Шудың ( дыбыстың) адам организміне әсері

Дыбыстың зиянды жақтары да бар. Қатты дыбыстар жұмыс жасауға, ойлауға, демалуға кеселін тигізеді.
Бұрын дыбысқа (шуға) көп көңіл бөлмей оның мәдениетпен техниканың айырылмас жолсерігі, онан құтылудың жолы жоқ деп есептелетін.
Қазір болса, машиналар мен жабдықтардың саны өсіп, мөлшері үлкеюіне байланысты қоршаған ортада дыбыс көп тарап және жағымсыз факторлардың біріне айналды. Қалалар мен өндіріс орталықтарында шу жылдан-жылға көбейіп, елдің мазасын ала бастады. 1948 жылы қала тұрғындарының 23 %-і дыбыстың өсуіне наразылық білдірсе, 1961 жылы олардың саны 50 %-ке жетті. Соңғы 20 жылда үлкен қаладағы дыбыс қуаты 10-15 есе көбейді (19).
Қаладағы шу негізінен темір жолмен жүрген пойыз, трамвай тарсылынан, ұшақтардың гүрілінен, автомашина, мотоцикл, тұрмыстық жабдықтармен құрылыс алаңында жұмыс жасайтын техниканың дыбысынан құралады. Барлық шудың 80 %-не жуығы автомашиналардан тарайды.
Адамдар үшін шу өте қауіпті. Оның қолайсыз әсері көп уақытқа дейін білінбей жүреді де, білінгеннен кейін кеш болады. Оның үстіне дәрігерлер нәтижелі емдеу жолдарын табалмай жүр.
Шу (дыбыс) деген не? Шу деп түрлі жиіліктегі және қуатты дыбыстардың шым-шытырық қозғалысын айтады. Дыбыс үнемі газды, сұйық және нығыз толқын түрінде тараған тербелмелі қозғалыстан тұрады. Газды сұйық немесе нығыз орта болғанда ғана дыбыс адамдардың құлағына естіледі. Ауа жоқ жерде дыбыс толқындары таралмайды да, ешқандай дыбыс естілмейді. Мысалы: қоңырауды электр жүйесіне жалғап шыны қалпақпен жапсаң қоңырау сылдыры анық естіліп тұрады. Егер қалпақ астындағы ауаны насоспен біртіндеп сорса қоңырау сылдыры азая түседі де ауа біткен соң естілмейтін болады.
Ауаның тербелуі жиіленген сайын дыбыстың күші де әрі жоғары, әрі жіңішкелене береді. Мысалы: сиыр мөңірегенде ауа секундына 20-30 қозғалу (тербелу) болса, масаның ызыңында 10000-ға дейін тербелу болады. Дыбыстың негізгі физикалық сипаттамалары мыналар: тербелу жиілігі, таралу жылдамдығы, күші және қысымы. Дыбыстың тербелу жиілігі (f) герцпен өлшенеді. 1 герц (гц) 1 секунд ішінде толық 1 циклы өтетін тербеліс жиілігінің өлшеу бірлігі. Герц атауы электромагниттік толқындарды ашқан неміс физигі Г. Р. Герцтің құрметіне қойылған. Орысша Гц. Халықаралық белгіде НZ болып жазылады.
Жоғарғы жиіліктерді өлшеу үшін оның еселік бірліктері жиі қолданылады: 1 килогерц (Кгц)= 1000 гц, 1 мегагерц (Мгц) – 1000000 гц.
Адамдардың құлағы жиілігі 16 гц пен 20000 гц аралығындағы механикалық тербелімдер дыбысын естіп, одан
Пайдаланылған әдебиеттер:

1. А. Сағынбаев «Экология». Алматы, 1997
2. Оспанов «Экология». Алматы, 2003
        
        Шудың   ( дыбыстың)   адам   организміне   әсері
Дыбыстың зиянды ... да бар. ... ... ... ... демалуға кеселін тигізеді.
Бұрын ... ... көп ... бөлмей оның
мәдениетпен техниканың ... ... онан ... жоқ деп ... ... ... мен жабдықтардың саны өсіп,
мөлшері үлкеюіне байланысты ... ... ... көп ... ... ... біріне айналды. Қалалар мен ... шу ... ... ... ... ... 1948 жылы қала тұрғындарының 23 %-і ... ... ... 1961 жылы ... саны 50 %-ке ... Соңғы
20 жылда үлкен қаладағы дыбыс қуаты 10-15 есе ... ... шу ... ... ... ... ... тарсылынан, ұшақтардың ... ... ... ... ... алаңында жұмыс ... ... ... ... ... 80 %-не жуығы
автомашиналардан ... үшін шу өте ... Оның ... ... ... ... ... жүреді де, білінгеннен кейін кеш болады.
Оның ... ... ... ... ... ... ... деген не? Шу деп ... ... ... ... ... қозғалысын айтады. ... ... ... және ... ... ... тараған тербелмелі
қозғалыстан тұрады. ... ... ... ... орта ... ... ... құлағына естіледі. Ауа жоқ ... ... ... да, ... ... ... Мысалы:
қоңырауды электр жүйесіне жалғап шыны ... ... ... анық естіліп тұрады. Егер қалпақ астындағы ауаны
насоспен ... ... ... ... азая түседі де ... соң ... ... тербелуі жиіленген сайын ... күші де ... әрі ... береді. Мысалы: сиыр мөңірегенде ауа
секундына 20-30 ... ... ... ... ... дейін тербелу болады. Дыбыстың ... ... ... ... ... ... ... күші
және қысымы. ... ... ... (f) ... өлшенеді. 1
герц (гц) 1 ... ... ... 1 ... ... ... өлшеу бірлігі. Герц ... ... ... ... физигі Г. Р. Герцтің құрметіне қойылған.
Орысша Гц. ... ... НZ ... ... жиіліктерді өлшеу үшін оның ... жиі ... 1 ... (Кгц)= 1000 гц, 1 мегагерц
(Мгц) – 1000000 ... ... ... 16 гц пен 20000 ... ... тербелімдер дыбысын естіп, одан ... ... ... ... ... ... бұл
жиіліктегі ... ... үшін өте ... ... ... тербелімінің жиілігі 16 гц-тен төмен болса, ... деп ... Олар ... естілмегенімен адамдардың
ішкі мүшелеріне күшті әсер ... ... ... ... жүзінде инфрадыбыстың жиілілік аймағы төменгі (16 ... ... ... ... 1 ... ... ... 100-
дік үлесіндей инфрадыбыстық тербелістер кездесе ... гц ... ... ... ... ... ... көбейтіп кеуде клеткаларын ауыртады.
Тербелімі 12-14 гц ... ... ... ... ... Вуд ... жүріп-жатқан
залда жиілігі секундына 13 гц ... ... ... ... үрей ... ... ... (Франция) мен оның ... ... ... ... ... тез ... болып,
кей уақытта бастары айналатын ... оның ... ... ... ... жақында салынған ... ... ... ... 7 гц ... ... зиянды екені анықталған.
Ғалымдар мен ... қала және ... ... арасында жүйке ауруының көп ... көп ... деп ... Бұл ... ... ... қалың қабырғадан өте ... ... ... ... ... ... ... үшін оларды адам құлағы
еститін ... ... ... ... ... ... ... бекітіп, ... ... ... ... қажет.
Дыбыс тербелімінің ... 20000 ... ... онда ... деп ... ... дыбысты ... ... ... естіп, солардың көмегімен ғана осындай
тербелім ... ... ... ... ... ... ... Оның күшімен тастарды ұнтақтауға, ... да ... ... ... ... ... матаны
жабыстыруға, ... ... ... ... ... тісті
емдеуге, денені сылап ... ... ... ... ... анықтауға болады.
Ультрадыбыстың зиянды ... ... ... мен ... жан-жағын дыбыс ... ... ... ... ... ... ... немесе ... ... ... ... жұмысың
алыстан басқаратын және бақылайтын ... ... 109 ... 1012
-1013 гц-ке дейінгі ең ... ... ... ... ... ... да ... биіктігі іс жүзінде
шектелмеген ... ... ... ... 16-20000 гц аралығындағы дыбыс
туралы ... ... ... толқындарының таралу ... ... ... ... ... ... ... көрінеді, кейіннен іле-шала
күннің ... ... ... ... бұл ... сәулесінің дыбыстан тез тарайтының ... ... ... білу үшін 2 кісі ... 1-2 километр
қашықтықта ... ... ... кезде жарықпен ... ... ... ... ... ... ... жіберіп,
дауысты естуісімен ... ... ... ... ... ... ... таралу жылдамдығы: ауа температурасы
00 С болса - 331,8 ... 200С ... - 344 ... суда таралуы -
1450 метр, көптеген металлдарда қума ... ... ... толқындар 2500-3500 метр.
Дыбыстың күші (1) ... ... ... ... ... ... күші ... бәрімізде дыбыстың
қаттылығын еске ... ... оны ... ... ... дауыс, екінші кісіге олай ... ... ... ... ... ... әділ бағасын
өлшеу ... ... ... күші ... ... ... перпендикуляр қойылған бірлік бет арқылы ... ... ... ... ... ... мөлшеріне тең.
Толқындармен тарайтын энергия ... ... ... ... ... тіке ... болатынын
ескерсек, дыбыстың күші де дыбыс ... ... ... ... ... тіке ... екенін
түсінеміз.
Дыбыстың күші шайқалу (тербелу) шегі ... өсе ... де, ... ... ... ... ... кез келген нүктедегі күші алаң ... ) ... ... келетін энергияға байланысты ... ... (Вт) ... ... ... ... ... (См –система интернациональная) 1 Ватт/ м2 тең ... Дж/м2 • ... ... жолында кедергі болмай, алаң ... ... ... ... ... ... ... мынадай
формуламен шығарады: J=Y•P, ... ... P – ... қысымының орта шаршы ... ...... ... бөлшектердің тербелу жиілігінің ... ... ...... ... (кг/м3).
С – дыбыстың таралу ... ... - ... ... әуезін (акустика) кемітуге ортаның
қосқан үлесі деп ... ... ... ... ... ... ... ортада тараған кезде, бір ... ... ... ... ... ... ... жерде ондай
қысым азайып жатады. ... ... ... ... ... азайған орта ... ... ... ... ... Дыбыстық қысымның жиілігі ... ... ... ... қысымы 1 шаршы метрге ... ... ... ... (Р немесе Па) мен өлшенеді.
Адам ... ... ең ... ... ... деп атайды. ... 2000 гц – тен 5000 гц – ... ... өте ... ... ... адамдардың есту
табалдырығы ... ... ... есту ... ... ... ... жиілігі 1000 гц – ке ... ... есту ... ... болып
қабылдаған ... ... ... ... 1000 ... күші ... 10-14 Вт/м2 , оған ... келетін
дыбыстық қысым 2 •10-5 ... ... ... ең ... ... ... ... табалдырығы деп ... Бұл ... ... ... ... =20000 ... ... күші
=1Вт/м2 немесе есту ... 1014 есе ... ... келетін дыбыстың қысымы Р=2•10-5 Па немесе 10 ... ... ... ... күші ... 10-14
тен бастап 1 Вт/ м2 - ге ... ... ... көп санды ... ... ... ... және қиын ... ... оларды ... мен ... ... табалдырығына бөліп
логарифм сандары ... ... ... ... ... мөлшер телефонды ойлап шығарған ... ... деп ... ... белмен өлшеу оңай болғанымен
оның ... өте ... ... белдің өзін 10-ға
бөлуге тура ... ... 1 бел ... 10 ... ... ... ... ұзақ ... шуы көп ... ... ... қолайсыз өзгерістер пайда ... ... ... ... ... ішкі ... нашарлайды. Көздің
көруі, құлақтың естуі ... қан ... ... ... ... ... азаяды.
Әрине, дыбыс жоқ ... ... ... ... де
қиын. Туғаннан бері ... ... ... ... қалса
бір нәрсе ... ... ... көңіл - күйі ... ... ... ... ... оның ... ... болса керек. Осыған мысал ретінде ... ... (ГФР) ... жаңа ... ... ... ... көшедегі дыбыстың ... ... үшін ... шараларды алып, терезеге ... ... ... ... ... ойық ... ішін ... пластикалық түс ... Бір жеті ... ... ... ... ... істеу ауыр ... ... ... ... азайғанын айтып арызданатын ... ... ... ... ... мезгіл сайын
қайталап ... ... ... ... ... (Ұлы Британия) университетінің ... ... ... ... ... көп ... ... күтпеген қорытындыға ... ... ... ... ... ойлау қасиетінің өсуіне ықпал
жасайтынын ... ... ... сазды әуен тындап
немесе ... ... ... ... ... ... отырғандардан тез ... ... ... ... дыбысын
қайталайтын құралмен ... ... ... түсу ... ... қан қысымымен ... ... ... ... ... бар. Жолаушының тез
ұйықтауына көп әсер ... әр ... ... әсері де әр ... ... ... ... қоршаған ... ... ... ... жиі қайталанатын дыбыстарға
адамның үйренуі, ... ... де ... ... ... ... ... біліне бастайды, бірте – ... ... ... ... есту ... ... қорланып
жұмыс істеуіне байланысты, олардың есту ... 10-25 ... ... ... есту ... ... ... соңынан төмен дыбыстарды естімей ... ... ... дыбыстар әуелі ... ызың ... ... ... шаршап жүйке ... ... ... қан айналымы
бұзылып, асқазанда жара ... ... ... ... ... ... жасы ... кісілерге көп әсер етеді.
Шудың әсері ... ... ... 27 жасқа дейінгілердің
48,3 проценті, 30 жасқа – ... - 57 ... 58 ... – 62,4 ... 58 – ... ... 72 проценті
өздеріне шудың қолайсыз екенін айтқан.
Ой ... ... ... мен ... шуға ... ... Н.М. Сеченев пен Н.П. Павловтың ... ... шу ми ... жетіп, оның клеткаларын қайта – ... ... ... ... ... көрсетті. Жүйке
клеткаларының да ... ... ... келген дыбыстарға
әсерленуі өзгереді. ... өте ... шуға ... ... тым ... ... тітіркеніп, кеюшілік ... А.Л. ... ... ішкі ... ... ... ... көбейгенде
жануарлардың қан ... ... ... ... ... шуды ... қан қысымы ... ... ... ... пен қан ... ... де ... ... ... электрокордиаграмма жасағанда жүрек
соғуы төмендеп, ... шегі ... ... ... дыбыстар адамдардың қолы мен ... ... ... ... ... бұлшық еттерге көп
келуіне ... ... ... ... және ... ... ... бұзылып, денеге ... ... ... ... мен ... ғана ... ... емес, ол өсімдіктерге де ... ... көп ... гүл шашу ... екі есе ... оның ... дБа ... 10 күннен кейін ... ... ... ... ... үшін ең
қолайлы дыбыс 40 дБа, қолайсыз – 80, ... – 120 дБа ... Онан ... ...... ... ... болып
саналады. Қаладағы шудың көпшілігін ... ... жүк ... ... ... ... береді.
Қаладағы ... ... ... ... жүк ... ... ... машиналар береді.
Машина көп жүретін үлкен көшелерде ... ... 68 -78 дБа, онан кіші ... 63-69 дБа,
мөлтек аудандағы тұрғын үйлер ... ... 51 – ... ... ... ... ... дыбыс ауамен жан – жаққа
тарап, ... ... ... ... ... ... Токаревтың мәліметтері бойынша Алматыдағы ... ... ... ... күші 67 -77 дБа ... ... терезелері үлкен ... ... ... ... күші көшедегіден тек 4-5 дБа – ге кем ... шуын ... қала ... шудың
зиянды әсерінен ... ... шуы аз ... ... ... ... көрсеткішті сөндіргіштермен, машинаның газын ... ... ... ... ... мәселелерін шешу
қажет.
- қала ... ... ... ... ... ... қала көшелерін аралатпай сыртқы ... ... тіке ... қала ... машиналар бір
бағытта жүру, олардың светофор ... ... ... ... ... алу қажет.
Қаладағы шудың ... көзі – ... ... ... өсуге байланысты дыбыстың
қысымында көбейеді. ... ... ... жүк ... 7,5 м. қашықтықта тұрып өлшегенде 93 БА – ге ... ... ... 91, ... ... пойыздар 92 дБА ... ... ... ... ... ... 35 км
болса 82дБА, 43 км ... – 89 дБА шу ... ашық ... тез ... ... көзінен 100
м. қашықтықта оның күші 10 дБА, 100 ... 200 м. ... – 8 ... ... ... –тағы 2-3 дБА –ге ... ... ... 300 м. ... ғана ... күші ... ... теңеледі. Сондықтан осы күні ... ... ... ... ... 100 м., ауылдағы
– 50 м. жеткіліксіз, ... ... ... ... ... ескі ... вагондары 95 дБА – ге дейін,
жаңалары – 75 дБА –ге ... шу ... Рига ... ... жасайтын зауыт ... ... ... аспалы етіп, ... ... ... ... шуын ... ... ... жүретін, шуы аз
вагондарды ... да ... Шуды ... ... ... ... ұзындығы 3 км. ... ... ... түсірген.
Электр қуатымен ... ... мен ... ... аз ... ... ... елдер
қалада олардың санын көбейтіп, ... аз ... ... бөлуде.
Қала тұрғындары үшін әуе көлігінің де ... де бар. ... ... ... ... ... ... үстінен төмен ұшып, ... ... ... ... күші ұшақтың түрі ... ... ... ұшып – қону жолдарының ... ... бойы ... ... ... аэропорттардан
тарайтын шудың күші 92 – ден 108 дБА – ге ... ... ... ... 80 дБА ... ... жақын үй
тұрғындары ... ... көп ... ... ... тез бұзылатынын, өне бойы ... ... ... ... ... ... қозғағыштарын тексергенде
ыдыс – аяқ ... ... ... ... ... шуын ... үшін:
- жаңа, шуы аз ... ... ... олардың
қозғағыштарын турбо – ... ... ... ... ... ... ұшу ... жетілдіру, ұшарда тік көтеріліп,
қонарда ... ... ... ... ... т.б. ... ... көшу дұрыс.
- аэропорт құрылысын ... ... ... ... ...... алқабы болуын, ұшып - ... ... ... ... өтпейтін ету, аэропорт
айналасында дыбысқа ... ... ... ... ағаш ... қажет.
Кәсіпорындарға шу негізінен ... ... ... ... ... ... теңселіп
ұрынуынан пайда ... ... ... ... ірге тасқа
дұрыстап бекітсе шудың күші азайған ... ... ... А. ... ... ... ... Оспанов ... ... 2003

Пән: Валеология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Пестицидтердің қоршаған ортаға және адам организміне әсері22 бет
Шудың адам организміне әсері6 бет
Шудың адамзатқа кері әсері14 бет
Шудың оқушы психологиясына әсері4 бет
Шу мен вибрация4 бет
ДЭЕМ қондыру және қамтамасыздандыру бойынша техникалық талаптар8 бет
Кентау жэо-ның жаңа техникалық қондырғыларының энергетикалық көрсеткіштерін есептік зерттеу58 бет
Шуды төмендетудің құрылыс – акустикалық әдісі туралы5 бет
Өндірістік ортаның жағымсыз әсер факторлары және олардың адамдарға әсері.15 бет
Өндірістік ғимараттарда шуды төмендетудің құрылыс – акустикалық әдісі жайлы мәлімет9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь