Экологияның қалыптасуы мен дамуы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ

1. Экологияның қалыптасуы мен дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1.1. ХУІ ғасырдың басы мен ХУІІІ.ғасырдың аяқ кезіндегі экологияның дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2. Экология ғылымдарының жеке ғылым ретінде қалыптасу және даму кезеңі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.3. Экология ғылымдарының өрлеу кезеңі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...7

2. Қоғам мен табиғат қарым.қатынасының эволюциясы ... ... ... ... ... .8

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...10
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .11
Экология (грекше oiros-үй, тұрақ, мекен, logos- ғылым) «мекен еткен табиғи орта туралы білім» деген мағынаны білдіреді. Шынында да, экология қоршаған ортаның тазалығын сақтау, яғни салауатты өмір салтын қалыптастыру болып табылады. Қазір экология кешенді ғылымдар ретінде дамып отыр. Сонымен бірге экология табиғатта болып жатқан барлық өзгерістердің себебін анықтау, баға беру және оның зиянды жақтарының алдын алу мәселелерін қарастырады. Ең алғаш 1866 жылы «экология» терминин неміс биологі Э.Геккель ұсынып, оның анықтамасын берген. Экология – тірі организмдердің бір-бірімен қарым-қатынасын қоршаған ортамен байланыстырып зерттейтін ғылым. Бұл анықтама қазір ғылыми техникалық прогреспен және адамның іс-әрекетімен байланыстырыла айтылып оның аясы кеңейе түсуде. Адам баласы өзінің материалдық игілігі үшін табиғат байлықтарын барынша игеруге тырысты.
1. Ж.Ж.Жатканбаев. Экология негіздері. Алматы 2003.
2.А.Жакбасова, Г.Ә.Саинова. Экология. Алматы 2003 .
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.....................................3
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1. Экологияның қалыптасуы мен
дамуы................................................4
1. ХУІ ғасырдың басы мен ... аяқ ... ... ... ... жеке ғылым ретінде қалыптасу және даму
кезеңі..............................................................
..................................6
3. Экология ғылымдарының өрлеу
кезеңі.......................................7
2. Қоғам мен ... ... ... ... ... ... мекен, logos- ғылым) «мекен еткен
табиғи орта туралы білім» деген мағынаны білдіреді. Шынында да, экология
қоршаған ... ... ... яғни ... өмір ... ... ... Қазір экология кешенді ғылымдар ретінде дамып отыр. Сонымен
бірге ... ... ... жатқан барлық өзгерістердің себебін анықтау,
баға беру және оның зиянды жақтарының алдын алу мәселелерін қарастырады. Ең
алғаш 1866 жылы ... ... ... ... Э.Геккель ұсынып, оның
анықтамасын берген. Экология – тірі ... ... ... қоршаған ортамен байланыстырып зерттейтін ... Бұл ... ... техникалық прогреспен және адамның ... ... оның аясы ... ... Адам ... өзінің
материалдық игілігі үшін табиғат байлықтарын ... ... ... ... ... ғылымының мақсаты мен міндеттері және нені
зерттейтіні айқындала бастады. ... ... ... – барлық тіршілік
атауының  табиғи ортасын тұрақтандыру, бүлінуге, ластануға жол ... ... ... ... болашақ ұрпақтың салауатты өмір сүретін
ортасын қалыптастыру болып табылады. Бұл жұмыстың 1-ші ... ... ... ... мен дамуын, яғни антикалық кезеңнен бастап
қазіргі заманға дейінгі ... ... ... ... рөлін
қарастырсақ, ал екінші бөлімде, адам мен ... ... ... ЭКОЛОГИЯНЫҢ ҚАЛЫПТАСУЫ МЕН ДАМУЫ
Білімнің барлық салалары сияқты, экология ... ... ... ... ... тез, ... баяу болып отырды. Гиппократтың, Аристотельдің, басқа
да көне грек философтарының еңбектерінде ... ... ... бар. ... бірге гректер «экология» деген сөзді білмеген. Бұл
салаға «биологиялық қайта өрлеудің» (XVIII – XIX ғғ.) ... ... де өз ... ... ... XVIII ғ. басындағы алғашқы
микроскоппен зерттеушілердің бірі ретінде көбірек танымал болған Антон ... ... ... осы ... ... ... екі ... -
«қоректік тізбектерді» және популяция санының динамикасын ... ... ... ... ... ... ... шамамен 1900-шы жылы
қалыптасты. «Экология» терминің 1869 ж. неміс биологы Эрнест ... ... ... бұл ... жас ... ... қатар экология қазір
қауырт өсу кезенің басынан кешіріп отыр. Экология (грекше oicos – мекен, үй
және logos - ғылым) ... ...... мекені туралы ғылым.
Экология ғылымына берілген көптеген анықтамалар бар, ... осы ... ... ... ...... ... ету
жағдайларын және организмдер мен олардың тіршілік ету ортасы ... ... ... ... деп ... ... түсінігі өте
ауқымды, сондықтан қайқырына баса мен берілуіне қарай, оның анықтамаларының
тұжырымдалуы да ... ... ... ... ... қолданыс» үшін ең
қолайлысы «Экология – қоршаған ... ... ... ... ... ... экологтардың бірі А.С. Данилевский: «Экология – ... ... мен ... ... және ... ... ... механизмдер туралы ғылым» деп анықтама берген. XX ғасырдың
ақырғы онжылдыктары үшін Уэбстердің толық сөздігінде келтірілген: «Экология
пәні – организмдер мен орта ... ... ... ... - ... ... экологияның мәніне көбірек сәйкес келеді.
Автолар неғұрлым дәл және ... ... ... бір-бірімен жарыса
отырып, бұл ғылымға ең толық ... ... ... өзі бергенін
естерінен шығарып алады: «Экология деп, біз табиғат экономикасына ... ...... оны ... ... және органикалық
емес ортамен, әсіресе оның ... ... ... жанама қатысатың
жануарлармен және өсімдіктермен өзара ынтымақтастық ... ... бар ... зерттеуді түсінеміз. Бір сөзбен айтқанда,
экология – Дарвин ... үшін ... ... ... деп ... ... ... – қатынастарды зерттеу болып табылады».
Экология бастапқы кезде биологиялық ... ... ... мен ... ... ... тығыз байланысын ғана зерттеумен
шектелген болса, қазіргі ... ... ... одан әрі ... ғылымдармен, атап айтқанда, география, геология, агрономия, химия,
архитектура, математика, физика, ... ... ... ... ... ... араласып кетті. Осылай қазіргі заманғы
экология - ... зор ... ... келе ... ... ... тұрғындары үшін іс жүзінде аса зор маңызы бар іргелі, ... ... ... Экология болашақтың ғылымы және ... ... ... осы ... ... ... дамуына байланысты болуы да мүмкін
деуге жатады.
Экология - ... ... ... XIX ... ... ... оның өз ... көтерілуі XIX ғасырдың аяғымен ХХ-
ғасырдың басы болып саналады.
Алғашқы экологиялық зерттеулердің ... біз ерте ... ... ... ... Аристотель, Теофраст сияқты философтар мен
табиғат зерттеушілерінің еңбектерінен көреміз.
Биосфера құбылыстарын зерттеушілер ... мен ... ... ... ... ... оның ... қоршаған биосфералық ортасына тәуелді
екендігі экологиялық-биологиялық тұрғыдан зерттеледі.
Экология ғылымдарының пайда болуын, дамуын және осы ... ... ... бөлуге болады.
1. ХУІ ғасырдың басы мен ХУІІІ-ғасырдың аяқ кезіндегі экологияның дамуы
1-кезең (1707-1924)
К.Линей ... ... ... ... ... ... П.С.Паллас (1741-1811), И.И.Лепехин (1740-1802),
А.Гумбольд (1769-1859), К.Ф.Рулье ... ... ... ... ... (1809-1882), К.Мебиус (1825-1908),
Э.Геккель (1834-1919), В.Враминг (1841-1924), В.В.Докучаев (1846-1903) т.б
биосфера компоненттерін зерттеуден; ... ... ... ... экологиялық сипаттағы ғылыми-теориялық зерттеулер жүргізіп
экология ғылымдарының ... ... ... ... ... ғылыми
материалдар бар. Осы уақытта өзінің "Жануарлар мен өсімдіктер ... ... ... - ... ... ботаникалық
географиясы", К.Ф.Рульенің "Жануарлар экологиясы", ... ... атты аса ... ... ... ... басылып
шықты. Сонымен бірге Ч.Дарвиннің ("түрлердің шыгу тегі", ... ... ілім және тағы ... ұлы ... ... ... ... Сөйтіп экология ғылымының дамуына үлкен үлес қосты. Австрия
мемлекетінің әлемге әйгілі табиғат ... - ... ... ... жылы ... ... алғаш рет өзінің екі томдық "Организмнің
жалпы морфологиясы" атты еңбегінде ... ... ... ... Ол ... тең ... ... болмағанды. Ұлы Дат ғалымы аса данышпан
білгір - ботаник ... ... ... ... ... ... Экология ғылымдарының жеке ғылым ретінде қалыптасу және даму
кезеңі
ІІ-кезең (1924-1980 ж.ж.)
Бұл кезең Э.Геккель Е.Варминг, ... т.б. ... ... ... Д.Н. ... ... ... жан-жақты экологиялық зерттеулер жүргізді.
Н.Ф. Леваковский, С.И. Коржинский, А.Я. Гордягин, Г.И.Танфильев, П.Н.Крылов
жануарлар мен ... ... ... экология ғылымыиың дамуына
үлкен үлес қосады. Әсіресе Г.Ф.Морозовтың "Орман туралы ілімі", Биолог ... оны ... ... атасы деп атайды.
Д.Н.Кашкаровтың "Орта және ... ... ... ... ... ... ''Экожүйелері туралы ілімі",
орыс геоботанигі В.Н.Сукачевтің "Биоценоз", В.И.Вернадскийдің "Биосфера
туралы ілімі" және тағы ... ... ... ... экология
ғылымдарының дамуының негізгі ұясы болып есептелінді.
Бұдан кейін ... ... дара ... ... ... ... салаларын, мақсат пен міндеттерін жетілдіре ... ... ... арта ... Жоғары дәрежеге көтерілді. Әсіресе суларда
тіршілік ететін ағзалардың экологиясы жан-жақты зерттеліне түседі. ... ... өте ... үлес ... ... ... ... болатын. Топырақта тіршілік ететін ағзалардың
экологиясын зерттеген ғалымдар да бар. Олар: ... ... ... ... экологиясы), Й.В.Кожанчиков, ... ... ... ... және тағы ... ... В.В.Догель, Е.Н.Павловский, В.Н.Беклемишев ... ... құс және ... ... ... ... (А.Т.Банников, Н.И.Калабуков, А.Н.Формозоз, Г.А.Новиков,
С.С.Шварц) болды.
Өсімдіктер экологиясын (В.Н.Сукачаев, Б.А.Келлер, П.Д.Ярошенко және
тағы басқа зерттеуші ғалымдар екенін айтпай ... ... Осы ... аты ... ... ... ғылымының әр түрлі
бөлімдеріне теориялық ... ... ... ... ... ... - ... ғылыми еңбектер жазылып, олар жарық көрді.
Сөйтіп, бұл еңбектер студенттердің экология ... ... ... білім және тәрбие алуына септігін тигізуде.
Александр Петрович Щенников, өзінің "Өсімдіктер ... ... ... ... ... ... (1959), ... экологиясы" (1963), тағы басқа экология проблемаларына арналған
оқулықтар мен оқу құралдары ... ... Олар ... ... ... ... алатын қайнар бұлағына айналып отыр. Бұл оқулықтар
күні бүгінге ... өз ... ... жоқ. ... ... және басқа ұлттар
тіліне аударыльш, жеткіншектердің ... ... және ... ... туып ... ... ... Белоруссия Республикасының биолог-
ғалымдарының ғылыми еңбектері ерекше орын алып отыр. Өйткені бұл мемлекетте
экология ... ... ... ... өте көп. Атап ... ... ... С.В.Шостик, П.И.Жуков,
И.К.Лопатин, М.С.Долбин, В.В.Адамов, Б.И.Якушев, ГАНовиков, ... ... және тағы ... олар ... ... ... роль қосты.
Экология ғылымдарының әр түрлі бөлімдері бойынша көп жылғы ғылыми
зерттеу жұмыстарының ... неше ... аса ... ... оқу ... ... ... сөздіктер көптеп шығарыла
бастады. Әсіресе шет мемлекеттерде ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізіп
жүрген аса ірі ... А. ... ... ... ... "Жануарлар экологиясы" (1934), В.Шелфорд пен ... (1939), ... ... және “Основы экологии – экология
негіздері” (1981), жарыққа шықты. Осы ... ... ... ... ... ... кезде Н.Чернова мен А.Былованың “Экология” ... ... (1977), ... ... (1994) ... ... эколгтардың аса бағалы ғылыми еңбектер мен ... ... ... ... ... ... (1980-2000 ж.ж.)
Экология өзінің ғылым саласы ретіндегі дамуының үшінші ... ... ... мен ... ... ... ... мен мәселелер зерттейтін деңгейге жетті. Осыған ... ... ... және адам ... бағыттары дами түсуде.
Экологияның жаңа қағидалары мен бөлімдерін ерекше түрде ғылыми-зерттеу
жұмыстары ... ... аса ірі ... ... экологияны" жазып оны 1990 жылы жарыққа ... ... ... ... ... ... ... "Экология" (1999), В.В.Глуховтың "Экологияның экономикалық
негіздері" (1994), С.Боголюбовичтың "Экология және право "құқық" ... ... ... (1995), ... (1993), Г.Сидоренконың "Экологияның қазіргі заманғы
проблемалары" (1993), М.Бионың "Экология" (1996), ... ... (1996), ... мен ... ... ... және
психология" (1996), В.Хесленің "философия және экология" ... ... ... (2000), ... ... ... ... (2000) және тағы баска эколог, химик-
биолог ғалымдардың еңбектерін атауға болады.
ҚОҒАМ МЕН ... ... ... мен ... арасындағы қатынас — динамикалық арақатынас. ... адам ... ... ... да, байланыс «табиғатты
бағындырумен», «иемденумен» ғана емес, сондай-ақ адам денсаулығы ... кері ... ... ... ... ... ортаның табиғи және әлеуметтік элементтері тығыз байланысты. Ол
байланыс ... ... ... жаратылулардың табиғи
элементтерге, табиғи ортаға ... ... қана ... ... ... ... ортаға, мәдениетке әсер етуімен
айқындалады. ... көне ... ... ... ... ... ... бар
болды және макрокосмос — Әлем мен ... — Адам ... ... ... ... ұлы ... ... Абу Райхан Бируни
мың жыл бұрын айтқан: «Адамның денесі — әлеммен бірдей». Адамның табиғатпен
ара қатынасы – мәңгілік және ... ... ... адам ... ... тіршілігімен және болашағымен ... ... ... элементі ретінде ол «табиғат – қоғам» деген күрделі жүйенің бір
бөлігі болып келеді. Адамзат ... ... ... ... ... ... ... элементтері қоршаған ортаны
құрайды.
Қоршаған ортаны танып-білуге деген ... ... ... ... ... атқан кезден басталды деуге болады. Алғашқы ... ... ... ... ... қатар өмір сүріп келе жатқан кейбір
аңдардың қарсылығына тап ... ... ... ... ... емес,
бірлесіп, қауымдасып күрескенде ғана жеңе алатындығына, ... ... ... болатындығына көздері жетті. Осылай қай аңды қай кезде, қандай
жерде, қандай қару колданғанда колдарына түсіре алатындығын сезіне бастады.
Олардың бұл ... біз ... тас ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу барысында тастан, ағаштан т. б.
жасаған қаруларын табу арқылы ... ... ... Сондай-ақ мұндай
деректер ежелгі египет, ... ... тағы ... да ... ... ... ... қоршаған дүниеге көзқарасы,
түсiнiп-бiлу деңгейi қоғам дамуында, табиғатты сақтауда және өзiнiң тұлға
ретiнде ... ... ... алады. Философиялық тұрғыдан алғанда,
адамзат үшiн ... ... ... ... адамгершiлiк,
iзгiлiк, инабаттылық, имандылықты дәрiптеу, зорлық-зомбылыққа қарсы күресу,
қоғам мен адам тағдырының мәнiн ... ... ... ... мен табиғаттың, табиғат пен қоғамның арасындағы қарым-қатынас бiр-
бiрiн толықтырып отырады. Тiптi олардың арасындағы ... ... үшiн ... орта ... ... ... болады. Бiз осы ортаға
байланыстымыз әрi қоғамдық өмiрге қажеттiнiң бәрiн ... ... пен оның ... ... адам ... ... септiгiн тигiздi.
Адамның зердесi өзiнiң ұшан-теңiз ... ... ... ... ... ... табиғаттың сырын ашуға, әсiресе,
жаратылыстанудың негiздерiн дамытуға, таным теориясын адам өмiрiнiң ... ... ... жол ... ... барлық жағынан
зерттеп, игеру қолға алынды. Табиғатты зерттеуде жаратылыстану ғылымы одан
әрi өркендеп, адам ... ... ... ... Табиғат өзiнiң
дамуында "ең құдіреттi" қасиетiне ие бола отырып, адамды, оның ... ... ... адам және оның мәнi табиғаттың заңдары арқылы
түсiндiрiлдi. Бұдан келiп, табиғатты зерттеген ... ... ... ... ... ... қол ... табиғатқа қатысы оның қоғамдық өмiр сүру тәсiлiне негiзделедi.
Ф.Бэкон өзі  қоғам мен табиғаттың қатынасының дамуының ғылыми білімдеріне
ерекше ... ... Оның ... ... кұші табиғаттың заңдарына
бағынбайды.  В.Вернадский қазіргі адам ірі ... ... күш ... ... деп ... әсер ету ... ... болып, табиғи
процесстерді өзгерту арқылы экологиялық ауыр ... ... ... ... санасының күшіне сенген. Ол ноосфера деп, адамның
әрекеттері саналы болатын ... жаңа ... ... ... оқыған лекцияларға таңдана, француз ғалымы математик Э.Леруа
1927 ж ноосфера түсінігін ... ... ... ... дегеніміз
биосфераның жаңаланған геологиялық сатысын айтамыз. Ол осы ойларын жолдасы
геолог- ... ... де ... ... ... ... айтады.
П.Тейяр де Шарден ноосфера  туралы өзінің ойларын  «Адам феномені» деген
философиялық кітабында көрсетеді. Бұл кітабында ол ... жаңа ... ... деп ... ... В.Вернадскийдің оқытуында, ноосфераны
адамзаттың пайда болуы мен табиғат заңдылықтарын біле отырып, техникаларын
дамыту ... ... ... ... ... ... ... Ол тірі материя – сананы ұстаушы – салмағы бойынша биосфераның аз
бөлігін ... деп ... Жер ... ... ... ... биосфераның
жаңа  жағдайын- сана қабатына ноосфераға көшу ... ... ... ... ... ... отырып В.Вернадский келесі түйіндер
жасаған: * ғылыми ... ... ... өзі өмір сүретін
биосфераны өзгертетін күші болды * ғылыми ойларға сәйкес ... ... ... ...          * ... ... адамның
ерігінен тыс табиғи процесс ретінде жүруде * өмір сүру ... ... ... болса, оған жаңа фактор адамның  ғылыми әрекеттерінің енуі
– биосфераның ноосфераға көшуінің ... ... ... табылады.     
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмысты қорыта келе, экология дегеніміз – тірі организмдердің бір-
бірімен қарым-қатынасын қоршаған ортамен ... ... ... ... ... ... ... прогреспен және адамның іс-әрекетімен
байланыстырыла айтылып оның аясы ... ... . ... ... ең
басты мақсаты – биосфера шегіндегі ғаламдық проблемаларды ... ... ... ... ... ... ... қатар адам-
қоғам-табиғат арасындағы қарым-қатынастарды үйлестіре отырып ... ... ... ... ... ... ғылымының қазіргі кездегі мазмұны өте кұрделі. Дара организм
мен орта, бейімделу, популяциялар ... ... ... ... ... ... ұштасып жатса, табиғи
ортаның өзгерістері, жылу белдеулері мен географиялық ... ... ... ... ... ... бейімделуі
географиялық зерттеулерге ұласады. Ал, ... ... ... ... ... ... ... ғаламдық
экологиялық зерттеулерге әкелсе, адам-қоғам-табиғат арасындағы ... ... ... және баға беру оның ... ... ... ... адам экологиясының үлесіне тимек. Бұдан біз экология
ғылымының ... ... ... ... әрі ... екеніне көз
жеткіземіз. 
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Ж.Ж.Жатканбаев. Экология ... ... ... ... ... ... 2003 .

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экологиялық мектептердің қалыптасуы. Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер10 бет
Экологиялық мектептердің қалыптасуы.Осы күнгі экологияының негізгі бөлімдері.Экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер13 бет
Экологияның даму тарихы және оның қалыптасуына атсалысқан көрнекті ғалымдар118 бет
Әлеуметтік экологияның қалыптасуы21 бет
Қазіргі заманауи жағдайдағы жастардың экологиялық мәдениет деңгейін зерттеу53 бет
Экологияның қалыптасу тарихы мен кезеңдері. Қазіргі таңдағы экология ғылымының құрылымы. Қоршаған ортаны қорғаумен айналысатын халықаралық ұйымдар11 бет
Аналитикалық химия және экология.10 бет
Биосфераның эвалюциясы7 бет
Осы күнгі экологияның негізгі бөлімдері. экологияның қатысуымен шешілетін теориялық және қолданбалы мәселелер29 бет
ХІХ ғасырда экологиямен айналысқан ғалымдар5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь