Топырақтың түзілуіне қатысатын негізгі факторлар

I. Кіріспе
Топырақтың түзілуіне қатысатын негізгі факторлар
II.Негізгі бөлім
2. Ауа райының топырақ түзудегі рөлі
2.1. Топырақ түзуші факторлар туралы ілім
2.2. Топырақ түзуші жыныстар
ІІІ.Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Тірі организмдер мен олардың топырақ түзілуіне әсері
Жер бетінде алғашқы пайда болған тірі организмдер өсімдікте жәндікте емес – ультрабактериялар, олар өздері өмір сүретін ортаға өте бейім келеді. Олардың кейбірулері тіпті тастарда да өсе бастаған. Олар өздеріне керекті көмірқышқылы газы мен азотты ауадан ғана емес тастан да алды. Сөйтіп олар тіпті тасты бірті-бірте бұзып , бүлдіре бастады. Ал үгілген ұнтақталған тау жыныстары оларға таптырмас мекен болды.Бұл микрооргаизмдер табиғаттың ыстық–суығын, оттегінің барын я жоғын, ортаның қышқылдығын, я сілітілгін таңдамады. Сондықтанда олар табиғатта кез-келген жерде кездеседі. Олаға сумен қорек болса, жеткілікті. Бактериялардан басқа, алғашқы тау жыныстарында балдырлар, саңырауқұлақтар да өсіп-өнді.
        
        Жоспар
I. Кіріспе
Топырақтың түзілуіне қатысатын негізгі факторлар
II.Негізгі бөлім
2. Ауа райының топырақ түзудегі рөлі
2.1.  Топырақ түзуші ... ... ... Топырақ түзуші жыныстар
ІІІ.Қорытынды
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Топырақтың ... ... ... ... ... ... алты ... қажет:
1. ауа райы;
2. тау жынысы;
3. жоғарғы және төменгі сатыдағы өсімдік пен жануарлар дүниесі;
4. жер ... ... ... ... ... өндіргіш күші.
Тірі организмдер мен олардың топырақ түзілуіне әсері
Жер бетінде алғашқы пайда болған тірі организмдер ... ...... олар ... өмір ... ... өте ... келеді.
Олардың кейбірулері тіпті тастарда да өсе бастаған. Олар өздеріне керекті
көмірқышқылы газы мен ... ... ғана емес ... да ... ... ... ... бірті-бірте бұзып , бүлдіре бастады. Ал үгілген ұнтақталған тау
жыныстары оларға таптырмас мекен ... ... ... оттегінің барын я жоғын, ортаның ... я ... ... олар ... кез-келген жерде кездеседі. Олаға
сумен қорек ... ... ... ... ... тау
жыныстарында балдырлар, саңырауқұлақтар да өсіп-өнді.
Сонымен алғашқы тірі организмдер су, жел және мұздар мен бірге ... ... ... ... ... ... ... қарашірінді құрады. Шырын
желім тәрізді болғандықтан ... ... ... ... ... сөйтіп алғашы құналы аздау топырақтар пайда бола
бастады. Бұл құбылыстар ғасырлар бойы созылып алғашқы микроорганизмдермен
төменгі ... ... ... ... ... өсетіндерге жағдай
жасады.
Тау жынысының үгілуінен бөлінетін қоректік заттардың бір бөлігі ... ... көзі ... ... ... ... ауыса бастады.
Ал олар өліп, ыдыраған кезде, топырақтың жоғарғы қабаттарында және ... бір ... ... ... ... топырақ құнарлығын
арттырады. Бұл келесі өсетін өсімдіктерге қолайлы ... ... ... ... ... өте келе ... пайда болған топыраққа
айналды, оларда ... ... ... ... ... ... ... қатар, жоғарғы сатыдағы өсімдіктер ... ... мен ... пайда болды.
Топырақты мекендейтін, онда өсіп-өнетін организмдердің молдығы
топыраққа жай ғана әсер етіп ... ... ... қосылысардың
бағытына, олардың қасиеттеріне зор ықпал етті.
Топыраққа тек микроорганизмдердің ғана емес сонымен қатар онда ... ... ... , ... төменгі және жоғарғы сатылы
жан-жануарлар, құр-құмырсқалардың пайдасы көп. Мәселен, жауын құрты әртүрлі
өсімдіктер қалдығымен қоректеніп, денесі ... ... ... ... шыдамды топырақ түйінділерін шығарып топырақ қабаттарын әрі бері тесіп
өтіп, ондағы су– ауа режимін жақсартады. Осыған ... Ч. ... адам ... соңғы мыңдаған жылдар бойы жыртып келеді. Ал оған
дейін ... ... ... бойы жауын құрты жыртып келген» деген тамаша
айтылған тамаша сөзі бар.
Қазіргі кезде топырақта өмір сүретін организмдерді тек оны ... иесі ... ... оның ... бір ... деп ... ... топырақ құрамына кіреді деген сөз Сондықтан да топырақты тірі дене
деп есептейді.
Ауа райының топырақ ... ... ... ... ... рөлі орасан зор климатқа яғни ауадан
түсетін ылғал мөлшерінің ауа ... ... ... ... ... ... ... қарай әр жер әр түрлі өсімдік, жан-
жануарлар мен микроорганизмдер ... ... ... ... әр жерде
әр түрлі топырақтар түзіледі. Мәселен, шөлде шөл топырағы түзілсе, тундрада
мәңгі тоң астында дамымаған, мәңгі жас ... аз ... ... ал ауа
райы жайлы, одан түсетін ... мол, күн ... ... ... мол қара топырақ түзіледі.
Топырақ түзілу құбылысының жылдамдығы ғарыштан келетін күн сәулесінің
қуатына тікелей байланысты. Күн ... ... тірі ... ... ... байланысты топырақ түзілу жылдамдығы, күні жылы, әрі ылғалы
мол аймақтарда өте жоғары, ал ... ... аз күі суық ... ыстық
аймақтарды бұл құбылыстардың белсенділі төмен. Осы себептен де климат
жағдайларына топырақтың ... және ... ... ... ... ылғалы мол аймақтарда топырақ минералы негізінен қатты
үгілген, балшықты екінші ... ал кұн райы ... ... суық, ылғалы
өте аз аймақтар топырақ құрамындағы минералдардың басым бөлігі жөнді
үгілмеген алғашқы ... ... мол ... топырағында суға ерігіш тұздар аз кездессе,
керсінше құрғақ шөл ... ... ... суға ... тұздарға бай
келеді. Ауа райының жиі желді болып ... де ... ... ... көп әсер ... ... ... туралы ілім
Топырақтүзуші факторлар туралы ілім, В.В. Докучаевтың өзі айтқандай,
топырақтану ... ... ... ... ... факторлардан
тыс зерттеу бұрыс тұжырымдарға ... ... ... ... бес ... – топырақтүзуші жыныстар, өсімдік және
жануар ... ... ... және ... ... ... ... грунт (еспе) суы) және адамның шаруашылық әрекеті қосылды.
Топырақ түзуші жыныстар
Топырақ ... ... ... ... ... ... ... Бұл жыныстар топырақ сияқты күрделі табиғи ... және ... ... ... та ... ... топырақта
жүріп жатқан үрдістерге инертті болып келетін жай ғана қаңқа ... ... ... ... ... араласатын түрлі минералдардық
компоненттерден тұрады. Олардың ішінде химиялық үрдістерге инертті, ... ... ... қасиеттерін қалыптастыруда маңызды рөл атқаратын
бөлшектер бар. ... ... ... ... ... оңай
ыдырап, топырақты белгілі бір химиялық элементтермен байытады, ... ... ... мен ... ... үрдісіне өте
зор ықпал етеді. Мысалы, қылқанды-жапырақты (аралас) ормандар жағдайында
әдетте шымды-подзолды топырақ қалыптасады. ... та ... ... ... жыныстар құрамында кальций карбонаты мөлшері көп болса ... ... ... түрі мен ... ... күрт ... ... әрекет
Топырақтүзуші жыныстардың маңызының үлкендігіне ... ... ... биологиялық әрекет атқарады. Тіршіліксіз
топырақ та болмас еді. Жер бетінде ... ... ... ... ... Кез келген тау жынысы қанша терең ... ... әлі ... ... Тек ... ... өсімдік және жануар
организмдерімен белгілі бір ... ... ұзақ ... ... оны тау ... ... өзіндік қасиеттерін
қалыптастырады.
Өсімдіктер өзінің тіршілік әрекеті барысында ... ... ... ... ... ... ал беткі бөлігі өлгеннен кейін
өсімдік қалдықтары түрінде таратады. ... ... ... ... соң топыраққа ... ... ... тән қара рең беретін шіріндінің түзілуіне ықпал етеді. Сонымен
бірге өсімдіктер топырақтүзуші жыныстарда аздаған мөлшерде ... ... ... ... ... қажетті жекелеген химиялық
элементтерді бойына жинайды (аккумуляциялайды). Өсімдіктер өліп, қалдықтары
ыдырағаннан кейін бұл химиялық элементтер ... ... ... ... ... үрдісі үшін микроорганизмдердің де ... ... ... ... органикалық қалдықтар ыдырап, ондағы бар
элементтерді өсімдік сіңіре алатын қосылыстарға ... ... ... ... мен микроорганизмдер белгілі бір кешен құрайды. Олардың
ықпалымен әртүрлі топырақ типтері ... ... ... ... бір ... типі ... келеді. Мысалы, қылқанды омандардың өсімдік
формациясының астында тек ... ... ... ... ... ... түзілмейді.Топырақ түзілісі үшін
топырақта өте көп кездесетін ... ... де ... ... ... көп рет қопарыстырады да, оның ... ... ... ... ... ... ... тигізеді және өзінің тіршілік қалдықтарымен топырақтың органикалық
массасын молайтады. Ч. Дарвин сияқты белгілі ұлы ғалым топырақ ... ... ... Оның ... бойынша, Англия жағдайында әрбір
гектардағы жауынқұрттар өз ... ... 20-26 т ... ... Ч. ... ... ... әрекетінің нәтижесі деп есептеп, оны
жануарлық қабат деп атауды нұсқаған.
Климат жағдайлары
Климат жағдайларының топырақтүзілу ... үшін ... мәні ... ... аударып келеді. Топырақтың энергиямен ... және ... ... ... ... осы климатқа байланысты. Келген жылу мен
ылғалдың жылдық мөлшеріне, оның ... және ... ... ... топырақтүзілу үрдісі дамиды. Аязды кезеңде топырақтың
тоңазуы (тоңдануы), биологиялық ... ... және ... күрт ... ... Сондай нәтиже құрғақшылық аудандарда
ылғалсыз кезеңде қалыптасады. Ауа массаларының қозғалысы (жел) ... ... ... етеді және шаң түріндегі топырақтың ұсақ бөлшектерін
іліп әкетеді (ұшырады). ... ... ... ... ғана ... ... ... өсімдіктердің таралуына, микробиологиялық
әрекеттің қауырттылығына (интенсивтілігіне)) әсер ете отырып жанама да
ықпал етеді.
Жер ... ... ... ... ... ... ал таулы
елдерде етегінен төбесіне қарай заңды түрде өзгереді. Осы ... мен ... ... да ... түрде өзгереді.
Топырақтүзілудің осынау маңызды факторларының ... ... ... ... ... таралуына ықпал етеді. Атап өтетін бір ... ... ... ... ... ... ... тек басқа факторлармен өзара әрекеттескенде ғана ... биі к ... ... ... ... ... тайга зонасындағы
жағдайға сәйкес, бірақ та екі ... ... ... мөлшері
топырақтың бірдей типі қалыптасуының шарты ... ... ... ... ... болуы салдарынан альпілік
зонада таулы-шабындық, ал тайгада күлгіндеу топырақ түзіледі.
Топырақ-грунт (еспе) суы
Топырақтүзілуге топырақ-грунт (еспе) суы да ... ... ... Су ... ... ... және ... үрдістер жүретін
орта болып табылады. Өзенаралық кеңістіктегі топырақтың көп бөлігі ... ... көзі ... ... ... ... ... грунт
сулары жақын орналасқан жерлерде олар ... ... әсер ... әсерінен топырақтың су және ауа режимі ... ... ... ... құрамындағы химиялық қосындылармен байытады, жекелеген
жағдайларда топырақтың ... алып ... Аса ... ... жетіспеушілігі болғандықтан, микроорганизмдердің
кейбір топтарының әрекеті тежеледі. Грунт суының әсері нәтижесінде ерекше
топырақ ... ... ... ... ... әсері негізінен жер бетіне келген жылу мен ... ... ... ... ... ... өзгеруі
температуралық жағдайдың едәуір ... ... ... ... ... ... ... байланысты. Биіктіктің салыстырмалы
түрде аздаған өзгерісі атмосфералық ... ... әсер ... энергиясының таралуы үшін беткейдің экспозициясының мәні зор. Өте ... ... ... топыраққа әсер ету ... жер ... ... ... ... ...... Топырақта өтетін
барлық үрдістер уақыт ішінде ... ... ... ... байқалып,
топырақтүзілу факторларына сәйкес топырақ қалыптасуы үшін белгілі бір ... ... ... ... ... ... өзгеріп тұратындықтан,
топырақтың уақыт ішіндегі эволюциясы жүреді.
Адам қоғамы
Қалған барлық факторлардан топыраққа адамның, ... ... ... ықпалы күрт ерекшеленеді. Табиғаттың топыраққа әсері ... ... адам ... ... ... ... топыраққа бағытты
түрде әрекет етеді, оны өзінің қажетіне қарай өзгертеді. ... ... ... ... ... ... дамуына
байланысты топырақты пайдалану және оны қайта құру күшейе түсуде.Соңғы
онжылдықтар ... ... ... факторларының өзара
әрекеттесуі заттың зор массасын қозғалысқа әкеледі. Тау ... мен ... ... ... ... зат ... - ... заңды түрде таралуы жүреді. Дәл сондай ... ...... тау жыныстары – түскен атмосфералық су, ... де ... ... бұл үрдістер ерекше кернеулі жүреді, өйткені
топырақтүзілудің барлық ... ... бір ... ... Басында
химиялық элементтердің қозғалысы белгілі мөлшердегі тұйық айналымшеңберлер
(кругооборот) ... ... деп ... ... ... заттың
айналымы көптүрлі, ал негізгі мәнге миграцияның тұйықталмаған циклдері ие
екені анықталған. ... ... ... ... ... ... бүкіл биосфераны қамтитын жалпыпланетарлық циклдерге кіреді.
Қорытынды
Топырақ – бұл құрлық бетіндегі химиялық ... ... ... ... арасындағы зат алмасуы ... ... ... ... ерекше табиғи түзілім. Топырақта заттың
жіті таралуымен бір мезгілде күн энергиясы ... ... және ... ... әдебиеттер тізімі

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Топырақ түзілу факторлары14 бет
Топырақ түзілу факторлары және жағдайлары12 бет
Адам қоғамының шаруашылық әрекетінен табиғи биогеохимиялық циклдердiн деформациясы14 бет
Қазiргi таңдағы қазақстанның топырақ жағдайы47 бет
Қазақстан Республикасының несиелік ұйымдарының қызметіне қаржылық қағалау34 бет
"тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар"5 бет
Биосфераның ғаламдық экологиялық проблемалары: Әлемдік мұхиттың, атмосфераның, топырақтың ғаламдық ластануы. Экологиялық жағдайлар мен экологиялық дағдарыс9 бет
Жүректің ишемиялық ауруына ксенобиотиктер детоксикациясына қатысатын гендер әсері24 бет
Зертханалық жағдайда топырақтың мұнай және мұнай өнімдерімен (дизель жанармайы мысалында) ластануы жағдайындағы (Heliantus annuus L. және Avena sativa L) өсімдіктерінің вегетативтік мүшелерінің анатомиялық құрылымының өзгерістерін зерттеу жолдары50 бет
ИСО 22000:2005 “Тағам өнімдерінің қауіпсіздік менеджмент жүйелері. Тағам тізбегіне қатысатын ұйымдарға қойылатын талаптар”8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь