Топырақты қорғау

I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
Топырақты қорғау, топырақ туралы түсінік
Топыраққа сипаттама
Топырақ ресурстарының маңызы
Топырақтың механикалық құрамы
Топырақ эрозиясы
Жер беті толық дерлік жұқа қабат топырақпен жабылған. Топырақ дегеніміз жердің аналық жынысы, өсімдіктер және жануарлар дүниелері қатысуымен, климаттың әсерінен мыңдаған-миллиондаған жылдар бойы қалыптасқан күрделі зат.
Мәңгілік мұздар, қарлар басқан, жанартаулар атқылаған жерде, жанартаста, құмда қиыршық тастарда топырақ болмайды.
Жердің аналық жынысы мен топырақ қабаттары адамдардың, жәндіктердің, өсімдіктердің, дануарлардың тұратын, өсетін, өмір сүретін орны.
Топырақтың ерекше қасиеті – оның құнарлығы. Осы қасиетімен ол жердің аналық және тау жыныстарынан айрықша тұрады. Құнарлық деп топырақта, өсімдікте қажетті қоректік заттардың болуын айтады. Құнарлы топырақ сумен, ауамен және күн сәулесімен қосылып, өсімдіктер өсуіне қажетті жағдай жасайды.
Топырақ адамдар үшін негізгі ауылшаруашылық өміндерін беретін, оларды азық-түлікпен қамтамасыз ететін орын.
1. Информационно-аналитический отчет по контрольной и правоприменительной деятельности Иртышского департамента экологии за 2009 г. – Павлодар, 2009 г. – 120 стр.

2. Сборник методик по расчету выбросов вредных веществ в атмосферу производствами. –Алматы: «КАЗЭКОЭКСП», 2005.

3. Новиков Г.В., Дудурев А.Н. Санитарная охрана окружающей среды современного города. –М.: Химия, 2001, 239с.

4.ология оқулық - Алматы, 2008 - ЫСБН 9965-32-223
Топырақтың ластану көздері
        
        Жоспар:
I. Кіріспе
II. Негізгі бөлім
1. Топырақты қорғау, топырақ туралы түсінік
2. Топыраққа сипаттама
3. ... ... ... ... механикалық құрамы
5. Топырақ эрозиясы
Топырақты қорғау. Топырақ туралы түсінік
Жер беті толық дерлік жұқа қабат топырақпен жабылған. Топырақ дегеніміз
жердің ... ... ... және жануарлар дүниелері қатысуымен,
климаттың әсерінен мыңдаған-миллиондаған жылдар бойы қалыптасқан күрделі
зат.
Мәңгілік мұздар, қарлар басқан, жанартаулар атқылаған жерде, жанартаста,
құмда қиыршық тастарда топырақ ... ... ... мен ... ... ... ... дануарлардың тұратын, өсетін, өмір сүретін орны.
Топырақтың ерекше қасиеті – оның құнарлығы. Осы қасиетімен ол жердің
аналық және тау ... ... ... ... деп ... қажетті қоректік заттардың болуын айтады. Құнарлы топырақ сумен,
ауамен және күн сәулесімен қосылып, өсімдіктер ... ... ... адамдар үшін негізгі ауылшаруашылық өміндерін беретін, оларды азық-
түлікпен ... ... ... ... алға ... ... өздеріне керектінің бәрін дерлік
топырақтан алады. Теңізден, өзеннен, су қоймаларынан алатын қоректік зат
мөлшері онша көп емес.
Халықтың әл-ауқатымен ... ... ... ... ... өздеріне керекті қоректік заттардың 88 пайызын егістік
жерлерден, 10 ормандар мен жайылымдардан, 2 ... ... бен ... ... шарының жалпы көлемі 51 миллиард гектар немесе 510,2 ... км2. ... ... (36,1 млрд. га) теңіздер мен мұхиттар, 1/3 бөлігі (14,9
млрд.га) құрлық.
Топырақ ресурстарының маңызы
Литосфера — (грекше — Lithos — тас + sphak — шар) — ... ... ... қалыңдығы 30-80 км болатын жер шарының сыртқы ... ... ... тірі ... 3 км ... ... тіршілік
етеді.
Топырақ. Жер бетінде Күннің энергиясы заттардың екі айналымын: су ... ... ... ... ... ... геологиялық және
заттардың топырақ, өсімдіктер, микроорганизмдер мен жануарлар арасындағы
айналымы кіші немесе биологиялық айналымды ... Екі ... да ... ... байланысты.
Топырақтың табиғи ландшафттар мен экожүйелердегі маңызы зор, оны
жекеленген экожүйе деп қарастыруға болады.
Топырақтану ғылымының негізін салушылардың бірі В.В.Докучаев ХХ ғасырдың
басында топырақты ... тән ... ... ... ету ... өзін-өзі реттеуге қабілетті табиғи-тарихи дене деп қарастырады,
топырақтың планетаның тарихымен, тау жыныстарымен, климатымен,
өсімдіктерімен, рельефімен және ландшафтымен тығыз байла- нысты болатынын
атап ... ... ... ... процесінің аса бір маңызды және жалпы
құбылысы құрлықтың бүкіл ... ... ... ... ... ... Бұл ... топырақтың ең бір белсенді бөлігі болып саналады.
Топыраққа ең алғаш рет М.В.Ломоносов ғылыми анықтама берді, ол: топы- ... ... ... ... ... өсімдіктер мен тау жыныстарының
арасындағы ұзақ өзара қарым-қатынас деп көрсетті.
Топырақ ресурстары Жер бетіндегі тіршілікке қажетті ен маңызды алғы
шарттардың бірі ... ... ... оның шын ... маңызы мен ролін
өз дәрежесінде бағалай алмай келеміз. Топырақ биосфераның компоненттерінің
бірі ретінде адам, жануарлар мен өсімдіктер үшін ... орта ... ол ... ... ... ... биотасы мен адамдар
арсындағы тікелей және жанама әсерлерді тепе-теңдікте сақтап тұра алатын
өздігінен тазару процестерінің ... аса ... ... болып
табылады. Адамдарға азық-түлік пен жануарларға қоректі өндіру үшін қажетті
жағдайлар тек топырақ арқылы ғана жасалынады. Топырақтың ... ... ... функциясы атмосфералық жауын-шашынды жинақтау мен су
балансын реттеу, өсімдіктерге қажетті қоректік элементтерді жинақтау, жер
асты ... ... ... ... ету, ... ... — сыртқы орта жағдайлары: жылу,су, ауа, өсімдіктер мен жануарлар,
микроорганизмдердің біріккен әсерінен қалыптасқан жердің ... ... ... түзгіш факторларға сол сияқты рельеф пен адамның іс-әрекеті
де жатады. Тірі организмдер топырақтың негізгі қасиеті — құнарлылығының
қалыптасуына ... ... ... ... — оның өсімдіктерді оларға қажетті
қоректік элементтермен, сумен және ауамен ... ету ... ... түзілу процесі барысында және адамның топыраққа әсер етуі
нәтижесінде қалыптасады. Ол ... адам ... ... көзі ... аса маңызды байлық, ауылшаруашылық дақылдарының өнімінің,
ауылшаруашылық дақылдары өндірісінің негізі.
Топырақ — барлық элементтердің аккумуляторы: ол ... ... ... ... кетуден сақтайды. Өзінің қалыптасқан зат алмасу процесі бар,
тұрақты динамикалық жүйе болғандықтан топырақ табиғи факторлар (су
тасқыны,эрозия, құрғақшылық, т.б.) әсеріне қарсы тұра ... ... ... ... факторлардың (жер жырту, мал жаю, техниканы қолдану,
т.с.с.) ұзақ уақытқа созылатын әсеріне сезімтал келеді. Топырақтың
құнарлылығы адам іс- ... де ...... материалдық игіліктердің көзі. Ол азық-түлік, малға жем,
киім үшін ... ... ... ... Топырақтың ең маңызды
байлық екендігін айта келіп, К.Маркс, еңбек — байлықтың әкесі болса,
топырақ — анасы ... ... ... ... ... Қазіргі таңда, ғылым әлі
күнге дейін табиғи топырақтың орнын баса алатын жасанды материал таба алған
жоқ. ... ... ... кез ... ... (гидропонды,
пластопонды, аэропонды) топырақтың ролін дәл өз мәнінде орындай алмайды.
Сондықтан адамзат қоғамы алдында тұрған және әлі де маңызды болып қала
беретін аса ... ... ... ... ... ... ... келу қабілетін сақтап қалуға барынша жағдай жасау.
Топырақ — ... ... ... ... ... ... ... байланысты және биосфераның кейбір элементтеріне
(атмосфералық ауа, жер бетілік және жер ... ... өзі де әсер ... өте күрделі ашық система. Топырақ үнемі климат пен ауа райы
компоненттері, флора мен фауна, әсіресе соңғы ... ... ... ... ұшырап отыр. Топырақта эрозиялық процестер көбейіп,
өздігінен тазару қабілеті нашарлап, құнарлылығы ... ... ... тілінен аударған- да — "төмендеу",
"артқа кету" ) негізгі факторлары :эрозия, минералдық тыңайтқыштар мен
пестицидтерді шамадан тыс көп қолдану, т.с.с.
Топырақтың ... мен ... ... ... ... ... ... салыстырғанда бірқатар өз ерекшеліктері бар. Ең алдымен
топырақ атмосфералық ауа мен жер ... ... ... әлдеқайда
қозғалыссыз орта, соған байланысты басқа орталарға тән аса қуатты ... ... ... жоқ. ... ... антропогендік ластаушылар
онда жинақталып, көбейе береді.
Жұмыстың өзектілігі:Топырақ ресурстары жер бетіндегі тіршілікке ... ... алғы ... бірі ... табылады. Алайда оның шын мәніндегі
маңызы мен рөлін өз дәрежесінде ... ... ... Топырақ биосфераның
компоненттерінің бірі ретінде адам, жануарлар мен өсімдіктер үшін
биохимиялық орта ... ... ол ... симдылығы жоғары, топырақ
биотасы мен адамдар арасындағы тікелей және жанама әсерлерді тепе –
теңдікте сақтап түра алатын өздігінен тазару процестерінің механизмдерінің
аса маңызды ... ... ... ... азық – ... пен ... ... үшін қажетті жағыдай тек топырақ арқылы ғана жасалыныды.
Топырақтану ғылымының негізін салушылардың бірі В.В.Докучаев ХХ ғ
басында топырақты өзіне тән өзара ... ... ету ... өзін - өзі ... ... табиғи – тарихи дене деп қарастырады,
топырақтың планетаның тарихы мен тау жыныстармен, климатымен,
өсімдіктерімен, тығыз ... ... атап ... ешнәрсеге айрбастамайтын табиғи ресурс. Қазіргі таңда,
ғылми әлі күнге дейін топырақтың орнын баса алатын жасанды материал таба
алған жоқ. ... ... ... кез ... ... ... дәл өз ... орындай алмайды . сондықтан адамзат қоғамы алдында
тұрған және әлі де маңызды болып қала беретін аса маңыздаы проблема
топырақтың ... ... ... ... ... келу сақтап қалуға
барынша жағыдай жасау.Тақырыптың өзектілігіне қарай жұмыстың мақсаты
айқындалды: топырақты ластау көздерін ... ... ... – барлық материалдық игіліктердің көзі. Ол азық-түлік, малға жем,
ким үшін талшық, құрылыс материалдарын береді. Топырақтың ең маңызды ... айта ... ... ...... әкесі болса , топырақ –
анасы деген. Топырақтың физикалық касиеттері су, ауа өткізгіштігі, су
сақтағыштиғы, құрамы мен ... ... ... ... ... ... Топырақ түзуші аналық жыныстан бастау алатын
минералды құрамы анықтаса (85 — 99%), ... ... ... ... ... осында өскен өсімдіктер қалдықтары (шіріген тамыр,
түскен жапырақ, т.б.) ... ... ... ... ... ... кұрайды (1 — 15%). Жануарлар дүниесі (негізінен
омырткасыздар) тіршілігінің өрекетінен органик. заттардың ... ... ... ... ... ... шеп егу, жер жырту,
мелиорация, органик., мипералды тыңайт-кыштар қодцану) топырақ түзуші
кейбір факторларға (мыс, өсімдікке) әсер ... ... ... ... тез ... ... сұйық, газ қүрамды және тірі организмдерде
бөліктерден түрады. ... ... әр ... ғана ... бір топырақтың әр қабаттарында әр түрлі болады. Топырақтың жоғары
қабатынан ... ... ... ... ... мен заттар мен тірі
организмдер азая түседі, ал ... ... ... төмен
қабатынан жоғарғы қабатына қарай арта түседі.
Топырақтың қатты ... ... ... дала ... ... және ... ... минералдар (гидрослюда, монтмориллонит, каолинит,
т.б.) басым келеді. Топырақ борпылдақтығының қалыптасуы осы қатты бөлігінің
кұрамы мен оның ... ... ... ... ... ... түйірлері 1 мм-ден кіші болатын ұсақтопырақтар құрайды.
Табиғи ... ... ... бір ...... бөлігі, ал
қалған бөліктерін топырақ ерітіндісі ментопырақ ауасынан ... ... ... қатты бөлігінің минералды және химиялық құрамына
қарай көбіне оның ... ... ... ... ... ... оның ... азот өсімдіктердісіңіре алатындай түрге
айналады.
Топырақтың сапасы морфологиялық, генетикалық, химиялық және
физикалық қасиеттеріне байланысты болады. Осы қасиеттерге ... ... ... ... ... ... ... белгілерге мыналар
жатады: қарашірік қабатының қуаты (қалыңдығы); қарашіріктің, тұнбаның және
саз балшықтың проценттік мөлшері; топырақтың қарашірінділігі; ... ... ... ... және ... қоры (запасы);
топырақтың механикалық құрамы, қышқылдығы және тағы басқалары.
Адамның жерді өңдеуінің нәтижесінде, топырақ құрғақта, ылғалды да
құнарлы не құнарсыз да ... ... ... қандай жағдайда да тегі әр
түрлі минералды және органикалық бөлшектерден тұрады. Қабат-қабат болып
жатқан бөлшектердің аралығында ауа, су және көптеген организмдер ... ... Осы ... ... ... ірі және ... ... деп бөлінеді. Ұсақ түйірлі топырақтар саңылаулығы ірі
түйірлі топыраққа қарағанда жоғары болады. Егер ұсақ ... ... 85 ... ... ірі ... ... ... 30 пайыздан
кем.
Саңылаулықтың санитариялық мәні зор. Мәселен, жекелеген саңылау көлемі мен
топырақ бөлшектерінің көлемі ... ... ... ауа және су ... ... айтқанда, ірі түйірлі құмдақ топырақтың су өткізгіштігі ұсақ
түйірлі сазды топыраққа қарағанда көп есе артық. Ірі түйірлі топырақтан
белгілі бір уақыт өлшемінде ұсақ ... ... ... ауа ... көп ... ... 60-65 пайыз болса онда биологиялық және
химиялық ластанудан өздігінен ... ... үшін ... ... ... ... ... қасиеті. Топырақ түйірлерінің беткейі
ауадағы су буын, яғни ылғалдылығьш тартатын әрі топырақ саңылауларында
кептіретін қабілеті бар үлкен жазықтықты құрайды. ... ... ... ... оның ... тартқыштығы соншалықты жоғары болады. Сондай-ақ,
топырақта шірінді және коллоидты ... көп ... да және ... ... ... ... да ... Органикалық заттармен
ластанған сазды топырақтың да ылғал тартқыштықтары жоғары келеді.Топырақтың
коллоидты заттары суды өзіне ең көп сіңіреді. Фермалардың ластанбаған
территориялары мен ... ... ... ірі ... ... ... өте ... булану қабілеті қаншалықты нашар болса, оның
құрамындағы ылғал да ... көп ... ... ол ... ... ... ұсақ ... өсімдік аз шығатын, күн сәулесі нашарлау
түсетін сұр(боз) топырақта ірі түйірлі топыраққа қарағанда ылғал ... ... ... ... ... ауа ... келсе, жауын-шашын
және қар суы топырақты шайып жатса топырақ бетінде ылғалдың булану деңгейі
төмендейді.
Топырақтың ауа ... деп — ... өз ... ауа ... ... Ауа топырақтың су болмаған саңылауында, ал сіңірілген
күйінде топырақ бөлшектерінің құрамында ... ... жер асты ... ... ... болатыны белгілі. Құрамы жағынан топырақ ауасы
атмосфералық ауадан біраз айырмашылығы бар: ... ... ... ... ... азаяды, органикалық заттарды тотықтыруға көп
жұмсалады, ал көмір қышқылы құрамы керісінше көбейеді.
Органикалық заттарға бай топырақтарда оттегі мөлшері 10 ... ... одан да ... да, көмір қышқылы құрамы 15 пайызға дейін және одан да
артық көбейеді. Ластанған ... газ ... ... (СН4, ... сондай-ақ , май қышқылдары т.б. болуы мүмкін.
Топырақтың ауа өткізгіштігі барометрлік қысымның өсуіне байланысты
артып, ... ... ... ... және ... ұлғайған
сайын кемиді. Саңылауларды толтыратын су олардан ауаны сығып ... ... ... енуіне кедергі жасайды. Топырақ ауасының құрамыңда шаң ... де ... Олар ауа ... ... кезде ұсталып
қалады да, топырақ бөлшектері ыдыратып жібереді.
Топырақтың ауа өткізгіштігінің және оның ... ... ... ... және оны адам мен ... ... ... затгардан босату тәрізді биохимиялық процестерге байланысты гигиеналық
маңызы зор. Тағы топырақ түйірлі ірі және құрғақ болуға тиіс.Өйткені, ылғал
және ұсақ түйірлі топырақ өте ... ... ... да ... ... ... ... жүрмейді.
Топырақтың жылулық қасиеттері -топырақ негізінде күннен қызуы. Бұл
процесс топырақтың жылу сыйымдылығына, жылу өткізгіштігіне және радиациялау
қабілетіне көп байланысты болады.Сыртқы ауа температурасынан ... ... ... бар. Тәулік және жыл бойында онша көп
ауытқымайды және топырақ тереңдеген ... ... азая ... ... ... ... және ... ең жоғары температурасы
ауа температурасынан едәуір төмен. Қыстыкүні топырақ температурасы ауа
температурасынан жоғары, ал ... ... ... ... жылу ... ... болады. Әсіресе, борпылдақ,
ұсақ түйірлі, ылғалды шірінді заттары көп, ақ шағыл, шөп өспейтін түсті
топырақтар аз ... Ірі ... ... ... ... және шөп ... топырақтар, сондай-ақ тасты, тығыз топырақ нағыз жылу аккумуляторы
болып табылатын таулы жер топырақтары жылуды ... ... ... ... ... ... жылу ... енеді. Топырақ
саңылауларын толтыратын су сол саңылауларды толықтыратын ауаға қарағанда
жылуды 21-26 есе көп өткізеді ... ... ... топырақтың оңай да терең
өткізетіні сондықтан[2].
Топырақ температурасының өте үлкен ... бар. Ол ... ... ал ... ... әсер етеді. Топырақ
температурасы ерекшеліктерінің өсімдік тіршілігі үшін маңызы зор. Олардың
тамырлары қыстыгүні топырақтың жылы қабатында жатады да, суықтан сақталады.
Ол, яғни топырақ ... сол ... ... ... ... және ... ... де әсер етеді.
Жануарлар, әсіресе олардың төлдері мен әлсіздерінің денсаулығы үшін ... яғни үсік ... ... төндіреді. Ол ауаның суық массасы келіп,
жиналып тұрып қалатын ойпат жерлерде жиі байқалады. Суық, ... ... ... де ... кем емес. Ол да жануарлардың ішін кептіреді,
іш тастатады, тағы ... ... ... Топырақтың қатқақ болып
келетін беті, әсіресе жер асты суының деңгейі өте жоғары болған жағдайда
құрылыстың іргетасын бүлдіріп ғимаратқа зиян тигізеді. Сондай-ақ ... ... суы ... ... үшін ... мен су ... терендігі анықталады.
Топырақ минералды және органо-минералдық заттардан тұрады.
Минералдық заттардың көзі жер қабатының қатты қабығын ... ... ... ... ... топырақтың 80-90 пайызын құрайды, ал
органикалық заттар топырақта 10 пайыздан кем болады. Топырақтың органикалық
бөлігі ... пен ... ... ... ... және осы процесс
кезінде жүретін реакциялар арқасында пайда болатын заттардың өнімдерінен
тұрады. Топырақтың құрамында барлық белгілі химиялық элементтер анықталған.
Топырақтың химиялық қосылыстарының ішінде ... ... ең ... ... содан кейінгі орындарды алюминий, темір, калий, натрий
тотықтары ... ... ... ... де ... мен ... ал сор ... — хлорлы калий және хлорлы натрий тотықтары
көп болады. Топырақта өте аз кездесетін микроэлементтер: ... ... бор, йод, ... ... ... стронций, селен, молибден, мырыш,
литий, барий т.б. неорганикалық ... көзі тек ... ... породамен шектелмей, сонымен бірге микроорганизмдер әсерімен
ыдырайтын өсімдік және жануарлар тектес органикалық қалдықтар болып
табылады.
Топырақтың механикалық құрамы
Топырақтың механикалық құрамы оның сулы-физикалық, ... және ... ... ... ... келу ... ... топырақта, азоттың жиналуына әсер етеді.
Механикалық құрамына байланысты топырақта оны өңдеудің, егістік жұмыстардың
жүргізілуіне, тыңайтқыш шашу мөлшеріне және ... ... ... ... Егер құмды және құмдақ топырақтар жылдам өңделгенмен,
оларда гумуспен пен ылғал аз болады және олар жел эррозиясына ... ... ... 1 ... артық болса, онда оларды
топырақтың қаңқасы деп атайды, ал 1 мм-ден кем болса, ол бөлшектерді
топырақтың ұлпасы (мелкозем) деп атайды. ... ... ... ... тастар (көлденеңі 10 мм-ден ірі), ірі қиыршық (5—10
мм), орташа қиыршық (3—5 мм) және ұсақ ... (1—3 мм). ... ... ... ірі құм (0,5 мм), ... құм (0,25—0,5 мм),
майда құм (0,05— 0,25), ірі шаң (0,001-0,005 мм), тозаң (0,001-0,0001 мм)
және коллоидтар (0,0001 ... аз ... ... ... ... ... ... құмдақ (80 пайызға
астамы құм, 10 пайыз дейін сазы бар), құмдауыт (құмы 70 пайыздан астам,
сазы 30 ... аз), ұсақ ... (10-80 ... саз, қалғаны құм), саздақ,
сазды, борлы, әкті (20 пайыздан астам әк), қара топырақ (20 пайыздан астамы
гумус) және қара шірік ... ... ... ... ... топырақтың бес түрін ажыратады: қиыршықты тастақты (3-1
мм),құмдақты (1-0,05мм), ірі шанды (0,05-0,1 мм), ... ... ... (

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Егіншілік жүйесін қолдану және топырақты эрозиядан қорғау14 бет
Егеншіліктің ауыспалы жүйесін қолдану және топырақты эрозиядан қорғау15 бет
Арысқұм кен орнының м-іі кешенін механикалық әдіспен игеру және жабдықтарды таңдау82 бет
Арысқұм кен орнының мұнай тасымалдау құбырларын корозиядан қорғау60 бет
Арысқұм кен орнының мұнай өндіру ұңғымаларының түп аумағына әсер ету әдістерін талдау76 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Блокты автоматтандырылған демульсаторлар42 бет
Жануарлар дүниесі биосфераның құрамдас бір бөлігі.11 бет
Жаңажол кен орында электрлі ортадан тепкіш сораптардың тиімділігін арттыру93 бет
Резервуарларды жөндеу, құрып орнату61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь