Кванттық теорияның басты тұжырымдарын тәжірибе жүзінде негіздеу.Франк және Герц тәжірибелері


Кванттық теорияның басты тұжырымдарын тәжірибе жүзінде негіздеу:
• Атомдық спектрлер. Сериялық заңдылықтар
• Спектрлiк терм. Комбинациялық принцип
• Бор постулаттары.
• Сутегi атомының энергия деңгейлерi және спектрi
• Сутегi атомын модельдiк (Бор моделi тұрғысынан) қарастыру.
• Франк.Герц тәжірибелері
• Қорытынды
• Пайдаланылған әдебиеттер
19-ғ. екiншi жартысында жүргізiлген зерттеулер нәтижесiнде әрбiр химиялық элементтiң атомдарының буы белгiлi бiр қолайлы жағдай жасалып қоздырылғанда сызықтық спектр деп аталатын жеке сызықтар жиынтығынан тұратын сызықтық спектр шығаратындығы; және де әрбiр химиялық элемент атомдарына тек осы элементке тән нақты сызықтық спектр сәйкес келетiндiгi тағайындалды.
Сутегiнiң сызықтық спектрiн егжей-тегжейлi зерттеп, швейцариялық мектеп мұғалiмi И.Бальмер (1885) спектрде сол кезде белгiлi тоғыз сызықтың толқын ұзындықтарын мына формула бойынша

табуға болатындығын тапты; мұндағы В=364,6 нм, ал n=3,4,5,... бүтін мәндерiн қабылдайды.
1.Физика курсы-Ж.Абдуллаев-Алматы-1994
2. Жалпы Физика курсы-С.Э.Фриш,А.В.Тиморева,Алматы-1971
3.Физика –Ж.Абдулла,Т.Аязбаев-Алматы-2012

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Қазақстан Республикасының Білім және Ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы Мемлекеттік университеті

АГРАРЛЫҚ ФАКУЛЬТЕТ

Физика пәнінен

СӨЖ

Тақырыбы: Кванттық теорияның басты тұжырымдарын тәжірибе жүзінде негіздеу. Франк және Герц тәжірибелері.

Орындаған: ғылыми биология мамандығының
2 курс студенті Еркінов.М.Е.
БЛ-409
Тексерген: Рахимбердина.А.Т.

Семей қаласы, 2015 жыл
Жоспар
Кванттық теорияның басты тұжырымдарын тәжірибе жүзінде негіздеу:
* Атомдық спектрлер. Сериялық заңдылықтар
* Спектрлiк терм. Комбинациялық принцип
* Бор постулаттары.
* Сутегi атомының энергия деңгейлерi және спектрi
* Сутегi атомын модельдiк (Бор моделi тұрғысынан) қарастыру.
* Франк-Герц тәжірибелері
* Қорытынды
* Пайдаланылған әдебиеттер

Атомдық спектрлер. Сериялық заңдылықтар.
19-ғ. екiншi жартысында жүргізiлген зерттеулер нәтижесiнде әрбiр химиялық элементтiң атомдарының буы белгiлi бiр қолайлы жағдай жасалып қоздырылғанда сызықтық спектр деп аталатын жеке сызықтар жиынтығынан тұратын сызықтық спектр шығаратындығы; және де әрбiр химиялық элемент атомдарына тек осы элементке тән нақты сызықтық спектр сәйкес келетiндiгi тағайындалды.
Сутегiнiң сызықтық спектрiн егжей-тегжейлi зерттеп, швейцариялық мектеп мұғалiмi И.Бальмер (1885) спектрде сол кезде белгiлi тоғыз сызықтың толқын ұзындықтарын мына формула бойынша

табуға болатындығын тапты; мұндағы В=364,6 нм, ал n=3,4,5,... бүтін мәндерiн қабылдайды.
Соңғы формуланы Швед ғалымы И.Ридберг (1890) басқа түрде жазуды ұсынды:

мұндағы -спектрлiк сызықтың толқындық саны, см-1, -толқын ұзындығы, R-тұрақты шама, Ридберг тұрақтысы деп аталады; n=3,4,5,... формула өте жоғары дәлдiкпен тәжiрибеге сәйкес келетiн нәтижелер бередi.
Ридберг тағайындаған формула қамтитын сутегi атомының спектрлiк сызықтар тобы Бальмер сериясы деп аталады. Осы формулаға қарағанда n-нiң мәнi ұлғайған сайын көршiлес сызықтардың толқын ұзындық айырмасы кеми бередi, спектрлiк сызықтар арасы жақындай түседi. Ең соңында, n болғанда Бальмер сериясының шекарасы
немесе пайда болады.
Сутегi атомы спектрiнде Бальмер сериясынан басқа сызықтар да бар.
Спектрдiң ультракүлгін бөлiгiндегi бiр топ сызықтар Лайман (1906) сериясы деп аталады:
n=2,3,4,...
Сутегi спектрiнiң жақын инфрақызыл бөлiгiнде Пашен (1908) сериясы деп аталатын бiр топ сызық бар.
n=4,5,6,...

Бұдан басқа спектрдiң алыс инфрақызыл бөлiгiнде үш серия бар.
Брэкет сериясы (1922): n=5,6,7,...

П фунд сериясы (1924): n=6,7,8,...

Хэмфри сериясы (1953): n=7,8,9,...

Сонымен, сутегi атомының барлық спектрлiк сызықтарын мынадай жалпы формуламен өрнектеуге болады:

мұндағы m және n-бүтін сандар, және mn; берiлген серия үшін n= m+1, m+2,...болады. Лайман сериясы үшін m=1, Бальмер сериясы үшін m=2 және т.т.
Спектрлiк терм. Комбинациялық принцип
Классикалық физика заңдарына құрылған планетаарлық жүйе болып табылатын және ∆ бөлшектерінің шашырауы бойынша жүргізілген тәжірибелердің нәтижелерін талдауға негізделген Резерфордтың атомдық моделі тәжірбиелік фактілермен толық қарама-қарсы қайшылықта болды. Біріншіден, классикалық теорияға сәйкес, электрон ядроның айналасында дөңгелектік орбита бойынша қозғала отырып, үздіксіз сәуле шығаруға тиіс. Шындығында, атом тек кейбір шарттар негізінде ғана сәуле шығарады. Екіншіден, Резерфордтың атомдық моделі тұрақсыз болды, бірақ шындығында атом тұрақты жүйе болып табылады. Үшіншіден, Резерфорд моделіндегі атомның сәуле шығару спектрі үздіксіз (тұтас) болуы керек еді, ал бірақ тәжірибеде атомның сәуле шығаруы сызықтық спектр болып табылады. Бұл деген сөз, классикалық физика заңдарын атом теориясына біркелкі қолдану тәжірибелік фактілермен қарама-қарсы қайшылықта болуға әкелді.
Атомдардың сызықтық спектрлерiн зерттеу нәтижелерiне сүйенiп, Ридберг (1889) берiлген серияның барлық сызықтарының толқындық сандары (жиiлiктерi) мына қатынасты
қанағаттандырады деген қорытынды жасады; мұндағы m-тұрақты, серияны анықтайтын тұрақты мәнге ие сан, ал n cанының өзгерiсi (n=m+1, m+2,...) берiлген серияның барлық сызықтарын бередi;
Сутегi атомының сериялық формуласымен салыстырудан спектрлiк термдердiң тиiсiнше мына қатынастарға
және тең болатындығы келiп шығады.

Бор постулаттары.
Аталған қарама-қайшылықтарды шешу үшін жаңа түсінiктер қажет болды. Н.Бор (1913) алғаш болып атомның планетарлық моделiн ендi ғана жаңадан пайда бола бастаған кванттық теориямен (Планк гипотезасы) байланыстыру керектiгiн алғашқы болып түсіндi.
Бор теориясының негiзiне екi постулат алынған.
1-постулат (стационарлық күйлер постулаты): атомды нақты дискреттiк энергия мәндерiмен сипатталатын стационарлық уақытқа байланысты өзгермейтiн күйлер болады, бұл күйлерде ол энергия шығармайды. Атомның стационарлық күйлерiне стационарлық орбиталар сәйкес келедi; осы орбиталар бойынша электрондар қозғалады. Электрондар стационарлық орбиталар бойымен қозғалғанда электромагниттiк толқындар шығармайды.
Атомның стационарлық күйiндегi дөңгелек орбита бойынша қозғалатын электронның импульс моментi шартын қанағаттандыратын дискреттi квантталған мәндер қабылдауы тиiс; мұндағы me-электрон массасы, n-радиусы rn n-i орбитадағы оның жылдамдығы; =h2 .
2-постулат (жиiлiктер ережесi): атом бiр стационарлық күйден басқасына ауысқан жағдайда энергиясы тиiстi стационарлық күйлер энергияларының айырымына фотон шығарылады (жұтылады).
Em En болған жағдайда фотон шығарылады, Em En болғанда фотон жұтылады. Мүмкін болатын кванттық ауысуларға сәйкес келетiн дискреттiк v = (En - Em)h жиiлiктер жиыны атомның сызықтық спектрiн анықтайды.
Бiрiншi постулат орнықты атомның болатындығын растайды. Ал екiншi постулат тiкелей комбинациялық принциппен байланысқан.
Бор постулаттарына сүйенiп комбинациялық принциптi көрнекi түрде көрс ететiн диаграммасын тұрғызуға болады

Сутегi атомының энергия деңгейлерi және спектрi
Сутегi атомының энергетикалық спектрi мына формуламен анықталады:
мұндағы A=hcR энергетикалық тұрақты; 1, 2, 3,... мәндерiн қабылдайтын n саны бас кванттық сан деп аталады. Ол сутегi атомының энергия деңгейлерiн анықтайды. Энергияның терiс таңбалы болуы атомдағы электронның байланысқан күйде тұрғандығын көрсететiндiгi жайында айтылған болатын.
Сутегi атомын модельдiк (Бор моделi тұрғысынан) қарастыру.
Сутегi атомындағы электронның қозғалысын қарастырайық; Кулондық күш әсерiнен шеңбер бойымен қозғалатын электрон үшін Ньютонның 2-заңы негiзiнде мына теңдiктi жазамыз

Осы теңдiкке квантталу шартынан n жылдамдықты қойып, теңдiктi rn-ге қатысты шешемiз; сонда n-i стационарлық орбита радиусы үшін өрнек алынады: (n=1, 2, 3,...)
Ядроға ең жақын орбитаға n=1 сәйкес келедi;

Бұл тұрақты шама Бор радиусы деп аталады және ол сутегi атомының ең кiшi орбитасының мөлшерiн анықтайды.
Сутегi атомындағы электронның толық энергиясы оның кинетикалық энергиясы мен ядроның электростатикалық өрiсiндегi потенциалдық энергиясының қосындысына тең:

Стационарлық орбиталар радиустары үшін квантталған мәндерiн ескергенде

мұндағы минус таңбасы электрон байланысқан күйде тұрғандығын бiлдiредi. Осы өрнектен сутегi атомындағы электрон энергиясы тек дискреттi мәндер қабылдайтындығы, яғни атом энергиясының квантталғандығы келiп шығады.
Франк-Герц тәжірибесі
Атомдардағы стационарлық күйлердің (дискретті энергетикалық деңгейлердің) пайда болуы туралы Бор постулаттары және жиіліктердің ережесі 1913 жылы Д.Франк пен Г.Герцтің тәжірибелерінде өзінің орнын тапты.
Өте қатты қызған спираль түріндегі К катоды электрондарды шығарады, электрондар электр өрісінің әсерінен гальванометрге жалғанған А анодқа қарай қозғалады. Катод ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Кванттық теориялардың негізгі ойларын тәжірибе жүзінде тұжырымдау. Франк және Герц тәжірибелері
Кванттық теорияның шығуы
Кванттық механика
Сәуленің кванттық табиғаты
Кванттық механика, толқындық механика
Бор теориясын кванттық механикалық теориямен салыстыру
Атомның құрылысы. Резефорд тәжірибелері
Франк мемлекеті және оның құқығы
Резерфорд тәжірибелері
Франк мемлекетi
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь