана ... сонымен
бірге оның табиғи мөлшерін - оның құрылыс логикасын да ... ... ... ... бастау береді, техника мен технологиялардың дамуына жаңа
жолдарын табады, адам алдындағы туатын ... мен ... ... тәсілдерін табады.
Қиялдың бастапқы қалпы, ақыл-ойдың белгілік-символдық функцияның
дамуымен және ... ... ... дамуымен байланысты, ерте балалық
шақтың соңында пайда болады. Бала нақты заттар мен ... ... ... ... жаңа бейнелерді құрастырады. Қиялдың одан әрі
дамуы мынадай бағыттарда жүреді.
Қайта жасаушы ... ... ... жетілдіру сызығымен. Бала
бар сипаттамалар, мәтіндер мен ертегілер негізінде қиын ... ... ... ... құра ... Бұл бейнелердің мазмұндары
дамып, баиды. Бейнелерге жеке басының көз ... ... олар ... ... ... ... ... мәнерлік тәсілдерін түсініп қана қоймай, оларды өз бетімен
қолданса, шығармашылық қиял ... ... және ... ... ... Бала ... ала берілген
жоспар бойынша, алдына қойылған ... және ... ... ... құрастыра бастайды, қойылған мақсаттың нәтижесінің ... ... ... Дарынды балаларды тәрбиелеу мәселелері.
2.1.Дарынды балалардың типтері, психологиялық ерекшеліктері.
Психикалық қасиеттер – бір ... ... ... ... негіз
болатын ең маңызды, ең тұрлаулы ерекшеліктер. ... ... ... ... ... ... мен ... сенімі мен талғамы, қызығуы
жатады.
Біз балаға «қабілетті» ... ... ... Қабілеттілік әр алуан.
Мектепте оқушыларға түрлі жұмыстар жүктелгенде де олардың кейбіреулерінің
ұйымдастырғыштық, екіншісінің музыкалық, үшіншісінің ... ... ... ... ... мән ... отырады. Бұл мысалдар әр адамның
әрекетінің бір түріне жарамдылығын көрсететін дара ерекшелігі ... ... ... ... үстінде, әсіресе оның
нәтижесінен жақсы көрінеді. Мәселен, біреу қолына алған ісін бұрқыратып тез
бітіріп ... және оны өте ... етіп ... Ал ... ... ... ... сапасыз орындайды. Бұл мысалдар да бірінші ... ... ... ... ... ... ... көрініп тұр.
Қандай да болсын бір нәрсеге қабілеті жоқ адам болмайды. Ол біреуде
күшті, біреуде шамалы болып келуі ... ... мен ... ... емес ... ... ... деген адамдардың қабілеттерінің теңдігі
немесе дене күштері мен рухани қабілеттерінің ... деп ... ... ... ана ... ... ... Анатомиялық
нышан – баланың ата-анасына ұқсап тууы. Физиологиялық нышан – ... ... ... ... ... ерекшелігі
қабілеттің көрінуіне себін тигізеді. Егер адамның туысында нышан ... ... оның ... ... ... жағдай туса, қиыннан
қиыстырып мәселе шешуде ізденімпаздар ... шыға ... ... ... ... ... дарындылық деп
атайды. Дарынды балалар мектеп бағдарламасын жылдам ... ... ... ... ... ... ... өз уақыттарын
шығармашылық жұмысқа арнайды. Сурет салады, өлең ... ... ... ... көбелек қуып, коллекция жинауға бөледі екен. [9]
Дарын өкілдерінің қуат-қабілетінің шарықтайтын шегі болады. Мұндайда
олардың ... ... ... мейлінше айқындалады, бақылампаздығы
онан сайын арта түседі.
Ж.Аймауытовтың пікірінше, адам өмірге ... ... ... ... Ал, ... ... туа ... қасиеттерді
дамытатын – оқыту мен тәрбие.
««Неғұрлым баланың қабілеті мен талантын дамытуға ... ... ... оны ... ... ... ... Бала бойындағы ерекше
қасиеттерді оған жақын жасы үлкендер дұрыс, ... ... ... ... болып қалып қоюы мүмкін» дейді америкалық ғалымдар.
Дарындылық төмендегідей топтарға жіктеледі:
1.Ой-өрістің жоғарылығы.
2.Академиялық табыс.
3.Шығармашылық және ... ... ... ... ... және ... жан-жақты даму мен өздігінен жетілу (өзінің жақсы қасиеттерін,
қабілеттерін саналы түрде тәрбиелеп ... үшін ... ... ... Дарынды балаларды анықтағанда және олармен жұмыс істегенде
сол бала жанындағы ... ... ... ... баса ... аударуымыз керек.
Балаға әсер ететін орталар:
- Ата-ана, мұғалім, мектеп, ... ... ... барысында баланың осы орталармен байланысын жете бақылап
отыру керек. Ол үшін ... ... ... ... ... жұмыс
істеудің соңғы нәтижесі білімді өз еркімен, өзі игере алатын ... ... ... жұмыс істеуді төмендегідей кезеңдерге бөлуге
болады.
1.Бала бойындағы ... ... ... ... ... аса ... қажет етеді. Бақылауда асығыстық ... ... ... айқын белгілеу үшін белгілі педагогикалық-
психологиялық әдістер қолданылады. Қай әдісті алсақ та бала ... ... ... ... ... ... ... оны қанша
әурелегенмен еш нәтиже шығара ... ... ... үшін бала ... үлкен өнер, ол дәрігердің адам денесін, ұстаның ағаш және ... өте ... ... ... қарап сыныптан шартты түрде даралаймыз.
Бұл даралауда құпиялық сақталады. Ол оқушының ... ... өзі және ... білмеу керек, яғни, бақылау табиғи түрде
жүргізілу керек. Оның ... ... ... ... ... жаңа ... ... меңгеруі, үй тапсырмасын
орындауындағы тиянақтылық, ... ... ... т.с.с. есепке
алынады. Зерттеу жүйелі жүргізуді талап етеді.
Байқау әдісі. Бала ерекшеліктеріне, жалпы әрекеттеріне ... ... ... ұзақ ... ... ... ... көрсеткіштер жинақтау, мысалы, есеп ... неге мән ... ... жеткілікті болуы және оның дер ... ... ... ... жоспарланған сұрақтармен қатар жанама
сұрақтар рөлі ерекше. Әңгіме желісі үнемі проблеманы ... әкеп ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін
анықтағанда тестер қолданылады. Тесті топқа және жеке оқушыға ... ... ... ... ... есте ... ... сөздер тізбегі
балаға таныс болу керек. Аралығы ... ... Әр сөз тек бір ... Жауапты баллмен қорытындылайды.
Көзбен көріп есте сақтау. 16 түрлі сурет ... 30 ... ... алып ... Бала суреттерді еске түсіріп айтып беру
керек. Жауапты баллмен қорытындылайды.
2.2.Көзбен ... ... ... 4 ... ... Осылардың ішінен артық сурет сызылып
тасталады. Баланың бейнемен ... да ... ... ... Көзбен салыстыру. Бірінші баған 2-ге бөлінеді. Оның біреуіне өзара
сәйкестігі бар екі сурет салынады. Мысалы, ит күшігімен. ... ... ... ... ... ... ... тауық. Ал екінші ... ... ... ... Мысалы, үйрек, әтеш, балапан, күшік. Бала
сұрақ орнына қойылатын суретті іздейді. Мұндай салыстыруларды әр ... ... ... ... ... ... 4-5 сөз айтылады. Осылардың ішінен басқалармен сәйкестігі ... ... ... ... ... екі сөз айтылады. Мысалы, Сағат-уақыт. Екінші,
бір сөз айтылады. Мысалы, градусник - ?. ... ... ... ... ... Мысалы, әйнек, сырқат, төсек, температура, дәрігер.
2.4.Ойлауы.
- 5-тен кейін қай сан тұру керек ? 1,3,5,....? ... ... ... ... ... ... немесе қысқасын табу керек.
Бірақ, айтылатын сөздерде 2-3 ... ... ... дәлдік, толықтық, жүйелілік.
Сұраққа жауап беруінде немесе әңгімелесу кезінде әрбір сөйлемге
беруі, орынды пайдалануы,сойлемді толық ... ... ... ... Жеке ерекшеліктері анықталып болған
соң оларды дамыту жұмыстары басталады. Яғни, баланың мүмкіндігін ... ... ... жоспар құрылады. [10]
Жұмысты жүйелі түрде ұйымдастыру: оқу бағдарламасын жасау, жаңа
технология ... ... ... ... ... ... ... әдістері болуы, сыныптан тыс
шараларды өз дәрежесінде өткізу, өз бетіндік білім алуға ... ... ... түрде мән берілуі ... ... бала ... сай ... ... ... кері ... шығуы мүмкін.
Мұғалімнің білімді игертуі ұзақ үрдіс. Түпкі нәтижеге жету жолында
білім мен тәжірибені ... ... ... ... мектеп үшін қазір
балаларды даралап, саралап оқыту әдістері қойылуда. Ж.Қараевтың «Деңгейлі
оқыту» әдісі ... 4-ші ... ... берген уақытта мұғалім
бала ерекшелігіне сай құруға болады. Сол кезде шартты даралау ... ... ... ... ... ... ... қалады. Осы жерде
мұғалімге үлкен міндет ... ... ... ... білімді
жаңғыртатын, эвристикалық ізденіс тәсілдерін қажет ететін, зерттеу
элементтерін пайдаланатындай етіп ... ... ... ... ... ... ... қабілетті басты назарда ұстау қажет.
Тапсырмалар ойлауға, талдап-жинақтауға, абстрактілеуге құрылады.
Бұларды ақыл-ой гимнастикасы деп те атауға ... ... баға ... ... тыс ... ... ... байқаулар, клубтар, үйірмелер, секциялар.
Жоғарыда айтып өткендей, түпкі нәтижеде оқушы ... ... ... теорияны тәжірибе арқылы талдауға талпынады.
2.2. ... ... ... ... ... дүниежүзілік жұмыс тәжірибесі.
Біздің елімізде 60-шы жылдардан бастап ... ... ... ... ... сыныптар мен мектептер ашыла басталды. Белгілі
пәндерге оқыту арнайы дайындалған ... ... ... ... ... ... ... тұтас алғанда бұл балалардың
жетістіктері, кәдімгі мектептерде оқып жатқан құрбы-құрдастарына қарағанда,
әжептәуір жоғары болып келеді.
Шет елдерде ұйымдастырудың ... ... де бар. ... бірі – ... ... ... ақыл деңгейдегі дарындылар топтарын ерекшеленіп
бөлінуі. Дарындылардың өз сыныптарында, бірақ қабілеттерінің деңгейі ... ... ... ... бар. Егер ... оқушылар арнайы
дайындалған бағдарлама бойынша оқитын болса, онда ... өте ... Егер ... ... ... бағдарлама бойынша оқитын болса,
онда нәтижесі онша ... ... ... онша ... емес ... ... ұйымдастырудың түрі -
бірнеше сынып ... ... ... деңгейіндегі топты құру.
Сонымен, егер арнайы жасалынған бағдарлама болса, бірқалыпты топтарда
дарынды балалардың академиялық жетістігіне әсері ... ... ... балаларға арнайы мектептерге сынмен қарайды. Бұл ақыл-ойы жоғары
балаларды оқытуда ... ... ... және ... ... байланысты.
Қауіп тудыратын бір жайт, ол ақыл деңгейі жоғары ... ... ... санау сезімін тудыру. Бірақ зерттеу мәліметтері ... ... ... жоғары балалармен бірге оқу ... ... әсер ... - ... ... ... бар күшін салып оқу
қажет. Ал, кәдімгі сыныптарда оқып жатқан, өте дарынды балаларға ... олар өз ... ... ... ... ... олар оңай нәрселерді қиындықпен түсінеді. [11]
Қиындығы, даму дәрежесі сондай және жоғары, басқа дарынды балалардың
ортасында бұл балалардың кейбіреулері өзінің ... ... ... ... ... ... ... парасат жарысы ... ... да ... күнделікті мәселе, бір ... ... құру ... пе, жоқ па, бір ... келмейді. Бұл
мәселе одан әрі зерттеулерді қажет етеді. Бұл ... ... ... ... ... ... ... етеді. Дарындылық
жеке дара және қайталанбас, сондықтан әрбір баланы ... ... жеке ... керек.
2.3 Дарынды балаларды оқытудағы мұғалімнің атқаратын рөлі.
Педагогтерді дайындау. Оқу-тәрбие үрдісінде ... ... ... сияқты психологиялық ұғымдарды өз ... ... ... ... ... ... ... Мұғалім оқушы
өзгешеліктеріне зер сала білуі ... ... жеке бір ... ... тіпті жақсы. Мысалы, орындаушылық, сурет өнері, музыкадан.
Бала әрекетіндегі, ... ... ... ... нәзік түрде
шақырып, оятып отыруы ... Ол ... ... ... бояумен жұмыс
істегенде, баланың санасын оятатын мақсат қоя білген жөн. ... ... ... ... енді ... ... не салар едің деген ... ... ... жөн. ... ... ... ... мұғалім әр қырынан көрінген шарт.
Алдымен кәсіптік қабілетіне талап қойылады.
1.Бақылау жүргізу қабілеті. ... ... ... құра ... тексерулерден алған қорытындылар ... ... ... ... құра білуі.
3.Оқу бағдарламаларын қажетіне қарай өзгерте білу.
4.Оқушының икем бағытын нақты ажырату, оған ықпал ету жолдарын сәтті
талдауға ... оқу ... ... ... ... ой ... ... байланыс жасауы және кеңес бере білуі.
Мұғалім оқыту барысында кездесетін ... ... ... ... Өз ... үнемі баға бере білсе, өзінің әлсіз, ... ... ... ... ... ... ... болып қалмау үшін «Деңгейлеп оқыту» технологиясын да
қолдануға болады. Деңгейлік тапсырмалардың мақсаты: жеңілден ... ... ... сатылы түрде орындалатын жұмыстар ... ... ... ... ... баулу, дарынды балалардың
мүмкіндігін ... ... ... оқу үрдісінің «субъект-субъект»
қатынас жағдайына өтуіне ықпал жасайды, өйткені, оқушы да, ... ... ... қызмет етеді.
Технологияларды пайдалану негізінде мұғалімнің шығармашылығынан туған
әдістемелік құрал болашақ жаңа оқулық негізі бола алады.
Мұғалім еңбегі – ... ... ... таланттылық сияқты
элементтерден тұратын әр қилы ... әр ... ... мен ... әр
түрлі балаға білім мен тәрбие беруде ... ... ал ... ... ... ... ... Ескілікті елемей жаңа
жолмен жүруге бағыт алу, ... ... ... ... ... көру – ... ... күнделікті кәсіби жағдайы. Шығармашылық –
барлық әрекеттің сапа ... ал ... ... – барлық реформаның
негізгі кейіпкері. [13]
Шығармашылық мәселені белгілі тәсілдермен шешуге болмайтын жағдайда
туындайды. Дегенмен, бұл қисынсыз ... ... Жаңа ... ... ... ... - әр ... деңгейде, бірнеше кезеңдерден тұратын күрделі
психологиялық үрдіс.
Педагогтік шеберлік – үйретудің, үздіксіз ізденудің жемісі. ... ... ... ... ... ... мұғалімнің моральдық
қасиеттеріне қойылатын талаптар оқу-тәрбие жұмысының табиғатына қарай күн
сайын жаңарып, жаңа ... ие ... ... өзі ... ... ғылым мен техниканың өркендеуінен туындап отыр.
Ахмет Байтұрсынұлы: «Ең ... ... ... – білімді, педагогика
әдістемесінен хабары мол, оқыта білетін мұғалім» - деген болатын.
Мұғалімге ... ... ең ... үш ... айта кетуге
болады:
1.Мұғалімнің жеке басының ... ... ... пен ... ... ... ... терең де тиянақты жалпы ғылымдық білімі.
Өз пәнін, ғылымын ... оның ... ... ... ... ... технологияны игеруі, кәсіптік мәдениеті.
2.4 Әлеуметтік педагог және оның дарынды балалармен жұмысы.
Әлеуметтік педагогтың дарынды балалармен жұмысының әлеуметтік
педагогикалық технологиялары.
I.Ұйымдастыру жұмыстары:
1.Дарынды ... ... ... ... ... ... ... категориядағы балалармен жұмыс ... ... ... ... ... ... ... диагностикалық және
түзету жұмыстарын жүргізуге рұқсат алу);
4.Әлеуметтік педагогтың дарынды балалармен кездесуі (біріккен іс-
әрекетке ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін жоспарлау, қойылған мақсаттарды жүзеге
асыруға әдістемелерді таңдау.
II.Диагностикалық ... бала ... ... ... ... ... жеке ... Г.Шмишектің
сауалнамасы);
б)Дарынды бала ерекшеліктерінің құрылымы (Р.Амэтхауэр тесті);
в)Өзара қарым-қатынас сипаттамасы (социометрия, аяқталмаған ... ... ... ... ... ... ... балалар мен ата-аналарға сауалнама жүргізу).
Әлеуметтік педагогқа қойылатын талаптар:
Әлеуметтік педагог - әр ... ... ... ... ... ... ... көзі бола білуі керек;
Әлеуметтік педагог – топтық өзара жұмыстардың белсенді мүшесі ... ...... ... ... өз ... ашық ... білуі керек;
Әлеуметтік педагог – өз мүмкіндігімен өзін-өзі ... ... ... білім беру академиясының академигі Е.В.Бондаревскаяның жеке
тұлғаға бағытталған технологиясы мына ... ... ... сипат;
-баланың жеке дербес дамуына қолдау көрсету;
-баланың өз ... ... ... ... ... ... ... кеңестер беру.
Е.В.Бондаревскаяның ойы бойынша, бұл технологиямен ... ... ... ... ... ... ... құнды қарым-қатынас;
-ізгі педагогикалық көзқарас;
-балалар экологиясына, олардың ішкі рухани және ... ... ... ... ... және ... ... білім беру ортасын
құру;
Жеке мәндік бағыт бере отырып, оқу мазмұнымен жұмыс істей ... ... ... ... әр ... ... меңгеру;
-әр баланың жеке дербес дамуына көмек көрсету.
Осы ... ... ... ... ... мен ... ертерек көңіл бөлсек, соғұрлым оны толық ... ... Осы ... ... ... «Бала бостандығы ... дер ... ... ... ... оның ... ... қалып қоюы мүмкін»,- деген.
Әлеуметтік педагог – түрлі әлеуметтік-мәдени ортадағы: отбасы, оқу-
тәрбие мекемелері, мектепке ... ... ... үйі, ... ... ... мекемелерде түрлі категориядағы адамдармен, ... ... ... ... оқыту білім беру, даму, қалыптастыру жұмыстарын
ұйымдастырушы маман.
Білім, іскерлік дағдыларды меңгерген әлеуметтік ... ... ...... ... ... мақсаты – бала мүмкіндігінің
барынша көрініс беруі мен дамуына ықпал ету және ... ... пен ... көрсету. Дарындылық дара және қайталанбас,
сондықтан әр баланың, жеке тұлғаның ... мен ... ... ... ... әлеуметтік педагогпен жеке қарастырылуы керек.
Жеке тұлға – жоғарғы дәрежеде ... ... оқу, ... ... ... жүйе ... әлеуметтік педагогтың
жұмыс объектісінің бірі – ... ... ... берудің вариативтік
мазмұнын және тұлғаға бағытталған технология ... ... ... ... ... ... әр ... жеке – дербес
ерекшеліктеріне сәйкес бағытталған оқу мен тәрбиенің ... ... бала ... ... мен ... ... қарым-
қатынасын өзгертетін психодиагностикалық әдістерді, білім беру мазмұнын,
әр түрлі оқыту құралдарын ... бұл ... әр ... дер ... ... көрсету мақсатына сүйенуге болады. К.Роджерс
«педагогтардың негізгі міндеті баланың жеке ... ... ... деп ... Әлеуметтік педагогиканың коррекция, ... ... ... ... ... ұғымдарынан оның
медицина ғылымымен тамырлас екенін көруге болады. Олар әр уақытта баланың
физиологиялық және психологиялық саулығын ... ... ... ... ... жеке ... ... дамыту
үшін мынандай жағдайларды жетекшілікке алуы керек :
• процесс ... ... ... балаға деген толық
сенімін көрсете білуі керек;
• әлеуметтік педагог - әр ... ... ... ... шыға білуі керек;
• дарындылықтың арнайы, жалпы, жасырын, ашық ... ... ... ... ... ... ... мәселесі бар
балаларды қарастырады;
• бала қиындықтарын ескере ... ... ... ... бар ... ата-аналарымен кездесу (баланың өмір
сүру және даму жағдайлары жөнінде мәлімет жинақтау); Мәселелерді ... ... ... ... ... жағымды ықпалын арттыру.
3.Мұғаліммен кездесу. Балалар қиындықтарын, себептерін және ... ... ... ... ... ... ... тренингтер:
1.Коррекциялық сынып.
2.Кәдімгі сынып.
Консультациялық - әдістемелік жұмыс:
1.Ата-аналармен жұмыс (мәселелерді ... ... кіші ... ... ашуы ... ... ... өлшемдер туралы мәлімет, мамандардың біріккен
іс-әрекетін ойластыру, мұғалім мен оқушы қарым-қатынасының ... ... ... ... ... диагностикалық нәтижелері бойынша әр баламен жеке әңгіме
жүргізу (кәсіби ... ... ... ... әр ... ... мен ерекшеліктері
туралы хабарлау, қорытынды шығару, дарынды балаларға психологиялық және
педагогикалық көмек көрсету ... ... ... ... ... типтегі дарынды балалардың нәтижелі дамып, қалыптасуының
маңызды жағдайларының бірі – ... ... ... ... неғұрлым сәйкес келетін және оның қалыптасуының ішкі
психологиялық ... ... ... ... ... ... құру. Берілген әдістер кіші топта немесе топ ... Бұл ... ... ... әлеуметтік
бейімделудегі өзін-өзі түсінудегі (өзін-өзі ... ... ... ... кеңістіктегі бағдарлама) қиындықтар шешіледі.
Сонымен қатар, әлеуметтік педагогикалық дарынды бала тұлғасының
социуммен қарым-қатынасын ... бала ... ... ... ... ең ... интериндивидті (басқаларға
бағытталған) тұлға қасиеттерін қолдау тобы, эмпатия, идентификация ... ... ... арқылы дамыту мен түзетуді қарастырады.
Негізінен бала дарындылығы мәселелерін тәжірибелік зерттеулерінің
жалпы талдануы, басты ... ... ... ... ... ... белгілі жетістіктеріне қарамастан, бала дарындылығын
дамытудың ... ... ... ... ... Әлеуметтік-
мәдени нормалар мен аймақтық ерекшеліктерді анықтайтын тест ... ... ... әзірленуі; дарынды балаларды диагностикалаудың
педагогикалық кешенінің құрылуының ... ... ... кең өріс алмауы; дарынды балалармен жұмыс жасайтын оқу
мекемелеріне қаржылық және ... ... ... ... болуы тиіс.
Мамандар, педагогтар, психологтар, ата-аналар мен ... ... ... ... ... берілген саладағы зерттеулер мен
тәжірибелік жұмыста ортақ талпынысты қажет ететіні сөзсіз.
Қорытынды.
Еліміздің ғылыми-техникалық, ... ... және ... ... деңгейде сақтаудың маңызды бір бөлігі дарынды тұлғаларды іздеу және
оқыту жүйесі болып ... ... ... ... дамуының жылдамдығына әсер ... ... ... бұл ... ... ... таңдағы мектеп дамуының басты бағыты дарынды балаларды іздеу,
оқыту, тәрбиелеу және дамытудағы ... ... ... ... және ... ... ... бағытталған
бағдарлама болып табылады.
Дарынды балаларды тәрбиелеу және оқыту - қиын да кең көлемді жұмыс:
бұл ... ... ... ... және ... жұмысы да(«нан тауып
ғана беретін» ата-аналар дарынды баланы тәрбиелеп, оның дарындылығын аша
алмайды); бұл ... ... ... ... - жас ... ... ... сантүрлі қиындықтары мен қуаныштарына дайындық. Тіпті
біздің медицинамыз да ... ... ... ... ... ... оларда ерекше және жиі кездеседі.
Сонымен, дарынды балалар ғылымға ... мен ... ... ... және ... да ... назар аударатын пән болуы
қажет. («кәдімгі» ... ... ... балаларда ер және ... ... ... балаға деген назары тек оқу кезеңінде ғана болмауы керек.
Тәжірибе көрсеткендей, дарынды адамдар ... ... табу ... ... ... одан әрі ... үрдіс барысында. Басқа
сөзбен айтқанда талантқа ... ... ... ... ... ... ... бастау керек. Дарынды балалар
үшін арнайы мектептер, арнайы дайындалған ... ... ...... олар бар және тек ... және ... жағынан
ғана емес, жеке ерекшеліктермен де, олар басқа дегенді ... ... ...... берілген сыйлығы ғана емес сонымен бірге ол
үлкен сын.
Елбасы Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан – 2030» бағдарламасында ... ... ... ... басты бағыттарының бірі – білім
беру ісі деп белгілей келе, білім ... ... ... ... тапсырған
болатын. Тұжырымдамада осы ойын әрі дамытып, білім ... ... ... ... ... адамның құқықтары мен бостандықтарына
құрметпен қарайтын, ... ... ... ... баса айтқан.
Ожеговтың сөздігінде дарындылық «табиғаттан ... ... деп ... Адами ойлау – ... ... ... ... Бұл ... ... адам бойынан табылары да сөзсіз. ... ... бір ... ... ... етіп ... көрінетін
адамның жеке қасиеті. Қысқасы, дарынды балаларды іздеу, оларды оқыту мен
тәрбиелеу қоғам үшін бүгінгі күні өте ... ... ... адам ... көп пайда әкеледі. Әрбір талантты адам ... ... ... ... ... ... ... етеді.
Бүгінгі күні осы дарындылықты дамытудың нақты бір белгіленген бағыты,
жүйеленген әдістемелері немесе тәсілдері жоқ.
Мектеп оқушылар ғылыми ... ... ...... тыс ... ... ... үрдістермен байланыстыра отырып ғылыми
деңгейге көтеру. Оқушылардың ... ... құру үшін ... ... бір
дәрежеде дайындық жұмысы өту керек: пәндік апталықтар, білгірлердің,
эрудиттердің ойын ... ... ... ... көрмесін,
бейнелеу өнерінің көрмесін өткізу, әлеуметтік зерттеу арқылы қоғамдық
мақсат бағдары мен балалардың ... ... ... шаралардың
жеңімпаздары қоғамның негізгі мүшелері болып табылады. Осы іс-шаралардың
барлығы дерлік мектебімізде өткізіледі. Атап ... ... ... ... ... ... ... нәрін беретін білім мазмұнын жақсарту, оны заман талабына сай
игеру, оларды ел ... ... ... ... ... ... шығармашылық тұлға, әрі реформалардың белсенді жалғастырушысы
ретінде қалыптастыруды көздейтін білім беруші – ұстаз. Яғни, ... ... ғана осы ұлы ...... ... тең елге ... мойын
бұрамыз. Сондықтан дарындылықты дамытудың жолдарын әрдайым іздестіріп,
бағыттарын қарастыруымыз керек. Осыған орай ... ... ... ... ... тану – ғылым, өзіңді білу - өнер» тақырыбында ғылым ... ... ... ... құба-құп болар еді. Себебі, осындай
іс-шаралар оқушылардың шығармашылық әлеуетін жан-жақты өсіруіне, жеке дара
қабілеттерін ілгері дамытуына көп ... ... ... іске ... ... оқушы, мектеп, ата-ананың
байланысын нығайту және ғылымның жекеленген салаларына ... ... оқу ... ... жасап, жүйелі жұмыс жүргізуді көздейміз.
Өйткені, егемен еліміздің дүние жүзі елдерімен терезесі тең болуы үшін оның
негізгі ... ... ... ... шарлайтын біздің дарынды да
қабілетті ұландарымыз. Халқымыз «Басында бұлағы бар өзен ұзақ ... ... ... ... тізімі.
1. Н.Ә.Назарбаевтың қазақ халқына жолдауы
2. Әбіш Кекілбаев Ұрпақ тәрбиесі – ұлттың тағдыры.
//Тәрбие құралы №1-2, 2002.; ... ... ... ... ... ... ... №6, 2004.; 34-36
беттер.
4. Айгүл Айтбаева «Дарынды бала» мәселелері.
//Ұлағат №3, 2005.; 90-95 ... ... ... ... гимназиядағы тәрбие бағыттары.
//Тәрбие құралы №3, 2005.; 12-13 беттер.
6. Р.Омарова Дарынды бала және ... ... ... №5, 2005.; 11-12 беттер.
7. Б.Мұқанова Сыныптағы дарынды оқушыны таңдау, олармен
жүргізілетін жұмыстың түрлері.
//Открытая школа №5, 2005.; 37-38 ... ... ... ... ... Айгүл Қадысқызы Дарынды бала – киелі бала
//Қазақстан мектебі №4, 2004.; 58-60
беттер.
10. Бап-Баба ... ... ... ... ... ... Одаренные дети. / Сборник. Перевод с англ. М., 1991.
12. Моляко В. А. ... ... ... и ... ... ... одаренности. // Вопросы психологии, № 5, 1994.
13. Юнг К.Г. ... ... ... М.: Канон( 1995.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай – қазақтың ұлы данасы. Оның философиялық көзқарастары19 бет
Ағылшын тіліндегі эпитеттердің стилистикада алатын орны12 бет
Батыс Қазақстан экономикалық ауданындағы отын-энергетика кешенінің даму мәселелері58 бет
Бұлтартпау шарасын қолданудың бір қатар мәселелері және оларды шешу жолдары48 бет
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Еңбек ақы төлеудің есебі60 бет
Желілерде компьютерлік ақпараттарды қорғау мәселелері94 бет
Инфляцияның әлеуметтің экономикалық зардаптары30 бет
Каспий теңізі табиғат ресурстарын игерудің саяси-географиялық және экологиялық-экономикалық мәселелері95 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь